Nga ngày 13/7 xác nhận điều máy bay sở chỉ huy trên không Tu-214PU, vốn được thiết kế để phục vụ các nhà lãnh đạo cấp cao bảo đảm thông tin liên lạc an toàn và điều phối hoạt động trong các tình huống khủng hoảng.
Động thái này được đánh giá là tín hiệu mạnh mẽ cho thấy Moscow vẫn duy trì sự ủng hộ chiến lược đối với Tehran giữa lúc các hoạt động quân sự giữa Mỹ và Iran tái bùng phát.
Chiếc Tu-214PU được điều đến Tehran trong bối cảnh giao tranh tại Iran vẫn tiếp diễn và sau khi quân đội Mỹ tiến hành các đợt không kích mới nhằm vào các mục tiêu của Iran để đáp trả các vụ tấn công vào tàu thương mại tại eo biển Hormuz.
Được mệnh danh là “máy bay ngày tận thế”, Tu-214PU cho phép các quan chức cấp cao chỉ huy, điều hành các hoạt động quân sự và bộ máy nhà nước ngay trên không thông qua hệ thống thông tin liên lạc hiện đại và bảo mật cao.
Các nhà phân tích cho rằng, quyết định điều Tu-214PU tới Tehran tiếp tục cho thấy mối quan hệ hợp tác chặt chẽ về quân sự và chính trị giữa Nga và Iran bất chấp bối cảnh khu vực bất ổn.
Ngoài ra, theo các nguồn tin, việc triển khai máy bay này có thể tạo điều kiện cho hai nước tăng cường chia sẻ thông tin tình báo, tiến hành các cuộc tham vấn chiến lược và phối hợp ở cấp cao trong suốt quá trình xử lý cuộc khủng hoảng hiện nay.
Tu-214PU là một biến thể chỉ huy đặc biệt được cải tiến từ máy bay chở khách Tupolev Tu-214 và đôi khi được gọi là “máy bay ngày tận thế”.
Được phát triển cho phi đội không quân chiến lược và Tổng thống Nga, nó được trang bị thiết bị liên lạc và hệ thống chỉ huy tiên tiến cho phép các quan chức cấp cao tiếp tục điều hành công việc nhà nước khi đang bay.
Ký hiệu “PU” xuất phát từ thuật ngữ tiếng Nga chỉ trạm điều khiển hoặc chỉ huy trên không, phân biệt với máy bay chở khách tiêu chuẩn. Mặc dù được chế tạo dựa trên khung máy bay Tu-214, nội thất và hệ thống điện tử hàng không đã được sửa đổi rộng rãi để đảm bảo hoạt động chỉ huy và kiểm soát an toàn.
Máy bay này được thiết kế để hoạt động như một trung tâm chỉ huy di động cho giới lãnh đạo cấp cao của Nga, được trang bị hệ thống radio và liên lạc chuyên dụng để hỗ trợ việc đi lại của tổng thống và các hoạt động của chính phủ khi đang di chuyển.
Thông số kỹ thuật được báo cáo cho thấy tốc độ bay hành trình của nó vào khoảng 850 km/h và tầm bay khoảng 6.500km trong ít nhất một cấu hình, khiến nó trở thành một phiên bản thân hẹp tương đương với các máy bay chỉ huy VIP khác.
Một phiên bản quân sự tiên tiến hơn, Tu-214PU-SBUS, được cho là có khả năng liên lạc được nâng cao.
Sự xuất hiện của máy bay này diễn ra giữa lúc bùng nổ các cuộc giao tranh trên khắp Trung Đông.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 13/7 cho biết đã tấn công các kho nhiên liệu và các khẩu đội phòng không Patriot tại Căn cứ Không quân Ali Al-Salem, cùng với một trạm radar tại Căn cứ Không quân Ahmed Al-Jaber ở Kuwait, một đồng minh khu vực thân cận của Mỹ.
IRGC cho hay các cuộc tấn công này là một phần của giai đoạn thứ ba trong chiến dịch mà họ gọi là “Mắt đền mắt” chống lại Washington, mô tả chúng là hành động trả đũa cho hành động quân sự trước đó của Mỹ và cảnh báo rằng sẽ có thêm các hoạt động tiếp theo, theo báo cáo của Al Jazeera.
Trước đó cùng ngày, IRGC cũng tuyên bố đã tấn công các cơ sở bảo dưỡng trực thăng, một nhà chứa máy bay P-8 và một trung tâm chỉ huy và kiểm soát máy bay không người lái của Mỹ tại căn cứ không quân Sheikh Isa ở Bahrain, mô tả các cuộc tấn công này là giai đoạn thứ hai của chiến dịch trả đũa.
Đây được xem là động thái trả đũa gay gắt nhất của Tehran kể từ sau vụ thủ lĩnh tối cao bị tiêu diệt vào tháng 2.
IRGC cũng tuyên bố eo biển Hormuz chính thức bị phong tỏa từ ngày 12/7, đồng thời cáo buộc tình trạng mất an ninh hiện nay xuất phát từ “sự can thiệp trái phép của các thế lực bên ngoài” và cảnh báo mọi cuộc tấn công quân sự liên quan đến vấn đề này sẽ phải đối mặt với “phản ứng mạnh mẽ”.
Các cuộc tấn công của Iran diễn ra sau các cuộc tấn công mới của Mỹ vào sâu trong lãnh thổ của quốc gia Hồi giáo vào sáng sớm 13/7. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) cho biết chiến dịch mới nhất được phát động để đáp trả các cuộc tấn công vào các tàu đi qua eo biển Hormuz, đồng thời tiếp tục làm suy giảm khả năng của Tehran trong việc tấn công các tàu thương mại qua eo biển Hormuz.
Giữa bối cảnh căng thẳng này, với việc điều động máy bay chỉ huy trên không Tu-214PU, Nga dường như đang phát tín hiệu cho Washington và các bên tham gia khu vực khác rằng nước này vẫn liên kết chặt chẽ với Tehran và sẵn sàng hỗ trợ phối hợp cấp cao thông qua chia sẻ thông tin tình báo, hỗ trợ ngoại giao, tham vấn quân sự hoặc lập kế hoạch dự phòng.
Công ty nghiên cứu dữ liệu, khảo sát dư luận Generation Lab gần đây công bố kết quả cuộc thăm dò được thực hiện ngày 26-29/4, cho thấy phần lớn thanh niên ở Mỹ có cái nhìn bi quan về nền kinh tế nước này.
Cuộc khảo sát được thực hiện với 1002 người Mỹ ở độ tuổi 18-34, trong đó 52% số người được hỏi cho rằng nền kinh tế Mỹ "tồi tệ", 29% đánh giá "rất tồi tệ". Khoảng 16% người trẻ Mỹ xếp nền kinh tế quốc gia vào diện "tốt" và 2% chọn "xuất sắc".
Generation Lab là công ty khảo sát chuyên tập trung vào giới trẻ Mỹ, đặc biệt là nhóm Gen Z và Millennials, nhằm tìm hiểu quan điểm chính trị, kinh tế, xã hội, cho tới hành vi tiêu dùng, xu hướng nghề nghiệp của họ. Công ty này thường hợp tác với các trường đại học, cơ quan báo chí để thực hiện khảo sát và thường xuyên được các hãng truyền thông lớn trích dẫn số liệu.
Các ý kiến trái chiều về nền kinh tế của người trẻ Mỹ phân hóa mạnh theo giới tính. 90% người được hỏi là nữ giới ở cả ba nhóm tuổi nói nền kinh tế tồi tệ, so với 73% nam giới.
Lạm phát Mỹ trong tháng 3 tăng 0,9 điểm phần trăm so với tháng trước, lên mức 3,3%. Giá xăng đã tăng 18,9% kể từ khi chiến sự Iran bùng phát và eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa. Giá xăng trung bình ở Mỹ đã vượt 4,48 USD vào ngày 5/5.
Trước câu hỏi họ sẽ đổ lỗi cho ai về thực trạng của nền kinh tế, hai câu trả lời phổ biến nhất của nhóm 18-29 tuổi là Tổng thống Donald Trump và "lòng tham của các tập đoàn lớn".
40% người được hỏi trong nhóm 18-24 tuổi đổ lỗi cho Tổng thống. 1/3 trong số nhóm 25-29 tuổi có quan điểm này. Nhóm lớn tuổi nhất có đánh giá khắc nghiệt nhất, với 48% đổ lỗi cho ông Trump. Kết quả khảo sát có sai số là 3,1 điểm phần trăm.
Tàu sân bay USS Gerald R. Ford của Mỹ đã trở lại khu vực Trung Đông, theo hai quan chức quốc phòng Mỹ nói với AP ngày 17.4.
Tàu Ford trở lại biển Đỏ sau hơn một tháng bảo trì ở Địa Trung Hải do vụ cháy trên tàu. Hộ tống tàu Ford là hai tàu khu trục USS Mahan và USS Winston S. Churchill.
Hiện tại, tàu sân bay USS Abraham Lincoln cũng đang hoạt động tại Trung Đông, cụ thể là biển Ả Rập. Trong khi đó, tàu sân bay USS George H.W. Bush đang tiến đến khu vực và đang di chuyển ngoài khơi Nam Phi.
Hiện tại, quân đội mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa Iran bất chấp quốc gia vùng Vịnh tuyên bố đã mở lại eo biển Hormuz. Mới đây, lãnh đạo quân đội Mỹ tuyên bố sẽ truy bắt tàu liên quan Iran ở ngoài Trung Đông, đặc biệt nhắm đến khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
"Chúng tôi cũng đang thực hiện những hành động ngăn chặn trên biển tượng tự tại khu vực phụ trách Thái Bình Dương đối với những tàu đã rời khỏi đó (Iran) trước khi chúng tôi bắt đầu phong tỏa", Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine nói vào hôm 16.4.
Khu vực Thái Bình Dương, đặc biệt là các điểm neo đậu trong và quanh eo biển Malacca, là nơi tập trung số lượng lớn nhất các tàu chở dầu thuộc đội tàu bóng đêm chở dầu lậu hoặc bị cấm vận từ các nước như Iran, theo trang tin tức hàng hải Lloyd'slist.com.
Ông Charlie Brown, cố vấn cấp cao theo dõi đội tàu bóng đêm tại tổ chức Liên hiệp chống hạt nhân Iran và là cựu sĩ quan Hải quân Mỹ, nói rằng ngôn ngữ của ông Caine và chuyển động của một số tàu chiến Mỹ cho thấy Washington có thể cân nhắc các hoạt động tương tự đã làm với với các tàu dầu liên quan Venezuela trong thời gian nước này bị phong tỏa vào đầu năm, theo CNN.
"Mỹ từng ngăn chặn tàu dầu bị cấm vận ở khu vực rất xa Venezuela, gồm tại Ấn Độ Dương. Đó là nơi tôi dự đoán sẽ có hoạt động tương tự: trong những vùng biển quốc tế nơi mà Mỹ có sự tự do hoạt động và ít bị giới hạn hơn", ông Brown phân tích.
Tàu USS Miguel Keith, tàu có kích thước lớn như tàu sân bay và được gọi là căn cứ di động viễn chinh, đã rời khỏi cảng Sasebo tại Nhật Bản vào hôm 8.4 và được nhìn thấy tiến về eo biển Malacca tính đến ngày 16.4. Theo CNN, tàu này đã tạm nghỉ trong vùng biển Singapore vào ngày 17.4 trước khi tiếp tục hành trình qua eo Malacca vào buổi tối. Nhiệm vụ của tàu gồm thực hiện các hoạt động rà phá thủy lôi từ bằng máy bay và các chiến dịch đặc biệt.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 6-4, truyền thông Iran dẫn tuyên bố của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) xác nhận ông Majid Khademi - người đứng đầu cơ quan tình báo của lực lượng này - đã thiệt mạng trong vụ tấn công của Mỹ - Israel.
Ông Majid Khademi có hàng chục năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tình báo và phản gián. Ông thăng tiến qua nhiều vị trí trong bộ máy an ninh của Iran và từng là lãnh đạo Tổ chức Bảo vệ tình báo của IRGC - cơ quan phụ trách giám sát nội bộ và phản gián, đồng thời nắm giữ nhiều vị trí cấp cao trong Bộ Quốc phòng Iran.
Ông được bổ nhiệm làm người đứng đầu cơ quan tình báo của IRGC vào tháng 6-2025, sau khi người tiền nhiệm của ông thiệt mạng do các cuộc tấn công của Israel trong "cuộc chiến 12 ngày".
Cơ quan tình báo của IRGC là một trong những đơn vị an ninh quyền lực nhất của Iran, đóng vai trò trung tâm trong việc giám sát trong nước nhằm ứng phó với ảnh hưởng từ nước ngoài, và thường hoạt động song song với Bộ Tình báo.
Ông Khademi là nhân vật chủ chốt tiếp theo ở Iran thiệt mạng trong các trận không kích của Mỹ và Israel, sau khi xung đột bùng phát vào ngày 28-2.
Cuộc chiến đến nay vẫn chưa có dấu hiệu sẽ sớm hạ nhiệt. Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục đe dọa sẽ tấn công các hạ tầng dân sự ở Iran nếu nước này không mở lại eo biển Hormuz, song cũng gia hạn thêm 24 giờ đến 20h tối 7-4 (giờ Mỹ) để Tehran đạt được thỏa thuận.
Đáp lại những tuyên bố của ông Trump, IRGC tuyên bố lực lượng này đang hoàn tất các chuẩn bị để áp đặt những điều kiện hoạt động mới tại eo biển Hormuz.
