Ông Nguyễn Huy Thắng, nguyên Phó giám đốc – Tổng biên tập NXB Kim Đồng, báo tin nhà giáo, dịch giả Đỗ Ca Sơn qua đời sáng 13.7, tôi không thể tin được dẫu rằng sang năm 2026 sức khỏe của ông có yếu hơn. Vào ngày 7.5, tôi còn đến thăm ông bà và chúc mừng ông – chiến sĩ Điện Biên đích thực đánh đồi A1.
Năm 1950, vừa tròn 18 tuổi, đang học trường Trung học Hàn Thuyên (Bắc Ninh), anh thanh niên Đỗ Ca Sơn viết đơn xung phong tòng quân ra mặt trận. “Là trang nam nhi, quyết chí sa trường, sống chết coi thường. Mong xác trong da ngựa bọc thân thể trai” (Văn Cao: Chiến sĩ Việt Nam).
Ban đầu, ông nhập ngũ tại Đại đoàn 308. Sau đó, ông theo thủ trưởng Đỗ Tần đầu quân sang Trung đoàn 174, Đại đoàn 316 và gắn bó với đơn vị cho đến kết thúc kháng chiến chống Pháp. Vừa sang đơn vị mới, ông có trận “mở lửa” tại cụm cứ điểm Đông Khê (16 – 18.9.1950) mở màn chiến dịch Biên giới. Từ đây, suốt những năm kháng chiến trường kỳ, ông đã theo đơn vị chiến đấu từ Đông Bắc xuống Đồng bằng sông Hồng, qua Trung du rồi sang Tây Bắc. Đỉnh cao là chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.
Năm 2014, tròn 60 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, nhà văn Nguyễn Bắc Sơn viết bài về ông trên báo. Trong bài, tác giả tiết lộ một chi tiết đời thực mà tưởng như đùa: Người chiến sĩ từng chiến đấu quả cảm suốt 38 ngày đêm trên đồi A1 trong chiến dịch Điện Biên Phủ (1954) lại bị từ chối không được tham gia tự vệ chiến đấu của nhà trường trong những năm đế quốc Mỹ ném bom phá hoại miền Bắc. Hàng chục năm sau, khi ông đã nghỉ hưu, tham gia Thường trực Ban liên lạc Trung đoàn 174, đồng nghiệp cũ ở trường mới biết ông Đỗ Ca Sơn là chiến sĩ Điện Biên thực thụ đã chiến đấu giữ từng tấc đất ở cao điểm phía đông chiến trường Điện Biên Phủ.
Ông Đỗ Ca Sơn bị từ chối bởi chủ nghĩa lý lịch thời đó. Nghe chuyện của ông, tôi nhớ đến 2 câu thơ trong bài “Đi trong rừng” của Nhà thơ Phạm Tiến Duật: “Cây cúc đắng quên lòng mình đang đắng/Trổ hoa vàng dọc suối để ong bay”.
Tròn 60 năm sau, ông mới nhận lời đề nghị của NXB Kim Đồng chia sẻ những kỷ niệm đời quân ngũ trong một cuốn sách mỏng mang tên “Người lính Điện Biên kể chuyện”.
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, vào năm 1955, ông Đỗ Ca Sơn về Hà Nội vào học Trường Ngoại ngữ vừa thành lập do Thứ trưởng Bộ Giáo dục Nguyễn Khánh Toàn làm Hiệu trưởng. Trường đóng tại Việt Nam học xá – khu vực Đại học Bách khoa hiện nay. Người chiến sĩ trẻ mau chóng tiếp thu tri thức mới từ chân trời của thành trì khối xã hội chủ nghĩa: tiếng Nga.
Tốt nghiệp, ông Đỗ Ca Sơn đỗ thủ khoa và được giữ lại trường giảng dạy cho đến ngày nghỉ hưu. Trước đó, trong đợt xét danh hiệu Nhà giáo ưu tú, ông là một trong số giảng viên đầu tiên Trường đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội được nhận danh hiệu cao quý này.
Mới đây, ông Nguyễn Xuân Hòa, một học trò của nhà giáo Đỗ Ca Sơn viết trên Facebook: “Chúng tôi, những người học trò khóa đầu Khoa Ngoại ngữ (trong đó có tiếng Nga) của Trường đại học Sư phạm Hà Nội, có thật nhiều ân tình với thầy Đỗ Ca Sơn và các thầy cô Việt Nam và Liên Xô ngày ấy (1958 -1960) – những người thầy đầu tiên đã “vỡ lòng” tiếng Nga cho chúng tôi. Từ đó chúng tôi ra trường làm hành trang cho công tác giảng dạy và phiên dịch phục vụ công cuộc phục hồi kinh tế sau ngày hòa bình lập lại ở miền Bắc”.
Ông còn là dịch giả của nhiều đầu sách ăn khách nhưng vì dùng bút danh nên nhiều người không biết. Đó là các tác phẩm “Hai vạn dặm dưới biển” (bút danh Lê Anh) và “Người cá” (bút danh Lê Phương). Một tác phẩm khác đầy tính nhân văn là “Tấc đất” nói về chiến tranh vệ quốc của Liên Xô do NXB Quân đội nhân dân cấp phép. Và một cuốn về tình báo là “Hầm bí mật trên sông Enber” từng được dựng thành phim.
Ông từng kể về việc chọn bút danh: Mình là thầy giáo tiếng Nga, tiếng nói của Lênin, vậy lấy chữ Lê ở đầu; còn con gái đầu lòng của ông là Đỗ Huyền Anh, lấy tên con gái ghép vào thành Lê Anh.
Trong tác phẩm “Người cá”, ông lấy bút danh là Lê Phương; họ Lê vẫn là Lenin, còn Phương là tên một người bạn chiến đấu của ông, quê Thái Bình, đã ngã xuống ở Điện Biên Phủ trước ngày cuối cùng của chiến dịch. Kết thúc chiến tranh và nhiều năm sau nữa, ông Đỗ Ca Sơn tìm về tỉnh Thái Bình để hỏi thăm gia đình ông Phương nhưng không ai biết ông Phương ở đâu. Nhớ thương đồng đội hy sinh chỉ đêm trước ngày chiến thắng, ông chọn bút danh Lê Phương.
Sinh thời, ông dặn tôi hạn chế tối đa kể chuyện cá nhân về ông. Ngay cuốn sách “Người lính Điện Biên kể chuyện” ông cũng đề nghị tôi để lại nhiều mẩu chuyện riêng. Thuyết phục mãi, tôi mới đưa được câu chuyện ông ngồi đọc “Buồn ơi chào nhé” ở phút ngưng giữa chiến hào. Vì sao ông không muốn in vào sách? Ông ngại rằng, một số đồng đội của ông vốn xuất thân công nông sẽ hiểu lầm rằng ông khoe khoang mình giỏi tiếng Pháp. Ôi chao, ông giữ gìn đến vậy và tôn trọng đồng đội cho đến cả khi những đồng đội của ông cứ lần lượt ra đi, ông vẫn giữ gìn từng lời nói.
Ngày mai, thân xác ông sẽ hóa thân để rồi ngủ yên vĩnh viễn trong lòng đất quê hương, tinh anh vút về trời xanh.
Trong kỳ tuyển sinh đại học Mỹ năm 2025-2026, Nguyễn Linh Chi - lớp 12 Trường Marie Curie (Hà Nội) - đã nhận thư trúng tuyển vào các đại học tại Mỹ, trong đó có Đại học New York và UC-Berkeley.
"New York University là trường em mong đợi nhất, cũng là trường đầu tiên em nhận kết quả. Khoảnh khắc nhận thư trúng tuyển em đã vỡ òa hạnh phúc và thở phào nhẹ nhõm. Sau đó vội vàng khoe bố mẹ", Chi nói tháng 8 tới đây sẽ sang Mỹ học ngành quản trị du lịch và khách sạn tại Đại học New York.
Chia sẻ về hành trình chinh phục các đại học hàng đầu của Mỹ, Chi cho biết trước những vòng xét tuyển gắt gao, nữ sinh đã có sự chuẩn bị từ sớm cho hồ sơ ứng tuyển.
Với bài luận, Chi đã mất khoảng bốn tháng để hoàn thành, số lần chỉnh sửa không nhớ hết. Chi từng nghĩ đến nhiều chủ đề cho bài luận như: viết về người mình ngưỡng mộ, chuyến đi diễn đáng nhớ, vai diễn đáng nhớ...
Nhưng sau cùng nữ sinh cảm nhận chỉ có câu chuyện về 10 năm chinh phục niềm đam mê trượt băng mới có thể cho hội đồng tuyển sinh tại Mỹ thấy được hình ảnh, con người chân thực nhất của mình.
Chi kể từ nhỏ đã đam mê múa đương đại và hiện đại. Năm 8 tuổi, trong một dịp đi trung tâm thương mại cùng bố mẹ, cả Chi và anh trai đã bị hấp dẫn bởi bộ môn trượt băng nghệ thuật và thuyết phục bố mẹ cho theo đuổi từ ngày ấy đến nay.
Thời điểm đó, bộ môn trượt băng nghệ thuật còn khá mới ở Việt Nam và điều kiện sân băng không đạt chuẩn quốc tế, không có huấn luyện viên trong nước khiến việc tập luyện của nữ sinh rất khó khăn. Thời gian đầu nữ sinh thường xuyên phải đi tập huấn ở các nước Nhật, Thái Lan, Úc, đồng thời tập luyện online với huấn luyện viên nước ngoài.
Có những thời điểm căng thẳng, ngoài giờ học trên lớp mỗi ngày nữ sinh đều tranh thủ tập trên sân băng từ 4-6 tiếng. Có những thời điểm đi tập huấn, thi đấu, nữ sinh phải tranh thủ tự học trên máy bay. Trên lớp, Chi luôn duy trì kết quả học tập trung bình trên 9 phẩy, sở hữu IELTS 7.5.
Mười năm khổ luyện, Chi sở hữu bộ sưu tập tám huy chương vàng và một huy chương bạc tại các giải trượt băng nghệ thuật quốc gia, hàng chục giải thưởng liên quan đến múa đương đại, ballet, nhiều bằng khen của Tổng cục Thể dục thể thao, Ủy ban Olympic Việt Nam...
Từ những trải nghiệm của bản thân, Chi đã đưa vào bài luận những niềm vui của bản thân trên hành trình theo đuổi trượt băng nghệ thuật, được biên đạo một số tiết mục và dạy trượt băng, hội họa cho các bạn nhỏ khiếm khuyết...
"Trượt băng nghệ thuật dạy mình cách cảm nhận và truyền tải cảm xúc. Đây cũng là kỹ năng quan trọng để tạo ra trải nghiệm tuyệt vời cho khách hàng. Những năm tháng thi đấu đã giúp mình rèn luyện sự linh hoạt, khả năng kết nối; tăng kỹ năng làm việc nhóm và sự thích nghi với mọi môi trường", Chi nói về việc dùng đam mê nghệ thuật để thuyết phục hội đồng tuyển sinh ngành quản trị du lịch và khách sạn Đại học New York.
Bên cạnh các hoạt động nghệ thuật, để hồ sơ ứng tuyển thu hút hơn, năm lớp 12 Chi chủ động đăng ký phỏng vấn thực tập tại khách sạn Sheraton và trúng tuyển. Trong một tháng này, bạn vừa đi học từ sáng đến trưa, buổi chiều tham gia thực tập tại khách sạn.
"Ý nghĩa nhất là em đã được trải nghiệm trong môi trường công việc thật, được giao tiếp, kết nối với con người để củng cố niềm tin mình có phù hợp ngành này không. Đặc biệt em đã biên đạo một tiết mục nhảy flashmood cho nhân viên trong công ty, hoàn thành dự án được giao khi thực tập", Chi kể.
Về nghiên cứu khoa học, tại trường Chi tham gia phòng tham vấn tâm lý cùng các thầy cô thực hiện dự án hỗ trợ học sinh nâng cao sức khỏe tâm lý. Công việc này cũng giúp Chi có thêm nhiều kinh nghiệm thực tế để theo đuổi ngành quản trị du lịch và khách sạn.
Bộ Giáo dục và Đào tạo sáng 1/7 công bố điểm thi tốt nghiệp THPT của hơn 1,2 triệu thí sinh. Tính theo các khối truyền thống gồm A00 (Toán, Lý, Hóa), B00 (Toán, Hóa, Sinh), A01 (Toán, Lý, Anh), C00 (Văn, Sử, Địa) và D01 (Toán, Văn, Anh), cả nước có 5 thí sinh đạt tuyệt đối 30/30, ít hơn năm ngoái 4.
Thủ khoa tổ hợp A00 đến từ Bắc Ninh. Với khối B00, ba thí sinh ở TP HCM đạt 30 điểm, em còn lại ở Đăk Lăk.
Người đứng đầu tổ hợp A01, D01 và C00 đều đến từ Hà Nội với điểm ba môn lần lượt là 29,75, 29 và 28,75.
Hơn 1,2 triệu thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT hôm 11-12/6. Điểm thi vừa dùng để xét công nhận tốt nghiệp, vừa là điều kiện bắt buộc để xét tuyển đại học, cao đẳng.
Thí sinh có 5 ngày để phúc khảo nếu có nhu cầu, hạn cuối là ngày 5/7. Từ 2/7, thí sinh bắt đầu đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển đại học, cao đẳng trên hệ thống của Bộ, kéo dài đến 17h ngày 14/7.
Báo Tuổi Trẻ tập huấn 2 chuyên đề theo yêu cầu gồm kỹ năng chụp ảnh cùng kỹ năng căn bản quay và dựng clip bằng điện thoại di động.
Với chuyên đề chụp ảnh, học viên được trang bị nguyên tắc cơ bản trong sản xuất ảnh truyền thông, kỹ thuật chụp ảnh ứng dụng thực tế (tư duy bố cục, cách lấy sáng, chụp ảnh sự kiện/nhân vật thực tế, thực hành).
Với chuyên đề quay dựng video bằng điện thoại, học viên được trang bị kỹ năng tư duy quay tin nhanh, các góc máy cơ bản, kỹ thuật chống rung, cách lấy tư liệu để dựng tin nhanh, dựng video, xử lý hậu kỳ.
Lớp tập huấn này diễn ra sau khi bà Tăng Kim Huyền - Phó giám đốc Hệ thống Trường iSchool và UKA - tham gia một khóa tập huấn truyền thông trước đó tại báo Tuổi Trẻ và có ấn tượng sâu sắc.
"Tôi đã được học một khóa tại báo Tuổi Trẻ, sau buổi tập huấn tôi cảm thấy rất hữu ích với những kiến thức đã học được. Do đó tôi đã đề nghị triển khai chương trình tập huấn riêng biệt cho nhân viên toàn hệ thống.
Kỹ năng chụp ảnh, quay dựng phim rất cần thiết và quan trọng trong truyền thông. Sau buổi học này, tôi muốn nâng cao nghiệp vụ truyền thông cho cán bộ, giáo viên của hệ thống iSchool và UKA", bà Huyền chia sẻ.
Do đó bà kỳ vọng cán bộ, nhân viên của hệ thống không chỉ học lý thuyết mà còn cọ xát thực tế để không chỉ nâng cao nghiệp vụ mà còn có cơ hội kết nối hai hệ thống, có được hình ảnh, video chất lượng, góp phần nâng tầm truyền thông của iShool và UKA.
Nhà báo Bùi Tiến Dũng - Thư ký tòa soạn, Giám đốc Trung tâm đào tạo, Trưởng Ban Giáo dục và Giới trẻ báo Tuổi Trẻ - kỳ vọng những kiến thức, kỹ năng trong chương trình sẽ hữu ích để cán bộ, nhân viên iSchool, UKA áp dụng vào công việc thực tiễn.
"Hy vọng tạo ra sự thay đổi trong nhận thức mỗi người về truyền thông trong kết nối với xã hội, phụ huynh, học sinh, khách hàng. Kỹ năng truyền thông không chỉ mang lại hiệu quả về kinh tế mà còn là uy tín, thương hiệu của trường, hữu ích cho chính bản thân và phục vụ thầy cô làm tốt công việc của mình", nhà báo Bùi Tiến Dũng chia sẻ.
Anh Trần Đức Danh - chuyên viên truyền thông iSchool Quy Nhơn - cho biết đã làm việc gần 10 năm song thường quay, dựng theo kiểu truyền thống. Anh nói quay dựng bằng điện thoại sẽ nhanh hơn, dễ bắt "trend" hướng đến giới trẻ và phụ huynh trẻ tuổi.
"Học được những kỹ năng quay dựng, xử lý hậu kỳ rất cần thiết. Tôi còn có thể mở rộng nhãn quan truyền thông của mình, biết tòa soạn vận hành thế nào, phóng viên làm việc ra sao", anh Danh nói.
Tương tự, chị Nguyễn Thị Thắm - Phó hiệu trưởng iSchool Long Xuyên - đặt kỳ vọng sẽ giao tiếp hiệu quả hơn với phụ huynh thông qua hình ảnh, video của trường vì hình ảnh, phim của trường được đánh giá chưa chuyên nghiệp.
"Chúng tôi muốn tương tác với phụ huynh thông qua hình ảnh của các con trên fanpage của trường. Những hình ảnh đẹp giúp phụ huynh cảm nhận đầy đủ hoạt động của học sinh. Những clip nhanh, đẹp, nội dung súc tích giúp truyền tải thông điệp rõ ràng và cảm xúc", chị Thắm bày tỏ.
