1. Nhà nghiên cứu Vật lý sinh học phân tử và Hóa sinh Zhang Kai
Hồi tháng 1, Zhang Kai gây bất ngờ khi bỏ ghế phó giáo sư bậc một (assistant professor) tại Đại học Yale, Mỹ, để về khoa Khoa học Sự sống và Y học, Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc.
Zhang có nhiều công trình nghiên cứu đột phá về công nghệ phân tích và hình ảnh hiển vi điện tử độ phân giải cao, ghi lại hình ảnh protein ngay khi chúng đang “vận động” trong cơ thể để phục vụ phân tích khoa học.
Chuyên gia này tốt nghiệp cử nhân ở Học viện Công nghệ Cáp Nhĩ Tân (HIT), rồi học cao học tại Viện Vật lý sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS). Với Zhang, quyết định trở về quê hương là bước đi tự nhiên để hiện thực hóa các tham vọng nghiên cứu đỉnh cao.
2. Chủ nhân giải Nobel Omar Yaghi
Nhà hóa học Omar Yaghi gia nhập Đại học Thanh Hoa hồi đầu tháng, dẫn dắt một trung tâm nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để thay đổi quy trình thiết kế, tổng hợp vật liệu mới, giúp rút ngắn chu kỳ phát triển xuống nhiều lần.
Ông là một trong ba người được trao giải Nobel Hóa học năm 2025 cho công trình nghiên cứu về khung hữu cơ-kim loại (MOFs). Đây là những vật liệu siêu xốp có cấu trúc như bọt biển, cho phép thu giữ và chuyển hóa carbon, thu gom nước từ không khí sa mạc hoặc hấp thụ hydro để sản xuất năng lượng sạch.
Trước khi về Thanh Hoa, Yaghi giữ vị trí Giáo sư danh dự James và Neeltje Tretter danh giá về Hóa học tại UC Berkeley – đại học công số 1 nước Mỹ.
3. Nhà khoa học “săn” hố đen Dai Liang
Dai Liang nhận chức giáo sư tại Đại học Phúc Đán ở Thượng Hải hồi tháng 6. Trước đó, anh là giáo sư bậc một, giữ ghế danh dự Michael M. Garland Chair tại khoa Vật lý, UC Berkeley.
Dai nghiên cứu về vũ trụ học lý thuyết và vật lý thiên văn năng lượng cao, sử dụng một công cụ cốt lõi là hiệu ứng thấu kính hấp dẫn. Anh là một trong những người tiên phong phát triển phương pháp sử dụng hiệu ứng này để “soi” vào những cấu trúc siêu nhỏ của vật chất tối, đồng thời giải mã nguồn gốc, sự tiến hóa của các ngôi sao thế hệ đầu và các hố đen trong vũ trụ sơ khai mà các kính viễn vọng thông thường không thể nhìn thấy trực tiếp.
Anh từng tốt nghiệp Đại học Bắc Kinh, sau đó lấy bằng tiến sĩ về vũ trụ học lý thuyết ở Đại học Johns Hopkins (Mỹ).
4. Chuyên gia năng lượng Chen Peipei
Chen Peipei, nhà khoa học năng lượng, rời Đại học Cambridge, Anh, để làm giáo sư danh dự tại trường Năng lượng và Môi trường, Đại học Thành phố Hong Kong (CityUHK) hồi tháng 5.
Chen chuyên về kinh tế năng lượng, phân tích chuyển đổi năng lượng và mô hình hóa dòng vào – ra (input-output modelling). Định hướng nghiên cứu chính của cô xoay quanh việc liên kết khả năng thích ứng với khí hậu và phát triển đô thị bền vững.
Chen tốt nghiệp Viện Hàn lâm khoa học Trung Quốc và Đại học An Huy, rồi tới Anh nhận bằng Tiến sĩ kinh tế sinh thái học từ University College London (UCL). Cô cho hay quay về vì bị thu hút bởi môi trường thuận lợi cho các giảng viên trẻ.
5. Ngôi sao bán dẫn Jiang Jianfeng
Sau 1,5 năm làm nghiên cứu sau tiến sĩ ở Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) ở Mỹ, Jiang Jianfeng đầu quân cho Đại học Bắc Kinh hồi tháng 3.
Ở tuổi 30, Jiang được ví như ngôi sao đang lên trong ngành bán dẫn, nổi tiếng nhờ công trình nghiên cứu về vật liệu Indium Selenide (InSe) hai chiều. Nó được xem là “vũ khí” để vượt qua nút thắt của Định luật Moore, đồng thời vượt trội về khả năng tiết kiệm điện – chìa khóa cho tương lai của AI và xe tự lái.
Jiang nhận bằng tiến sĩ tại Đại học Bắc Kinh năm 2024. Jiang cho hay trở về trường cũ vì nơi đây có môi trường nghiên cứu thuận lợi, đồng thời tin rằng nghiên cứu phục vụ nhu cầu thực tế của quốc gia mang lại ý nghĩa lớn hơn là chỉ thuần túy học thuật.
6. Nhà thần kinh học Chih-Ying Su
Chih-Ying Su rời ghế Phó trưởng khoa Thần kinh sinh học tại Đại học California, San Diego, Mỹ, bắt đầu công việc ở Viện Khoa học Y tế Thâm Quyến (SMART) đầu tháng này.
Su nổi tiếng với những nghiên cứu khứu giác trên muỗi và ruồi giấm. Phòng thí nghiệm của bà tập trung vào cách các tế bào thần kinh thụ thể khứu giác (ORN) xử lý thông tin về mùi.
Su tốt nghiệp Đại học Quốc lập Đài Loan, nhận bằng tiến sĩ Thần kinh học tại Đại học Johns Hopkins, rồi làm nghiên cứu sau tiến sĩ tại Đại học Yale.
7. Cha đẻ ứng dụng nhận diện thực vật bằng AI – Ling Haibin
Ling Haibin rời Đại học Stony Brook, Mỹ, về Đại học Tây Hồ hồi đầu năm, làm chủ nhiệm khoa Trí tuệ nhân tạo.
Ling là “cha đẻ” ứng dụng di động nhận diện thực vật đầu tiên thế giới với hơn 51.000 lượt trích dẫn – LeafSnap. Công trình giúp máy móc hiểu và tương tác tốt hơn với thế giới hình ảnh, tạo nền tảng cho nhiều ứng dụng hiện nay, từ AR (thực tế tăng cường) đến phân tích hình ảnh y sinh.
Thời trẻ, Ling được tuyển thẳng vào Đại học Bắc Kinh, tốt nghiệp cử nhân và thạc sĩ Khoa học máy tính, trước khi sang Mỹ. Ling cho hay về nước làm việc vì muốn được tự do hơn trong việc khám phá các hướng nghiên cứu mới lạ.
8. Chuyên gia thị giác máy tính Liang Jie
Liang Jie gia nhập trường Khoa học và Công nghệ Điện tử, Viện Công nghệ phía Đông hồi tháng 1. Ông từng giảng dạy tại khoa Kỹ thuật, Đại học Simon Fraser, Canada, trước khi ra ngoài khởi nghiệp.
Liang chuyên nghiên cứu về xử lý tín hiệu, truyền thông đa phương tiện, thị giác máy tính, học máy, AI và chăm sóc sức khỏe thông minh. 20 năm trước, những công nghệ do ông phát triển tại Microsoft đã được tích hợp vào các sản phẩm như Windows Media Video Player và đĩa Blu-ray, phục vụ hàng triệu người dùng trên toàn thế giới.
Thời trẻ, ông nhận bằng cử nhân và thạc sĩ tại Đại học Giao thông Tây An, học thêm một bằng thạc sĩ ở Đại học Quốc gia Singapore trước khi đến Đại học Johns Hokpins, Mỹ, làm tiến sĩ.
9. Chuyên gia chip nhớ Shi Guojun
Tháng 3, Shi Guojun, giáo sư danh dự tại Đại học California, Irvine, rời trường sau hơn hai thập kỷ. Ông gia nhập một công ty vật liệu dẫn điện hàng đầu ở miền đông Trung Quốc với vai trò giám đốc.
Shi là chuyên gia về đóng gói bán dẫn và chip nhớ. Ông vốn là sinh viên Viện Khí tượng Nam Kinh, rồi lấy bằng thạc sĩ ở Đại học Guelph, Canada, trước khi chuyển hướng nghiên cứu, lấy bằng tiến sĩ kỹ thuật hóa học và khoa học vật liệu ở Viện Công nghệ California (Caltech) ở Mỹ.
Suốt sự nghiệp, Shi đã công bố hơn 200 bài báo khoa học, đóng góp cho lĩnh vực đóng gói quang điện tử, vật liệu thiết bị tiên tiến và quy trình sản xuất. Ông trở lại quê nhà giữa bối cảnh Bắc Kinh đang thúc đẩy các công ty tự chủ về công nghệ tiên tiến.
10. Chuyên gia động cơ xe điện Zhu Ziqiang
Hồi tháng 2, Zhu Ziqiang, nhà khoa học về nam châm vĩnh cửu tại Đại học Sheffield, Anh, về làm giáo sư chủ nhiệm bộ môn máy điện và hệ thống điều khiển tại Đại học Bách khoa Hong Kong.
Tại đây, ông tiếp tục nghiên cứu về động cơ nam châm vĩnh cửu hiệu suất cao – công nghệ cốt lõi đằng sau ô tô điện, tàu cao tốc, tua bin gió, robot và các thiết bị gia dụng hiện đại nhất. Nghiên cứu của ông đã được ngành công nghiệp ứng dụng rộng rãi, ở các công ty như Siemens, Toyota, Rolls-Royce và Midea.
Zhu nhận bằng cử nhân và thạc sĩ kỹ thuật điện từ Đại học Chiết Giang, rồi chuyển đến Đại học Sheffield để theo đuổi bằng tiến sĩ. Quyết định trở về đã khép lại gần 40 năm sự nghiệp của ông tại ngôi trường này.
Làn sóng dịch chuyển của các nhà khoa học ở nhiều nơi trên thế giới về Trung Quốc diễn ra mạnh mẽ hai năm nay. Thống kê trong 5 năm, tính đến cuối năm ngoái, của Global Times cho thấy số nhà khoa học hàng đầu tại nước này đã tăng từ khoảng 18.800 lên hơn 32.500 người. Trong đó, tỷ lệ học giả quốc tế tăng từ 16,9% lên 27,9%.
Sáng 15-5, các chuyên gia của 11 nghề Việt Nam tham dự Kỳ thi kỹ năng nghề thế giới lần thứ 48 năm 2026 được tập huấn theo yêu cầu của Tổ chức Kỹ năng nghề thế giới, trong giai đoạn chuẩn bị cho sân chơi kỹ năng nghề lớn nhất hành tinh.
Chương trình do Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên tổ chức tại Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, TP.HCM, diễn ra trong hai ngày 15 và 16-5, nhằm chuẩn bị đội ngũ chuyên gia cho đoàn Việt Nam tham dự Kỳ thi kỹ năng nghề thế giới lần thứ 48 năm 2026 tại Thượng Hải, Trung Quốc.
Phát biểu tại chương trình, TS Lê Thị Hằng - Phó cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên - cho biết Kỳ thi kỹ năng nghề thế giới là kỳ thi đỉnh cao về kỹ năng nghề, chủ yếu dành cho thanh niên từ 22 tuổi trở xuống.
Việt Nam tham dự kỳ thi từ năm 2007 đến nay, với phần lớn thí sinh là học sinh, sinh viên các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học. Trong quá trình đó, Việt Nam đã giành huy chương ở các nghề giải pháp phần mềm công nghệ thông tin, phay CNC, tiện CNC, cùng nhiều chứng chỉ kỹ năng nghề xuất sắc ở nhiều nghề khác.
Theo bà Hằng, Kỳ thi kỹ năng nghề thế giới lần thứ 48 sẽ chính thức diễn ra từ ngày 22 đến 27-9 tại Trung tâm Triển lãm và Hội nghị quốc gia ở Thượng Hải. Kỳ thi năm nay được kỳ vọng có quy mô lớn nhất trong lịch sử, với hơn 1.400 thí sinh đến từ hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ, tranh tài ở 64 nghề, cùng hàng nghìn quan sát viên và khách tham quan từ nhiều nơi trên thế giới.
Bà cho biết kỳ thi năm nay hướng tới mục tiêu đổi mới và tạo sức lan tỏa, qua đó cho thấy kỹ năng nghề đang ngày càng gắn chặt với sự thay đổi của thế giới lao động, công nghệ và tương lai nghề nghiệp của người trẻ.
Trong bối cảnh đó, việc chuẩn bị cho đoàn Việt Nam không dừng ở huấn luyện thí sinh, mà còn bao gồm chuẩn hóa đội ngũ chuyên gia, phiên dịch và các lực lượng hỗ trợ theo yêu cầu của Tổ chức Kỹ năng nghề thế giới.
Bà Hằng cho biết được sự đồng ý của lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo, Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên đang phối hợp với các đơn vị đồng hành, tài trợ để huấn luyện thí sinh ở 11 nghề và sẽ cử đoàn Việt Nam tham dự kỳ thi vào tháng 9 tới tại Thượng Hải.
Theo kế hoạch, chương trình tập huấn trong hai ngày 15 và 16-5 tập trung vào các yêu cầu bắt buộc đối với chuyên gia tham dự Kỳ thi kỹ năng nghề thế giới.
Các chuyên gia, đặc biệt là người lần đầu tham gia kỳ thi, được hướng dẫn hoàn thành chương trình tiếp cận kỳ thi (access programme), nghiên cứu quy chế kỳ thi, mô tả kỹ thuật của nghề thi, các tài liệu bắt buộc và những quy định mới tại kỳ thi năm 2026 ở Thượng Hải.
Một nội dung quan trọng của tập huấn là giúp chuyên gia nắm quy trình đánh giá, chấm điểm, kiểm tra, ký và chuyển tài liệu để xác nhận.
Chương trình cũng dành thời gian cho việc thực hành xử lý tình huống tại kỳ thi, chia sẻ kinh nghiệm về quy tắc đạo đức, ứng xử, hướng dẫn hoàn thành các bài kiểm tra trực tuyến về kiến thức chung và hoàn thiện hồ sơ cá nhân theo mẫu của Tổ chức Kỹ năng nghề thế giới.
Theo quy định của Kỳ thi kỹ năng nghề thế giới năm 2026, các chuyên gia lần đầu tham gia kỳ thi phải hoàn thành các mô đun bắt buộc thuộc chương trình tiếp cận kỳ thi trước ngày 22-5.
Đây là những yêu cầu nhằm bảo đảm chuyên gia hiểu đúng quy chế, tuân thủ chuẩn mực đạo đức, thực hiện đúng trách nhiệm chuyên môn và sẵn sàng đồng hành cùng thí sinh Việt Nam tại Thượng Hải.
Đây là phường đầu tiên trong 168 phường, xã, đặc khu trên địa bàn TPHCM thông báo nhu cầu tuyển bổ sung các lớp đầu cấp, ngay sau khi có kết quả tuyển sinh mầm non, lớp 1, lớp 6 trên địa bàn phường.
Theo đó, lãnh đạo UBND phường Bình Quới cho biết, căn cứ vào khả năng tiếp nhận thực tế học sinh năm học 2026-2027 của các trường trên địa bàn phường sau khi thực hiện phân bổ đầy đủ chỗ học cho học sinh theo diện đối tượng 1 và đối tượng 2, các cơ sở giáo dục trên địa bàn phường vẫn đảm bảo tiếp nhận học sinh từ các phường lân cận.
Các trường công lập trên địa bàn phường tuyển bổ sung học sinh từ các phường lân cận bao gồm: Trường Mầm non 27; Mầm non 28; Tiểu học Thanh Đa; Tiểu học Bình Quới Tây; THCS Thanh Đa; THCS Cù Chính Lan; THCS Bình Quới Tây.
Theo UBND phường, đối tượng tuyển bổ sung mầm non, lớp 1, lớp 6 vào các trường trên là học sinh TPHCM trong độ tuổi quy định, có nhu cầu học tập trên địa bàn phường.
Thời gian đăng ký nhận hồ sơ tuyển bổ sung từ ngày 10-20/7.
Phụ huynh liên hệ trực tiếp tại trường có nhu cầu học tập trong giờ hành chính để được tư vấn chi tiết.
Từ ngày 11/7, các địa phương trên địa bàn TPHCM đồng loạt công bố tuyển sinh các lớp đầu cấp mầm non, lớp 1, lớp 6 năm học 2026-2027. Năm nay là năm đầu tiên công tác tuyển sinh diễn ra trong bối cảnh hợp nhất 3 địa phương và thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, được TPHCM tổ chức hoàn toàn trực tuyến, dựa trên mã định danh của học sinh.
Việc phân bổ chỗ học cho học sinh được TPHCM thực hiện không theo địa giới hành chính phường, không còn khái niệm “nơi tạm trú” hay “thường trú” trước đây, mà căn cứ theo tiêu chí chính là Nơi ở hiện tại của học sinh theo VNEID của phụ huynh, kết hợp với bản đồ GIS. Học sinh được ưu tiên phân bổ chỗ học gần nhà, tạo thuận lợi cho phụ huynh học sinh.
Theo thống kê từ Sở GD&ĐT TPHCM, năm học 2026-2027 dự kiến có 197.593 học sinh vào lớp 1. Dù con số này giảm 6.113 học sinh so với năm học trước nhưng lại tăng đến 11.863 em so với số học sinh lớp 5 ra trường.
Số học sinh lớp 6 năm học 2026-2027 dự kiến là 185.730 em. So với năm học trước, số học sinh lớp 6 giảm 2.215 em nhưng so với học sinh lớp 9 ra trường tăng 14.941 em.
Việc tuyển sinh theo quy mô mới, áp lực học sinh tăng khiến công tác phân bổ chỗ học ở nhiều địa bàn của TPHCM, đặc biệt là những địa bàn vùng ven, nơi tập trung đông dân cư, áp lực dân số tăng cơ học cao mà trường lớp chưa theo kịp còn gặp khó khăn.
Một cán bộ Sở GD&ĐT TPHCM cho biết, đối với những trường hợp phụ huynh học sinh không đồng ý với kết quả phân bổ chỗ học như trường học quá xa nhà hoặc không thuận tiện nơi làm việc để phụ huynh đưa đón, hoặc trường được phân tuyến khác với trường mà anh/chị em ruột đang học thì có thể liên hệ trực tiếp UBND phường để được hỗ trợ. Ngoài ra, phụ huynh cũng có thể xem thông báo tuyển bổ sung từ phía các địa phương để đăng ký theo nhu cầu.
Thông báo tuyển bổ sung của địa phương sẽ được thông tin rõ trên cổng thông tin tuyển sinh đầu cấp của Sở GD&ĐT TPHCM địa chỉ: https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn.
Thông tin trên được Bộ Giáo dục và Đào tạo chia sẻ tại Hội thảo triển khai các chương trình và chính sách đào tạo nhân lực STEM, diễn ra ở Đại học Bách khoa Hà Nội hôm 27-6.
Ông Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo - cho biết hiện cả nước có hơn 771.000 người học thuộc các lĩnh vực STEM, chiếm khoảng 29% quy mô giáo dục đại học. Trong đó có hơn 475.000 người học chính quy thuộc 15 nhóm ngành theo nghị định 179 (Nghị định quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược).
Mục tiêu đến năm 2030 là nâng tỉ lệ người học STEM lên 35%, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Theo ông Thảo, bộ đang triển khai đồng bộ nhiều chương trình, đề án phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đồng thời phê duyệt 90 chương trình đào tạo tài năng tại 23 cơ sở giáo dục đại học, gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học và các lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Điểm nhấn quan trọng là nghị định số 179, người học trúng tuyển vào các ngành thuộc danh mục quy định, đáp ứng điều kiện về điểm xét tuyển hoặc thuộc diện tuyển thẳng, đồng thời nằm trong nhóm 30% thí sinh có điểm cao nhất sẽ có cơ hội nhận học bổng Chính phủ. Học bổng được duy trì hằng năm căn cứ vào kết quả học tập và quá trình rèn luyện.
Với hệ đại học, mức học bổng tân sinh viên có thể nhận được từ 3,7 đến 5,5 triệu đồng mỗi tháng. Còn người học hệ thạc sĩ, tiến sĩ nhận từ 5,5 đến 8,4 triệu đồng một tháng.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hoàn thiện danh mục 109 ngành đào tạo thuộc 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược làm căn cứ triển khai chính sách theo nghị định số 179.
Đối với khóa tuyển sinh năm 2025, dự kiến có 22.250 người học đủ điều kiện được hưởng học bổng Chính phủ từ ngày 1-9. Năm 2026, khoảng 30.000 người học dự kiến được cấp học bổng với tổng kinh phí khoảng 1.300 tỉ đồng mỗi năm.
Ông Hoàng Minh Sơn - Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo - cho biết nghị định 179 là một chính sách rất quan trọng, giúp người học có thêm điều kiện lựa chọn ngành học, giảm chi phí học tập. Nghị định cũng tạo cơ hội để nhiều sinh viên, đặc biệt là sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, thực hiện ước mơ theo học các ngành thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ.
Quan trọng hơn, mục tiêu của chính sách không chỉ là hỗ trợ người học mà còn góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, cung cấp nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển của nền công nghiệp.
