Nga gọi xung đột Ukraine là chiến tranh toàn diện

Nghị quyết về quyền hạn chiến tranh được các nghị sĩ Dân chủ đệ trình lên Hạ viện Mỹ, yêu cầu Tổng thống Donald Trump phải được quốc hội phê chuẩn trước khi ra lệnh sử dụng vũ lực, nhấn mạnh rằng Hiến pháp Mỹ chỉ cho phép quốc hội, chứ không phải tổng thống, phát động chiến tranh.

Trong cuộc bỏ phiếu ngày 16/4, nghị quyết bị Hạ viện do phe Cộng hòa kiểm soát, bác bỏ với 214 phiếu chống, 213 phiếu thuận. Gần như toàn bộ nghị sĩ Cộng hòa phản đối nghị quyết, trừ nghị sĩ Thomas Massie bỏ phiếu thuận và nghị sĩ Warren Davidson của bang Ohio bỏ phiếu "có mặt", tương đương phiếu trắng. Ở phía Dân chủ, nghị sĩ Jared Golden của bang Maine bỏ phiếu chống.

Nghị quyết bị bác bỏ một ngày sau khi đề xuất tương tự không vượt qua được Thượng viện.

Kể từ khi xung đột Iran bùng phát, đây là lần thứ hai Hạ viện Mỹ bác bỏ nghị quyết nhằm hạn chế thẩm quyền phát động chiến tranh của ông Trump. Theo giới quan sát, cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện cho thấy ông Trump vẫn được các đồng minh Cộng hòa tại quốc hội ủng hộ trong chính sách đối với Iran.

Quốc hội Mỹ năm 1973 thông qua Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh, quy định tổng thống Mỹ không được phép điều động quân đội tham gia xung đột kéo dài khi chưa được quốc hội phê chuẩn.

Tuy nhiên, các đời tổng thống Mỹ từ cả hai đảng từ lâu cho rằng những quy định về quyền phát động chiến tranh của tổng thống trong Hiến pháp không áp dụng đối với các chiến dịch quân sự ngắn hạn, hoặc trong trường hợp an ninh quốc gia đối mặt mối đe dọa khẩn cấp.

Nhà Trắng và gần như toàn bộ nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ ông Trump tại quốc hội cho rằng việc ông ra lệnh tấn công Iran là hợp pháp và nằm trong "thẩm quyền tổng tư lệnh", nhằm bảo vệ nước Mỹ bằng các chiến dịch quân sự hạn chế.

Dù đạt thỏa thuận ngừng bắn hai tuần từ ngày 7/4, Mỹ và Iran vẫn còn bất đồng về nhiều vấn đề trong quá trình đàm phán, mấu chốt là chương trình hạt nhân của Tehran. Mỹ được cho là đề xuất đình chỉ chương trình làm giàu uranium của Iran 20 năm, trong khi Tehran đưa ra mốc 5 năm và bị Washington bác bỏ.

Hai bên được cho là sẽ nối lại đàm phán trong những ngày tới. Ông Trump ngày 16/4 tuyên bố Iran đã đồng ý bàn giao uranium cho Mỹ, nhưng không nêu bằng chứng. Giới chức Iran chưa lên tiếng về thông tin, Tehran trước đây cũng chưa phát bất kỳ tín hiệu công khai nào cho thấy họ sẽ từ bỏ kho uranium làm giàu.

Hải quân Mỹ bắt đầu phong tỏa các cảng Iran từ 13/4 nhằm gây thêm sức ép để Tehran nhượng bộ trong các cuộc đàm phán. Lầu Năm Góc ngày 16/4 đe dọa tiếp tục tấn công Iran nếu không đạt thỏa thuận. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine cho biết các lực lượng Mỹ "sẵn sàng nối lại chiến dịch tác chiến quy mô lớn gần như ngay lập tức".

Tin Gốc: Vnexpress

"Chân tôi bị sao vậy?", người lính Mỹ trẻ nhìn xuống lớp gạc thấm máu giả quấn quanh đầu gối, nơi chân trái của anh giờ đã "không còn". Anh nằm trên cáng cứu thương, nhắm nghiền mắt, ngửa đầu ra sau và rên rỉ khi được đưa gấp từ tiền tuyến về. Một nhóm lính vây quanh anh, liên tục báo cáo tình trạng huyết áp, vết thương, các chỉ số.

Nhân viên y tế được thông báo rằng người lính và chó nghiệp vụ nằm cách đó vài mét đều bị thương do trúng bẫy mìn tự chế. Họ lập tức di chuyển cả hai vào tòa nhà trống gần đó, nơi đã trở thành phòng cấp cứu dã chiến. Chưa đầy một giờ sau, khi thương binh được gây mê và ổn định tình trạng, anh được đưa lên xe Humvee để đến một bệnh viện được thiết lập dưới lòng đất. Mỹ hy vọng rằng cơ sở y tế dưới lòng đất này sẽ giúp họ tránh khỏi máy bay không người lái (drone) hoặc tên lửa của đối phương, những mối đe dọa đã trở nên phổ biến trên chiến trường hiện đại.

Thực tế, đây không phải là tình huống thật mà là cuộc diễn tập tại Fort Hood từ ngày 23/3 đến ngày 1/4 với tên gọi Chiến dịch Tia chớp Bạc, tập trung thực hành các kỹ thuật mới được rút ra chủ yếu từ việc quan sát những cuộc xung đột gần đây. Người lính được hóa trang với những vết thương trông y như thật, còn con chó nghiệp vụ bị thương thực chất là robot mô phỏng.

Đây là phần trọng tâm của đợt huấn luyện mở rộng tháng trước do Lữ đoàn Quân y số 1 thuộc Quân đoàn Thiết giáp III thuộc quân đội Mỹ tổ chức. Mục tiêu là đặt binh sĩ vào một kịch bản thực tế nhằm chuẩn bị cho các cuộc chiến tương lai, hoặc thậm chí là những cuộc xung đột đang diễn ra.

Trong các chiến dịch trước đây, quân đội Mỹ đã rút ra bài học rằng việc cấp cứu và sơ tán nhanh chóng khỏi tiền tuyến, điều trị cho binh sĩ trong "giờ vàng" ngay sau khi bị thương, là yếu tố sống còn. Tại Iraq và Afghanistan, các bệnh viện dã chiến quy mô lớn đã được hình thành nhờ hoạt động sơ tán thuận lợi khi Mỹ gần như kiểm soát hoàn toàn bầu trời. Hệ thống này đã cứu sống vô số quân nhân, nhưng khi drone giá rẻ trở thành mối đe dọa thường trực và nhân viên y tế dần trở thành mục tiêu tấn công, lục quân buộc phải tính đến những phương thức cứu chữa thần tốc mới.

Trong khi đó, trong chiến dịch tấn công Iran kéo dài 6 tuần, nhân viên y tế Mỹ đã phải di chuyển liên tục để bảo vệ bản thân và thực hiện nhiệm vụ cứu chữa, một nguồn tin am hiểu vấn đề cho hay.

"Chúng ta sẽ không còn có được những lợi thế như từng có tại Trung Đông, chủ yếu là ở Iraq và Afghanistan", thiếu tướng về hưu Paul Friedrichs, người từng là bác sĩ trưởng của Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, cho hay.

Theo đại tá Werner Barden, chỉ huy Lữ đoàn Quân y số 1 trực tiếp điều hành cuộc diễn tập tại Fort Hood, thực tế từ các cuộc xung đột tại Ukraine và Iran cho thấy y học chiến trường bắt buộc phải thay đổi. Các cơ sở y tế cần thu nhỏ quy mô và phân tán hơn thay vì duy trì những bệnh viện dã chiến quy mô lớn như trước. Đồng thời, cả binh sĩ lẫn người chỉ huy phải tìm cách giảm thiểu các dấu vết điện từ và nhiệt năng, những tín hiệu phát ra từ máy móc và cơ thể người mà đối phương có thể dễ dàng lần ra.

"Trong thế giới ngày nay, chỉ cần một người với một chiếc drone cũng đủ để tạo ra sự cố nghiêm trọng, làm đảo lộn mọi phương thức hoạt động của chúng ta", Barden nói. "Vì vậy, hãy ẩn mình ngay giữa tầm mắt đối phương".

'Tàng hình' dưới lòng đất

Đội Phẫu thuật Hồi sức Tiền phương 555 là bộ phận cốt lõi của bệnh viện dã chiến ngầm trong cuộc diễn tập, phụ trách toàn bộ khu cấp cứu và phòng mổ. Thực chất đây không phải các phòng riêng biệt mà là những khu vực nằm sát nhau trong một đường hầm chật kín giường bệnh và thiết bị phẫu thuật.

Trung tá James Gragg, chỉ huy đội 555 kiêm bác sĩ cấp cứu, túc trực bên bàn mổ nơi các tình nguyện viên đóng giả thương binh đang nằm. Phía trên họ là một khay nhỏ đựng nội tạng giả được sắp sẵn, giúp các bác sĩ thực hành xử lý các ca chấn thương một cách thực tế nhất.

Trong khi những người lính quân y mặc trang phục phẫu thuật và mũ trùm đang thực hiện "ca mổ" cho một bệnh nhân, Gragg, với khẩu súng ngắn đeo bên hông, tiến lại gần, cầm theo một ống tiêm lớn đầy chất lỏng màu đỏ rồi bơm thẳng vào khay nội tạng để mô phỏng tình trạng xuất huyết nội.

"Cậu ấy đang mất máu cấp!", Gragg hét lớn rồi lùi lại khi các bác sĩ lao vào ứng cứu.

Đội 555 là một trong những đội phẫu thuật của lục quân thường triển khai cùng các đơn vị khác để thực hiện các cuộc phẫu thuật và cấp cứu chấn thương ở gần tiền tuyến trong xung đột.

Theo giới hoạch định quân sự Mỹ, khác với những cuộc xung đột tại Iraq và Afghanistan trước đây, nơi máy bay Mỹ thường có thể tự do hoạt động mà không gặp rủi ro đáng kể, các cuộc xung đột tương lai chắc chắn sẽ đối mặt những mối đe dọa khiến việc sơ tán thương binh bằng đường không trở nên khó khăn. Khi đó, việc đưa những đơn vị có năng lực cứu chữa kịp thời như đội 555 tới sát tiền tuyến nhất sẽ là yếu tố quyết định sinh tử.

Tuy nhiên, việc này cũng có thể biến lực lượng quân y thành mục tiêu và họ càng dễ bị đe dọa hơn bởi các cuộc tấn công liên tục bằng drone. Một giải pháp mà lục quân Mỹ đang thử nghiệm là tận dụng các không gian ngầm dã chiến, tương tự mô hình được sử dụng trong cuộc diễn tập.

"Trong cục diện hiện nay, một khi đã triển khai quân, bạn có thể đụng độ lực lượng đối phương ở bất kỳ vị trí nào", George Barros, giám đốc phụ trách đổi mới và nghiệp vụ nguồn tin mở tại Viện Nghiên cứu Chiến tranh, trụ sở tại Washington, cho hay. "Sẽ không còn những 'vùng xanh' an toàn vĩnh viễn như thời kỳ chiến tranh chống khủng bố toàn cầu, bởi khả năng tấn công liên tục của đối phương đã phát triển vượt bậc".

Hiểm họa từ drone đã bộc lộ rõ ngay từ giai đoạn đầu cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran, khi một chiếc drone Iran tấn công trung tâm điều hành tác chiến tại Kuwait khiến 6 binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Dù các quan chức cấp cao Lầu Năm Góc khi đó khẳng định tòa nhà đã được phòng thủ vững chắc, một nguồn tin am hiểu vấn đề lại nói rằng nơi này chỉ có các rào chắn bê tông bao quanh, hoàn toàn không thể che chắn trước drone hay tên lửa.

Việc bảo vệ lực lượng quân y và thương binh không chỉ đòi hỏi phải rút xuống lòng đất trong một số trường hợp mà còn phải giảm thiểu dấu vết điện tử. Đây là thách thức lớn trong môi trường điều trị, nơi binh sĩ cần sử dụng các thiết bị như máy chụp X-quang và cắt lớp vi tính (CT). Dù việc hoạt động dưới lòng đất giúp hạn chế những tín hiệu như vậy, lục quân Mỹ vẫn nỗ lực tìm cách cải thiện hơn nữa.

Các binh sĩ Mỹ cũng đang học hỏi kinh nghiệm từ cách quân đội Ukraine đối phó những đòn tấn công từ Nga.

Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) trong một báo cáo do Lục quân Mỹ công bố năm 2025, từ khi cuộc xung đột tại Ukraine nổ ra vào năm 2022 đến tháng 4/2025, đã có gần 2.000 cuộc tấn công vào hạ tầng y tế Ukraine và 428 vụ tấn công nhằm vào các phương tiện vận chuyển thương binh.

"Khoảng 10-20 năm qua, chúng tôi đã quen làm việc tại những bệnh viện dã chiến khổng lồ. Nhưng qua những cuộc xung đột gần đây nhất, có thể thấy chúng tôi đang trở thành một mục tiêu lớn", Barden, chỉ huy Lữ đoàn Quân y số 1 của quân đội Mỹ, nói.

Việc đưa các bệnh viện dã chiến xuống lòng đất giúp đối phó hiểm họa từ drone và tên lửa, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức mới. Tại Fort Hood, binh sĩ đã thử nghiệm những giải pháp thô sơ như dùng xe đạp di chuyển trong hầm để tiết kiệm diện tích và sử dụng điện thoại dã chiến đời cũ do sóng di động lẫn vệ tinh đều không thể xuyên qua hệ thống hầm sâu. Tuy nhiên, để thành công lâu dài, quân đội cần phối hợp với ngành công nghiệp quốc phòng để đầu tư vào các thiết bị liên lạc và y tế hiện đại, có khả năng triệt tiêu tín hiệu điện tử nhằm tránh bị đối phương truy vết.

Dù nhu cầu cấp bách, ngân sách dành cho y tế quân đội Mỹ vẫn dậm chân tại chỗ trong nhiều năm qua. Trong quy trình phân bổ ngân sách phức tạp, các khí tài lớn như tàu chiến, tiêm kích hay xe tăng luôn được ưu tiên đầu tư. Hệ quả là việc phát triển các năng lực y tế thường bị xem nhẹ và bỏ qua, theo CNN.

Việc điều chỉnh phương thức bảo vệ lực lượng quân y và thương binh đã trở thành nhu cầu cấp bách trên các chiến trường hiện đại. Một báo cáo của Mỹ năm 2025 chỉ ra rằng mối nguy hiểm từ drone buộc quân đội phải ưu tiên tối đa việc bảo vệ những nguồn lực y tế.

Trong cuộc diễn tập tại Fort Hood, tính chân thực được đặt lên hàng đầu với các kỹ thuật tạo hình vết thương giả cực kỳ chi tiết, từ chân tay đứt lìa đến nội tạng lộ ra ngoài. Những người đóng vai thương binh được hướng dẫn mô phỏng cả những âm thanh rên rỉ đau đớn để giúp nhân viên quân y làm quen với áp lực tâm lý và mức độ khốc liệt sát với thực tế nhất.

"Chúng ta càng cung cấp cho các đội ngũ y tế chương trình huấn luyện có độ chân thực cao, họ sẽ càng thuần thục hơn trong các tình huống thực tế", thiếu tá Kelly Wood, sĩ quan giám sát việc tạo hình vết thương giả trong cuộc diễn tập tại Fort Hood, nói.

Tại khu vực huấn luyện mô phỏng một ngôi làng, các binh sĩ thuộc Tiểu đoàn Quân y Đa năng số 61 thực hiện phân loại thương binh và phẫu thuật kiểm soát thiệt hại ngay gần tiền tuyến. Trong môi trường đầy bụi bặm, tất cả mọi người đều tham gia hỗ trợ vận chuyển nạn nhân và khi đêm xuống, họ phải làm việc dưới ánh sáng đèn đỏ lờ mờ để tránh bị đối phương phát hiện.

Thay vì dựng lều trại lộ thiên như trước đây, bệnh viện dã chiến được triển khai bên dưới hệ thống hầm hạt nhân cũ để mô phỏng việc tận dụng tàu điện ngầm hoặc tầng hầm trong tương lai. Tại lối vào hầm, những tấm lưới ngụy trang được giăng kín nhằm ngăn chặn drone xâm nhập.

Bên cạnh kỹ năng chuyên môn, những người lính quân y còn được rèn luyện tâm lý để giữ bình tĩnh trong cảnh hỗn loạn dưới hầm ngầm. Mỗi người đều có phương pháp riêng để tập trung, từ hít thở sâu, tự nhắc nhở bản thân về quy trình cứu chữa, cho đến hát thầm một bài hát nhằm lấy lại tập trung trước khi bắt đầu công việc.

"Đó là điều tôi đã dạy cho cấp dưới của mình và không nhất thiết phải là một bài hát", Daniel Hurst, quân y chiến trường kiêm trung đội phó thuộc đơn vị 555, người từng tham chiến tại Iraq và Afghanistan, cho biết. "Hãy tìm một điều gì đó giúp bạn lấy lại cân bằng và sáng tỏ tâm trí".

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 23.6, Đại sứ quán Mỹ tại Manila (Philippines) thông báo chính phủ Mỹ cùng ngày bàn giao 4 tàu không người lái Triton cho Lực lượng Vũ trang Philippines (AFP) trị giá khoảng 13 triệu USD (gần 350 tỉ đồng). Đây được xem là một phần trong chương trình IPMSC mà Mỹ đang thực hiện.

Triton - tên đầy đủ là Ocean Aero Triton của hãng Ocean Aero (Mỹ) - là loại tàu không người lái có thể di chuyển trên mặt nước lẫn dưới mặt nước (AUSV), có chiều dài hơn 4 m và có thể hoạt động liên tục trong 30 ngày để thực hiện các nhiệm vụ giám sát trên biển lẫn trong lòng biển.

Phát biểu tại lễ bàn giao, đại diện phía Mỹ nhấn mạnh: "Khả năng giám sát và ứng phó với các thách thức hàng hải - đánh bắt cá bất hợp pháp, các hoạt động vùng xám và các mối đe dọa đối với tự do hàng hải - đòi hỏi nhận thức bền bỉ, lâu dài". Theo đó, 4 chiếc AUSV trên giúp AFP tăng cường năng lực giám sát ở các vùng biển, bao gồm Biển Đông, vốn đang xảy ra nhiều căng thẳng giữa Philippines và Trung Quốc, nhất là khi Bắc Kinh đang đẩy mạnh chiến lược vùng xám phục vụ tham vọng kiểm soát vùng biển này.

Trả lời Thanh Niên hôm qua (24.6), TS Satoru Nagao (Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ) phân tích: "Dòng AUSV Triton giúp tăng cường khả năng giám sát hàng hải của Philippines. Gần đây, các hoạt động của Trung Quốc ở Biển Đông đang leo thang. Mới đây, Bắc Kinh xây dựng một cơ sở nghiên cứu ở bãi cạn Scarborough. Bắc Kinh xây dựng cơ sở ở đó là bước đi quan trọng. Sau khi đẩy quân đội nước khác ra khỏi Scarborough và các khu vực ở quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, Trung Quốc triển khai tên lửa, máy bay chiến đấu… trên các thực thể tại đây. Qua đó, Trung Quốc còn có thể "giấu" tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo, thậm chí là loại có thể mang đầu đạn hạt nhân, hoạt động ở vùng biển này. Mỹ và các nước khác lo ngại leo thang thành căng thẳng hạt nhân và khó có thể can thiệp vào tình hình ở vùng biển trên".

"Chính vì thế, Mỹ cùng đồng minh cần phối hợp ngăn chặn động thái của Trung Quốc ở bãi cạn Scarborough. Nhưng để xác định những gì đang xảy ra ở bãi cạn Scarborough, cần phải dựa vào khả năng trinh sát. Các tàu Triton rất hữu ích trong trường hợp này khi có thể hoạt động liên tục lên đến 30 ngày, nên có thể giám sát đánh bắt cá bất hợp pháp, theo dõi các hoạt động hàng hải trong "vùng xám" và phát hiện các mối đe dọa đối với tự do hàng hải", TS Nagao phân tích thêm.

Được "Bộ tứ" thông qua vào năm 2022, IPMDA sau được mở rộng với chương trình Hợp tác giám sát hàng hải Indo-Pacific (IPMSC) nhằm mục đích tích hợp các hệ thống giám sát hàng hải vệ tinh, trên không và mặt nước của 4 thành viên "Bộ tứ" đồng thời mở rộng sang các đối tác khác. Việc hợp tác được tiến hành thông qua hỗ trợ phương tiện, chia sẻ thông tin dữ liệu…

Liên quan chương trình này, Mỹ vào năm ngoái thông báo đầu tư khoảng 55 triệu USD để hỗ trợ một số nước Đông Nam Á, nam Thái Bình Dương… Trong đó, việc giám sát tình hình ở Biển Đông được Mỹ ưu tiên vì vùng biển này đang đứng trước thách thức nghiêm trọng về tự do hàng hải. Bên cạnh đó, theo Washington, có đến 19 nước ở Indo-Pacific đang tham gia chương trình trên.

Theo công bố của Bộ Chiến tranh Mỹ, từ năm 2020, Washington đóng góp 293 triệu USD cho các nước Indo-Pacific theo Sáng kiến An ninh Hàng hải (MSI), cung cấp hỗ trợ hàng hải và đào tạo cho các nước đối tác để tăng cường hợp tác an ninh hàng hải đa phương và tăng cường năng lực nhận thức hàng hải trong khu vực. MSI tài trợ cho các công cụ quan trọng như thiết bị hàng hải, vật tư và xây dựng quân sự quy mô nhỏ để cho phép các đối tác của chúng tôi tiến hành tốt hơn các hoạt động hàng hải quan trọng và khuyến khích khả năng tương tác lớn hơn với Mỹ.

Cũng trả lời Thanh Niên ngày 24.6, GS Stephen Robert Nagy (Đại học Cơ Đốc giáo quốc tế - Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật) thì chỉ ra: "Nhận thức toàn diện về lĩnh vực hàng hải là điều kiện tiên quyết cho cả phòng thủ và tấn công trong bất kỳ cuộc chiến nào mà các bên đang tranh chấp về quyền kiểm soát khu vực biển. Mỹ sử dụng nhận thức toàn diện về lĩnh vực hàng hải để bảo vệ các tuyến hàng hải khỏi bị phá hoại hoặc bị vũ khí hóa. Nhìn chung, người ta hiểu rằng phần lớn các sáng kiến trên lục địa của Trung Quốc, chẳng hạn như Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), nhằm mục đích vượt qua lợi thế so sánh của Mỹ trong lĩnh vực này".

"Chiến dịch của Mỹ ở Venezuela và cuộc chiến Iran dường như khiến Bắc Kinh lo ngại về chương trình nhận thức miền hàng hải của Washington. Chương trình này đang ngăn chặn các hành động quân sự của Trung Quốc ở Biển Đông, eo biển Đài Loan hoặc biển Hoa Đông", GS Nagy kết luận.

Tin Gốc: Thanh Niên