Bà Nguyễn Thị Kiều Oanh, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tập đoàn KNI, chia sẻ như vậy với PV Báo Thanh Niên, bên lề một sự kiện liên quan giáo dục diễn ra tại TP.HCM hôm nay (9.4). Bà Oanh, vừa là cương vị một nhà làm quản lý, vừa một người mẹ của 3 người con – các con thế hệ X và thế hệ Z (Gen Z), chia sẻ những góc nhìn của bà về hành trình dạy con của những người làm cha mẹ.
Đặc biệt, hành trình này đặt trong bối cảnh công nghệ phát triển như vũ bão hiện nay và sự giao tiếp trực tiếp của những người làm cha mẹ với con cái có vẻ như đang co hẹp lại. Có khi chỉ được nối qua màn hình của một chiếc điện thoại thông minh. Con cái – cha mẹ có khi vài ngày, không ăn cùng nhau một bữa cơm gia đình…
Bà Oanh cho biết dạy con, giáo dục thế hệ trẻ bây giờ khó gấp trăm ngàn lần ngày xưa. Vài chục năm trước, bối cảnh chung là kinh tế còn nhiều thiếu thốn, trẻ em tự tìm tòi những trò chơi, tự học hỏi, nuôi dưỡng nhiều động lực học tập để vươn lên. Bây giờ trẻ từ nhỏ đã có điều kiện tốt, các em được tiếp xúc với công nghệ từ khi nằm nôi, thậm chí từ trong bụng mẹ, xã hội quá nhiều tiện nghi, thì dạy trẻ em thế nào, giáo dục ra sao cho trẻ để các em có tinh thần nỗ lực, tinh thần vượt khó để cố gắng?
“Thời vượt khổ chỉ cần no cơm, ấm áo là vui rồi. Còn bây giờ cuộc sống quá đủ đầy rồi, dạy trẻ về sự nỗ lực, khát vọng, cũng nhiều thách thức hơn. Nên nói dạy trẻ thời “vượt sướng” khó hơn khi vượt khổ”, bà Oanh chiêm nghiệm.
Bà Oanh cho rằng, bằng quan sát của mình, bà nhận thấy trong thời đại công nghệ, con người ít giao tiếp trực tiếp cùng nhau mà co cụm trong thế giới riêng của mìn. Không chỉ trong quán cà phê người ta mới thấy mỗi người một góc ôm laptop, điện thoại mà ngay trong gia đình, nhiều khi trong bàn ăn mà mỗi người một cái điện thoại, vừa ăn vừa xem.
Chắc nhiều người cũng thấy, nhiều bạn trẻ bây giờ ít chào hỏi, ít quan tâm mọi người. Nhờ công nghệ – các bạn thấy đầy đủ – khi được tiếp cận với cả thế giới, làm việc với người nước ngoài, ở bất cứ đâu…
“Thách thức lớn nhất bây giờ trong giáo dục lớp trẻ, không phải là vượt khó, mà là giáo dục cho trẻ sống không co cụm, đừng lui vào thế giới cá nhân của mình, mà các em cần hòa đồng, biết quan tâm tới thế giới xung quanh, mọi người xung quanh”, bà Oanh chia sẻ.
Thế nhưng, trong tình hình ấy, bà cũng nhận thấy những nghịch lý tồn tại trong nhiều gia đình, khi trẻ con không được cha mẹ quan tâm cả về vật chất và tinh thần đúng nghĩa.
Có những đứa trẻ hết giờ học ở trường thì được gửi cho người giúp việc chăm nom, ông bà trông chừng. Các em lại thoải mái dùng điện thoại, các thiết bị công nghệ. Có những cha mẹ vì quá bận bịu làm việc, gặp gỡ đối tác, khách hàng…, lo công việc để có chi phí trang trải cho cuộc sống nên dù rất lý tưởng với lý thuyết “cha mẹ phải đồng hành cùng con lớn lên”, họ vẫn không thể sắp xếp được thời gian, tâm trí, sức lực, trò chuyện với con, chơi với con, dạy con học và xa hơn là làm bạn cùng con…
Những trăn trở, suy ngẫm ấy, là một trong những lý do thôi thúc bà Oanh cùng những cộng sự tại KNI nghiên cứu, tìm hiểu tại Anh, mang mô hình trường nội trú Anh về Việt Nam. Ngày 7.3, Trường Ardingly College Việt Nam (phường Cam Đường, Lào Cai) chính thức hoạt động – mô hình trường nội trú Anh quốc chính thống tại Việt Nam, bắt đầu ra đời.
“Khi chúng tôi qua Anh tìm hiểu và được thấy, có những phụ huynh nhà chỉ cách trường nội trú vài bước chân nhưng họ vẫn cho con học nội trú. Chúng tôi hỏi vì sao, họ nói vì biết con sẽ được học ở trường nhiều cái tốt hơn, và trường nội trú sẽ quản lý con tốt hơn ở nhà”, bà Oanh kể lại.
Bà Oanh tâm đắc với ngôi trường nội trú chuẩn Anh ở Lào Cai, nơi mà học sinh được rèn giũa kỷ luật, kỹ năng sống, rèn nền nếp, văn hóa, học được tinh thần tự lập, các em tự thiết kế cuộc sống của mình. Và đặc biệt, trong thời đại công nghệ, ngoài giờ học chính khóa và giờ tự học, trường có nhiều hoạt động. Điều này một cách tự nhiên “kéo” được học sinh khỏi các thiết bị công nghệ, như các hoạt động thể dục thể thao, nghệ thuật…
Sáng 9.4, Công ty Cổ phần Ardingly College Việt Nam phối hợp cùng Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) đã công bố gói tài chính để phụ huynh hoặc các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài hỗ trợ cho đội ngũ nhân sự cao cấp có điều kiện cho con theo học. Theo đó, với một khoản tiền gửi tiết kiệm ban đầu, tùy theo chọn lựa về thời gian, chương trình và hình thức học tập, phụ huynh sẽ được phía ngân hàng đảm bảo thanh toán học phí và các khoản phí liên quan. Sau khi học sinh hoàn tất chương trình học theo hợp đồng, phụ huynh sẽ nhận lại toàn bộ vốn gốc gửi tiết kiệm ban đầu cùng phần lãi tích lũy còn lại, nếu có – tùy theo chọn lựa của phụ huynh.
Ghi nhận tại Trường THCS Bàn Cờ (P.Bàn Cờ), nhiều thí sinh rời khỏi cổng trường thi với khuôn mặt phấn khởi, một số em thậm chí tươi cười reo to với phụ huynh rằng: "Đề dễ lắm ba mẹ ơi". Kể với Thanh Niên, Đặng Gia Hân, học sinh Trường THCS Lê Quý Đôn (P.Xuân Hòa), cũng nhận xét: "Đề rất dễ, dễ hơn rất nhiều so với những đề ôn luyện em phải làm ở lớp học thêm. Nếu có thêm 10 phút nữa là em có thể viết sang mặt thứ 9".
"Nói thật em chưa bao giờ gặp đề văn dễ thở như vậy. Em áng chừng sẽ đạt điểm từ trên 8 đến 9", Hân hào hứng.
Nữ sinh chia sẻ thêm chủ đề về cảm xúc là một trong những thế mạnh của em, chưa kể các câu hỏi trong đề còn liên hệ mật thiết với cuộc sống người trẻ. Bởi theo Hân, nhiều bạn trẻ thời nay thường nương theo cảm xúc của tập thể, của số đông mà bỏ qua cảm xúc của chính mình. "Nếu có cảm xúc khác lạ với người khác, các bạn thấy ngại và không muốn thể hiện ra", Hân nói.
Cụ thể, đề thi lớp 10 môn ngữ văn năm nay có chủ đề "Những sắc màu cảm xúc", trong đó trích ngữ liệu từ quyển sách thiếu nhi Chú robot tưởng mình là người của GS-TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, cùng bài viết Khơi nguồn cảm xúc...? của Tạ Duy Anh đăng trên Tạp chí Văn học và tuổi trẻ.
Riêng câu hỏi viết bài nghị luận xã hội cho phép sĩ tử chọn làm một trong hai yêu cầu. Đầu tiên là bàn luận về vấn đề một số bạn trẻ hiện nay bị "khô cứng và cằn cỗi cảm xúc", từ đó đề xuất giải pháp để "thế giới cảm xúc của người trẻ thêm phong phú". Hoặc ở yêu cầu thứ hai, các bạn có thể chọn viết bài với nhan đề: "Thấu hiểu cảm xúc để biết sống yêu thương".
Hân chia sẻ em đã chọn làm theo yêu cầu thứ nhất vì "đề bài rất là hay".
Đề ngữ văn thi lớp 10 năm 2026 của TP.HCM
ẢNH: NGỌC LONG
Nguyễn Trần Thanh Giang, học cùng trường, cũng hào hứng chia sẻ: "Đề dễ ẹc, em ăn chắc 8 điểm". Giang kể, trong 4 tháng cao điểm ôn tập vừa qua em đã ôn hầu hết các chủ đề phổ biến, thế nên câu hỏi viết bài nghị luận dù hóc búa và chiếm 40% số điểm cũng không làm khó được em. "Điểm em không ngờ nhất là đề đọc hiểu lại ra truyện, do các thầy cô ôn thơ cho tụi em rất nhiều, khoảng 80% thời lượng ôn phần này là dành cho thơ", nữ sinh nói.
Nguyễn Thanh Thảo, học sinh Trường THCS Colette (P.Xuân Hòa), thì dự đoán sẽ đạt điểm trong khoảng 7 - 7,5. Thảo nói đề vừa sức, khi hoàn thành bài vẫn còn dư thời gian để kiểm tra lại chứ không làm tới hết giờ phải nộp luôn. "Đề đọc hiểu khá đa dạng, còn đề nghị luận cho phép em nêu nhiều lý lẽ, bằng chứng thực tế", nữ sinh chọn triển khai bài theo yêu cầu 1 chia sẻ.
Một nguyên nhân khác khiến Thảo cảm thấy đề ngữ văn gần gũi và dễ triển khai tới từ việc bản thân em cũng thường cùng bạn bè tham gia các hoạt động thiện nguyện, ví dụ như dọn sạch rác thải trên đường phố. Bên cạnh đó, Thảo cũng từng có giai đoạn mê đắm màn hình, rời xa những tương tác đời thật với gia đình, bạn bè, trở thành một bạn trẻ "thiếu cảm xúc" được nêu trong bài.
"Nhưng có một dịp, em chợt lướt thấy nhiều video chia sẻ về những người con không thân thiết với ba mẹ, tới khi ba mẹ đột ngột mất đi mới hối hận và ăn năn. Em không muốn mình rơi vào trường hợp như thế nên từ đó dành nhiều thời gian với ba mẹ hơn, còn thời gian sử dụng điện thoại giảm xuống mỗi ngày chỉ chừng nửa tiếng tới một tiếng. Thời gian còn lại, em hay ra ngoài chơi với bố mẹ hoặc gặp mặt nói chuyện với bạn bè", Thảo bộc bạch.
Chiều nay, hơn 151.000 thí sinh TP.HCM tiếp tục bước vào môn thi thứ 2 là ngoại ngữ, với tổng thời gian làm bài 90 phút. Sau đó vào ngày mai, 2.6, các bạn thi vào trường đại trà sẽ hoàn thành môn thi cuối là toán học vào buổi sáng, còn nếu thi chuyên hoặc tích hợp sẽ thi môn tương ứng vào buổi chiều.
Ngày 26/5, nhân Tháng hành động vì trẻ em và hướng tới ngày Quốc tế thiếu nhi 1/6, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang đã đến thăm, tặng quà học sinh Trường Tiểu học, THCS, THPT Hy Vọng (gọi tắt Trường Hy vọng), ngôi trường dành cho trẻ mồ côi vì đại dịch Covid-19.
Ngay khi đoàn công tác đến nơi, các em học sinh đã chào đón bằng ca khúc “Đi học” cùng bức tranh tự tay vẽ tặng Bí thư Thành ủy với hình ảnh cầu Rồng, mì Quảng, phố cổ Hội An và ngôi Trường Hy Vọng.
Tham quan phòng truyền thống của trường, ông Lê Ngọc Quang đã viết thư gửi các em học sinh. Trong thư, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng bày tỏ sự xúc động khi chứng kiến hơn 300 học sinh có hoàn cảnh đặc biệt được sống, học tập trong môi trường đầy tình thương và cơ sở vật chất khang trang.
“Mong các em luôn chăm ngoan học giỏi, phấn đấu đạt thành tích cao, trở thành những học sinh toàn diện, công dân gương mẫu”, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng viết.
Ông cũng gửi lời cảm ơn tới hội đồng sáng lập, ban điều hành cùng các thầy cô giáo đã dành tâm huyết, trách nhiệm và tình yêu thương cho các em nhỏ thiệt thòi.
Chia sẻ tại buổi gặp mặt, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng nhiều lần nghẹn ngào khi nhắc lại những mất mát mà đại dịch Covid-19 để lại cho hàng nghìn gia đình, đặc biệt là trẻ em mồ côi.
Ông Quang cho biết khi hay tin các đơn vị có ý tưởng xây dựng mô hình chăm sóc, nuôi dạy trẻ em mất cha mẹ vì Covid-19 tại Đà Nẵng, ông và nhiều người rất cảm kích vì ý nghĩa nhân văn sâu sắc của mô hình.
Theo Bí thư Thành ủy Đà Nẵng, chỉ sau vài năm thành lập, ngôi trường đã là mái ấm của hơn 300 học sinh đến từ khắp mọi miền đất nước. Nhiều em vượt qua mất mát, đạt kết quả học tập tốt, đỗ đại học và trưởng thành.
Bí thư Thành ủy Đà Nẵng khẳng định thành phố sẽ luôn đồng hành, hỗ trợ để Trường Hy Vọng tiếp tục phát triển, trở thành mái ấm cho những trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.
“Thành phố đáng sống không chỉ là quan tâm đến công trình đẹp hay tăng trưởng kinh tế, mà còn là nơi biết quan tâm tới người yếu thế, những hoàn cảnh dễ bị tổn thương”, ông Lê Ngọc Quang nhấn mạnh.
Ông Hoàng Quốc Quyền, Giám đốc Trường Hy Vọng, chia sẻ khi bàn về nơi đặt trường, nhiều ý kiến từng được đưa ra, nhưng cuối cùng Đà Nẵng được chọn bởi đây là “thành phố đáng sống”, nơi những điều tốt đẹp nhất cần được dành cho trẻ em chịu nhiều mất mát.
Ông Quyền nhớ lại, những ngày đầu thành lập trường “nước mắt nhiều hơn nụ cười”. Các em học sinh đều mang trong mình nỗi đau mất người thân vì đại dịch nên việc vận động nhập trường rất gian nan. Tuy nhiên, sau nhiều năm, ngôi trường đã dần “xanh hơn, tiếng cười nhiều hơn, sắc màu tranh vẽ cũng tươi hơn”.
“Chúng tôi mong các lãnh đạo thành phố sẽ thường xuyên đến với các em, kể cho các em nghe những câu chuyện về Đà Nẵng, để các em có thêm tình yêu thương và niềm tự hào về thành phố đáng sống này”, ông Quyền bày tỏ.
Đại diện học sinh, em Phạm Thị Phương Uyên (học sinh lớp 10, quê Đồng Nai) xúc động nói: “Trước khi đến đây, con chỉ nghe Đà Nẵng là thành phố đáng sống nhất Việt Nam. Và bây giờ, con đã thực sự được sống trong điều đó”.
Trường Hy Vọng được thành lập năm 2021 bởi Quỹ Hy Vọng nhằm nuôi dưỡng, đào tạo trẻ em mất cha mẹ do đại dịch Covid-19. Trường đã có hơn 300 học sinh đến từ nhiều tỉnh, thành, dân tộc trên cả nước.
Dưới mái trường này, các em được chăm sóc trong tình yêu thương, với niềm tin sẽ trưởng thành những công dân tử tế, giàu lòng nhân ái.
Ở phần Đọc Hiểu, thí sinh cần xác định thể thơ, ghi lại hai từ chỉ thiên nhiên trong khổ đầu, rồi đưa ra quan điểm về việc "bằng lòng với cuộc sống hiện tại hay dấn thân khám phá, trải nghiệm nào đáng giá hơn".
Phần Viết yêu cầu thí sinh phân tích hình ảnh những đứa trẻ trong ngữ liệu nói trên. Còn bài nghị luận xã hội đặt vấn đề người trẻ mất kết nối với cuộc sống, thí sinh cần nêu giải pháp để tạo ra những kết nối có ý nghĩa.
Đề thi Văn lớp 10 của Hà Nội năm 2026 như sau (Xem hướng dẫn đáp án):
Kỳ thi vào lớp 10 của Hà Nội diễn ra ngày 30-31/5 với hơn 124.000 thí sinh - đông nhất cả nước, và cũng cao kỷ lục. Tỷ lệ đỗ khoảng 66%. Chiều nay, thí sinh tiếp tục thi môn Ngoại ngữ (chủ yếu là tiếng Anh) trong 60 phút; sáng 31/5 thi Toán.
Những em đăng ký vào lớp chuyên (Toán, Lý, Hóa, Sinh, Sử, Địa lý, Tiếng Anh, Pháp, Nga, Trung, Đức, Nhật, Hàn) sẽ thi thêm vào ngày 1/6.
Điểm xét tuyển vào trường không chuyên là tổng ba môn, không nhân hệ số; còn trường chuyên là tổng bốn môn, với môn chuyên nhân hệ số hai.
Điểm thi, điểm chuẩn lớp 10 công lập ở Hà Nội dự kiến được công bố từ ngày 19 đến 22/6.
