Phát biểu thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh lần sửa đổi này không chỉ đơn thuần hoàn thiện một đạo luật cụ thể, mà là “bước đi có ý nghĩa chiến lược nhằm kiến tạo mô hình thể chế phát triển mới cho thủ đô, với vị trí đặc biệt trung tâm chính trị hành chính quốc gia, đồng thời là động lực phát triển của cả nước”.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Hà Nội đang đối diện với nhiều điểm nghẽn, từ quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, cho đến phân cấp phân quyền, huy động nguồn lực… Do đó, luật sửa đổi phải giải quyết căn bản những tồn tại này.
Chẳng hạn về quy hoạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu tình trạng “một chỗ đất thì có mấy ông nói có dự án muốn xây nhà để bán, lại cấp đất, mà đường sá không ai lo. Tại sao thời xưa Pháp quy hoạch hay thế, phố cổ xây dựng không tắc đường, không ngập lụt, nhưng mình giờ xây dựng thế nào mà xây đến đâu tắc đường, ngập lụt đến đấy, vì không anh nào lo đường, không có hệ thống ngầm thoát nước, cứ xây nhà lên để bán”.
Để khắc phục, cần quy hoạch rõ vùng lõi thế nào, đô thị vệ tinh ra sao, tiêu chuẩn về bệnh viện, nhà văn hóa, trường học, sân vận động, vườn hoa…, cùng với đó là hệ thống giao thông kết nối từ các thành phố vệ tinh về khu vực trung tâm.
“Quy hoạch phát triển làm sao phải có tầm nhìn, để toàn dân được biết rõ, hiện tại đường ngoằn ngoèo như thế, 10 năm sau thế nào”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu phải đảm bảo tính bền vững, “không phải quy hoạch nhiệm kỳ 5 năm, ông này làm quy hoạch ông kia lên chủ tịch lại đảo lại”.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh đến tư duy xây dựng luật, cần chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển. Luật không chỉ quy định cấm hay hạn chế mà phải tạo không gian thể chế để thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách đặc thù.
Luật chỉ nên quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, ổn định, còn những gì mang tính biến động nhanh thì giao cho Chính phủ, thậm chí chính quyền thành phố quy định, để bảo đảm thích ứng với thực tiễn.
Vẫn theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thủ đô không thể phát triển nếu tách rời vùng và ngược lại. Do đó, luật cần xây dựng cơ chế phối hợp thực chất giữa Hà Nội và các tỉnh về tài chính, giao thông…
Song song với việc trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền triệt để hơn thì cũng cần giải trình rõ ràng hơn, kiểm soát quyền lực chặt chẽ hơn. “Thủ đô được trao quyền cao hơn thì phải chịu trách nhiệm cao hơn; được cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội; được thí điểm trước thì phải đi đầu về kỷ cương và hiệu quả”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, và yêu cầu Hà Nội phải trở thành hình mẫu về quản trị hiện đại, có giá trị lan tỏa cho cả nước.
Cùng cho ý kiến tại tổ, Chủ tịch Quốc hội (QH) Trần Thanh Mẫn khẳng định việc xây dựng luật Thủ đô sửa đổi sẽ giúp Hà Nội bứt phá về kinh tế, giải quyết dứt điểm tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, thiếu nhà ở xã hội…, từ đó vươn tầm khu vực và quốc tế.
Theo Chủ tịch QH, năm 2025, QH đã ban hành tới 89 đạo luật, trong đó có những quy định tại các luật mới vượt trội hơn so với luật Thủ đô hiện hành, khiến luật Thủ đô trở nên lạc hậu. Bối cảnh trên cho thấy việc sửa đổi luật là rất cần thiết, cũng là tiền đề để tới đây xây dựng luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM.
Chủ tịch QH nhấn mạnh sửa đổi luật Thủ đô lần này cần phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP.Hà Nội, theo nguyên tắc “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”. Trong đó, một số nội dung trọng tâm như: mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật, bổ sung quy định miễn trách nhiệm pháp lý, thành lập đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt, tăng thẩm quyền về tổ chức bộ máy cho HĐND thành phố, tăng mức xử phạt vi phạm hành chính…
Nhắc lại buổi làm việc với Hà Nội mới đây, khi Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu thủ đô phải có tầm nhìn quy hoạch 100 năm và xa hơn nữa, Chủ tịch QH khẳng định bất cứ đất nước nào muốn phát triển thì phải có quy hoạch và quy hoạch đó phải được công bố công khai cho toàn dân biết. Chủ tịch QH dẫn ví dụ các thành phố lớn trên thế giới, khách đến có thể thấy ngay sa bàn quy hoạch, thể hiện rõ các khu công nghiệp, thương mại, văn hóa; còn quy hoạch của chúng ta thời gian qua chưa thực sự bài bản.
Một vấn đề khác được Chủ tịch QH lưu ý là tăng trách nhiệm giải trình công khai trên tinh thần phân quyền triệt để, “bộ, ngành không thể ôm” mà phải giao quyền cho Hà Nội. Đồng thời, cần cơ chế bảo vệ cán bộ, khuyến khích sáng tạo và bộ công cụ quản lý đô thị mạnh mẽ.
Góp ý thêm, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) cho rằng hiện đã có nhiều thể chế luật pháp dành cho Hà Nội, song qua thực tiễn triển khai thì thấy thủ đô vẫn còn nhiều điểm nghẽn. “Chúng ta có thể hình dung hiện nay bầu trời tại Hà Nội, khi chúng ta đến đây họp, ô nhiễm rất lớn. Nếu tra cứu Google danh sách 10 thành phố ô nhiễm không khí nhất thì Hà Nội luôn nằm trong top đầu”, ông Ngân nói.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân kiến nghị cần có cơ chế thật quyết liệt, bằng việc phân cấp, phân quyền trọn vẹn, để Hà Nội đủ thẩm quyền giải quyết các điểm nghẽn về ô nhiễm môi trường, giao thông, ngập nước, an toàn đô thị, PCCC và các ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu.
Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (đoàn Hà Nội) cũng cho rằng luật cần tạo khuôn khổ để thủ đô có thể linh hoạt, chủ động hơn, bởi “nếu mỗi chính sách lại phải báo cáo QH thì sẽ mất thời gian và để lỡ cơ hội”.
Tuy nhiên, bên cạnh việc trao quyền, bà lưu ý phải nâng cao chất lượng giải trình và kiểm soát quyền lực để việc phân quyền đúng đắn và có hiệu quả. Cần cơ chế rõ ràng để các cơ quan được giao quyền yên tâm thực hiện, đồng thời cơ quan giám sát có cơ chế như “phanh hãm” để việc thử nghiệm chính sách và thể chế không bị lạm dụng hay chệch hướng.
Ngày 8-5, ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đã đến thăm, khảo sát Bảo tàng Lúa nước và dự án công viên Ba hạt lúa tại tỉnh Cà Mau.
Tại đây, thuyết minh viên Bảo tàng Lúa nước giới thiệu không gian trưng bày của bảo tàng theo chủ đề "Dòng chảy lúa nước - Hồn đất Cà Mau" với các nội dung được sắp xếp theo dòng chảy lịch sử và đời sống sản xuất nông nghiệp từ quá trình khẩn hoang mở đất, vòng đời cây lúa đến hệ thống nông cụ truyền thống, hiện đại cùng không gian làng quê Nam Bộ và văn hóa lúa nước Cà Mau - Bạc Liêu.
Sau khoảng hai tuần thành lập, Bảo tàng Lúa nước tại trụ sở UBND tỉnh Bạc Liêu cũ trên đường Nguyễn Tất Thành (phường Bạc Liêu) đã đón hơn 1.500 lượt khách tham quan.
Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Ngô Vũ Thăng cũng cho biết thêm, ngoài Bảo tàng Lúa nước vừa công bố thành lập, tỉnh còn đang triển khai dự án biểu tượng tôn vinh lúa nước với hình tượng ba hạt lúa tại xã Vĩnh Lợi (thuộc huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu cũ).
Công trình được thiết kế với hình ảnh cánh cò - thể hiện sự cần cù, gắn bó của người nông dân và sự giao thoa văn hóa của cộng đồng ba dân tộc Kinh - Hoa - Khmer.
Phát biểu tại đây, ông Lê Minh Hoan cho rằng hạt gạo không chỉ đơn thuần là lương thực mà còn chứa đựng chiều sâu văn hóa của dân tộc. Việc tạo dựng không gian văn hóa nông nghiệp sinh động sẽ giúp thế hệ trẻ thêm yêu thích ngành nông nghiệp, từ đó có những đóng góp tích cực cho sự phát triển của nông nghiệp địa phương và quốc gia.
Về khai thác Bảo tàng Lúa nước và biểu tượng 3 hạt lúa sắp được triển khai xây dựng, ông Hoan góp ý tỉnh cần tổ chức các lễ hội mang đậm bản sắc nông nghiệp như lễ xuống giống, lễ thu hoạch, hội thi gạo ngon, bánh dân gian…
Thông qua các lễ hội này góp phần lan tỏa những giá trị văn hóa đặc sắc của hạt gạo Việt Nam, đồng thời thu hút khách tham quan, đặc biệt là học sinh, sinh viên đến tìm hiểu, trải nghiệm.
"Nhiều lao động làm việc liên tục nhưng tích lũy thấp, dễ gặp khó khăn khi ốm đau, biến cố. Chính quyền và công đoàn cần nhìn thẳng thực tế, lắng nghe và có giải pháp phù hợp", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nói tại sự kiện nhân kỷ niệm Ngày Quốc tế Lao động, Tháng Công nhân 2026 và chuẩn bị Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam.
Ông nhận định TP HCM là trung tâm kinh tế lớn, tập trung đông lao động từ nhiều địa phương. Nhiều người rời quê đến thành phố làm việc, đóng góp cho tăng trưởng nhưng đối mặt áp lực về thu nhập, nhà ở, chi phí sinh hoạt, việc học của con cái và chăm sóc y tế.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước yêu cầu TP HCM tiếp tục coi việc chăm lo đời sống công nhân là nhiệm vụ trọng tâm, rà soát nhu cầu nhà ở xã hội, nhà lưu trú, trường học, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa tại khu công nghiệp, khu chế xuất. Mục tiêu là bảo đảm công nhân có nơi ở ổn định, điều kiện chăm lo gia đình và tiếp cận dịch vụ thiết yếu.
Ông cũng đề nghị tiền lương không chỉ dừng ở mức tối thiểu mà cần hướng tới mức bảo đảm cuộc sống; đồng thời tăng cường đào tạo, khuyến khích sáng kiến trong doanh nghiệp. "Mỗi chính sách đúng, mỗi việc làm thiết thực, mỗi sự quan tâm kịp thời đều có thể giúp một gia đình bớt khó khăn", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Với tổ chức công đoàn, ông yêu cầu tăng cường bảo vệ quyền lợi người lao động, có mặt kịp thời khi xảy ra khó khăn như mất việc, nợ lương, tai nạn lao động. Với tổ chức công đoàn, ông yêu cầu tăng cường bảo vệ quyền lợi người lao động, có mặt kịp thời khi xảy ra khó khăn như mất việc, nợ lương, tai nạn lao động. Doanh nghiệp cần quan tâm tiền lương, phúc lợi, an toàn lao động, điều kiện làm việc và cơ hội nâng cao tay nghề.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng khuyến khích công nhân học nghề, rèn luyện kỹ năng số, ngoại ngữ, chủ động thích ứng với yêu cầu sản xuất mới.
Trước đó, ông Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, cho biết cả nước có khoảng 17 triệu công nhân, chủ yếu 19-35 tuổi, làm việc trong các lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ, công nghệ cao. Tuy nhiên, nhiều người có việc làm và thu nhập chưa ổn định, tích lũy thấp; nhu cầu về nhà ở, trường học, y tế và mức lương đủ sống còn lớn.
Riêng TP HCM có hơn 7 triệu công nhân, phần lớn là lao động nhập cư, chịu áp lực về chỗ ở và chi phí sinh hoạt. Tại cuộc gặp, một số công nhân cho rằng lương hiện chưa đáp ứng nhu cầu tối thiểu, đề xuất chuyển từ lương tối thiểu sang lương đủ sống; đồng thời cần phát triển nhà ở xã hội gần khu công nghiệp với chi phí phù hợp.
Từ phía công nhân, nhiều ý kiến cũng cho rằng mức lương hiện nay của công nhân chưa đủ sống, chỉ cần gặp biến có là dễ rơi vào túng quẫn. Anh Lưu Văn Nhiệm, công nhân Công ty Sài Gòn Stec, đề xuất cần chuyển từ lương tối thiểu sang lương đủ sống để công nhân không chỉ sống được mà còn có tích lũy.
Trong khi đó, chị Huỳnh Thị Lý, công nhân Công ty Yazaki, mong có nhà ở xã hội gần khu công nghiệp, giá hợp lý và môi trường sống an toàn, thực phẩm có nguồn gốc để công nhân bớt gánh nặng mưu sinh.
Theo Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Cảng hàng không thứ 2 Vùng Thủ đô đóng vai trò đầu mối giao thông đa phương thức và động lực phát triển kinh tế chiến lược của Hà Nội trong nhiều thập niên tới.
Sân bay dự kiến đặt tại khu vực xã Ứng Hòa và Chuyên Mỹ ở phía Nam Hà Nội, quy mô khoảng 1.500 ha, đạt tiêu chuẩn quốc tế với công suất thiết kế 30-50 triệu hành khách mỗi năm.
Hà Nội định hướng phát triển khu vực này theo mô hình "aerotropolis" - đô thị sân bay - không chỉ phục vụ vận tải hàng không mà còn tích hợp đồng bộ dịch vụ khách sạn, trung tâm thương mại outlet, khu thương mại tự do, logistics, công nghiệp công nghệ cao và các dịch vụ quốc tế.
Theo quy hoạch, sân bay thứ 2 sẽ trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế, kết nối liên hoàn giữa hàng không, đường bộ, đường sắt tốc độ cao, đường sắt Bắc - Nam và vận tải đường thủy sông Hồng. Hành lang phía Nam của Hà Nội được kỳ vọng trở thành hạt nhân logistics của toàn vùng với hệ thống kho vận, logistics lạnh, cảng cạn ICD và các khu công nghiệp công nghệ cao.
Khu thương mại tự do dự kiến hình thành cùng sân bay sẽ hoạt động như đầu mối giao thương quốc tế quy mô lớn, tích hợp trung tâm logistics, trung tâm thương mại miễn thuế và outlet nhằm thúc đẩy xuất nhập khẩu, dịch vụ và đầu tư quốc tế.
Hà Nội đồng thời định hướng thu hút có chọn lọc các ngành công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn và thân thiện môi trường như điện tử, chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và logistics.
Quy hoạch cũng đặt mục tiêu hình thành cực phát triển công nghiệp - công nghệ cao phía Nam tại khu vực Phú Xuyên - Ứng Hòa. Trong đó, riêng khu vực Ứng Hòa và Chuyên Mỹ được nghiên cứu phát triển tổ hợp công nghiệp đường sắt khoảng 250 ha phục vụ sản xuất, lắp ráp đầu máy toa xe.
Ngoài vai trò logistics và công nghiệp, sân bay thứ 2 còn được xác định là trạm trung chuyển du lịch quốc tế kết nối chuỗi di sản tâm linh Hương Sơn - Tam Chúc - Bái Đính - Tràng An. Hà Nội kỳ vọng khu vực này trở thành "cửa ngõ du lịch phía Nam" của Thủ đô.
Khu vực sân bay cũng được quy hoạch gắn với tổ hợp y tế chất lượng cao phía Nam tại Phú Xuyên quy mô khoảng 100-160 ha, đóng vai trò trung tâm y tế cấp vùng.
Hà Nội định hướng lấy đường sắt làm trục kết nối chủ đạo giữa nội đô và sân bay thứ 2. Tuyến đường sắt đô thị số 1A sẽ nối trực tiếp ga đầu mối Ngọc Hồi với sân bay và được xếp vào nhóm ưu tiên triển khai giai đoạn 2026-2030.
Ga Ngọc Hồi được quy hoạch thành đầu mối trung chuyển lớn nhất phía Nam Hà Nội, tích hợp nhà ga, depot và trung tâm bảo dưỡng, kết nối mạng lưới đường sắt đô thị với sân bay. Khu vực này cũng liên thông với tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và các vành đai đường sắt liên vùng nhằm giảm áp lực giao thông xuyên tâm qua nội đô.
Kết nối đường bộ sẽ dựa trên hành lang phía Nam với các trục huyết mạch như Quốc lộ 1A và cao tốc Bắc - Nam. Đồng thời, hệ thống vận tải đường thủy trên sông Hồng cũng được khai thác để phục vụ logistics hàng hóa quốc tế.
Theo quy hoạch, nghiên cứu và đầu tư xây dựng Cảng hàng không thứ 2 Vùng Thủ đô cùng khu thương mại tự do được xếp vào nhóm dự án ưu tiên triển khai trong giai đoạn bứt phá 2031-2045.
Hà Nội định hướng huy động đa dạng nguồn lực cho dự án, gồm hợp tác công tư PPP, nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước, phát hành trái phiếu địa phương, trái phiếu công trình và khai thác nguồn lực đất đai.
Hiện Hà Nội có Cảng hàng không quốc tế Nội Bài với công suất khoảng 25 triệu hành khách mỗi năm và có thể mở rộng. Ngoài ra, sân bay Gia Bình tại tỉnh Bắc Ninh đang được xây dựng, dự kiến đạt công suất 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm vào 2030, tăng lên 50 triệu hành khách vào 2050.
Với quy mô khoảng 1.500 ha và công suất tới 50 triệu hành khách mỗi năm, sân bay thứ hai của Hà Nội được xem là một trong những siêu dự án hạ tầng lớn nhất phía Nam Hà Nội trong thế kỷ tới.
