World Cup từ lâu được xem là bệ phóng giúp các ngôi sao nâng tầm giá trị thương mại. Tuy nhiên, Erling Haaland – nam cầu thủ người Na Uy – lại là ngoại lệ.
Anh trở thành ngôi sao toàn cầu trước khi được dự World Cup. Giải đấu tại Mỹ, Canada và Mexico là cú hích đưa giá trị thương hiệu của anh lên tầm cao mới.
Người hâm mộ đã quá quen thuộc với hình ảnh Haaland xuất hiện trên sân cỏ cũng như trong cuộc sống đời thường với mái tóc dài màu vàng đặc trưng.
Ít người biết rằng, phía sau phong cách này là câu chuyện gắn liền với niềm tự hào của nam cầu thủ sinh năm 2000.
Theo Crown Shaving, chân sút người Na Uy nuôi tóc dài trước hết xuất phát từ sở thích cá nhân. Anh thích vẻ ngoài mạnh mẽ, phóng khoáng và khác biệt.
Khi nhiều cầu thủ thường xuyên thay đổi các kiểu tóc theo xu hướng thời thượng, ngôi sao người Na Uy vẫn trung thành với mái tóc để dài và buộc chặt khi ra sân đấu.
Một số nguồn tin cho biết, mái tóc dài cũng mang ý nghĩa gắn với hình tượng Viking – biểu tượng văn hóa quen thuộc của Bắc Âu. Với chiều cao gần 2m, mái tóc dài nổi bật và thể hình vượt trội, Haaland thường được người hâm mộ ví như chiến binh Viking hiện đại. Hình ảnh của anh cũng xuất hiện nhiều trong chiến dịch quảng bá của đội tuyển Na Uy.
Trong buổi chia sẻ với truyền thông vào hồi tháng 6 vừa qua, Haaland từng tiết lộ thêm, kiểu tóc buộc đuôi ngựa đặc trưng của mình cũng là điều từng gắn liền với huyền thoại bóng đá người Thụy Điển Zlatan Ibrahimović.
Khi Ibrahimović đóng vai trò như một người đàn anh và cố vấn cho thế hệ tiền đạo mới, anh đã dành cho Haaland một lời khuyên đáng nhớ. “Anh ấy đã khuyên tôi, đừng bao giờ cắt tóc vì sức mạnh nằm ở mái tóc. Tôi còn biết làm gì nữa? Phải nghe lời anh ấy đúng không?”, nam cầu thủ chia sẻ.
Sau chiến thắng của đội tuyển Na Uy trước Bờ Biển Ngà vào ngày 1/7, cầu thủ Ibrahimović xác nhận câu chuyện này và giải thích rằng lời khuyên của anh với Haaland xuất phát từ chính trải nghiệm của bản thân. Anh cũng là người gắn bó với mái tóc đuôi ngựa nổi tiếng.
“Khi còn thi đấu, tôi thực sự tin vào điều này. Mỗi khi mọi thứ diễn ra suôn sẻ, tôi đều để kiểu tóc dài đuôi ngựa”, Ibrahimović nói.
Trong khi đó đối với các thương hiệu, việc Haaland duy trì hình ảnh và chỉ tập trung vào bóng đá, trở thành lợi thế không nhỏ. Anh được đánh giá là người có gương mặt với độ an toàn cao, ít ồn ào, duy trì sự ổn định với người hâm mộ.
Chế độ rèn luyện đặc biệt
Theo tờ Sports, tiền đạo người Na Uy kết hợp chế độ ăn 6.000 calo, thói quen ngủ kỷ luật và các phương pháp phục hồi tiên tiến nhằm tối ưu hóa phong độ thi đấu.
Mỗi khi Haaland lao về phía khung thành, các hậu vệ gần như run sợ. Tuy nhiên, điều khiến anh trở thành tiền đạo đáng sợ nhất hành tinh không chỉ là yếu tố di truyền, mà còn là sự hiểu biết sâu sắc về cách tối ưu hóa cơ thể để đạt hiệu suất cao nhất.
Tờ Hola của Tây Ban Nha cho biết, triết lý ăn uống của Haaland lại hướng về những phương pháp truyền thống, chủ yếu đến từ các loại nội tạng động vật chất lượng cao được cung cấp từ địa phương. Ngoài ra, anh còn dùng sữa tươi, rau chân vịt và cải xoăn.
Bên cạnh đó, nam cầu thủ nhiều lần khẳng định, ngủ là yếu tố quan trọng nhất quyết định phong độ thi đấu. Mỗi ngày anh ngủ từ 10 đến 11 tiếng, duy trì giấc ngủ trưa đều đặn.
Sau khi chứng kiến Erling Haaland khiến đội tuyển Brazil – nhà vô địch thế giới 5 lần – bị loại khỏi World Cup 2026, truyền thông thế giới và người hâm mộ lại đổ dồn sự quan tâm về phía nam cầu thủ.
Các chuyên gia thể thao nhận định, dù mới 25 tuổi, Haaland sở hữu phong cách thi đấu hiện đại. Những gì anh thực hiện phía sau hậu trường mang nhiều giá trị truyền thống. Anh vẫn là một con người bình thường, nhưng sự am hiểu sâu sắc về khoa học thể thao tiên tiến đã giúp anh vượt xa giới hạn của một vận động viên thông thường.
Trong xã hội truyền thống nông nghiệp, câu nói này gần như là chân lý tuyệt đối. Cha mẹ sinh con, nuôi con, truyền nghề, cho ruộng đất. Con cái trưởng thành ở lại phụng dưỡng cha mẹ, nối dõi tông đường.
1. "Cậy" mang nghĩa dựa dẫm một cách chính đáng, hợp lẽ trời. Trẻ không cậy cha thì khó khôn lớn, già không cậy con thì cô đơn, thiếu thốn. Đạo hiếu "phụ mẫu chi ân, sơn cao hải thâm" được thể hiện rõ nét qua việc con cái báo đáp công sinh thành dưỡng dục. Quan niệm này góp phần duy trì sự ổn định của dòng họ và làng xã qua hàng trăm năm.
Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội hiện đại, câu nói ấy đang đối mặt với nhiều thách thức và diễn giải mới. Đô thị hóa mạnh mẽ, kinh tế thị trường, toàn cầu hóa đã thay đổi cấu trúc gia đình truyền thống. Nhiều gia đình hạt nhân chỉ gồm vợ chồng và con nhỏ. Con cái trưởng thành lập nghiệp xa quê, thậm chí ra nước ngoài. Cha mẹ già ở lại một mình hoặc vào viện dưỡng lão.
Hiện tượng "trẻ không cậy cha" ngày càng phổ biến khi thế hệ trẻ muốn tự lập sớm, không muốn dựa dẫm vào bố mẹ. Ngược lại, "già không cậy con" cũng xuất hiện khi cha mẹ có hưu trí, tiết kiệm, hoặc chủ động sống độc lập để không trở thành gánh nặng cho con cái.
Tôi có một trải nghiệm buồn khi đi viếng tang một vị trí thức có tên tuổi của thành phố. Ông chỉ có một người con gái, nhưng chị lập gia đình và theo chồng sang châu Âu. Vợ chồng ông ban đầu có thuê một người giúp việc để coi sóc nhà cửa, đưa đón ông bà đi khám bệnh..., dần dần ông nhận làm con nuôi, rồi dựng vợ gả chồng.
Khi ông bệnh chỉ có vợ chồng người con nuôi này bên cạnh chăm sóc. Ngày ông mất, người con gái không thu xếp về ngay được nên ông được quàn trong phòng lạnh chờ...
Một thực tế đáng buồn là tình trạng con cái "vô hiếu", bỏ mặc cha mẹ già. "Vô hiếu" không phải là "bất hiếu", có thể vì vô tâm, có thể vì do điều kiện riêng mà không thể chăm sóc cha mẹ toàn tâm toàn ý, chứ không phải hoàn toàn cố ý ruồng rẫy, ngược đãi. Báo chí không ít lần đưa tin về những vụ việc người già sống cô đơn, bệnh tật mà con cái giàu có lại thiếu sự gần gũi. Đây là sự tha hóa của quan niệm "già cậy con".
Ngược lại, cũng có không ít bậc cha mẹ "cậy con" quá mức, coi con là "máy ATM", can thiệp sâu vào cuộc sống riêng của con cái, gây áp lực tâm lý và xung đột thế hệ.
Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, nhiều gia đình trẻ lại rơi vào tình cảnh "trẻ cậy cha" kéo dài. Con cái sau khi ra trường vẫn ở nhờ cha mẹ, không có việc làm ổn định, thậm chí lấy vợ lấy chồng vẫn dựa vào cha mẹ để lo nhà cửa, nuôi con. Đến độ, có một số người coi điều đó là "nghĩa vụ" của cha mẹ. Hay hiện tượng "con ông cháu cha" cũng là dạng "cậy cha" tiêu cực...
2. Như vậy, quan niệm "Trẻ cậy cha, già cậy con" không còn đơn giản như xưa. Nó cần được nhìn nhận linh hoạt và trách nhiệm hơn. "Cậy" không có nghĩa là ỷ lại, vô trách nhiệm. Với con cái, phải là sự dựa dẫm tạm thời để vươn lên, sau đó tự lập và trở thành chỗ dựa cho cha mẹ. Với cha mẹ, việc con cậy mình là trách nhiệm nuôi dạy nhưng không phải là trao hết cho con, mà phải dạy con biết tự lập. Khi già, cha mẹ có quyền "cậy con", nhưng cũng nên chuẩn bị kinh tế và tinh thần để không trở thành gánh nặng.
Trong việc "cậy con", việc am hiểu pháp lý rất quan trọng. Tôi từng chứng kiến những gia đình cha mẹ có điều kiện, nên đã "sang tên" sẵn các tài sản cho con, không giữ gì cho riêng mình, đến khi đau bệnh hoặc cần dùng thì phải nhìn sắc mặt của con, hoàn toàn bị phụ thuộc.
Cũng có trường hợp con cái mặc định tài sản của cha mẹ sẽ để lại cho mình, nên ép buộc, thậm chí uy hiếp, để cha mẹ phải cho mình ngay lúc cần. Nhưng hiểu "cậy cha" này là người già chẳng những không "cậy con" được, mà còn trở nên xung đột, những ngày cuối đời sống mệt mỏi, đau buồn... Vì vậy, việc quản lý tốt tài sản ở tuổi già cũng có thể khiến con cái không "cậy cha" một cách vô trách nhiệm.
Ở góc độ truyền thống, quan niệm "Trẻ cậy cha, già cậy con" vẫn còn giá trị cốt lõi, nhưng trong xã hội hiện đại, nó cần được bổ sung bởi tinh thần tự lập, tự cường, lòng nhân ái và hiểu biết pháp luật. Một xã hội văn minh không phải là nơi con cái vô trách nhiệm với cha mẹ, cũng không phải nơi cha mẹ trói buộc con cái bằng tình cảm và nghĩa vụ.
Vì vậy, mỗi người nên để "cậy" trở thành sự dựa vào nhau trong yêu thương và trách nhiệm, chứ không phải gánh nặng hay ỷ lại. Chỉ khi ấy, câu nói dân gian xưa mới tiếp tục là kim chỉ nam cho các thế hệ, giúp gia đình Việt Nam vững mạnh trong thời đại mới. Cũng như trên tinh thần đó, "dưỡng nhi" không phải chỉ để "đãi lão" mà là sự trao đổi yêu thương, sẻ chia trách nhiệm ở một xã hội văn minh.
Các ý tưởng được chia sẻ tại diễn đàn trẻ em trong khuôn khổ Hội trại Trí tuệ trẻ khu vực Đông Á (Young Minds Camp) do World Vision (Tổ chức Tầm nhìn Thế giới) tổ chức tại Đà Nẵng ngày 26-6.
Chủ đề của năm nay do chính các em lựa chọn về biến đổi khí hậu, di cư do biến đổi khí hậu, và hòa nhập cho trẻ em khuyết tật.
Diễn đàn quy tụ hàng chục trẻ em đến từ 7 quốc gia gồm Campuchia, Lào, Mông Cổ, Myanmar, Thái Lan, Việt Nam và Trung Quốc.
Các đội đã trình bày những sáng kiến, dự án do chính các em thực hiện nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em.
Đại diện Việt Nam là những trẻ em đến từ nhiều tỉnh, thành, từ miền núi, nông thôn đến đô thị.
Hân Hân (thành viên đội Việt Nam) cho biết qua quá trình tìm hiểu, nhóm nhận thấy nhiều trường vùng cao vẫn gặp khó khăn do nguồn điện chưa ổn định, trong khi nhiều gia đình còn sử dụng bếp củi để nấu ăn.
Từ đó, các em đặt câu hỏi: "Điện chúng ta đang sử dụng đến từ đâu?" và "Có cách nào vừa có điện để học tập vừa bảo vệ môi trường không?".
Từ những quan sát ấy, nhóm đề xuất nhiều giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, trong đó nổi bật là mô hình "tủ sấy đa năng tận dụng nhiệt gián tiếp từ bếp củi cải tiến".
Nisa, học sinh đồng bào H'Mông đến từ Điện Biên, cho biết vào mùa đông hoặc những đợt mưa kéo dài, quần áo và nông sản ở vùng cao rất khó làm khô, trong khi lượng nhiệt từ bếp củi sau khi nấu ăn lại bị thất thoát.
"Nếu bếp củi đã tạo ra nhiệt, tại sao chúng ta lại không tận dụng nguồn nhiệt đó để làm khô quần áo và nông sản?", Nisa đặt vấn đề.
Theo em, mô hình tận dụng hơi nóng từ bếp củi có thể giúp giảm lãng phí năng lượng, làm khô quần áo nhanh hơn, hỗ trợ bảo quản nông sản và tiết kiệm chi phí cho người dân vùng cao.
Hiện một số điểm trường tại Điện Biên đã sử dụng mô hình này và nhóm kỳ vọng sẽ tiếp tục nhân rộng khi có điều kiện phù hợp.
Một phần trình bày khác cũng gây ấn tượng đến từ Nong Nam (14 tuổi, Lào). Em lựa chọn mạng xã hội để lan tỏa thông điệp về biến đổi khí hậu bằng những video do chính mình sản xuất với sự hỗ trợ của AI.
Nội dung các video kết nối câu chuyện về môi trường, công nghệ và cách công nghệ có thể giúp người khuyết tật tiếp cận thông tin.
Nong Nam cũng mong muốn: "Người lớn và xã hội hãy trao thêm cơ hội để trẻ em học hỏi từ công nghệ và về công nghệ. Đây không chỉ là kỹ năng cho tương lai mà còn góp phần vào sự phát triển của trẻ em".
Tại diễn đàn, các đội từ Campuchia, Thái Lan... giới thiệu nhiều mô hình do trẻ em khởi xướng như huy động cộng đồng giảm rác thải, bảo tồn rừng, quản lý nguồn nước, tiết kiệm nước và nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu.
Theo bà Lê Thị Hương, chuyên gia quốc gia, Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), những sáng kiến tại diễn đàn cho thấy trẻ em không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà hoàn toàn có thể trở thành người đề xuất giải pháp cho các vấn đề của cộng đồng nếu được lắng nghe và tạo điều kiện tham gia.
Không phủ nhận nhờ có Internet nói chung, mạng xã hội nói riêng, việc kết nối với thế giới xung quanh trở nên tiện dụng hơn. Tuy vậy không phải vô lý khi nhiều ý kiến đồng thuận cần hạn chế trẻ dưới 16 tuổi tại Việt Nam dùng mạng xã hội.
Bạn đọc Họa Mi chia sẻ cùng diễn đàn rằng trẻ còn quá nhỏ để nhận thức được sự nguy hiểm của mạng xã hội cũng như tác hại của việc dùng điện thoại, thiết bị điện tử nhiều giờ trong ngày. "Ngay người lớn còn khó hạn chế việc lướt mạng xã hội nói gì đến các bạn nhỏ nên càng phải cùng nhau nỗ lực thay đổi từng ngày", bạn đọc này viết.
Có ý kiến cho rằng cấm trẻ dùng mạng xã hội sẽ khiến chúng bị lạc hậu so với bạn bè, song bạn đọc Ly Nguyễn nêu thực tế cha mẹ cứ sợ con thiệt thòi mà buông lỏng mới là thiệt thòi lớn nhất. Do đó quan điểm của bạn đọc này là "thà con chậm một nhịp công nghệ còn hơn để con tiếp xúc sớm với nội dung độc hại".
Bạn đọc Phương Trâm đồng tình với quan điểm không thể giao hoàn toàn việc dạy dỗ trẻ cho mạng xã hội hay thuật toán mà quan trọng nhất vẫn phải là vai trò của gia đình.
Còn bạn đọc Si Ghem nói trường học có thể giáo dục kỹ năng số nhưng nếu ban ngày con được dạy một đằng, tối về thấy bố mẹ lướt điện thoại một nẻo thì hiệu quả cũng bị triệt tiêu nên "cần có sự đồng bộ giữa nhà trường và gia đình".
Trong khi bạn đọc Minh Tuyền nói đổ hết trách nhiệm lên các công ty công nghệ cũng chưa công bằng vì họ kinh doanh chứ không phải làm từ thiện. "Quan trọng là cơ quan quản lý phải có luật ràng buộc họ, bắt họ phải có trách nhiệm với người dùng nhỏ tuổi", Minh Tuyền bày tỏ.
Còn bạn đọc ký tên Ve Sầu hiến kế cần phát động phong trào "Chơi thể thao, không chơi game, không lướt mạng xã hội". Cũng vậy, các TP phải xây nhiều sân chơi thể thao miễn phí tại các công viên, hỗ trợ phí đăng ký tại các câu lạc bộ thể thao, văn hóa cho sinh viên, học sinh.
Ý kiến của bạn đọc tên Duyên lại cho rằng mạng xã hội cũng có mặt tích cực với trẻ như giúp kết nối bạn bè ở xa, tìm kiếm thông tin học tập. "Thay vì chỉ tập trung vào hạn chế, có lẽ chúng ta nên hướng dẫn trẻ cách tận dụng những lợi ích đó một cách có chủ đích chứ không phải lo sợ và cấm đoán", bạn đọc này chia sẻ.
Một ý kiến khác nói đôi khi để con dùng điện thoại một mình cũng không hẳn là xấu. Lý giải, bạn đọc này xem đó là cách để trẻ học cách tự quản lý và đối mặt với cám dỗ thay vì lúc nào cũng có cha mẹ bên cạnh.
Nhiều ý kiến có điểm chung là cha mẹ phải làm gương vì "trẻ thường nhìn vào cha mẹ để làm theo, nhìn nét mặt cha mẹ để ứng xử nên nếu cha mẹ lúc nào cũng cầm điện thoại thì trẻ học theo cũng là chuyện bình thường" như ý kiến của bạn đọc Chấn Phong.
Do đó, bạn đọc Tào Đức nói để xây dựng "tấm gương sử dụng công nghệ lành mạnh" thì người lớn cần bắt đầu từ việc công khai thời gian sử dụng điện thoại rồi cùng con đánh giá hằng tuần, xem đó không phải là sự kiểm soát mà là sự đồng hành.
Góp thêm, bạn đọc Phương Thảo nói dạy con dùng công nghệ không phải là dạy tránh xa công nghệ mà là biết sử dụng công nghệ đúng lúc, đúng cách. "Trẻ con luôn nhìn vào hành động của người lớn nhiều hơn lời nói. Muốn con bớt điện thoại, cha mẹ cũng phải làm gương trước", bạn đọc Vân Chi góp ý.
