Gia đình cô T.H (67 tuổi, ở TP.HCM) thường pha 1 bình trà lớn rồi uống trong ngày, gần như thay thế nước lọc.
“Nhà tôi duy trì thói quen này nhiều năm rồi. Ngày nào không uống là thấy thiếu, hôm sau lại phải pha ngay. Có thời gian tôi uống trà lài, nhiều nhất vẫn là trà atisô, hoa đậu biếc và nước đậu đen vì nghe nói giúp mát gan”, cô H. chia sẻ.
Ngược lại, chị V.Q.G (33 tuổi, ở TP.HCM) cho biết: “Ông bà tôi thường uống trà thay nước lọc, nhưng riêng tôi, mỗi ngày chỉ uống 1 – 2 ly trà là đủ vì nếu uống nhiều sẽ dễ mất ngủ, vàng răng, chát miệng. Tôi cũng lo việc uống quá nhiều trà có thể ảnh hưởng đến sức khỏe”.
Theo bác sĩ Chu Thị Dung, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – cơ sở 3, việc dùng một loại trà hoặc nước lá có hoạt tính sinh học làm nguồn nước duy nhất trong thời gian dài thường không được khuyến khích.
Bác sĩ Dung cho hay, cần phân biệt trà được làm từ cây trà với các loại nước pha hoặc sắc từ hoa, lá, thân, rễ của dược liệu. Trà xanh và phần lớn trà lài có chứa caffeine cùng nhiều hợp chất polyphenol. Trong khi đó, trà atisô và nước lá cây dân gian có thành phần rất khác nhau tùy loại dược liệu, bộ phận được sử dụng, cách chế biến, nồng độ và lượng uống. Vì vậy, không thể xem tất cả nước trà, nước lá là một nhóm có tác dụng và mức độ an toàn giống nhau.
Caffeine trong trà có thể giúp tỉnh táo, nhưng nếu uống quá nhiều hoặc cơ thể nhạy cảm, người dùng có thể bị hồi hộp, bồn chồn, đánh trống ngực, khó ngủ hoặc tăng cảm giác lo âu.
Trà đặc uống lúc đói còn có thể gây cồn cào, buồn nôn, đau thượng vị hoặc làm các triệu chứng trào ngược trở nên khó chịu hơn. Một số hợp chất trong trà cũng có thể làm giảm hấp thu sắt từ thức ăn nếu thường xuyên uống ngay trong hoặc sát bữa ăn.
“Theo y học cổ truyền, mỗi loại trà hoặc dược liệu đều có tính vị, công năng và phạm vi sử dụng riêng. Thanh nhiệt không đồng nghĩa với giải độc gan theo y học hiện đại, còn lợi thủy không có nghĩa là uống càng nhiều thì thận càng khỏe. Những công năng này chỉ phát huy hiệu quả khi được sử dụng đúng thể bệnh, đúng liều lượng và đúng thời gian”, bác sĩ Dung nhấn mạnh.
Theo bác sĩ Chu Thị Dung, với người khỏe mạnh, trà xanh, trà lài hoặc một số loại trà thảo dược có nguồn gốc rõ ràng vẫn có thể được sử dụng hằng ngày ở lượng vừa phải nếu cơ thể dung nạp tốt.
Khi sử dụng đúng loại và đúng lượng, trà có thể mang lại hương vị dễ chịu, giúp tỉnh táo hoặc thư giãn tùy loại, đồng thời cung cấp một số hợp chất có hoạt tính sinh học. Một số dược liệu dưới dạng trà cũng được sử dụng theo y học cổ truyền cho những thể bệnh phù hợp.
Tuy nhiên, trà và nước lá cây không nên được xem là phương pháp tự điều trị mọi triệu chứng hoặc là cách chắc chắn để phòng bệnh, làm sạch cơ thể hay thay thế thuốc đang dùng.
Điều cần thận trọng là những loại nước lá được phối hợp từ nhiều thành phần nhưng không rõ tên dược liệu, liều lượng và nguồn gốc. Việc tự gom nhiều loại lá để nấu chung rồi uống liên tục trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng có thể gây tác động ngoài dự kiến. Một số thành phần có thể ảnh hưởng đến huyết áp, đường huyết, đông máu, chức năng gan, thận hoặc tương tác với thuốc đang sử dụng.
“Nên pha trà với nồng độ vừa phải, uống xen kẽ với nước lọc và theo dõi phản ứng của cơ thể. Nước lọc vẫn nên là nguồn nước chính hằng ngày. Dù có nguồn gốc tự nhiên, các loại đồ uống như trà hoặc lá cây vẫn có thể chứa hoạt chất, chống chỉ định hoặc tương tác với thuốc. Vì vậy, cần sử dụng đúng loại, đúng lượng và phù hợp với thể trạng”, bác sĩ Dung khuyên.
Song, việc uống sữa vào buổi tối không phải lúc nào cũng phù hợp với tất cả mọi người, theo tờ Hindustan Times.
Bác sĩ Ashok Kumar, trưởng khoa tiêu hóa tại Bệnh viện Dharmshila Narayana Superspeciality (Ấn Độ), cho biết thời điểm uống sữa không làm thay đổi thành phần dinh dưỡng của thức uống này.
Canxi trong sữa vẫn giúp hỗ trợ xương. Protein tiếp tục có lợi cho cơ bắp. Magiê và các vitamin thiết yếu vẫn giữ nguyên tác dụng với cơ thể dù uống vào buổi sáng hay trước khi đi ngủ.
Sữa không gây nặng bụng hay kém bổ dưỡng chỉ vì được uống vào ban đêm. Cơ thể vẫn hấp thu các dưỡng chất như bình thường.
Sữa chứa tryptophan, một loại axit amin giúp cơ thể sản sinh melatonin. Đây là hormone tham gia điều hòa giấc ngủ. Vì vậy, sữa thường tạo cảm giác dễ ngủ và thư giãn hơn sau khi uống.
Ông Kumar cho biết sữa ấm còn giúp giảm căng thẳng cảm xúc và tạo cảm giác thoải mái trước giờ nghỉ ngơi.
Tuy nhiên, bác sĩ nhấn mạnh rằng sữa không phải thuốc hỗ trợ giấc ngủ. Thức uống này chỉ phát huy hiệu quả tốt hơn khi kết hợp với thói quen sinh hoạt lành mạnh vào buổi tối.
Dù sữa mang lại nhiều lợi ích, cơ thể không phải lúc nào cũng dung nạp tốt khi uống vào ban đêm.
Lactose trong sữa là loại đường khiến hệ tiêu hóa khó xử lý ở một số trường hợp. Tình trạng đầy hơi, đau bụng, chướng bụng hoặc tiêu chảy có thể xuất hiện sau khi uống sữa.
Sữa nguyên kem còn dễ làm tăng cảm giác ợ nóng hoặc dư axit dạ dày nếu uống xong nằm xuống ngay.
Việc uống sữa mỗi ngày mà không kiểm soát lượng calo từ các thực phẩm khác cũng dễ dẫn đến tăng cân theo thời gian.
Bác sĩ Kumar khuyên người đang giảm cân, người bị trào ngược dạ dày hoặc không dung nạp lactose nên hạn chế uống sữa vào buổi tối. Những trường hợp này phù hợp hơn với việc uống sữa vào ban ngày.
Sữa không lactose giúp giảm áp lực cho hệ tiêu hóa và hạn chế cảm giác khó chịu sau khi uống. Sữa ít béo hoặc sữa tách béo cũng phù hợp hơn với người dễ bị dư axit dạ dày.
Ngoài sữa động vật, sữa hạnh nhân, sữa yến mạch hoặc các loại trà thư giãn như trà hoa cúc và trà thì là cũng là lựa chọn nhẹ bụng trước khi đi ngủ.
Cụ bà Đinh Quế Quyên, ở thành phố Từ Hy, trở thành hiện tượng mạng xã hội nhờ sức khỏe dẻo dai và tinh thần tỉnh táo ở tuổi xưa nay hiếm, theo SCMP ngày 30/4. Cụ Đinh được người dùng mạng ưu ái gọi "bà cụ trẻ mãi không già".
Bà Trần Hưng Siêu, 84 tuổi, con gái cụ Đinh, cho biết kết quả khám sức khỏe tổng quát của mẹ bà đều đạt chuẩn. Đặc biệt, cụ không mắc các bệnh "tam cao" gồm cao huyết áp, mỡ máu cao, đường huyết cao, nhóm bệnh vốn phổ biến ở người cao tuổi. "Mẹ tôi ăn được, ngủ được và có tâm lý thoải mái. Bà luôn vui vẻ mỗi ngày", bà Trần nói, cho biết trí nhớ của mẹ thậm chí còn tốt hơn cả mình.
Cụ Đinh có 4 người con. Kể từ khi bị suy giảm thị lực vào năm ngoái, cụ được con gái lớn là bà Trần chăm sóc.
Trong bài viết được tờ Love Cixi, cơ quan truyền thông địa phương, đăng vào giữa tháng 4, cụ bà chia sẻ bí quyết trường thọ "3 không". Ngày trẻ, cụ từng làm việc tại nhà ăn của một nhà máy điện, nhờ đó có thói quen chú trọng đến chế độ ăn uống lành mạnh và cân bằng dinh dưỡng. Bà Trần cho hay cụ Đinh thường ưu tiên các thực phẩm giàu dinh dưỡng và duy trì chế độ ăn chay trong thời gian dài, thỉnh thoảng mới bổ sung một lượng nhỏ thịt, tuyệt đối nói không với thức ăn thừa.
Nghiên cứu của Viện Kiểm nghiệm thực phẩm Ninh Ba, Trung Quốc, cho hay thức ăn thừa không chỉ là đồ ăn để qua đêm mà còn là món ăn được để lâu quá 8-10 tiếng. Những thực phẩm này, dù để trong tủ lạnh, vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Theo Mayo Clinic, thức ăn thừa có thể được bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh từ 3 đến 4 ngày. Sau khoảng thời gian đó, nguy cơ ngộ độc thực phẩm sẽ tăng lên. Ngoài ra, việc hâm đi hâm lại thức ăn cũng làm thất thoát đáng kể các vitamin quan trọng như vitamin C và axit folic.
Nhờ kinh nghiệm làm bếp, cụ Đinh luôn tự lên kế hoạch cho thực đơn mỗi ngày, từ cách kết hợp các loại thực phẩm đến phương pháp chế biến sao cho vừa ngon miệng lại đảm bảo dưỡng chất. Cụ cũng thường xuyên hướng dẫn con gái cách chuẩn bị thực phẩm và nấu nướng.
Bên cạnh đó, cụ bà duy trì nếp sinh hoạt điều độ khi không thức khuya, luôn đi ngủ đúng giờ và dậy sớm. Suốt nhiều thập kỷ, cụ Đinh có thói quen ngủ từ 19h hoặc 20h. Các nghiên cứu cho thấy chất lượng giấc ngủ phụ thuộc vào tính đều đặn và thời lượng, trong đó, khung giờ từ 23h đến 3h là thời điểm vàng để cơ thể thực hiện quá trình sửa chữa và tái tạo. Việc đi ngủ muộn không chỉ phá vỡ nhịp sinh học tự nhiên mà còn gây ra những tổn thương âm thầm cho sức khỏe.
Bà Trần cho biết thêm cụ Đinh chưa từng sử dụng mỹ phẩm chăm sóc da mà chỉ làm sạch mặt bằng nước mỗi ngày nhưng làn da sáng khỏe và hầu như không có vết đồi mồi. Đây thực chất là cách bảo vệ hàng rào tự nhiên của da, tránh việc lạm dụng hóa chất gây tổn thương lớp sừng và làm mất cân bằng hệ vi sinh trên bề mặt da.
Câu chuyện của cụ Đinh đã tạo nên một làn sóng thảo luận sôi nổi trên mạng. Một người bình luận: "Tôi biết bà cụ này ở đường Đại Tân. Bà có làn da rất đẹp, gia đình cũng tốt bụng với mọi người". Người khác viết: "Chắc chắn gia đình họ có gene sống thọ, nhìn con gái cụ đã 84 tuổi mà vẫn còn rất trẻ".
Trường hợp của cụ Đinh không phải cá biệt. Hồi tháng 12 năm ngoái, một cụ bà 100 tuổi tại Thượng Hải cũng gây "sốt" khi trở thành blogger ẩm thực với niềm đam mê dành cho trà sữa, coca, cà phê và kem. Một cặp vợ chồng khác (chồng 102 tuổi, vợ 100 tuổi) cũng ở thành phố này từng nổi tiếng nhờ ngoại hình trẻ trung và khả năng tự chăm sóc bản thân dù tuổi đã cao.
Một cuộc khảo sát năm 2025 đối với hơn 400 cụ già trên trăm tuổi tại Hàng Châu cho thấy những điểm chung thú vị trong lối sống của họ. Đa số người sống thọ đều duy trì chế độ ăn thanh đạm, gần gũi với mô hình ăn uống kiểu Á Đông như ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các sản phẩm từ đậu nành, đồng thời hạn chế tối đa thực phẩm chiên rán, đồ muối chua và thịt đỏ. Ngoài ra, thói quen không hút thuốc, không uống rượu và duy trì vận động nhẹ nhàng mỗi ngày cũng đóng vai trò quyết định. Đặc biệt, tinh thần lạc quan, luôn cảm thấy hài lòng với cuộc sống chính là "liều thuốc bổ" giúp họ vượt qua bệnh tật để sống thọ hơn.
Theo ông Lôi Hải Triều, Giám đốc Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc, tuổi thọ trung bình của người dân nước này đã đạt mức 79,25 tuổi, tăng 1,32 tuổi so với năm 2020, cho thấy những cải thiện đáng kể trong công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Sáng 12/5, chiến dịch cộng đồng "Vì một kỷ nguyên cao khỏe" do Viện Y học ứng dụng Việt Nam phối hợp với các đơn vị tổ chức đã diễn ra tại Trường Tiểu học Hoàng Diệu (Hà Nội), với sự tham gia của hơn 1.500 học sinh, phụ huynh.
Theo TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam, chiều cao trung bình của thanh thiếu niên Việt Nam hiện nằm trong nhóm thấp trên thế giới. Chiều cao nam giới Việt Nam ở tuổi 19 đứng thứ 154, nữ đứng thứ 146 trong số 201 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Theo chuyên gia này, chiều cao của trẻ chịu tác động lớn bởi bốn yếu tố: di truyền đóng góp 23%, trong khi dinh dưỡng quyết định tới 32%, cùng với vận động, giấc ngủ và môi trường.
“Điều này có nghĩa là hơn 75% tiềm năng chiều cao của trẻ hoàn toàn có thể chủ động tác động thông qua lối sống khoa học”, ông cho biết.
Tuy nhiên, nhiều phụ huynh cũng chưa đánh giá đúng tình trạng phát triển chiều cao của con em mình, cho rằng trẻ thấp là do di truyền.
Độ tuổi 6-12 là giai đoạn “vàng” trong phát triển chiều cao của trẻ. Đây là thời điểm nền tảng. Một chế độ dinh dưỡng cân bằng, kết hợp với vận động hợp lý và nghỉ ngơi khoa học sẽ giúp trẻ phát triển tối ưu về thể chất, đặc biệt là chiều cao.
Chuyên gia cũng khuyến khích trẻ nên duy trì 4 thói quen gồm vận động 60 phút mỗi ngày, dinh dưỡng đầy đủ, ngủ đủ giấc và bổ sung vitamin D hợp lý.
Chuyên gia dinh dưỡng thông tin thêm, tất cả các môn thể thao như bơi lội, võ thuật, đạp xe, cầu lông, bóng chuyền hay bóng rổ đều mang lại lợi ích cho phát triển thể lực và chiều cao. Các hoạt động ngoài trời cũng được khuyến khích để trẻ hấp thụ vitamin D, ăn ngon, ngủ ngon, giúp phát triển chiều cao.
Bên cạnh đó, phụ huynh nên chủ động kiểm tra và đánh giá chiều cao của trẻ dựa trên chuẩn WHO, qua đó giúp cha mẹ biết được tình trạng phát triển của trẻ và đưa ra gợi ý tối ưu chiều cao phù hợp với từng thể trạng và độ tuổi.
Tại sự kiện, chuyên gia cũng giới thiệu đến các phụ huynh bài tập thể dục Maxd Dance - bài tập vận động đơn giản, thú vị, không chỉ giúp cha mẹ và bé dễ ghi nhớ công thức mà còn khuyến khích hình thành thói quen vận động mỗi ngày một cách tự nhiên.
Chiến dịch đặt mục tiêu tiếp cận hơn một triệu phụ huynh trên cả nước, hướng tới cải thiện chiều cao trung bình của thế hệ trẻ Việt Nam.
Chiến lược Quốc gia về Dinh dưỡng 2021-2030, tầm nhìn 2045 đặt mục tiêu nâng chiều cao trung bình thanh niên 18 tuổi lên 2-2,5 cm (nam) và 1,5-2 cm (nữ) so với hiện nay.
