Bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng Khoa Ngoại bụng 1, cho biết ung thư đại trực tràng thường bắt đầu âm thầm, không có dấu hiệu rõ ràng ở giai đoạn đầu. Đến khi bệnh tiến triển, triệu chứng có thể xuất hiện như đầy bụng, rối loạn tiêu hóa, đi ngoài ra máu, phân chuyển màu hoặc bị táo bón xen kẽ tiêu chảy. Nếu để muộn, người bệnh có thể gặp biến chứng nguy hiểm như tắc ruột, thủng đại tràng hay xuất huyết tiêu hóa.
Theo thống kê của Tổ chức Ung thư Thế giới (Globocan) năm 2020, Việt Nam có hơn 14.000 ca mắc mới và hơn 7.500 ca tử vong do ung thư đại trực tràng. Đáng lo ngại, bệnh đang có xu hướng gia tăng ở nhóm tuổi 30-40, thậm chí dưới 20 tuổi.
“Trong đó, chế độ ăn không khoa học trở thành yếu tố nguy cơ cao dẫn đến ung thư, thậm chí khiến bệnh tiến triển nhanh hơn”, bác sĩ Nam nói.
Đầu tiên, chế độ ăn nhiều thịt đỏ, thịt chế biến sẵn, ít rau quả là thói quen gây hại sức khỏe, tiếp tay cho ung thư tiêu hóa. Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) đã đưa thịt đỏ, đặc biệt là thịt chế biến ở nhiệt độ cao như chiên hay nướng vào nhóm 2A, tức là “có thể gây ung thư cho con người”.
Các nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng việc tiêu thụ thịt đỏ hay thịt chế biến sẵn nhiều lần mỗi tuần làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư tiêu hóa. Ví dụ, chỉ cần ăn 100g thịt đỏ mỗi ngày đã có thể tăng nguy cơ ung thư lên 17%. Nếu thêm 50g thịt chế biến sẵn hàng ngày (như xúc xích, thịt xông khói), nguy cơ này sẽ thêm 18%. Các chất bảo quản thường dùng trong thịt chế biến sẵn như nitrat, nitrit khi vào cơ thể có thể chuyển hóa thành hợp chất gây ung thư. Một nghiên cứu từ Singapore cũng cho thấy những thực phẩm chế biến giàu đường và chất béo còn sản sinh ra hợp chất methylglyoxal, tác động đến gene chống khối u và tăng nguy cơ mắc ung thư.
Lạm dụng thức ăn chiên, nướng nhiều lần, sử dụng thực phẩm ôi thiu, quá hạn, hay lạm dụng gia vị không đảm bảo an toàn cũng là những yếu tố nguy hiểm. Nướng đồ ăn trên than hoa, than củi cũng gây độc.
Chế độ ăn mặn cũng là yếu tố nguy cơ. Thực tế, người Việt Nam đang tiêu thụ trung bình 8,1g muối/ngày và 46,5g đường tự do/ngày, cao gần gấp hai lần so với khuyến cáo của WHO về mức tiêu thụ có lợi cho sức khỏe.
Theo Quỹ dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) cho biết, Việt Nam là một trong 10 nước có người dân lười vận động nhất thế giới. Nghiên cứu của Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, 30% người Việt trưởng thành thiếu vận động thể lực. Tố chất về thể lực, sức bền và sức mạnh của thanh thanh niên Việt Nam xếp vào mức kém so với tiêu chuẩn.
Tình trạng trẻ hóa người nghiện thuốc lá, nhất là loại thế hệ mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là nguyên nhân gây bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hút thuốc lá gây nhiều bệnh mạn tính và nan y. Trong khói thuốc lá có khoảng 7.000 chất hóa học, bao gồm 69 chất gây ung thư và là nguyên nhân gây ra 25 nhóm bệnh khác nhau, như 11 loại ung thư, các bệnh về tim mạch, hô hấp, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản của cả nam và nữ. Ước tính, cứ hai người hút thuốc lá thì một người sẽ chết sớm, trong đó 1/2 số ca tử vong xảy ra ở tuổi trung niên.
Bên cạnh chế độ ăn uống, các yếu tố khác như tuổi tác, tiền sử viêm ruột mạn tính, xạ trị vùng bụng, hoặc gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng, đa polyp tuyến, cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Khoảng 5% trường hợp liên quan đến đột biến gene như hội chứng Lynch.
Ung thư đại trực tràng có thể liên quan đến một số yếu tố như bệnh viêm ruột (bệnh Crohn, viêm loét đại tràng), yếu tố di truyền từ gia đình.
Bác sĩ khuyến cáo mọi người có thể giảm nguy cơ ung thư bằng những thay đổi nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Ăn nhiều rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế thịt đỏ và đặc biệt nói không với thịt chế biến sẵn. Tăng cường vận động và duy trì tập thể dục ít nhất 30 phút/ngày sẽ không chỉ giúp cơ thể khỏe hơn mà còn đẩy lùi nguy cơ ung thư hiệu quả.
Nên sàng lọc định kỳ để phát hiện sớm polyp tiền ung thư. Nếu cắt bỏ polyp kịp thời, nguy cơ ung thư giảm tới 90%. Theo khuyến cáo Hiệp hội Ung thư Mỹ, người từ 45 tuổi nên sàng lọc dù không có triệu chứng. Với người có yếu tố nguy cơ cao (tiền sử cá nhân ung thư đại trực tràng hoặc polyp đại trực tràng, gia đình ung thư đại trực tràng, bệnh ruột viêm, tiền sử xạ trị vùng bụng hoặc chậu), cần sàng lọc sớm hơn, thậm chí từ 20-30 tuổi.
Trái cây dù chứa đường nhưng tác động của chúng lên cơ thể không giống nước ngọt, trà sữa hay bánh kẹo. Điều này là do đường trong trái cây là các loại đường tự nhiên như fructose, glucose và sucrose chứ không phải đường tinh luyện, vốn thường được cho thêm vào thực phẩm, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Ngược lại, ăn trái cây tươi nguyên quả với lượng vừa phải còn giúp giảm nguy cơ mắc tiểu đường loại 2 nhờ cung cấp chất xơ, vitamin và chất chống ô xy hóa. Đây đều là những thành phần có lợi cho quá trình chuyển hóa đường trong cơ thể.
Đặc biệt, nhiều loại trái cây chứa chất xơ hòa tan như pectin, giúp làm chậm tốc độ tiêu hóa và hấp thu đường glucose vào máu. Nhờ đó, đường huyết không tăng nhanh như khi uống nước ngọt hoặc bánh kẹo.
Vì vậy, nguy cơ không chỉ đơn thuần ở vị ngọt mà phụ thuộc vào loại trái cây, cách chế biến, khẩu phần ăn và tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Một nghiên cứu lớn công bố trên chuyên san BMJ đã theo dõi hơn 187.000 người trưởng thành tại Mỹ. Kết quả cho thấy ăn trái cây nguyên quả không làm tăng nguy cơ tiểu đường loại 2. Thậm chí, một số loại trái cây còn có thể giảm nguy cơ mắc bệnh.
Cụ thể, những người ăn việt quất thường xuyên có nguy cơ mắc tiểu đường loại 2 thấp hơn khoảng 26%. Táo, lê, nho và bưởi cũng có tác dụng làm giảm nguy cơ mắc bệnh. Ngược lại, những người uống nước ép trái cây mỗi ngày lại có nguy cơ mắc tiểu đường loại 2 cao hơn khoảng 21%.
Trên thực tế, khi ăn quá nhiều, trái cây có thể gián tiếp làm tăng nguy cơ tiểu đường. Cụ thể, ăn trái cây ngọt quá mức dẫn đến dư thừa calo, gây thừa cân, béo phì. Chính các vấn đề này mới là yếu tố làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường loại 2.
Với người khỏe mạnh, họ không cần e ngại khi ăn ăn trái cây ngọt. Điều quan trọng là ưu tiên trái cây nguyên quả, ăn đa dạng và duy trì calo hợp lý để không gây tăng cân.
Người đang mắc tiểu đường loại 2, tiền tiểu đường, thừa cân, béo phì hoặc gan nhiễm mỡ cần chú ý hơn đến lượng đường tổng thể nạp vào cơ thể. Nếu muốn ăn trái cây ngọt thường xuyên, họ cần trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng chế độ ăn phù hợp, theo Eating Well.
Ngày 25-5, 23 bệnh nhân đang điều trị các triệu chứng nghi ngộ độc thực phẩm tại khoa truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Gia Lai tại phường Quy Nhơn.
Những bệnh nhân này tới từ nhiều khu vực khác nhau trên địa bàn các phường khu vực đô thị Quy Nhơn và lân cận.
Họ có cùng điểm chung là mua và ăn bánh mì tại cửa hàng bánh mì L.H. trên đường Hùng Vương, phường Quy Nhơn.
Nằm điều trị tại bệnh viện đã 3 hôm nay, vợ chồng bệnh nhân N.N.L. (60 tuổi) và N.T.T.K. (56 tuổi, trú phường Quy Nhơn Đông) vẫn chưa hết các triệu chứng ngộ độc.
Ông L. cho hay sáng 22-5 có ghé cửa hàng L.H. mua bánh mì về để hai vợ chồng ăn sáng. Sau khi ăn xong, đến chiều tối cùng ngày, cả hai bắt đầu đau bụng, ói mửa, đi ngoài liên tục, mỏi mệt nhiều nên đến bệnh viện cấp cứu.
Khi đến viện, nhiều người khác cũng lần lượt nhập viện, vào điều trị tại khoa này với vợ chồng ông L. cùng các triệu chứng tương tự.
Ở phòng bệnh khác, bệnh nhân H.N.H.H., trú phường Quy Nhơn, cho hay cũng bị ngộ độc sau khi ăn bánh mì tại cơ sở trên vào trưa 22-5.
Triệu chứng của anh là đi ngoài liên tục, sốt cao, kiệt sức. Theo anh H., trước đây anh vẫn thường xuyên ăn bánh mì tại cơ sở này, nhưng chưa bao giờ bị ngộ độc như lần này.
Bệnh nhân này thông tin trong ngày 25-5, chủ cơ sở bánh mì trên đã đến thăm hỏi anh và các bệnh nhân khác để gửi lời xin lỗi, cam kết sẽ chịu mọi chi phí điều trị tại bệnh viện.
Bác sĩ Phạm Châu Duy - Trưởng khoa truyền nhiễm - cho biết từ ngày 23-5 tới nay đơn vị đã tiếp nhận 23 bệnh nhân nghi ngộ độc thực phẩm với triệu chứng tương tự nhau. Hiện các bệnh nhân đáp ứng điều trị, đang được bệnh viện theo dõi thêm, chưa cho xuất viện.
Nam bệnh nhân chia sẻ có biểu hiện sau quan hệ tình dục không an toàn với bạn tình là nữ trước đó 2 tuần, sau đó xuất hiện tổn thương vết trợt quanh da vùng quy đầu, ở nhà ngâm lá trầu không, thuốc bôi không rõ mua tại hiệu thuốc tổn thương dát đỏ, trợt lan rộng hơn.
Sau 1 tháng, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện dịch mủ ở vùng tổn thương kèm ngứa rát nhẹ. Trong suốt quá trình diễn biến bệnh, bệnh nhân không có tổn thương da, không sốt, không tiểu buốt tiểu rắt.
Qua thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng, bác sĩ Dương Thị Thúy Quỳnh - khoa điều trị bệnh da nam giới Bệnh viện Da liễu trung ương - chẩn đoán bệnh nhân bị giang mai. Giang mai là bệnh lây truyền qua đường tình dục do xoắn khuẩn giang mai Treponema pallidum gây nên.
Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường tình dục và có thể lây truyền qua đường máu, lây truyền từ mẹ sang con. Bệnh có thể gây hậu quả nghiêm trọng như giang mai thần kinh, giang mai tim mạch, giang mai bẩm sinh.
Theo bác sĩ Quách Thị Hà Giang - Trưởng khoa điều trị bệnh da nam giới Bệnh viện Da liễu trung ương, quan hệ tình dục không an toàn tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục, trong đó có bệnh giang mai.
Cả nam và nữ đều có nguy cơ mắc bệnh nếu không được bảo vệ. Vì đáp ứng miễn dịch đối với bệnh giang mai rất yếu nên người đã mắc bệnh, dù đã được điều trị khỏi, vẫn có thể tái nhiễm nếu tiếp tục quan hệ tình dục không an toàn.
Hơn nữa, bệnh có thể xuất hiện sau nhiều năm, thậm chí hàng chục năm, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, gây ra những di chứng không hồi phục như giang mai thần kinh - gây viêm màng não, liệt dây thần kinh sọ, tăng áp lực nội sọ; viêm tủy sống gây liệt; viêm củng mạc, mống mắt, màng bồ đào, ảnh hưởng lớn tới sức khỏe người bệnh.
