Vợ chồng Marilee và David Kiliti từng sống rất chật vật, bởi trang trại nuôi lợn rộng 36 ha ở thị trấn Salem, bang Pennsylvania không giúp họ kiếm được nhiều tiền. David đã phải nhận thêm các công việc xây dựng, còn Marilee làm tài xế xe nâng để trang trải cuộc sống.
Hai năm trước, một nhóm phát triển bất động sản tìm đến trang trại của hai vợ chồng, đề nghị mua lại khu đất với giá hơn 22 triệu USD. Ban đầu, vợ chồng Kiliti không tin, bởi khu đất này không có mỏ dầu hay khí đốt như nhiều nơi khác tại Pennsylvania, nên họ nghĩ rằng nhóm người kia đang đùa.
Tuy nhiên, bên mua không quan tâm đến hoạt động chăn nuôi lợn hay tài nguyên dưới lòng đất. Trang trại “được giá” nhờ nằm ở vị trí phù hợp để xây trung tâm dữ liệu, nơi đặt hệ thống máy chủ phục vụ các dịch vụ số và trí tuệ nhân tạo (AI). Hệ thống đường dây truyền tải và trạm biến áp trong vùng đã kết nối với một nhà máy điện khí và một nhà máy điện hạt nhân gần đó.
Gia đình Kiliti là một trong 96 hộ dân tại Salem đã bán khoảng 688 ha đất cho QTS, công ty trung tâm dữ liệu thuộc tập đoàn đầu tư Blackstone. Thương vụ trị giá tổng cộng 586 triệu USD, với giá trung bình 330.000 USD cho mỗi mẫu Anh (4.047 m2). Cơn sốt AI đã đến và biến hàng loạt nông dân trong vùng thành triệu phú.
Trước khi bán đất, vợ chồng Kiliti thậm chí phải tất toán hợp đồng bảo hiểm nhân thọ và vay nợ mới đủ tiền xây chuồng lợn quy mô lớn. Tuy nhiên, kế hoạch xây trại lợn bị hàng xóm phản đối. Họ dựng biển khắp thị trấn và vận động chính quyền địa phương ban hành quy định ngăn nhà Kiliti xây trại lợn.
“Thời điểm đó thật kinh khủng”, Marilee nhớ lại. Bà từng tránh đến Berwick, thị trấn lớn gần trang trại, vì cảm thấy bị người dân soi mói. Nhờ bán đất, khoản nợ được thanh toán, còn cuộc tranh cãi quanh chuồng lợn cũng chìm vào dĩ vãng.
Vợ chồng Kiliti đã thuê một cố vấn tài chính giúp họ quản lý khối tài sản bất ngờ có được. Họ mua một chiếc Toyota Sequoia và dự định sắm xe mui trần ba bánh Polaris Slingshot, những món mà mình từng chưa bao giờ nghĩ đến.
Mùa hè này, họ sẽ đón 20 người họ hàng đến thăm căn nhà 10 phòng ngủ gần Breckenridge, bang Colorado. Họ còn xây nhà mới trên ngọn đồi nhìn xuống hồ Shickshinny, có đủ bể bơi, sân bóng rổ, phòng chiếu phim và bồn tắm nóng ngoài ban công để ngắm hoàng hôn.
Sau thương vụ, nhiều triệu phú mới nổi đã vung tiền mua lại các cơ sở kinh doanh trong vùng, mua thêm đất hay xây nhà mới. Hơn 3/4 số hộ vẫn sống trong bán kính 40 km quanh dự án trung tâm dữ liệu. Một người con của vợ chồng Kiliti mua nhà máy bia trong vùng, còn người con làm bác sĩ dự định thành lập quỹ nghiên cứu ung thư.
Làn sóng bán đất vẫn ít nhiều gây chia rẽ trong khu vực. Stephanie Black, cư dân thị trấn Mifflinville gần đó, cắm biển “phản đối trung tâm dữ liệu” trước sân nhà vì lo các cụm máy chủ sẽ phủ kín vùng nông thôn và đe dọa môi trường. Ba người quen của bà từng chuyển đến Mifflinville để tránh các dự án ở Salem, nhưng nay nơi ở mới của họ cũng có thể xuất hiện trung tâm dữ liệu.
“Bạn không thể bán đứt cả thị trấn mà mình yêu quý. Tiền là gốc rễ của mọi thứ xấu xa và chúng ta đang chứng kiến điều đó diễn ra trước mắt mình”, bà nói.
Cơn sốt đất tại Pennsylvania diễn ra giữa làn sóng đầu tư hạ tầng AI quy mô lớn khắp nước Mỹ. Alphabet, Amazon, Meta và Microsoft dự kiến chi 720 tỷ USD trong năm nay, phần lớn cho các dự án trung tâm dữ liệu. Theo phân tích của Pew Research Center, 87% cơ sở đang hoạt động tại Mỹ nằm ở khu vực đô thị, trong khi 67% trung tâm đang được xây dựng hoặc lên kế hoạch lại tập trung ở nông thôn.
Khảo sát trực tuyến do nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Illinois thực hiện với khoảng 1.000 người Mỹ hồi tháng 2 cho thấy cư dân nông thôn lo ngại về trung tâm dữ liệu nhiều hơn người sống tại đô thị và ngoại ô. Giá điện là mối quan tâm lớn nhất, bên cạnh nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn nước, đất nông nghiệp và tài chính của các hộ gia đình.
Vợ chồng Kiliti lại kỳ vọng dự án trung tâm dữ liệu sẽ thúc đẩy kinh tế địa phương. David cho biết người dân trong vùng trước đây thường phải đi rất xa mới tìm được công việc có thu nhập khá. Trong khi đó, dự án trung tâm dữ liệu được dự báo sẽ cần hơn 1.500 lao động để xây dựng, còn khi thành hình sẽ tạo ra khoảng 600 việc làm thu nhập cao.
Jack Sordoni, một môi giới bất động sản trong vùng và là người gom đất cho QTS, lại cảm thấy tự hào vì mình là người thức thời. Trong phần lớn sự nghiệp, ông đi môi giới đất cho các dự án dầu khí. Tầm hai năm trước, ông nghe ngóng được thông tin Amazon muốn “làm dự án lớn” ở khu vực, nên ông đã lên ý tưởng gom 7 nông trại gần khu quy hoạch cho Amazon thành một mảnh đất lớn để chào bán.
“Lúc đó, tôi thậm chí chẳng biết trung tâm dữ liệu là gì”, Sordoni kể lại.
Ban đầu chẳng có mấy chủ đất tin lời Sordoni. Nhưng chỉ ít lâu sau, khi số tiền trở nên khổng lồ và một công ty lớn như QTS xuất hiện, mọi chuyện trở nên dễ dàng với ông. Một vài hộ còn tìm cách gạt ông ra rìa, thuê luật sư riêng để bỏ phí môi giới.
Giờ đây, khi các hợp đồng đã ký kết xong xuôi, nhiều gia đình xem Sordoni không khác gì người hùng. Ông vẫn giữ liên lạc với gia đình Kiliti, gần đây còn được một khách hàng cũ nhờ làm chủ hôn.
“Suốt 50 năm qua, giá bất động sản của chúng ta bị tụt hậu so với phần còn lại của cả nước. Giờ đây, gió đã đổi chiều rồi”, Sordoni nói với 200 khách hàng ở câu lạc bộ Golf Berwick. Họ là những “triệu phú tương lai”, vừa được ông giới thiệu để bán khu đất có tổng trị giá 1,3 tỷ USD cho một dự án trung tâm dữ liệu.
Trong tuyên bố, Thủ tướng Salam đồng thời hối thúc các nỗ lực chính trị và ngoại giao mạnh mẽ hơn để tiến tới thỏa thuận ngừng bắn mới giữa lúc "Israel gây ra sự tàn phá trên diện rộng và trừng phạt tập thể".
Ông cũng khẳng định những cuộc tấn công đã vượt ra ngoài các mục tiêu cụ thể để nhắm vào các thị trấn, làng mạc và cơ sở hạ tầng dân sự.
“Israel đang theo đuổi chính sách phá hủy toàn diện vượt ra ngoài việc nhắm mục tiêu vào các địa điểm cụ thể ở Li Băng. Những gì Israel đang làm không chỉ là vi phạm chủ quyền của Li Băng mà còn là một nỗ lực xóa bỏ lịch sử”, ông Salam nói trong cuộc họp báo ở Beirut.
“Chúng tôi đang phải đối mặt với các cuộc tấn công nguy hiểm và chưa từng có của Israel”, ông nói thêm.
Thủ tướng Salam cho biết, Li Băng vẫn quyết tâm chấm dứt chiến tranh và ngăn chặn đất nước trở thành chiến trường cho các cuộc xung đột của các nước khác.
Ông cũng lập luận Israel không thể đạt được đảm bảo an ninh thông qua sự phá hủy và các cuộc tấn công quân sự.
Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Li Băng tuyên bố Beirut vẫn cam kết tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn, bao gồm việc Israel rút quân hoàn toàn khỏi miền Nam Li Băng, thả tù nhân, hồi hương người dân di tản và tái thiết thông qua đàm phán.
Ông nhấn mạnh mọi quyết định về chiến tranh hay hòa bình đều phải thuộc thẩm quyền của nhà nước và kêu gọi sự đoàn kết quốc gia, khẳng định Li Băng sẽ vượt qua cuộc khủng hoảng dưới “một nhà nước, một quyết định và một quân đội”.
Bình luận về các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian giữa Li Băng và Israel, ông Salam cho biết chính phủ nước này đang tiến hành các cuộc đàm phán thay mặt cho tất cả công dân.
“Không có gì đảm bảo rằng các cuộc đàm phán sẽ thành công, nhưng đây là lựa chọn ít tốn kém nhất cho Li Băng và người dân chúng tôi”, ông nói.
“Đàm phán không có nghĩa là đầu hàng. Công việc chuyên nghiệp của nhóm đàm phán nhằm mục đích đạt được một thỏa thuận ngừng bắn”, ông Salam nói thêm.
Phát biểu trước những người dân bị buộc phải di dời do các cuộc tấn công của Israel ở miền Nam Li Băng nhà lãnh đạo này cho biết chính phủ sẽ tiếp tục nỗ lực để đạt được một thỏa thuận ngừng bắn và hỗ trợ tái thiết.
Israel tiếp tục các cuộc không kích và các hoạt động trên bộ ở Li Băng bất chấp thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực hôm 17/4 và sau đó được gia hạn thêm 45 ngày bắt đầu từ ngày 17/5 thông qua trung gian hòa giải của Mỹ.
Chính quyền Li Băng hôm 28/5 cho biết các cuộc tấn công của Israel kể từ ngày 2/3 đã khiến hơn 3.300 người thiệt mạng và hơn 1 triệu người khác phải di dời.
Thứ trưởng Quốc phòng Ukraine Mstyslav Banik phát biểu tại kỳ họp của Hội đồng Nghị viện NATO rằng ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine sở hữu tiềm năng sản xuất rất lớn và kêu gọi các đối tác tăng cường tài trợ cũng như hỗ trợ các chương trình quân sự trọng điểm, theo Bộ Quốc phòng Ukraine.
Ông Banik cho biết ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine trong tương lai có tiềm năng sản xuất tới 20 triệu UAV mỗi năm, cùng hàng nghìn tên lửa thuộc nhiều chủng loại khác nhau, bao gồm cả vũ khí tấn công tầm xa và tên lửa cho các hệ thống phòng không.
Kỳ họp của Hội đồng Nghị viện NATO năm nay diễn ra tại Lithuania với sự tham dự của gần 250 nghị sĩ từ các nước thành viên NATO và các quốc gia đối tác khác.
Ông Banik nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường hỗ trợ quốc tế và đầu tư vào ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine, đồng thời kêu gọi các đồng minh nâng tổng mức hỗ trợ cho Ukraine lên 60 tỷ USD trong năm nay.
Theo quan chức Bộ Quốc phòng Ukraine, Kiev cần những quyết định khẩn cấp để có thể nhanh chóng tăng cường năng lực phòng thủ trong thời gian tới. Các ưu tiên gồm: Hệ thống phòng không và tên lửa cho các tổ hợp Patriot; đạn pháo cỡ nòng 155mm;
Ngoài ra, Ukraine muốn thúc đẩy nhanh chóng các khoản tài trợ cho các đợt cung cấp vũ khí thông qua cơ chế PURL (châu Âu mua vũ khí Mỹ rồi chuyển cho Ukraine). Thêm vào đó, Ukraine mong muốn nhận được các khoản đầu tư trực tiếp từ phương Tây vào ngành sản xuất UAV và tên lửa của nước này.
Ông Banik nhấn mạnh rằng với nguồn tài chính ổn định, các nhà sản xuất Ukraine có thể nhanh chóng mở rộng năng lực sản xuất và cung cấp cho tiền tuyến lượng vũ khí cần thiết chỉ trong vòng một năm.
Theo Thứ trưởng Quốc phòng Ukraine, nước này đã góp phần thay đổi bản chất của tác chiến hiện đại theo hướng công nghệ hóa và tiết kiệm chi phí hơn.
Đặc biệt, việc sử dụng các UAV tấn công tầm trung cho phép thực hiện hàng nghìn cuộc tấn công mỗi tháng, đồng thời gây tác động tới mạng lưới hậu cần của đối phương sâu bên trong các khu vực do Nga kiểm soát.
Ông cũng nhấn mạnh những tiến bộ trong phát triển UAV FPV và các giải pháp số, giúp thực hiện trinh sát, phân tích dữ liệu và hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực.
Ông Banik khẳng định Ukraine sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm chiến đấu, công nghệ và dữ liệu thu được trong thời chiến với các đồng minh. Theo ông, điều này sẽ giúp tăng cường năng lực quốc phòng của các nước NATO cũng như thúc đẩy phát triển các giải pháp công nghệ chung.
Ông nhấn mạnh Ukraine coi hợp tác với NATO là một mối quan hệ đối tác lâu dài, cùng có lợi, dựa trên việc trao đổi kinh nghiệm và tích hợp các năng lực quốc phòng.
Trước đó, trong đêm 2/6, Nga đã tiến hành một trong những đợt tập kích hiệp đồng lớn nhất nhằm vào Ukraine, sử dụng đồng thời hàng trăm phương tiện tấn công đường không. Kiev là mục tiêu chính của chiến dịch này. Tổng cộng Ukraine phát hiện 729 mục tiêu trên không, gồm 73 tên lửa và 656 UAV các loại.
Theo Hãng tin AFP, chiến sự tại Iran gây gián đoạn nguồn cung năng lượng đã khiến nhiều nơi ở Ấn Độ rơi vào cảnh khan hiếm khí đốt nấu ăn (LPG), người dân phải xếp hàng dài chờ mua bình gas.
Trong bối cảnh đó, khí sinh học từ phân bò đang trở thành giải pháp thay thế hiệu quả, đặc biệt ở khu vực nông thôn.
Tại làng Nekpur, bang Uttar Pradesh, cô Gauri Devi (25 tuổi) vẫn nấu ăn bình thường nhờ sử dụng khí metan tạo ra từ phân bò.
Hệ thống bể phân hủy đơn giản giúp gia đình cô có nguồn gas ổn định, chỉ cần dùng LPG trong trường hợp khẩn cấp hoặc khi có đông người. "Nó nấu được mọi thứ, từ rau, trà đến đậu lăng", cô nói.
Mỗi năm, Ấn Độ tiêu thụ hơn 30 triệu tấn LPG và phải nhập khẩu hơn một nửa. Dù chính phủ khẳng định không thiếu nguồn cung, nhưng tình trạng giao hàng chậm, tích trữ và đầu cơ đã khiến nhiều nơi xảy ra cảnh khan hiếm cục bộ.
Trong khi đó từ những năm 1980, Ấn Độ đã thúc đẩy phát triển khí sinh học như một nguồn năng lượng giá rẻ cho nông thôn. Hơn 5 triệu hệ thống bể phân hủy đã được trợ cấp, giúp chuyển chất thải nông nghiệp thành khí đốt và phân bón hữu cơ giàu nitơ.
Không chỉ cung cấp nhiên liệu, sản phẩm phụ từ hệ thống phân hủy này còn mang lại lợi ích kinh tế cho nông dân. "Phần bùn sau xử lý giống như 'vàng đen' vì rất tốt cho cây trồng", một lãnh đạo nông dân địa phương cho biết trong bối cảnh nguồn phân bón hóa học toàn cầu cũng bị gián đoạn nghiêm trọng do xung đột.
Với hơn 45% trong số 1,4 tỉ dân Ấn Độ sống dựa vào nông nghiệp, và nước này sở hữu một trong những đàn gia súc lớn nhất thế giới, phân bò được xem là một giải pháp và lợi ích lớn đối với người dân.
Ấn Độ - quốc gia đông dân nhất thế giới và là nước phát thải nhiên liệu hóa thạch lớn thứ ba - cũng đang đẩy mạnh sản xuất khí sinh học để hướng tới mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2070. Chính phủ đặt mục tiêu khí sinh học chiếm 1% nhiên liệu khí lỏng hiện nay và tăng lên 5% vào năm 2028, với hàng loạt dự án nhà máy lớn đang được triển khai.
Bên cạnh đó, các hệ thống quy mô nhỏ tại hộ gia đình cũng được khuyến khích, với chi phí khoảng 25.000 - 30.000 rupee (khoảng 265 - 318 USD) và thường được trợ giá. Đặc biệt trong bối cảnh văn hóa Ấn Độ coi bò là linh vật, việc tận dụng phân bò làm nhiên liệu càng dễ được chấp nhận.
Tuy nhiên khí sinh học vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn LPG. Theo Hiệp hội Khí sinh học Ấn Độ, các hệ thống này đòi hỏi lắp đặt, vận hành và bảo trì thường xuyên, giống như "nhà máy mini", nên khó phổ biến nếu không có mô hình hợp tác hoặc hỗ trợ cộng đồng.
Ngoài ra ngay cả khi được chính phủ hỗ trợ, việc phổ biến vẫn gặp rào cản như chi phí và không gian lắp đặt, đặc biệt với nhiều lao động nghèo.
"Chúng tôi làm thuê trên ruộng người khác cả ngày, không có đất để lắp đặt (bể phân hủy)", một người dân xếp hàng mua gas cho biết. Trong khi đó, nhiều người phải chờ đợi nhiều ngày dưới nắng nóng vẫn chưa mua được bình LPG.
Dù vậy tuy còn hạn chế, khí sinh học từ phân bò đang cho thấy vai trò quan trọng trong việc giảm áp lực năng lượng và hỗ trợ sinh kế cho hàng triệu hộ dân Ấn Độ giữa lúc khủng hoảng nguồn cung chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
