Nhiều người chỉ xem rau bí là món ăn dân dã, giá rẻ, nhưng ít ai biết đây là loại rau giàu dưỡng chất, mang lại nhiều lợi ích cho tim mạch, hệ tiêu hóa và sức khỏe tổng thể nếu được sử dụng hợp lý.
Theo TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) chia sẻ với VTC News rau bí chứa tới khoảng 90% là nước nhưng vẫn cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất và chất xơ cần thiết cho cơ thể.
Trong thành phần của rau bí, chất xơ giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả, hỗ trợ ngăn ngừa táo bón và duy trì đường ruột khỏe mạnh. Hàm lượng vitamin A góp phần bảo vệ thị lực, nuôi dưỡng làn da và tăng cường hệ miễn dịch. Trong khi đó, vitamin C cùng các hợp chất chống oxy hóa giúp nâng cao sức đề kháng và giảm tình trạng viêm nhẹ trong cơ thể.
Đặc biệt, rau bí còn cung cấp folate (vitamin B9) – dưỡng chất đóng vai trò quan trọng trong quá trình tạo máu và rất cần thiết đối với phụ nữ mang thai.
Không chỉ vậy, các khoáng chất như kali, canxi và sắt có trong rau bí còn hỗ trợ duy trì huyết áp ổn định, bảo vệ sức khỏe tim mạch, đồng thời góp phần tăng cường hệ xương và phòng ngừa thiếu máu.
TS. Lê Thị Hương Giang cho biết, rau bí có hàm lượng calo thấp nhưng tạo cảm giác no khá lâu, vì vậy là lựa chọn phù hợp cho những người đang kiểm soát cân nặng hoặc xây dựng chế độ ăn lành mạnh.
Đối với người trưởng thành khỏe mạnh, lượng rau bí khuyến nghị là khoảng 2–3 bữa mỗi tuần, mỗi bữa từ 100–150g rau tươi. Những người cần tăng cường chất xơ có thể sử dụng khoảng 150–200g mỗi bữa, tuy nhiên không nên ăn quá nhiều trong cùng một thời điểm. Người mắc bệnh tiểu đường cũng có thể bổ sung rau bí thường xuyên trong thực đơn hằng tuần.
Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, TS Giang nhấn mạnh rau bí không phải là thực phẩm có tác dụng “giải độc” và không thể thay thế chức năng của gan hay thận.
Việc ăn quá nhiều rau bí có thể gây đầy hơi, khó tiêu, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm. Vì vậy, người lớn tuổi nên chế biến rau chín mềm để cơ thể dễ hấp thu hơn.
Ngoài ra, người mắc bệnh thận cần hạn chế ăn rau bí trong thời gian dài do loại rau này chứa lượng kali tương đối cao. Những người đang bị tiêu chảy cũng nên tạm thời tránh sử dụng cho đến khi hệ tiêu hóa ổn định.
Để đảm bảo an toàn và giữ được giá trị dinh dưỡng, người tiêu dùng nên lựa chọn rau bí có nguồn gốc rõ ràng, rửa sạch và sơ chế kỹ trước khi chế biến nhằm hạn chế dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo, rau bí chỉ nên là một phần trong chế độ ăn cân bằng và đa dạng. Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi người nên tiêu thụ ít nhất 400g rau và trái cây mỗi ngày để bổ sung đầy đủ chất xơ, vitamin và khoáng chất, góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính và nâng cao sức khỏe lâu dài.
Rau bí không chỉ ngon khi luộc hay xào tỏi mà còn có thể kết hợp với nhiều nguyên liệu để tạo nên những món ăn hấp dẫn, giàu dinh dưỡng. Nếu muốn đổi vị cho bữa cơm gia đình, bạn có thể tham khảo 4 công thức dưới đây.
Nguyên liệu
300g rau bí
200g tôm tươi
2-3 tép tỏi
1 củ hành khô
Hạt nêm, mì chính (tùy chọn)
Cách chế biến
Rau bí nhặt sạch, rửa kỹ rồi vò nhẹ để rau mềm nhưng vẫn giữ được độ giòn sau khi xào.
Tôm rửa sạch, bóc vỏ, bỏ chỉ lưng rồi ướp với một ít hạt nêm khoảng 10 phút.
Phi thơm hành khô, cho tôm vào xào trên lửa lớn đến khi vừa chín thì trút ra đĩa.
Tiếp tục phi thơm tỏi, cho rau bí vào đảo nhanh tay, nêm gia vị vừa ăn. Khi rau chín tới, cho tôm trở lại chảo, đảo đều khoảng 2 phút rồi tắt bếp.
Thành phẩm: Rau xanh giòn, tôm săn chắc, vị ngọt tự nhiên hòa quyện cùng mùi thơm của tỏi rất hấp dẫn.
Thịt bò thái mỏng, ướp với một ít xì dầu khoảng 15 phút.
Làm nóng chảo, phi thơm tỏi rồi cho thịt bò vào xào nhanh trên lửa lớn. Khi thịt vừa tái, cho rau bí vào đảo đều.
Xào đến khi rau vừa chín tới thì thêm một ít tương ớt để tăng hương vị rồi tắt bếp.
Lưu ý: Không nên xào quá lâu vì rau sẽ ra nước, mất độ giòn còn thịt bò dễ bị dai.
1 bó rau bí
1kg hến (có thể thay bằng ngao hoặc don biển)
1 mẩu gừng
Nước mắm, hạt nêm và gia vị
Ngâm hến với nước có vài lát ớt để nhả sạch cát rồi rửa kỹ. Luộc hến đến khi mở miệng, tách lấy phần thịt và giữ lại nước luộc, gạn bỏ cặn.
Phi thơm hành, tỏi và gừng, cho thịt hến vào xào cùng một ít nước mắm đến khi dậy mùi.
Ở chảo khác, xào sơ rau bí với chút gia vị rồi chuyển sang nồi. Thêm thịt hến và nước luộc đã gạn trong, đun sôi khoảng 2-3 phút. Cuối cùng cho thì là vào, nêm nếm vừa ăn rồi tắt bếp.
Thành phẩm: Nước canh ngọt thanh tự nhiên từ hến, rau bí mềm xanh, rất thích hợp cho những ngày nắng nóng.
200g rau bí
150g thịt ba chỉ
1 thìa dầu ăn
1 thìa cà phê nước mắm
1 thìa cà phê hạt nêm
1 thìa cà phê đường
Thịt ba chỉ thái mỏng, ướp với nước mắm, hạt nêm, đường và một ít dầu ăn khoảng 10 phút.
Rau bí nhặt sạch, chần nhanh qua nước sôi rồi để ráo.
Phi thơm tỏi, cho thịt ba chỉ vào xào trên lửa lớn đến khi thịt săn và xém cạnh. Tiếp tục cho rau bí vào đảo đều, nêm nếm vừa ăn rồi cho thêm một ít tỏi đập dập trước khi tắt bếp.
Thành phẩm: Thịt ba chỉ béo ngậy kết hợp với rau bí giòn ngọt tạo nên món ăn dân dã nhưng rất đưa cơm.
Hơn 300.000 người tại 57 quốc gia tham gia nghiên cứu do ĐH Cambridge (Anh) dẫn đầu, công bố trên tạp chí PNAS, cho thấy phụ nữ thường vượt trội nam giới trong khả năng "đọc" cảm xúc người khác qua ánh mắt. Nhưng khoảng cách ấy nhỏ hơn nhiều so với định kiến tồn tại từ bao đời.
Theo ông Varun Warrier - nhà nghiên cứu di truyền học tại ĐH Cambridge, gene chỉ giải thích một phần rất nhỏ sự khác biệt này, phần lớn còn lại nằm ở cách dạy con gái biết quan tâm, còn con trai phải kìm nén cảm xúc.
Nếu đồng cảm là kỹ năng rèn được, không phải món quà trời cho riêng một giới, điều gì sẽ thay đổi?
Đây là nghiên cứu lớn nhất từ trước đến nay về "lý thuyết tâm trí" - khả năng đặt mình vào vị trí người khác để hiểu họ đang nghĩ gì, cảm thấy gì. Nhóm nghiên cứu do ĐH Cambridge phối hợp với các ĐH Harvard, Washington và Haifa thực hiện, phân tích dữ liệu của 305.726 người, ghi nhận phụ nữ vượt trội nam giới có ý nghĩa thống kê tại 36 quốc gia, đạt điểm tương đương tại 21 quốc gia còn lại, không nơi nào nam giới vượt trội hơn, theo Cam.ac.uk.
Theo bà Gina Rippon - nhà thần kinh học, khoảng cách giữa hai giới chỉ là một phần nhỏ của câu chuyện: độ phân tán điểm số đồng cảm trong nội bộ mỗi giới còn lớn hơn khoảng cách giữa hai giới - một người nam có thể đồng cảm hơn phần lớn phụ nữ, và ngược lại.
Nhóm Cambridge còn phát hiện "chỉ số D" - đo độ chênh giữa thiên hướng hệ thống hóa và thiên hướng thấu cảm - là yếu tố dự báo khả năng đọc cảm xúc mạnh hơn cả giới tính. Giáo sư Simon Baron-Cohen, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu tự kỷ tại ĐH Cambridge và là người đứng đầu nhóm nghiên cứu, nhấn mạnh khác biệt trung bình giữa hai giới không nói lên điều gì về năng lực của từng cá nhân.
Ranh giới giới tính trong đồng cảm càng mờ nhạt ở những năm đầu đời. Theo BBC, một phân tích tổng hợp năm 2025 trên 31 nghiên cứu với 40 thí nghiệm khác nhau cho thấy trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi - bất kể trai hay gái - không khác biệt về độ nhạy cảm xã hội hay khả năng thấu hiểu cảm xúc người khác.
Dù vậy, không phải mọi nghiên cứu đều đồng thuận như vậy. Theo trang Psychology Today, một nghiên cứu năm 2023 trên 295 người tại Đức của nhóm McDonald và Kanske cho thấy phụ nữ đồng cảm và trắc ẩn cao hơn nam giới nhưng không khác biệt về khả năng suy luận trạng thái tinh thần người khác.
Một nghiên cứu của nhóm Russell năm 2007 trên 80 người, dùng bài kiểm tra tranh biếm họa, lại ghi nhận nam giới làm tốt hơn. Điều này cho thấy đồng cảm gồm nhiều khía cạnh khác nhau, không phải lĩnh vực nào nam giới cũng yếu thế hơn nữ giới.
Nếu sinh học chỉ đóng vai trò khiêm tốn, vậy điều gì đã tạo ra khoảng cách giới tính vẫn còn tồn tại? Theo BBC, bà Gina Rippon cho rằng câu trả lời nằm ở cách nuôi dạy và kỳ vọng xã hội là con gái được dạy phải dịu dàng, nhường nhịn từ rất sớm, dần trở thành một phần tính cách của họ; còn con trai thường được khuyến khích chơi đồ chơi kỹ thuật, xe cộ, ít có cơ hội rèn luyện sự quan tâm.
Một thí nghiệm thần kinh học năm 2023 cho thấy sức mạnh của kỳ vọng xã hội: khi nam giới được "mồi" trước rằng nam giới cũng giỏi quan tâm cảm xúc người khác, khoảng cách điểm tự đánh giá đồng cảm giữa hai giới biến mất hoàn toàn.
Theo Scientific American, bằng chứng rõ nhất cho tính rèn luyện được của đồng cảm đến từ ông Nathan Spreng, nhà thần kinh học tại ĐH McGill (Canada), khi ông cho rằng một khi hiểu được phạm vi trải nghiệm cảm xúc, con người có thể học hỏi và cải thiện khả năng này theo thời gian.
Một nghiên cứu của bà Sara Hodges, ĐH Oregon, cũng cho thấy khi treo thưởng tiền cho việc đoán đúng cảm xúc người khác, độ chính xác của cả nam và nữ đều cải thiện ngang nhau.
Quyền lực cũng là một biến số đáng chú ý. Bà Melissa Hogenboom, nhà báo y tế của BBC và tác giả cuốn Breadwinners, cho rằng vì nam giới trong lịch sử nắm nhiều quyền lực hơn trong kinh doanh và chính trị, họ có xu hướng ít đồng cảm hơn; ngược lại, người ít quyền lực, thu nhập thấp lại thường đọc cảm xúc người khác tốt hơn, theo một nghiên cứu được BBC trích dẫn.
Định kiến này gây hậu quả cho cả hai giới. Phụ nữ bị đánh giá thấp về năng lực lãnh đạo, vì sự quyết đoán - phẩm chất thường gắn với vai trò lãnh đạo - lại bị xem là đặc tính của nam giới. Trong khi đó nam giới ít tìm kiếm hỗ trợ xã hội khi cô đơn, dù cô lập xã hội là một yếu tố nguy cơ dẫn đến hành vi tự tử, vốn có tỉ lệ cao hơn ở nam giới.
Sắp đến kỳ thi, trong một lần lướt TikTok, Nguyễn Hoàng Yến xem được quảng cáo về bộ tài liệu ôn thi, tập hợp các dạng đề của môn tiếng Anh, ngữ văn, toán. Khi bấm vào hỏi thông tin, lập tức có người chuyển hướng liên hệ qua Zalo để tư vấn và nhanh chóng chốt đơn với số tiền gần 300.000 đồng.
Vài ngày sau, hàng được giao tới nhưng mở ra Yến nhận thấy chất lượng giấy và mực in rất dỏm. Luyện thử một đề, sau đó cô bạn mở những trang cuối để đối chiếu đáp án thì phát hiện không hề có bất cứ trang đáp án như quảng cáo. Liên hệ lại với người bán, Yến không còn nhận được phản hồi niềm nở như trước mà bị cắt liên lạc. "Mất tiền oan, tức gì đâu", cô bé tấm tức.
Những trường hợp như Hoàng Yến là khá phổ biến. Theo ghi nhận, một số bạn trẻ khác, cả thanh thiếu niên cũng bị ăn quả đắng khi mua điện thoại iPhone qua mấy quảng cáo trên các trang bán hàng các nền tảng mạng xã hội.
Có bạn tin lời tưởng mua được iPhone 16 Pro Max thanh lý với giá chỉ 500.000 đồng nhưng thực tế nhận hàng chỉ là một cục pin không rõ dùng cho dòng máy nào. Không ít người khác cũng mua được iPhone 15 Pro Max gắn mác hàng "tuồn" từ Hàn Quốc về với giá khoảng 4 triệu đồng. Bên ngoài nhìn khá giống sản phẩm chính hãng song khi mở khóa thì máy liên tục bị đứng, không thể dùng được.
Thực trạng giới trẻ, đặc biệt là trẻ dưới 16 tuổi, bị lừa đảo khi mua sắm trực tuyến không còn là cá biệt mà diễn ra ở nhiều nhóm hàng như sách vở, đồ dùng học tập, thời trang, sản phẩm công nghệ... Vì sợ bị phụ huynh la nên không ít bạn đã chọn cách im lặng sau khi rơi vào bẫy lừa đảo.
Thực tế nêu trên được ThS Nguyễn Phạm Hoàng Huy, Chủ nhiệm bộ môn Digital Marketing (FPT Polytechnic - HCM), phân tích: "Trẻ dưới 16 tuổi chưa hoàn thiện khả năng đánh giá rủi ro, dễ bị tác động bởi cảm xúc, hình ảnh hấp dẫn hay những người có tầm ảnh hưởng quảng cáo (KOL, thần tượng...) nên dễ mắc bẫy".
Chưa kể các bạn nhỏ hầu như chưa va chạm thực tế với các hành vi lừa đảo nên khó nhận biết dấu hiệu bất thường như giá rẻ một cách bất ngờ, nhận xét ảo về sản phẩm hay các chương trình giả khuyến mãi chớp nhoáng... nên càng dễ trở thành nạn nhân.
Thực tế là thuật toán của các nền tảng mạng xã hội mua bán hàng trực tuyến luôn tối ưu cho chuyển đổi (mua hàng, giữ chân người xem) chứ chưa chú trọng đến sự an toàn về nhận thức. Do đó trẻ em gần như không có khả năng tự phòng vệ nếu không được hướng dẫn.
Từ thực tế này, ThS Hoàng Huy cho rằng các hệ lụy về tài chính là điều dễ xảy ra như mất tiền khi mua phải hàng giả hoặc không nhận được hàng, bị dụ nạp tiền qua game, ứng dụng hay hình thức cộng tác viên online, thậm chí có thể sử dụng tài khoản của cha mẹ để thanh toán mà không kiểm soát.
Về tâm lý, các bạn nhỏ cảm giác xấu hổ, tự trách mình khi bị lừa, đôi lúc hình thành nhận thức sai lệch, xem mua sắm là cách giải tỏa cảm xúc hoặc chịu áp lực phải sở hữu đồ giống người nổi tiếng. Bàn giải pháp bảo vệ trẻ trước những điều này, theo chuyên gia, cần sự đồng bộ.
Với gia đình, phụ huynh cần hướng dẫn con biết đọc đánh giá, kiểm tra uy tín cửa hàng, nhận diện những ưu đãi bỗng dưng quá hấp dẫn. Về kỹ thuật, nên bật kiểm soát thanh toán và không lưu thông tin thẻ tự động. Đồng thời xem giáo dục kỹ năng số là việc bắt buộc cho trẻ trong bối cảnh hiện nay.
"Sự phát triển của mạng xã hội và thương mại điện tử không sai. Có chăng trẻ em đang bị "ném" vào một hệ sinh thái được thiết kế cho người lớn. Nếu không có cơ chế bảo vệ phù hợp, các em sẽ không chỉ là người tiêu dùng non nớt mà còn có nguy cơ trở thành tài nguyên bị khai thác ngay trên không gian số", ông Huy phân tích.
Những năm gần đây, công nghệ đã thay đổi cách con người xử lý tổn thương tình cảm. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia tâm lý lo ngại nguy cơ ngoại tình cảm xúc khi người dùng lạm dụng việc tương tác với bản sao kỹ thuật số.
Giữa tháng 3, khi các mô hình AI cũ bị loại bỏ, làn sóng "tan vỡ trái tim trên mạng" đã lan rộng trên mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều người từng gắn bó cảm xúc với AI cho biết các phiên bản mới trở nên lạnh lùng và xa lạ. Cùng lúc đó, ngày càng nhiều người tìm đến AI để tạo bản sao kỹ thuật số của những người thân đã qua đời.
Một cư dân mạng nhận xét con người đang đối mặt với thách thức đạo đức từ tiến bộ công nghệ. Tuy nhiên, giá trị con người không nằm ở chức năng mà ở quá trình trưởng thành. Những cảm xúc như bực bội, hoang mang, hạnh phúc hay giận dữ là phần không thể số hóa và không thể thay thế của mỗi cá nhân.
