Bác sĩ Nguyễn Phối Hiền, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – cơ sở 3, cho biết việc sử dụng điện thoại hoặc các thiết bị di động trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ đau mỏi cổ vai gáy. Tuy nhiên, đây không phải là nguyên nhân duy nhất. Tình trạng này còn chịu ảnh hưởng bởi thời gian duy trì một tư thế, mức độ vận động, sức mạnh của cơ vùng cổ – vai, căng thẳng tâm lý, chất lượng giấc ngủ và các bệnh lý sẵn có ở cột sống cổ. Vì vậy, không nên cho rằng mọi trường hợp đau cổ sau khi dùng điện thoại đều chỉ xuất phát từ tư thế sai.
Theo bác sĩ Hiền, câu trả lời là có thể, đặc biệt khi triệu chứng chủ yếu liên quan đến căng cơ, mỏi cơ và quá tải do giữ tư thế kéo dài. Xoa bóp bấm huyệt là một phương pháp điều trị của y học cổ truyền, được Bộ Y tế đưa vào hướng dẫn quy trình kỹ thuật và có kỹ thuật áp dụng trong điều trị hội chứng vai gáy.
Trong thực hành, người điều trị có thể sử dụng các thủ pháp như xoa, xát, day, lăn, bóp và vận động nhẹ cột sống cổ. Các huyệt như phong trì, thiên trụ, kiên tỉnh, hợp cốc và a thị huyệt có thể được lựa chọn tùy tình trạng. Việc xác định huyệt, lực tác động và thời gian điều trị cần dựa trên thăm khám, thay vì áp dụng cùng một công thức cho tất cả mọi người.
Xoa bóp bấm huyệt có thể giúp một số người giảm cảm giác căng cơ, đau mỏi và cải thiện vận động cổ trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, phương pháp này không thể khắc phục triệt để triệu chứng nếu người bệnh vẫn liên tục cúi cổ, ngồi bất động hoặc không điều chỉnh cách sử dụng thiết bị.
Theo bác sĩ Hiền, nếu chỉ mỏi nhẹ, không có chấn thương hoặc dấu hiệu bất thường, có thể dùng hai bàn tay xoa ấm vùng cổ gáy, sau đó day và bóp nhẹ các khối cơ phía sau cổ, vùng cơ thang và bờ trên vai. Mỗi lần có thể thực hiện khoảng 5 – 10 phút, với lực vừa phải và không gây đau tăng.
Không tự ấn sâu vào vùng trước hoặc 2 bên cổ, không tác động trực tiếp lên mạch máu, khí quản hoặc tuyến giáp. Không bẻ, giật hoặc xoay cổ đột ngột để tạo tiếng kêu. Các thao tác mạnh có thể gây đau tăng và tiềm ẩn nguy cơ đối với người có bệnh lý cột sống, mạch máu hoặc loãng xương.
Không day, ấn hoặc vuốt trực tiếp lên nhãn cầu và mi mắt. Những huyệt nằm sát mắt, vùng bờ ổ mắt cần được thực hiện đúng kỹ thuật bởi người đã được đào tạo, không nên hướng dẫn cộng đồng tự tác động mạnh.
Khi sử dụng điện thoại, nên đưa màn hình lên vị trí cao hơn thay vì liên tục cúi sát xuống. Có thể tựa cẳng tay lên bàn, gối hoặc tay vịn để tránh phải nhấc vai và gồng cơ quá lâu. Giữ lưng có điểm tựa, hai vai thả lỏng và thường xuyên thay đổi tư thế.
Không có một khoảng nghỉ cố định phù hợp cho tất cả mọi người. Nguyên tắc dễ thực hiện là không giữ cổ ở một tư thế quá lâu. Sau khoảng 20 – 30 phút, nên thay đổi tư thế, đứng lên đi lại hoặc thực hiện vài động tác nhẹ như thu cằm, xoay vai và nghiêng cổ trong biên độ không gây đau.
Duy trì vận động toàn thân, tập sức mạnh cơ cổ, vai và lưng trên cũng cần thiết đối với người phải dùng thiết bị nhiều giờ mỗi ngày. Xoa bóp bấm huyệt giúp xử lý triệu chứng, còn điều chỉnh tải vận động và cải thiện chức năng cơ mới giúp hạn chế tình trạng tái phát.
“Nên đến cơ sở y tế nếu đau cổ kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc ngày càng nặng; đau lan xuống vai, cánh tay hoặc bàn tay; có tê bì, yếu tay, vụng về khi cầm nắm; chóng mặt nhiều, đi đứng không vững; đau đầu dữ dội; sốt; sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc triệu chứng xuất hiện sau chấn thương”, bác sĩ Hiền khuyến cáo.
Ngày 3/4, BS.CK1 Nguyễn Lê Phú, Khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức, cho biết kết quả xét nghiệm khiến bệnh nhân bất ngờ khi phát hiện nhiễm virus viêm gan B. Đồng thời, chỉ số AFP (dấu ấn tầm soát ung thư gan) tăng vọt. CT Scan bụng có cản quang ghi nhận tổn thương phù hợp với u gan.
Hội chẩn đa chuyên khoa, các bác sĩ chỉ định phẫu thuật cắt gan trái để loại bỏ khối u. Êkíp do BS.CK2 Mai Hóa, Phó giám đốc bệnh viện, phụ trách chính đã mổ hai giờ, ứng dụng các thiết bị hiện đại như dao siêu âm Harmonic và máy cắt nối mạch máu chuyên dụng. Sau phẫu thuật, sức khỏe bệnh nhân hồi phục tốt, không sốt, ăn uống được và có thể đi lại ngay từ những ngày đầu.
Hiện, kết quả giải phẫu bệnh xác định bệnh nhân mắc ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) giai đoạn tiến triển, đã xâm lấn mạch máu nhưng may mắn chưa di căn hạch hay di căn xa. Dự kiến, ngày 14/4 bệnh nhân sẽ tái khám để bắt đầu phác đồ điều trị tại Khoa Ung bướu, kết hợp điều trị viêm gan siêu vi B.
Theo bác sĩ Phú, ung thư gan ngày càng trẻ hóa. Người nhiễm viêm gan siêu vi B, C có hoặc không kèm xơ gan là nhóm nguy cơ rất cao. Ở giai đoạn sớm, bệnh thường ít triệu chứng hoặc triệu chứng rất mơ hồ, dễ bị người trẻ bỏ qua. Nếu không được chẩn đoán và phẫu thuật sớm, khối u sẽ phát triển lớn, lan sang phần gan lành và di căn, khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp, tốn kém và khó triệt để.
Bác sĩ khuyến cáo người dân cần duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ hai lần mỗi năm. Đặc biệt, nhóm nguy cơ cao mang virus viêm gan B, C hoặc xơ gan bắt buộc phải siêu âm gan và xét nghiệm máu mỗi 3-6 tháng. Việc lắng nghe cơ thể và không xem nhẹ những triệu chứng nhỏ nhất là chìa khóa phát hiện sớm và bảo vệ bản thân trước căn bệnh tiến triển âm thầm này.
Thức dậy giữa đêm rồi trằn trọc khó ngủ lại là tình trạng nhiều người gặp phải, đôi khi là bình thường, đặc biệt khi tuổi tác tăng lên. Tuy nhiên, nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên và ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ, cơ thể có thể đang phát tín hiệu cảnh báo.
Theo các chuyên gia giấc ngủ, một người có thể thức giấc ngắn trong đêm mà không nhận ra. Thỉnh thoảng não bộ khó quay lại trạng thái ngủ sâu, khiến cơ thể mệt mỏi, thiếu tỉnh táo vào hôm sau. Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến.
Đồng hồ sinh học đánh thức
Cơ thể con người vận hành theo nhịp sinh học 24 giờ, còn gọi là nhịp sinh học circadian. "Đồng hồ" này kiểm soát chu kỳ ngủ - thức, nhiệt độ cơ thể và hormone. Nếu bạn thường ngủ vào cùng một giờ mỗi tối, cơ thể cũng có xu hướng thức giấc vào thời điểm cố định. Ví dụ, người có chu kỳ ngủ tự nhiên khoảng 6 tiếng và đi ngủ lúc 22h có thể thường xuyên tỉnh vào khoảng 4h.
Ngoài ra, giấc ngủ diễn ra theo nhiều giai đoạn khác nhau, gồm ngủ nông, ngủ sâu và REM - giai đoạn mơ. Chu kỳ này lặp lại khoảng 90-120 phút một lần. Ở cuối mỗi chu kỳ REM, não bộ có thể thức tỉnh ngắn trước khi ngủ lại.
Căng thẳng và lo âu
Stress là một trong những yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất đến giấc ngủ. Khi căng thẳng kéo dài, cơ thể tăng tiết hormone khiến nhịp tim, huyết áp và mức cảnh giác cao hơn bình thường.
Người bị lo âu hoặc trầm cảm thường khó duy trì giấc ngủ liên tục. Họ có thể thức dậy giữa đêm với cảm giác tim đập nhanh, bồn chồn hoặc đầu óc suy nghĩ liên tục. Một số trường hợp còn gặp ác mộng hoặc cơn hoảng loạn ban đêm khiến ngủ lại khó khăn.
Các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế kiểm tra email, làm việc, xem điện thoại hoặc lướt mạng xã hội trên giường ngủ. Thiền, hít thở sâu, nghe nhạc thư giãn hoặc viết nhật ký trước khi ngủ có thể giúp não bộ ổn định hơn.
Thói quen buổi tối
Những thói quen diễn ra vài giờ trước khi ngủ có thể quyết định bạn có ngủ ngon hay không. Ăn quá no sát giờ ngủ, uống cà phê buổi chiều tối, dùng rượu bia hoặc tập luyện cường độ cao vào ban đêm đều có thể làm giấc ngủ gián đoạn.
Dù uống rượu khiến nhiều người buồn ngủ nhanh hơn song nó lại làm giảm chất lượng giấc ngủ REM - giai đoạn quan trọng giúp não bộ phục hồi cảm xúc và trí nhớ.
Ngoài ra, ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính bảng hoặc tivi cũng có thể ức chế melatonin, hormone giúp cơ thể buồn ngủ. Nên ngừng dùng thiết bị điện tử ít nhất 30-60 phút trước giờ ngủ và duy trì lịch ngủ cố định mỗi ngày.
Môi trường ngủ quá nóng, sáng hoặc ồn
Nhiệt độ phòng, ánh sáng và tiếng ồn có thể khiến não bộ thức giấc ngay cả khi bạn không nhận ra. Phòng quá nóng hoặc quá lạnh đều làm giấc ngủ kém sâu hơn. Một số nghiên cứu cho thấy nhiệt độ lý tưởng để ngủ thường khoảng 20-26 độ C.
Tiếng động nhỏ như tiếng điều hòa, xe cộ hoặc ánh sáng từ màn hình điện tử cũng có thể làm gián đoạn quá trình chuyển sang ngủ sâu. Để cải thiện chất lượng ngủ, nên giữ phòng tối, yên tĩnh và mát mẻ, đồng thời hạn chế thiết bị điện tử trong phòng ngủ.
Một số bệnh lý
Ngưng thở khi ngủ là nguyên nhân phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua. Người mắc tình trạng này có thể ngừng thở ngắn nhiều lần trong đêm, dẫn đến tỉnh giấc đột ngột, thở hổn hển hoặc ngáy to.
Ngoài ra, trào ngược dạ dày thực quản, tiểu đêm, cường giáp, đau mạn tính hoặc hội chứng chân không yên cũng có thể làm giấc ngủ gián đoạn. Phụ nữ mang thai hoặc giai đoạn mãn kinh cũng dễ thức giấc hơn do thay đổi hormone, nóng bừng, chuột rút hoặc đi tiểu nhiều lần. Một số loại thuốc như thuốc chống trầm cảm, corticosteroid, thuốc hen suyễn hay thuốc lợi tiểu cũng có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Mọi người không nên cố ép bản thân ngủ ngay lập tức nếu đã nằm thao thức hơn 20-30 phút. Thay vào đó, bạn có thể rời khỏi giường, đọc sách giấy, nghe âm thanh nhẹ hoặc thực hiện vài động tác thư giãn cho đến khi buồn ngủ trở lại.
Duy trì lịch ngủ ổn định, hạn chế caffeine sau buổi chiều, tránh ngủ ngày quá lâu và tập thể dục đều đặn cũng giúp cải thiện tình trạng này. Nếu thức giấc giữa đêm kéo dài nhiều tuần, hay mất ngủ kèm mệt mỏi ban ngày, đau đầu buổi sáng, ngáy to hoặc khó tập trung, người bệnh nên đi khám để kiểm tra các rối loạn giấc ngủ hoặc vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.
Ca ung thư thực quản phức tạp được phẫu thuật bằng robot
Ngày 2/7, Bệnh viện K khai giảng Khóa đào tạo phẫu thuật nội soi robot cơ bản, diễn ra trong 30 ngày liên tục. Đây là khóa đào tạo đặc biệt, học viên được đội ngũ chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực ngoại khoa ung thư trong và ngoài nước "cầm tay chỉ việc" trong phẫu thuật nội soi robot chuyên sâu về ung thư tiêu hoá, tiết niệu, phụ khoa, đầu cổ, lồng ngực...
Trong ngày đầu, PGS.TS Lâm Việt Trung, Phó Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy phối hợp với khoa Ngoại Tiêu hóa 2, Bệnh viện K thực hiện ca phẫu thuật nội soi robot lấy trọn vẹn tổn thương ung thư thực quản, nạo vét hạch 2 bên triệt để mà không làm tổn thương thần kinh, đảm bảo tối đa tổ chức lành tính xung quanh.
Bệnh nhân M.V.T. (62 tuổi, quê tại tỉnh Thanh Hóa) vào viện với triệu chứng khởi phát điển hình là nuốt nghẹn.
TS.BS Đoàn Trọng Tú, Trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa 2, Bệnh viện K cho biết, kết quả chụp PET-CT cho thấy người bệnh có khối u nguyên phát lớn, thâm nhiễm rộng. Hình ảnh dày thành thực quản đoạn 1/3 dưới; tốc độ phát triển và mức độ ác tính rất cao với chỉ số tăng chuyển hóa đường mạnh.
Khối u cũng có biểu hiện di căn đa hạch phức tạp, với hạch trung thất, hạch cạnh tâm vị dạ dày.
Bệnh nhân được chẩn đoán xác định mắc ung thư thực quản 1/3 dưới giai đoạn tiến triển tại chỗ.
TS Tú cho biết, với giai đoạn này, việc phẫu thuật ngay từ đầu thường rất khó khăn và tỷ lệ tái phát cao do u lớn và hạch di căn nhiều. Vì thế, bệnh nhân T. đã được đánh giá và chỉ định hóa xạ trị tiền phẫu nhằm thu nhỏ kích thước khối u, các hạch di căn tiềm ẩn và tạo thuận lợi cho cuộc phẫu thuật triệt căn.
Đến tháng 6, kết quả đánh giá cho thấy khối u và loét hoại tử ban đầu đã thu hẹp đáng kể, là "thời điểm vàng" để tiến hành phẫu thuật cắt thực quản và nạo vét hạch triệt để. Bác sĩ đã thực hiện ca phẫu thuật nội soi robot cho người bệnh.
Ca mổ được đánh giá rất phức tạp, vì bác sĩ phải can thiệp cả vào lồng ngực (để giải phóng, cắt thực quản và vét hạch trung thất) và khoang bụng (lấy dạ dày làm ống cuốn tạo hình thực quản mới và vét hạch vùng bụng).
Theo bác sĩ, với các u ở vị trí này, góc tiếp cận phẫu thuật thường sâu, hẹp và nằm sát các mạch máu lớn, tim, màng phổi. Phẫu thuật nội soi bằng robot giúp các phẫu thuật viên vượt qua các giới hạn của phương pháp mổ mở hay mổ nội soi thông thường.
Đào tạo chuyên sâu để mở rộng ứng dụng kỹ thuật robot
Theo GS.TS Lê Văn Quảng, phẫu thuật robot có nhiều ưu điểm vượt trội như tầm nhìn 3D với độ phân giải cao và phóng đại tối đa, cho phép phẫu thuật viên quan sát rõ từng cấu trúc giải phẫu nhỏ nhất, các mạch máu nhỏ và ranh giới giữa mô u với mô lành sau hóa xạ.
Cánh tay robot linh hoạt vượt trội, dễ dàng len lỏi vào các góc hẹp sâu trong lồng ngực và cạnh tâm vị dạ dày để phẫu tích khối u một cách chính xác tuyệt đối.
Bên cạnh đó, phẫu thuật robot hỗ trợ bác sĩ nạo vét sạch sẽ các nhóm hạch di căn, đồng thời giảm thiểu tối đa nguy cơ tổn thương dây thần kinh quặt ngược hay các mạch máu lớn.
Kỹ thuật này đảm bảo xâm lấn tối thiểu, phẫu thuật tỉ mỉ, độ chính xác cao, kiểm soát tốt mất máu trong mổ, hạn chế cảm giác đau sau mổ, có thể vận động sớm, rút ngắn thời gian nằm viện và nhanh chóng phục hồi thể trạng để ăn uống trở lại.
"Sự kết hợp chặt chẽ giữa phác đồ hóa xạ trị tiền phẫu và chuyên môn của phẫu thuật viên cùng cánh tay robot linh hoạt đã mang lại hiệu quả triệt căn về mặt ung thư học, bảo tồn tối đa chất lượng cuộc sống, mang đến hy vọng được điều trị tốt hơn cho người bệnh", GS Quảng nói.
Chương trình đào tạo có sự tham gia giảng dạy và tư vấn chuyên môn của nhiều chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế, gồm: GS.TS Lê Văn Quảng, Giám đốc Bệnh viện K; PGS.TS Vũ Lê Chuyên, Chủ tịch Danh dự Hội Tiết niệu - Thận học Việt Nam (VUNA), PGS.TS Lâm Việt Trung, Phó Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy; đại diện lãnh đạo và các phẫu thuật viên của Bệnh viện K, Bệnh viện Chợ Rẫy, chuyên gia Bệnh viện Tâm Anh và BS. Vance Sohn, Giám đốc Viện Ung thư MedStar Georgetown, Trung tâm Y tế Bệnh viện MedStar Washington, Hoa Kỳ.
