28 học sinh ngộ độc do nhiễm khuẩn Salmonella từ món trứng cuộn

Trong nhiều năm, cà phê thường được xem là "liều tăng lực" nhờ caffeine - hợp chất kích thích giúp tỉnh táo và tập trung.

Tuy nhiên, nghiên cứu mới từ University College Cork đăng trên tạp chí khoa học Nature Communications cho thấy câu chuyện không đơn giản như vậy: ngay cả cà phê không chứa caffeine cũng mang lại những lợi ích đáng kể cho tâm trạng và khả năng nhận thức.

Điểm đáng chú ý là nghiên cứu này so sánh trực tiếp hai loại cà phê phổ biến. Cà phê có caffeine là loại truyền thống, chứa hoạt chất kích thích hệ thần kinh trung ương, giúp tăng sự tỉnh táo, giảm buồn ngủ và cải thiện phản xạ.

Trong khi đó, cà phê không caffeine (decaf) là loại đã được loại bỏ phần lớn caffeine nhưng vẫn giữ lại nhiều hợp chất sinh học khác như polyphenol - những chất có thể ảnh hưởng đến sức khỏe đường ruột và não bộ.

Nghiên cứu được thực hiện trên 62 người, trong đó có 31 người uống cà phê thường xuyên (3 - 5 tách mỗi ngày) và 31 người không uống.

Sau khi yêu cầu nhóm uống cà phê "cai" trong hai tuần, các nhà khoa học chia họ thành hai nhóm: một nhóm uống lại cà phê có caffeine và nhóm còn lại uống cà phê không caffeine trong ba tuần mà không biết mình đang dùng loại nào.

Kết quả cho thấy cả hai loại cà phê đều tạo ra những thay đổi đáng kể trong hệ vi sinh đường ruột - yếu tố ngày càng được chứng minh có liên hệ chặt chẽ với não bộ thông qua "trục ruột - não". Những thay đổi này đi kèm với cải thiện về tâm trạng, giảm căng thẳng và hỗ trợ chức năng nhận thức.

Cụ thể, cả cà phê có caffeine và không caffeine đều giúp giảm các dấu hiệu trầm cảm, căng thẳng, viêm nhiễm và tính bốc đồng, đồng thời cải thiện tâm trạng và khả năng tư duy. Điều này cho thấy lợi ích của cà phê không chỉ đến từ caffeine, mà còn từ các hợp chất sinh học khác.

Song sử dụng hai loại cà phê vẫn có những khác biệt rõ rệt. Cà phê có caffeine cho thấy hiệu quả tốt hơn trong việc giảm lo âu, cải thiện sự tập trung, phản ứng với căng thẳng và thậm chí hỗ trợ hạ huyết áp.

Ngược lại, cà phê không caffeine lại nổi bật ở khả năng cải thiện giấc ngủ, tăng hoạt động thể chất và hỗ trợ trí nhớ - những yếu tố đặc biệt quan trọng với người nhạy cảm với caffeine.

Theo nhóm nghiên cứu, cà phê thực chất là một "hệ sinh học thu nhỏ" với nhiều hợp chất tương tác phức tạp với cơ thể. Nó không chỉ tác động đến chuyển hóa mà còn ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật đường ruột và từ đó gián tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần.

Dù vậy, các nhà khoa học cũng lưu ý rằng nghiên cứu vẫn còn một số hạn chế, như dựa một phần vào tự đánh giá của người tham gia về tâm trạng và hành vi. Ngoài ra, cơ chế chính xác về cách cà phê tác động lên trục ruột, não vẫn chưa được hiểu đầy đủ.

Tuy nhiên, kết quả này bổ sung thêm bằng chứng rằng cà phê, dù có hay không có caffeine, đều có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe tổng thể. Quan trọng hơn, nó mở ra một cách nhìn mới: lựa chọn loại cà phê phù hợp không chỉ là vấn đề sở thích, mà còn là cách cá nhân hóa lợi ích cho sức khỏe.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Ngày 11.5, Cục phòng bệnh (Bộ Y tế) cập nhật mới nhất về năng lực xét nghiệm virus Hanta. Đây là virus lây từ chuột, nguồn lây rất sẵn có tại Việt Nam, gây bệnh nguy hiểm, chưa có thuốc điều trị.

Qua rà soát, một số đơn vị đầu ngành đã báo cáo về năng lực xét nghiệm virus Hanta.

Trong đó, Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư (NIHE) hiện thực hiện 5 kỹ thuật xét nghiệm nhanh và xét nghiệm chẩn đoán xác định, bao gồm: xét nghiệm nhanh phát hiện kháng thể IgG kháng Hantavirus; kỹ thuật ELISA phát hiện kháng thể IgM kháng Hantavirus; kỹ thuật ELISA phát hiện kháng thể IgG kháng Hantavirus; kỹ thuật RT-PCR phát hiện ARN của Hantavirus; giải trình tự gen xác định Hantavirus.

Theo báo cáo, NIHE hiện có đầy đủ các sinh phẩm và các bộ mồi, sinh phẩm xét nghiệm gen, giải trình tự gen. Với điều kiện nhân lực, thiết bị và sinh phẩm y tế, đơn vị này đầy đủ năng lực để xét nghiệm phát hiện virus Hanta khi có yêu cầu.

Về điều trị ca bệnh do virus Hanta, theo tiến sĩ, bác sĩ Đoàn Thu Trà, quyền Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai (Bệnh viện Bạch Mai), hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu cũng như vắc xin phòng bệnh Hantavirus. Vì vậy, việc điều trị chủ yếu dựa vào hồi sức tích cực và chăm sóc hỗ trợ.

Trong các trường hợp nặng, bệnh nhân có thể phải thở máy, lọc máu hoặc can thiệp ECMO - hệ thống tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể để duy trì sự sống.

"Không có thuốc điều trị tận gốc nên phát hiện muộn sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong", bác sĩ Trà lưu ý.

Theo Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, không giống nhiều bệnh truyền nhiễm khác lây qua muỗi hay côn trùng, Hantavirus chủ yếu lây sang người khi hít phải bụi khí dung chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm bệnh.

Nguy cơ thường xuất hiện khi người dân dọn kho cũ, gác xép, chuồng trại, kho thóc hoặc những nơi có nhiều phân chuột nhưng quét khô, dùng chổi hoặc máy hút bụi khiến virus phát tán vào không khí.

Virus cũng có thể lây qua vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với chất thải của động vật mang bệnh.

Virus Hanta là nhóm virus có thể gây bệnh nặng ở người, như hội chứng phổi hoặc sốt xuất huyết kèm hội chứng suy thận. Bệnh có thể diễn biến nhanh, gây khó thở, suy hô hấp, tụt huyết áp và có thể tử vong.

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh. Điều trị chủ yếu là theo dõi, chăm sóc hỗ trợ và hồi sức kịp thời tại cơ sở y tế.

Trước đó, theo thông tin của WHO, đầu tháng 5.2026 ghi nhận chùm ca viêm đường hô hấp cấp tính nặng trên một tàu du lịch có lịch trình từ Argentina qua Nam Đại Tây Dương, đã ghi nhận ít nhất 7 trường hợp (2 trường hợp được xác nhận nhiễm virus Hanta và 5 trường hợp nghi ngờ), bao gồm 3 trường hợp tử vong, 1 bệnh nhân nguy kịch.

Trên tàu có 147 người (bao gồm 88 du khách và 59 thủy thủ đoàn) thuộc 23 quốc tịch, chưa ghi nhận người Việt Nam trong nhóm hành khách, thuyền viên liên quan.

Tin Gốc: Thanh Niên

TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết nhiều người truyền tai nhau rằng cơm nấu xong để nguội, nhất là cho vào tủ lạnh tốt hơn cơm nóng vì giúp giảm tăng đường huyết.

Về mặt khoa học, cơm được nấu chín rồi để nguội, đặc biệt là làm lạnh ở khoảng 4°C, một phần tinh bột trong gạo sẽ thay đổi cấu trúc. Quá trình này gọi là thoái hóa tinh bột, khiến một phần tinh bột trở nên khó tiêu hơn, hay còn gọi là tinh bột kháng. Nhờ đó, cơm nguội có thể được tiêu hóa chậm hơn so với cơm nóng. Một số nghiên cứu cho thấy lượng tinh bột kháng trong cơm có thể tăng từ khoảng 0,6g lên khoảng 1,6g trong 100g cơm sau khi làm lạnh 24 giờ, tức tăng khoảng 2-2,5 lần.

Tuy nhiên, "con số này vẫn khá nhỏ so với tổng lượng tinh bột, vì vậy tác động đến đường huyết chỉ ở mức vừa phải, thường giảm khoảng 10-15% trong một số điều kiện nghiên cứu", tiến sĩ nói. Như vậy, ăn cơm nguội không phải "ít tinh bột hơn", mà chỉ là "tiêu hóa chậm hơn một phần", không thể coi đây là cách để ăn nhiều cơm mà vẫn kiểm soát đường huyết hay giảm cân.

Ngoài ra, hiệu quả này cũng không giống nhau ở mọi loại cơm. Gạo tẻ thông thường, đặc biệt loại cơm tơi, chứa nhiều amylose, sẽ tạo tinh bột kháng tốt hơn so với gạo dẻo hoặc gạo nếp. Cơm nấu ráo, tơi có xu hướng tạo nhiều tinh bột kháng hơn cơm nhão.

Tuy nhiên, cơm sau khi nấu nếu để ở nhiệt độ phòng quá lâu có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn như Bacillus cereus phát triển. Vi khuẩn này có thể tồn tại dưới dạng bào tử trong gạo, sống sót sau khi nấu, khi gặp điều kiện thuận lợi sẽ sinh độc tố gây ngộ độc.

Triệu chứng thường xuất hiện khá nhanh, có thể chỉ sau 1-6 giờ với biểu hiện nôn hoặc 6-15 giờ với tiêu chảy. Độc tố này không bị phá hủy hoàn toàn khi hâm nóng lại, nên nếu cơm đã bị nhiễm từ trước thì việc đun lại không giúp an toàn hơn.

Theo tiến sĩ, sai lầm phổ biến nhất là nấu cơm xong để ngoài bếp nhiều giờ rồi mới cho vào tủ lạnh hoặc để nguyên cả nồi cơm lớn khiến cơm nguội chậm. Một số người còn hâm đi hâm lại nhiều lần hoặc rã đông cơm ở nhiệt độ phòng làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.

Nhìn chung, cơm nguội không phải là thực phẩm có hại, cũng không phải "món bổ dưỡng ". Nếu làm đúng, nó có thể mang lại một lợi ích nhỏ trong kiểm soát đường huyết. Điều quan trọng không phải là ăn cơm nóng hay cơm nguội, mà là cách nấu, bảo quản và sử dụng thực phẩm.

Nếu muốn sử dụng cơm nguội một cách an toàn, bạn không để cơm ở nhiệt độ phòng quá 1-2 giờ. Nên chia nhỏ để nguội nhanh, bảo quản trong tủ lạnh dưới 4°C hoặc cấp đông nếu cần để lâu. Nên dùng cơm trong vòng 24 giờ nếu để ngăn mát, khi ăn cần hâm nóng kỹ và không hâm lại nhiều lần.

Đối với ngăn đá, nhiệt độ khoảng -18°C có thể ngăn vi khuẩn phát triển, nhưng không tiêu diệt hoàn toàn và cũng không loại bỏ độc tố đã sinh ra trước đó. Vì vậy, việc cấp đông chỉ có ý nghĩa khi cơm được làm lạnh đúng cách ngay từ đầu, chứ không phải là "cách cứu" cơm đã để ngoài quá lâu.

Tin Gốc: Vnexpress