Bộ Quốc phòng Nga hôm nay thông báo mở chiến dịch tập kích hiệp đồng bằng vũ khí tầm xa và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào các doanh nghiệp quốc phòng ở thủ đô Kiev, cũng như hạ tầng cảng biển tại tỉnh Odessa ở miền nam Ukraine.
Trong số mục tiêu bị tấn công ở Kiev có nhà máy Kiev Radioizmeritel, nơi chế tạo linh kiện cho tên lửa diệt hạm Neptune-MD, tên lửa đạn đạo FP-7, FP-9, Grom-2 và thiết bị dẫn đường cho máy bay, cùng công ty UKR Armo Tech sản xuất xe thiết giáp, giáp bảo vệ cùng đầu đạn cho tên lửa và UAV.
Lực lượng Nga còn tập kích cảng Yuzhny ở tỉnh Odessa, nhắm vào hạ tầng bốc dỡ và 7 bể chứa nhiên liệu, dầu nhớt phục vụ quân đội Ukraine. Một tàu hàng trúng đòn tập kích khi đang dỡ vật tư quân sự trong khu vực bến container của cảng.
Bộ tư lệnh không quân Ukraine cùng ngày cho biết Nga tập kích nước này bằng 8 tên lửa đạn đạo Iskander và đạn phòng không S-400 hoán cải để tấn công mục tiêu mặt đất, hai tên lửa hành trình chiến thuật Kh-59/69 và 135 UAV các loại.
“Các đơn vị phòng không Ukraine đã bắn hạ và chế áp 5 tên lửa Iskander-M/S-400, hai tên lửa Kh-59/69 và 108 UAV. Một tên lửa và 25 UAV đánh trúng 17 địa điểm, mảnh vỡ rơi xuống 10 vị trí. Chúng tôi đang làm rõ thông tin về hai tên lửa đạn đạo còn lại”, cơ quan này cho hay.
AMK Mapping, tài khoản mạng xã hội X chuyên theo dõi chiến sự Ukraine, nhận định Nga sử dụng 8 quả đạn S-400 hoán cải, không có tên lửa Iskander-M nào trong cuộc tập kích. “Ukraine đã phóng 5-6 tên lửa Patriot mới tiếp nhận và chặn được 4 quả đạn. Số còn lại lao xuống hai mục tiêu ở thành phố, trong đó một địa điểm ở quận Holosiivsky”, tài khoản này nhận định.
Tymur Tkachenko, lãnh đạo cơ quan quân sự thủ đô Kiev, nói rằng “hai khu vực lưu trữ” ở quận Holosiivsky gần trung tâm thành phố đã trúng đòn và bốc cháy, nhưng không nêu thông tin cụ thể. Thị trưởng Vitali Klitschko thêm rằng mảnh vỡ từ UAV Nga đã rơi xuống khu vực trống trải ở phái đông Kiev, khiến nhiều ôtô bị cháy. Không có người thương vong trong đòn tập kích nhằm vào Kiev.
Dmytro Pletenchuk, phát ngôn viên hải quân Ukraine, xác nhận Nga đã tấn công một tàu hàng gần thành phố cảng Odessa và không có thương vong. Video được công bố cùng ngày cho thấy khói đen bốc lên từ con tàu có kích thước lớn ở ngoài khơi Odessa.
Giới chức Ukraine ngày 14/7 tuyên bố tấn công 11 tàu Nga tại biển Azov trong đêm 13/7, nâng tổng số phương tiện bị nhắm tới trong 9 ngày qua lên 116. Ukraine cũng tấn công hai nhà máy lọc dầu tại vùng Krasnodar và Cộng hòa Bashkortostan thuộc Nga.
Các vụ tấn công xảy ra sau khi Ukraine và đồng minh thuộc Liên minh Tự nguyện họp ở thủ đô Paris của Pháp, trong đó thảo luận về cách tăng hỗ trợ cho Kiev và gây áp lực lên Moskva.
Ukraine cùng 9 nước châu Âu là Anh, Pháp, Đan Mạch, Đức, Italy, Hà Lan, Na Uy, Tây Ban Nha và Thụy Điển đã thành lập liên minh phòng thủ đạn đạo, đặt mục tiêu trong vòng một năm phát triển và đưa vào hoạt động hệ thống đánh chặn Freyja, được cho là có thể thay thế tổ hợp Patriot.
Sáng kiến được đưa ra giữa lúc Ukraine cạn kiệt tên lửa Patriot vì nguồn cung toàn cầu thiếu hụt, đặc biệt do ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông và nhiều quốc gia tăng cường tích trữ vũ khí phòng thủ.
Bất chấp Mỹ cam kết tăng sản lượng tên lửa Patriot, cũng như châu Âu mở rộng sản xuất các tổ hợp phòng không SAMP/T, IRIS-T và NASAMS, khoảng cách giữa nhu cầu và nguồn cung vẫn rất lớn.
Cuối tuần qua, Đài CNN tường thuật: Trong bối cảnh các cuộc khủng hoảng chính sách đối ngoại vẫn tiếp diễn trên toàn cầu và chính quyền Tổng thống Donald Trump đang chật vật tìm kiếm thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột với Iran, Bộ Ngoại giao Mỹ gần đây đã hoàn tất việc sa thải gần 250 viên chức ngoại giao chỉ thông qua một email (thư điện tử) ngắn gọn.
"Việc chấm dứt công tác của quý vị theo diện cắt giảm nhân sự sẽ có hiệu lực từ hôm nay. Xin cảm ơn một lần nữa vì những đóng góp của quý vị cho Bộ Ngoại giao Mỹ" - một phần bức thư viết.
Các đợt cắt giảm nhân sự (RIF) được khởi động từ tháng 7 năm ngoái cũng ảnh hưởng tới hơn 1.000 công chức, đồng thời dẫn tới việc sa thải toàn bộ nhân sự ở một số văn phòng mà các cựu quan chức cho rằng lẽ ra có thể hỗ trợ cố vấn về cuộc chiến với Iran - cuộc xung đột đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với kinh tế Mỹ và toàn cầu.
Bộ Ngoại giao Mỹ liên tục khẳng định các đợt cắt giảm này nhằm loại bỏ sự chồng chéo trong bộ máy và rằng công việc liên quan tới các vấn đề trọng yếu vẫn được duy trì và chuyển sang các văn phòng khác.
Ngoài các vụ sa thải, hàng loạt viên chức ngoại giao kỳ cựu với nhiều thập niên kinh nghiệm cũng đã nghỉ hưu.
Gần một chục cựu quan chức trao đổi với CNN cho biết rõ ràng chính quyền Tổng thống Trump không còn các cơ hội thăng tiến hay bổ nhiệm lên vị trí cao hơn dành cho các nhà ngoại giao chuyên nghiệp, như chức đại sứ, khiến họ gần như không còn lựa chọn nào trong một hệ thống được mô tả là "thăng tiến hoặc rời đi".
"Số lượng người chọn rời đi là chưa từng có" - ông David Kostelancik, người nghỉ hưu sau 36 năm phục vụ trong ngành ngoại giao, nhận định.
Hiệp hội Ngoại vụ Mỹ ước tính khoảng 2.000 viên chức ngoại giao đã rời Bộ Ngoại giao nước này trong năm ngoái.
Trong khi đó, hơn 100 vị trí đại sứ trên khắp thế giới - bao gồm tại Trung Đông, Ukraine và Nga - hiện chưa chính thức có đại sứ được Thượng viện Mỹ phê chuẩn, khiến Mỹ tụt lại khá xa so với các đối thủ như Trung Quốc.
Dù Bộ Ngoại giao Mỹ đã bắt đầu tuyển thêm các nhà ngoại giao mới, các cựu quan chức cho rằng việc mất đi đội ngũ nhân sự dày dạn kinh nghiệm sẽ để lại hậu quả sâu rộng đối với việc thực hiện các ưu tiên của Mỹ, không chỉ hiện tại mà còn trong nhiều năm tới.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho rằng nhận định cơ quan này đang bị "rút ruột" là sai sự thật, đồng thời bác bỏ ý kiến cho rằng việc mất hàng trăm nhà ngoại giao giàu kinh nghiệm sẽ ảnh hưởng tới khả năng thực hiện các ưu tiên của Mỹ.
Ông Pigott khẳng định các đợt cắt giảm nhân sự "không gây ra bất kỳ tác động tiêu cực nào tới khả năng ứng phó với các hoạt động, lập kế hoạch hay triển khai nhiệm vụ phục vụ người dân Mỹ" của cơ quan này.
"Sau khi tham vấn với Bộ trưởng Quốc phòng, chúng tôi sẽ kéo dài thời gian sử dụng máy bay A-10 đến năm 2030. Điều này giúp duy trì sức mạnh tác chiến trong lúc nền công nghiệp quốc phòng tăng cường sản xuất chiến đấu cơ", Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink thông báo hôm 20/4.
Dòng phi cơ này dự kiến bị loại biên vào năm 2029, song thông báo mới nhất của không quân Mỹ cho thấy chúng sẽ tiếp tục được sử dụng thêm ít nhất một năm.
Thông báo được đưa ra sau khi Mỹ triển khai hàng loạt đơn vị cường kích A-10 cho chiến dịch tại Trung Đông. Chúng thường đảm nhận nhiệm vụ tập kích dân quân thân Iran ở Iraq, cũng như tuần tra và đối phó tàu đối phương ở eo biển Hormuz. Một chiếc A-10 đã bị bắn hạ hôm 3/4, khi tham gia yểm trợ lực lượng tìm kiếm cứu hộ phi công F-15E rơi ở Iran cùng ngày.
A-10 là cường kích do hãng Fairchild Republic phát triển từ đầu thập niên 1960 để thay thế dòng A-1 Skyraider, sản xuất hàng loạt từ năm 1972 và biên chế vào không quân Mỹ năm 1977. Không quân Mỹ từng muốn đẩy nhanh kế hoạch loại biên toàn bộ cường kích A-10 trong năm tài chính 2026, song đã bị quốc hội bác bỏ.
Một số quan chức không quân Mỹ lâu nay chỉ trích dòng A-10 đã quá cũ và tốn tiền bảo dưỡng, cho rằng loại biên mẫu máy bay này sẽ giúp giải phóng ngân sách cho các ưu tiên khác như phát triển vũ khí siêu vượt âm. Trong khi đó, phe ủng hộ dòng A-10 cảnh báo rằng loại bỏ phi cơ khi chưa có phương án thay thế phù hợp sẽ khiến lực lượng mặt đất không nhận được yểm trợ đầy đủ.
Dù vậy, nguyên nhân chủ yếu khiến cường kích A-10 chưa bị khai tử lại bắt nguồn từ yếu tố chính trị. Phần lớn máy bay hiện đóng quân tại căn cứ Davis-Monthan ở bang Arizona và có đóng góp cho nền kinh tế địa phương.
Arizona là bang chiến trường đang ngày càng có nhiều ảnh hưởng trong bầu cử tổng thống Mỹ. Năm 2021, thượng nghị sĩ Mark Kelly đại diện cho bang Arizona ngăn cản thành công đề xuất của chính quyền tổng thống Joe Biden về loại biên hàng chục cường kích A-10.
A-10 được chế tạo chuyên biệt cho nhiệm vụ yểm trợ đường không tầm gần cho bộ binh, ưu tiên khả năng tấn công xe tăng, thiết giáp và lực lượng mặt đất đối phương, khiến chúng được mệnh danh là "sát thủ diệt tăng". Những chiếc A-10 cũng có thể đóng vai trò trạm kiểm soát không lưu tiền phương, điều phối các chiến đấu cơ khác tấn công mục tiêu mặt đất.
Điểm mạnh của A-10 là độ bền và khả năng sống sót cao. Phi công được bảo vệ bởi phần thân dạng bồn tắm làm bằng titan, có thể chịu được đạn pháo 23 mm. Động cơ máy bay được bố trí trên cánh đuôi ngang và trong cánh đuôi đứng, giúp chúng không hút các mảnh vụn từ đường băng dã chiến và hạn chế một phần tín hiệu nhiệt trước đầu dò hồng ngoại của tên lửa vác vai.
Dù vậy, A-10 cũng tồn tại một số điểm yếu như tốc độ chậm, khả năng cơ động kém, thiếu các hệ thống gây nhiễu và chỉ thị mục tiêu tiên tiến. Điều này khiến chúng chỉ có thể phát huy tối đa ưu thế khi không quân Mỹ đã làm chủ hoàn toàn bầu trời, không còn mối đe dọa từ tiêm kích và các tổ hợp tên lửa phòng không đối phương.
Theo Hãng tin Reuters ngày 1-5, Tổng thống Donald Trump cho biết Hải quân Mỹ đang tiến hành rà phá thủy lôi do Iran triển khai tại khu vực eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch của kinh tế toàn cầu.
Tuy nhiên việc dò tìm và vô hiệu hóa các thiết bị nổ dưới nước dự kiến có thể kéo dài nhiều tháng, bất chấp lệnh ngừng bắn mong manh sau nhiều tuần giao tranh giữa Mỹ và Iran.
Để đẩy nhanh tiến độ, Hải quân Mỹ đã trao hợp đồng trị giá gần 100 triệu USD cho Domino Data Lab - một công ty trí tuệ nhân tạo (AI) có trụ sở tại San Francisco.
Công nghệ của Domino cho phép các phương tiện không người lái dưới nước (UUV) nhanh chóng học cách nhận diện các loại thủy lôi mới chỉ trong vài ngày.
Ông Thomas Robinson, Giám đốc điều hành Domino, cho biết: "Săn thủy lôi từng là nhiệm vụ của tàu chiến, nhưng giờ đang trở thành nhiệm vụ của AI.
Hải quân Mỹ đang đầu tư vào nền tảng giúp huấn luyện, quản lý và triển khai AI với tốc độ cần thiết tại các vùng biển tranh chấp - nơi có thể làm gián đoạn thương mại toàn cầu và đe dọa tính mạng thủy thủ".
Theo Reuters, phần mềm của Domino tích hợp dữ liệu từ nhiều loại cảm biến, cho phép lực lượng hải quân theo dõi hiệu suất của các mô hình AI ngoài thực địa, nhanh chóng phát hiện lỗi và cập nhật để cải thiện khả năng nhận diện.
Đặc biệt, điểm cốt lõi của công nghệ này là tốc độ. Trước đây, việc cập nhật các mô hình AI cho UUV để nhận diện loại thủy lôi mới có thể mất đến 6 tháng. Với công nghệ của Domino, chu trình này có thể được rút ngắn xuống chỉ còn vài ngày.
Ông Robinson lấy ví dụ minh họa: nếu các UUV được huấn luyện để nhận diện thủy lôi Nga ở biển Baltic cần nhanh chóng chuyển sang hoạt động tại eo biển Hormuz để đối phó thủy lôi Iran, công nghệ của Domino có thể giúp Hải quân Mỹ sẵn sàng trong vòng một tuần thay vì chờ đợi cả năm.
Ngày 1-5, Lầu Năm Góc thông báo đã đạt được thỏa thuận với 7 công ty công nghệ lớn để triển khai các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) trên các mạng lưới bảo mật của cơ quan này. Đây là một phần nỗ lực mở rộng hệ sinh thái nhà cung cấp AI phục vụ các hoạt động của quân đội Mỹ.
Theo thông báo, các đối tác tham gia gồm SpaceX, OpenAI, Google, Microsoft, Nvidia, Amazon Web Services và Reflection. Các công cụ AI của những công ty này sẽ được tích hợp vào các mạng lưới có mức độ bảo mật cao, cho phép quân đội Mỹ mở rộng khả năng tiếp cận và ứng dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến.
Lầu Năm Góc nhấn mạnh việc hợp tác nhằm phục vụ các mục đích hoạt động hợp pháp, đồng thời góp phần nâng cao năng lực ra quyết định trong môi trường tác chiến phức tạp và khả năng phối hợp tác chiến trong nhiều lĩnh vực.
Trong số các đối tác, một số công ty như Amazon và Microsoft đã có kinh nghiệm hợp tác với quân đội Mỹ trong các môi trường bảo mật cao. Trong khi đó, một số doanh nghiệp khác như Nvidia và Reflection lần đầu tham gia các dự án tương tự, phản ánh xu hướng đa dạng hóa nguồn cung và tăng cường năng lực công nghệ trong lĩnh vực AI.
Thông tin này được đưa ra trong bối cảnh quân đội Mỹ được cho là đang tìm cách giảm phụ thuộc vào công nghệ AI của Anthropic, sau khi công ty này từ chối cho quân đội Mỹ quyền truy cập không hạn chế vào các mô hình AI của hãng. Trả lời phỏng vấn kênh truyền hình CNBC (Mỹ), ông Cameron Stanley - Giám đốc phụ trách lĩnh vực kỹ thuật số và AI của Lầu Năm Góc, cho rằng không nên phụ thuộc quá mức vào một nhà cung cấp duy nhất.
Theo báo cáo mà Trung tâm Tư pháp Brennan tại Trường Luật thuộc Đại học New York (Mỹ) công bố hồi tháng 3 vừa qua, Bộ Chiến tranh Mỹ thời gian gần đây đẩy mạnh ứng dụng AI trong nhiều lĩnh vực. Công nghệ này được cho là có thể hỗ trợ nâng cao hiệu quả phân tích dữ liệu, rút ngắn thời gian xử lý thông tin, cũng như tối ưu hóa công tác bảo trì trang thiết bị và quản lý hậu cần.
Tuy nhiên, việc ứng dụng AI trong lĩnh vực quân sự cũng làm dấy lên những ý kiến trái chiều, liên quan đến nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư và mức độ can thiệp của con người trong quá trình ra quyết định. Một số ý kiến cho rằng cần bảo đảm cơ chế giám sát phù hợp nhằm hạn chế rủi ro và tránh phụ thuộc quá mức vào công nghệ.
