Mở máy lạnh 26 độ C kèm quạt nhưng tiền điện vẫn không giảm

Nhiều năm qua, câu chuyện vỉa hè ở các đô thị lớn gần như lặp đi lặp lại theo một kịch bản quen thuộc đến mức người dân cũng không còn bất ngờ: ra quân rầm rộ, dẹp hàng quán, trả lại lối đi cho người đi bộ, báo chí đưa tin vài ngày với những hình ảnh thông thoáng hiếm hoi. Nhưng rồi chỉ ít tuần sau, ghế nhựa lại xuất hiện, xe máy lại tràn lên hè phố, hàng quán lại bày ra như chưa từng có cuộc chấn chỉnh nào.

Nói cho công bằng, không phải chính quyền thiếu quyết tâm. Cái khó nằm ở chỗ người ta đang cố giải quyết một nhu cầu sống chỉ bằng mệnh lệnh hành chính. Trong khi đằng sau mỗi chiếc xe đẩy, mỗi quán nước nhỏ hay mỗi gánh hàng rong không đơn thuần là chuyện lấn chiếm vài mét vuông vỉa hè, mà là câu chuyện cơm áo của rất nhiều con người ở đô thị.

Một người lao động nhập cư không thể bỏ ra vài chục triệu đồng mỗi tháng để thuê mặt bằng bán bữa sáng. Một bà cụ bán vài bó rau đầu ngõ cũng không có khả năng bước vào những khu thương mại sáng choang. Một quán trà đá ven đường tồn tại được chỉ vì có dòng người qua lại ghé vào vài phút nghỉ chân giữa cái nhịp sống quá vội của thành phố này. Với nhiều người, vỉa hè là khoảng không cuối cùng giúp họ có thể bám trụ ở thành phố.

Nói cách khác, vỉa hè nhiều năm nay đang âm thầm gánh một phần áp lực sinh kế mà nền kinh tế đô thị chưa giải quyết được. Khi việc làm chính thức chưa đủ rộng mở, chi phí mặt bằng quá đắt đỏ và khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn, kinh tế vỉa hè trở thành một "van an toàn" tự nhiên của xã hội. Nó lộn xộn, nhưng cũng là nơi giữ cho không ít gia đình không bị bật khỏi guồng sống thành thị.

>> Dấu hỏi khi Hà Nội dẹp vỉa hè rồi lại cho thuê

Vì vậy, việc Hà Nội bắt đầu chuyển từ tư duy cấm tuyệt đối sang cho thuê vỉa hè thực ra là một bước thay đổi cho thấy thành phố đã nhìn nhận thực tế theo hướng thực tế hơn: có những nhu cầu không thể xóa bỏ chỉ bằng những đợt ra quân ngắn hạn. Một đô thị hiện đại không thể quản lý bằng cách hôm nay dẹp, mai tái lấn chiếm, rồi vài tháng sau lại tiếp tục một chiến dịch mới.

Nhưng nhìn nhận thực tế không đồng nghĩa với việc chấp nhận mọi sự tùy tiện tồn tại mãi mãi. Người dân có thể cảm thông với mưu sinh khó khăn, nhưng cũng không thể mãi chấp nhận cảnh người già, trẻ nhỏ phải đi xuống lòng đường vì vỉa hè bị chiếm sạch.

Điều Hà Nội cần lúc này là một triết lý quản trị rõ ràng: đâu là giới hạn của kinh tế vỉa hè, đâu là quyền của người đi bộ, và đâu là trách nhiệm của một đô thị không thể tiếp tục sống bằng sự linh động thiếu nguyên tắc như nhiều năm qua?

Ở bất kỳ đô thị hiện đại nào, việc dùng không gian công cộng cho mục đích kinh doanh cũng phải đi kèm quy hoạch, giới hạn và trách nhiệm tài chính rõ ràng. Không ai có thể chiếm dụng tài sản chung của xã hội mà không có luật chơi. Nhưng điều khiến người ta băn khoăn không nằm ở chuyện đóng bao nhiêu tiền để thuê vỉa hè? Vấn đề là sau khi thu phí, vỉa hè có thực sự ngăn nắp hơn không, hay chỉ chuyển từ "lấn chiếm tự phát" thành "lấn chiếm hợp thức"? Nói cách khác, liệu thành phố đang tạo lại trật tự đô thị, hay chỉ đang cấp một tấm vé hợp pháp cho sự lộn xộn vốn đã tồn tại quá lâu?

Mức phí 45.000 đồng một m2 mỗi tháng cho thuê vỉa hè ở khu vực trung tâm Hà Nội có vẻ không quá cao. Thậm chí, nhiều người làm kinh doanh sẽ thấy nó rẻ đến bất ngờ nếu đặt cạnh giá trị thương mại thật sự của những tuyến phố đắt đỏ quanh hồ Gươm hay các quận lõi nội đô. Vì vậy, điều cần bàn là thành phố đang nhìn vỉa hè dưới góc độ nào: một không gian công cộng cần quản lý chặt chẽ để phục vụ lợi ích chung, hay một nguồn tài nguyên kinh tế có thể đem ra khai thác?

Nếu mục tiêu là quản lý đô thị, thì việc cho thuê phải đi kèm những nguyên tắc rất rõ ràng và nghiêm ngặt. Phần diện tích nào được phép sử dụng? Khung giờ nào được hoạt động? Người đi bộ phải còn tối thiểu bao nhiêu mét lối đi? Vi phạm xử lý ra sao? Có thu hồi quyền sử dụng nếu tái lấn chiếm hay không?

Nhưng nếu vỉa hè được nhìn như một nguồn lợi kinh tế, thì câu chuyện lại khác. Khi ấy, điều xã hội quan tâm sẽ là tính minh bạch. Ai được thuê? Dựa trên tiêu chí nào? Có đấu giá công khai hay không? Có nguy cơ tài sản công bị biến thành lợi thế riêng cho một nhóm người đang sở hữu vị trí mặt phố đẹp nhất hay không?

Một chính sách tốt, suy cho cùng, không phải là chính sách làm vừa ý mọi phía, mà là chính sách tạo ra được cảm giác hợp lý và công bằng cho phần lớn xã hội. Với câu chuyện vỉa hè cũng vậy. Hà Nội cần ngăn nắp hơn, đó là điều không ai phủ nhận. Một đô thị không thể mãi để cảnh người đi bộ phải bước xuống lòng đường giữa dòng xe cộ chỉ vì vỉa hè bị chiếm kín. Nhưng ở chiều ngược lại, thành phố cũng cần tạo giới hạn để người lao động nghèo vẫn còn cơ hội mưu sinh.

Tin Gốc: Vnexpress

Vợ chồng tôi trước đây kinh doanh vật liệu xây dựng, cơ sở cũng gọi là có tiếng ở địa phương. Con trai tôi lấy vợ ra riêng. Bên nhà gái cho một mảnh đất mặt tiền để các con làm nhà.

Thấy nhà thông gia sẵn lòng cho con rể và con gái một mảnh đất, vợ chồng tôi bàn tính và đồng ý giúp hai con xây nhà bằng cách cung cấp nguyên vật liệu và cho thêm tiền để hoàn thiện nội thất, ước tính khoảng 2 tỷ đồng.

Sau thời gian chung sống, tình cảm của con trai và con dâu rạn nứt, ở chung nhưng không ăn chung, ngủ chung. Tôi nghĩ vấn đề ly hôn chỉ là thời gian mà thôi.

Có một điều mà tôi ngậm đắng nuốt cay là lúc cho đất để xây nhà, phía bên thông gia chưa hề sang tên cho con gái - tức là con dâu của tôi. Vì đây là vấn đề tế nhị, tôi cũng không chủ động tìm hiểu. Thông gia cho đất, vợ chồng tôi cho nhà, tôi nghĩ là hợp lý. Chỉ có điều không ngờ là hôn nhân của các con trục trặc.

Nhiều người trong họ hàng bảo bây giờ nếu ly hôn thì con trai tôi ra đi tay trắng vì đất vẫn do ông bà thông gia đứng tên, "cái nhà trên đất họ, chẳng lẽ mình đến khiêng về đất mình", người ta nói với tôi như vậy.

Vậy nếu ly hôn, con trai tôi có quyền lợi gì đối với căn nhà ấy hay không? Nếu chứng minh được tiền xây nhà là do gia đình tôi bỏ ra?

Tin Gốc: Vnexpress

Tôi làm kiến trúc sư và cũng từng gặp một câu chuyện "dở khóc dở cười" về phong thủy mà đến giờ vẫn còn nhớ. Thực tế, không ít công trình bị chi phối rất nhiều bởi những lời phán của các "thầy phong thủy", thậm chí còn nhiều hơn cả những tính toán chuyên môn của người thiết kế.

Cách đây vài năm, tôi nhận thiết kế một căn biệt thự cho khách hàng. Ngay từ giai đoạn lên phương án, gia chủ đã liên tục tham khảo hết thầy này đến thầy khác. Người thì bảo phải xoay hướng nhà, người lại yêu cầu đổi vị trí cầu thang, cửa chính hay các không gian chức năng. Bản thiết kế cứ sửa đi sửa lại suốt gần sáu tháng mới được chốt.

Tưởng rằng mọi việc đã ổn thỏa để thi công, nào ngờ khi công trình gần hoàn thiện phần thô, gia chủ lại mời thêm một thầy phong thủy đến xem nội thất. Sau một hồi xem xét, vị thầy này phán ngay rằng cửa chính của ngôi nhà "không được hướng", ảnh hưởng đến phong thủy.

Lúc đó, việc thay đổi cửa chính là điều gần như không thể. Thế nên, thầy tư vấn cho gia chủ "yểm" bằng một viên đá phong thủy có giá hơn 200 triệu đồng. Thú thật, đến giờ tôi cũng không biết đó là loại đá gì? Chưa hết, thầy còn yêu cầu phải đào một hố lớn ngay giữa sảnh nhà để đặt viên đá xuống, đặc biệt không được lấp cát hay vật liệu khác vào mà phải để rỗng. Tôi và những người thi công đều cảm thấy rất vô lý, đã nhiều lần phân tích nhưng gia chủ vẫn tin tưởng tuyệt đối vào lời thầy.

Cuối cùng, theo đúng tư vấn, một cái hố được tạo ngay giữa sảnh và phủ phía trên bằng một tảng đá lớn khác do chính vị thầy giới thiệu mua. Mọi người chỉ biết lắc đầu nhưng vẫn phải làm theo yêu cầu của chủ nhà.

>> Kiến trúc sư méo mặt, chủ nhà rối ren vì thầy phong thủy

Sau bao nhiêu thay đổi và phát sinh, căn biệt thự cuối cùng cũng hoàn thiện. Thế nhưng chỉ một tháng sau ngày tân gia, tôi nhận được cuộc điện thoại từ gia chủ, yêu cầu xuống nhà gấp. Ban đầu, tôi còn tưởng công trình có vấn đề kỹ thuật nghiêm trọng. Hóa ra, tối hôm trước chủ nhà đi tiếp khách về muộn, trời lại mưa. Trong lúc đưa chiếc xe phân khối lớn vào nhà, anh đã vô tình lao thẳng lên vị trí tảng đá che miệng hố. Tảng đá bị sập khiến anh bị ngã và gãy tay.

Lần này, không cần ai khuyên nữa, chính chủ nhà là người bảo tôi cho lật hết phần đá phong thủy lên, lấp cát vào hố và lát lại nền như bình thường. Anh chỉ cười ngán ngẩm rồi nói: "Từ nay tôi cạch đến già. Phúc đâu chưa thấy, chỉ thấy họa đến trước".

Làm nghề kiến trúc, tôi tôn trọng niềm tin của mỗi người đối với phong thủy. Nhiều yếu tố phong thủy truyền thống có thể được nghiên cứu và vận dụng một cách hợp lý trong thiết kế nhà ở. Nhưng niềm tin nào cũng cần đi kèm sự tỉnh táo. Điều khiến tôi bức xúc là việc một số người lợi dụng niềm tin ấy để đưa ra những lời tư vấn thiếu cơ sở, khiến chủ nhà tốn kém hàng trăm triệu đồng cho những thứ không rõ giá trị thực. Đáng tiếc là khi tai họa xảy ra, người chịu hậu quả vẫn là gia chủ.

Tin vào phong thủy là quyền của mỗi người, nhưng đừng để niềm tin biến thành mê tín. Bởi đôi khi, "hóa giải vận hạn" chưa thấy đâu, chỉ thấy tiền mất và tật mang.

Tin Gốc: Vnexpress