Nhiều người thường lầm tưởng rằng các biến cố như nhồi máu não và nhồi máu cơ tim chủ yếu xảy ra vào mùa đông. Tuy nhiên trên thực tế, số ca khởi phát bệnh vào mùa hè lại chiếm tỷ lệ rất cao, mà nguyên nhân cốt lõi đến từ việc người dân lơ là tình trạng mất nước của cơ thể.
Các chuyên gia y tế cảnh báo, việc bổ sung nước hiệu quả là chìa khóa giúp ngăn ngừa các bệnh lý tim mạch nguy hiểm này, và điều quan trọng nhất là phải uống đúng thời điểm.
Một trong những lý do khiến nhồi máu não và nhồi máu cơ tim dễ xảy ra vào mùa hè chính là tình trạng thiếu nước trong cơ thể. Trong một bài viết đăng trên Hiệp hội Tim mạch Mỹ, Tiến sĩ Barry Franklin, chuyên gia tim mạch tại Bệnh viện William Beaumont (Mỹ), chỉ ra rằng mùa hè đổ mồ hôi nhiều, cơ thể không đủ nước sẽ khiến dòng máu lưu thông kém, dẫn đến hình thành cục máu đông.
Theo thời gian và tuổi tác, nguy cơ xơ vữa động mạch ở mỗi người đều tăng lên. Bên cạnh đó, các bệnh lý liên quan đến lối sống như béo phì, cao huyết áp, tiểu đường và mỡ máu cao sẽ càng đẩy nhanh quá trình xơ vữa này. Tiến sĩ Franklin nhấn mạnh rằng những người đã mắc hoặc đang trong giai đoạn tiến triển của các căn bệnh này có nguy cơ bị nhồi máu não hoặc nhồi máu cơ tim cao hơn rất nhiều. Do đó, họ càng cần phải đảm bảo cơ thể được cung cấp đủ nước trong mùa hè.
Để giúp nhóm người có nguy cơ cao chủ động phòng ngừa nhồi máu não và nhồi máu cơ tim, tiến sĩ Franklin lưu ý 3 điểm mấu chốt về việc mất nước mà ít ai nhận ra:
Nước cần thời gian để hấp thụ
Ngay cả khi bạn vừa uống nước, cơ thể vẫn mất khoảng 20 phút để nước thẩm thấu hoàn toàn. Do đó, lưu lượng máu không thể cải thiện ngay lập tức sau khi uống. Đừng đợi đến khi thấy khát mới uống nước.
Mất nước vô hình qua da
Ngay cả khi bạn không nhìn thấy mồ hôi, nước trong cơ thể vẫn liên tục bị hấp thụ và bay hơi qua da một cách vô thức. Vì vậy, hãy duy trì thói quen bổ sung nước đều đặn.
Nguy cơ mất nước lớn nhất khi ngủ
Khi ngủ, cơ thể con người thường bài tiết khoảng 200 ml mồ hôi. Trong những đêm hè oi bức, những người lớn tuổi không có thói quen bật điều hòa sẽ đổ mồ hôi nhiều hơn. Thêm vào đó, huyết áp thường giảm xuống khi ngủ, khiến cục máu đông càng dễ hình thành.
Dù việc bổ sung đủ nước giúp ngăn ngừa cục máu đông hiệu quả, nhưng uống nước quá mức lại vô tình tạo áp lực lớn lên tim và thận. Để đạt hiệu quả bảo vệ sức khỏe, việc bù nước cần phải thực hiện đúng phương pháp thông qua 4 nguyên tắc sau:
Uống một ly trước khi ngủ và ngay khi thức dậy
Tiến sĩ Franklin khuyến nghị nên uống một ly nước (khoảng 200 ml) trước khi đi ngủ. Bạn cũng nên đặt một cốc nước ngay cạnh giường để uống một vài ngụm sau khi đi vệ sinh nhằm bù lại lượng nước thất thoát trong giấc ngủ. Khi thức dậy vào buổi sáng, hãy uống tiếp một ly nước khác.
Thông thường, một người trưởng thành cần khoảng 40 ml nước cho mỗi kg thể trọng. Ví dụ, một người nặng 50 kg sẽ cần khoảng 2 lít nước mỗi ngày. Tuy nhiên, ba bữa ăn hàng ngày đã cung cấp khoảng 1 lít nước thông qua thực phẩm, do đó lượng nước tinh khiết bạn cần chủ động bổ sung thêm là 1 lít còn lại.
Chia nhỏ lượng nước, uống từng chút một
Khi bạn cảm thấy khát, thực chất cơ thể đã bắt đầu xuất hiện các triệu chứng mất nước. Để duy trì sự cân bằng chất lỏng và giúp cơ thể hấp thụ nước hiệu quả nhất, bí quyết là chia tổng lượng nước cần uống trong ngày thành nhiều lần với lượng vừa phải.
Cảnh giác với cồn và caffeine
Tuyệt đối không coi cà phê hay bia rượu là nguồn nước bù đắp cho cơ thể. Cả chất cồn và caffeine đều có tác dụng lợi tiểu mạnh, khiến lượng nước bài tiết ra ngoài nhiều hơn lượng nạp vào. Uống nhiều các loại thức uống này vào mùa hè ngược lại còn đẩy cơ thể vào tình trạng mất nước nghiêm trọng hơn.
Ung thư đại tràng thường âm thầm phát triển trong nhiều năm mà không gây dấu hiệu rõ rệt. Khi xuất hiện triệu chứng như đau bụng, rối loạn tiêu hóa hoặc chảy máu, bệnh có thể đã bước sang giai đoạn muộn.
Vì vậy, việc duy trì lối sống lành mạnh và tầm soát sớm rất quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh, theo tờ Hindustan Times.
Ông Saurabh Sethi, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa và gan mật tại California (Mỹ), cho biết những thói quen hằng ngày có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe đại tràng.
Theo ông, những người duy trì lối sống khoa học thường có nguy cơ mắc ung thư đại tràng thấp hơn.
Ông Sethi khuyến nghị nên nội soi đại tràng định kỳ từ tuổi 45 thay vì chờ đến khi cơ thể xuất hiện triệu chứng.
Ung thư đại tràng có thể âm thầm phát triển suốt 10 năm. Khi bệnh gây ra triệu chứng rõ rệt, việc điều trị thường khó khăn hơn do bệnh không còn ở giai đoạn sớm.
Theo ông Sethi, ăn khoảng 30 gram chất xơ mỗi ngày giúp giảm đáng kể nguy cơ ung thư đại trực tràng.
Chỉ cần tăng thêm 10 gram chất xơ trong khẩu phần ăn mỗi ngày cũng giúp giảm khoảng 7% nguy cơ mắc bệnh.
Chất xơ hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn và giúp chất thải di chuyển trong ruột nhanh hơn.
Rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt là nguồn bổ sung chất xơ phù hợp cho bữa ăn hằng ngày.
Tổ chức Y tế Thế giới xếp thịt chế biến sẵn vào nhóm tác nhân gây ung thư đã được xác nhận.
Thịt đỏ nằm trong nhóm có khả năng gây ung thư. Vì vậy, bạn nên giảm lượng tiêu thụ cả hai loại thực phẩm này để bảo vệ sức khỏe đại tràng.
Ông Sethi khuyên nên dành ít nhất 30 phút vận động mỗi ngày. Đi bộ, đạp xe hoặc tập thể dục nhẹ đều mang lại lợi ích cho hệ tiêu hóa.
Vận động giúp tăng nhu động ruột và hỗ trợ chất thải đi qua đại tràng nhanh hơn. Điều này giúp giảm thời gian các chất có hại tiếp xúc với niêm mạc ruột, từ đó giảm nguy cơ gây bệnh.
Rượu bia là yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Việc ngừng uống hoặc giảm tối đa lượng tiêu thụ sẽ giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Gan nhiễm mỡ là tình trạng mỡ tích tụ trong tế bào gan, thường liên quan đến ăn uống dư thừa và ít vận động. Trong khi đó, máu nhiễm mỡ (rối loạn lipid máu) là tình trạng tăng cholesterol hoặc triglyceride trong máu.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ đều liên quan chặt chẽ đến lối sống không lành mạnh như ăn nhiều đường, ít vận động và thừa cân.
Tiến sĩ Rohit Loomba, bác sĩ tại Đại học California San Diego (Mỹ), cho biết gan nhiễm mỡ có thể tiến triển từ nhẹ đến viêm gan, xơ gan, thậm chí ung thư gan nếu không kiểm soát.
Trong khi đó, theo thông tin từ hệ thống y tế Mayo Clinic (Mỹ), máu nhiễm mỡ là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây xơ vữa động mạch, dẫn đến nhồi máu cơ tim và đột quỵ - những biến cố có thể xảy ra đột ngột và đe dọa tính mạng.
Gan nhiễm mỡ khiến tế bào gan bị “quá tải” mỡ, lâu dần gây viêm và sẹo hóa. Ngược lại, máu nhiễm mỡ làm cholesterol xấu (LDL) tích tụ trong thành mạch, hình thành mảng xơ vữa.
Tiến sĩ Erin Michos, bác sĩ tại Đại học Johns Hopkins (Mỹ), giải thích mỡ máu cao kéo dài sẽ âm thầm làm hẹp lòng mạch, đến khi mảng xơ vữa vỡ có thể gây tắc mạch ngay lập tức.
Trên thực tế, bệnh gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ cũng thường xuất hiện đồng thời, đặc biệt ở người thừa cân hoặc mắc hội chứng chuyển hóa.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), sự kết hợp này làm tăng đáng kể nguy cơ bệnh tim mạch, tiểu đường loại 2 và tổn thương gan nặng.
Cả hai bệnh gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ đều có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài, với các dấu hiệu:
Các chuyên gia khuyến cáo:
Cả gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ đều nguy hiểm nếu chủ quan. Điều quan trọng không phải là bệnh nào “đáng sợ hơn”, mà là phát hiện sớm và điều chỉnh lối sống để ngăn biến chứng về lâu dài.
Bác sĩ Saurabh Sethi, chuyên gia tiêu hóa đang làm việc tại California (Mỹ) chỉ ra 3 thói quen phổ biến dưới đây có thể gây hại cho gan, theo Hindustan Times (Ấn Độ).
Nhiều người cho rằng uống một ly đồ uống có cồn mỗi ngày không gây hại, thậm chí một ly rượu vang đỏ còn được xem là tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, theo bác sĩ Sethi, quan niệm này không có cơ sở khoa học.
“Không có ngưỡng uống rượu nào được xem là hoàn toàn an toàn cho gan. Mỗi ly rượu đều làm tăng gánh nặng chuyển hóa mà gan phải đảm nhận. Theo thời gian, những tổn thương này có thể âm thầm tích tụ và dẫn đến hậu quả không thể hồi phục”, ông Sethi nói.
Bác sĩ Sethi cho biết thêm, có tới 40% người uống rượu ở mức vừa phải xuất hiện những thay đổi trên chẩn đoán hình ảnh liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ.
Thực phẩm siêu chế biến ngày càng trở nên phổ biến trong chế độ ăn của nhiều người. Tác động bất lợi của nhóm thực phẩm này đối với sức khỏe đường ruột và gan đang nhận được nhiều sự quan tâm.
Bác sĩ Sethi cho hay: “Lượng fructose dư thừa, carbohydrate tinh chế và chất béo bão hòa trong các thực phẩm siêu chế biến là một trong những yếu tố thúc đẩy bệnh gan nhiễm mỡ. Hiện nay, tôi đang gặp tình trạng này ở cả những người trong độ tuổi 20 - 30 với tần suất mà cách đây một thập kỷ gần như không thể tưởng tượng được”.
Theo bác sĩ Sethi, từ đầu những năm 2000, tỷ lệ gan nhiễm mỡ ở trẻ em và người trẻ đã tăng khoảng 40%, và ông cho rằng việc tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến là một trong những nguyên nhân quan trọng góp phần vào xu hướng này.
Căng thẳng mạn tính và thiếu ngủ đã trở thành một phần của lối sống hiện đại, và nhiều người không nhận ra rằng hai yếu tố này cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Bác sĩ Sethi cho biết nhiều người không liên hệ căng thẳng và thiếu ngủ với tổn thương gan. Tuy nhiên, rối loạn điều hòa cortisol làm tăng tích tụ mỡ nội tạng, trong khi mỡ nội tạng là một trong những yếu tố nguy cơ đã được chứng minh rõ ràng nhất đối với bệnh gan nhiễm mỡ. Ở bệnh nhân gan nhiễm mỡ, nồng độ cortisol cao hơn khoảng 65% so với người khỏe mạnh, và mức tăng này có mối liên quan trực tiếp với mức độ nghiêm trọng của bệnh.
Như vậy, việc phòng ngừa bệnh lý gan cần được nhìn nhận toàn diện hơn, không chỉ tập trung vào việc hạn chế rượu bia. Nhiều thói quen sinh hoạt hằng ngày, nếu kéo dài và không được điều chỉnh, có thể góp phần làm tăng nguy cơ tổn thương gan theo thời gian.
