Đề xuất tách hai kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học của ông Nguyễn Đắc Vinh, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa – Giáo dục của Quốc hội, thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận bởi vấn đề tách hay nhập kỳ thi vẫn luôn là vấn đề đau đáu và gây tranh luận lâu nay.
Hàng trăm ý kiến bạn đọc gửi tới Thanh Niên dưới mỗi bài đăng bàn luận về chủ đề này.
Bạn đọc lấy tên Lão Nông Tri Điền bình luận: “Hiện tại đại đa số mỗi gia đình chỉ có 1 đến 2 con, cuộc sống ngày nay khá hơn thập niên 80 của thế kỷ 20 nhiều lần, phương tiện đi lại, truyền thông liên lạc tốt hơn thời bao cấp rất nhiều, trong khi đó ngày trước mỗi gia đình có ít nhất 5 – 7 con, liên lạc với nhau bằng dịch vụ điện thoại công cộng, đi lại đa phần là xe đạp… nhưng gia đình vẫn cùng nhà trường đưa con em đi thi đại học ở các thành phố lớn được.
Vậy ngày nay đổ cho việc đi thi đại học gây khó khăn kinh tế cho gia đình thí sinh, liệu có thuyết phục được không? Cố giữ lại kỳ thi 2 trong 1 còn mục đích nào khác thuyết phục hơn không?”.
Cũng theo bạn đọc này, nếu như sợ tốn kém cho gia đình và học sinh vì phải dự nhiều cuộc thi, thì Bộ GD-ĐT giao quyền cho các địa phương xét công nhận tốt nghiệp cho các em có đủ điều kiện.
Phần thi đại học giao cho các trường đại học tự tổ chức, tuy nhiên không cần phải tập trung về các thành phố lớn dự thi như trước đây, mà nên tổ chức thi theo khu vực, vùng, miền sao cho các em thuận tiện nhất. Với những trường không đòi hỏi tính đặc thù chuyên môn nhiều thì có thể xét công nhận điểm từ các trường đại học khác…
Bạn đọc Duy Khoi Nguyen cũng cho rằng: “Để có được sự chính xác, khách quan và công bằng cho xã hội, chúng ta cần phải trả một cái giá nhất định. Chi phí đó không quá lớn nếu so với việc tuyển nhầm người, làm hỏng cả một thế hệ tài năng của đất nước…”.
Theo bạn đọc Xuân Nhị Nguyễn: “Thi tốt nghiệp THPT để làm gì khi mà nội dung thi chính là nội dung chương trình học lớp 12, chẳng khác nào học sinh thi học kỳ lại một lần nữa. Nên bỏ luôn kỳ thi THPT, học xong 12 coi như tốt nghiệp THPT cho gọn”.
Bạn đọc Trường An Mai đề nghị: “Cứ tổ chức 2 kỳ thi độc lập, quan trọng là bố trí bên trong phòng thi đều có 2 giám thị là giáo viên và 2 giám thị là cán bộ công an trực tiếp theo dõi. Mọi phòng đều có 2 góc camera quay toàn cảnh, chỉ có công an được quyền kiểm soát camera”.
Độc giả Dương Đức Thọ nhận xét: “Trí nhớ học sinh hiện nay rất tệ, kiến thức nền bị hỏng nhiều là do cấu trúc đề thi, hình thức ra đề khiến học sinh không cần học nhiều (còn trông cậy may rủi qua trắc nghiệm hoặc nhớ mang máng cũng có thể chọn trả lời và có khả năng có điểm, không quá lo lắng nên không học bài).
Hơn nữa, đề thi mang tính “thời sự” quá nhiều, ít chú trọng kiểm tra kiến thức đã học. Kiến thức đã học là nền tảng cho sinh viên tiếp tục theo học đại học. Ví dụ, môn tiếng Anh, đề thi cứ lo trích dẫn dài và đặt câu hỏi vừa dài vừa khó như học ngữ văn. Trong khi, học sinh THPT cần nắm vững cơ bản về ngữ pháp, từ vững, ngữ âm… để vào đại học tiếp tục chương trình cao hơn. Bộ cứ ra đề theo kiểu “khoe kiến thức” của người ra đề là bất hợp lý”.
Bạn đọc khác đồng tình với đề xuất của chuyên gia trong bài viết trên Báo Thanh Niên về việc mỗi năm sẽ tổ chức 2 kỳ thi lớn vào khoảng tháng 3 và tháng 9 hoặc tháng 4 và tháng 10. Mỗi kỳ thi lớn sẽ có 2 đợt thi cách nhau khoảng 5 – 7 ngày như khoảng cách giữa 2 đợt thi trong tháng 7 hiện nay. Cách tổ chức các kỳ thi như vậy sẽ tương tự như các đợt thi tuyển sinh cao học những năm gần đây. Cách thức thi nhiều đợt được áp dụng ở các nước như Nhật Bản, Mỹ.
Dù vậy, cũng có những ý kiến băn khoăn nếu có quá nhiều kỳ thi. Bạn đọc Dương Quý Vinh bình luận: “Một số người cố ý làm sai quy chế thi cử vì động cơ cá nhân chỉ là vài “con sâu làm rầu nồi canh” thôi. Pháp luật cần nghiêm trị để răn đe. Theo tôi, kỳ thi 2 trong 1 đã ổn nên tiếp tục tìm giải pháp hiệu quả để những kỳ thi sau không có kẽ hở cho sai phạm xảy ra. Thêm kỳ thi đại học nữa liệu có ngăn chặn được tiêu cực không?
Bạn đọc Bao Duong nhận xét: “Lỗ hổng trong hệ thống luôn là do con người. Đổi cách nào cũng sẽ có cách gian lận. Cùng lắm thì điều giáo viên của các tỉnh khác qua tỉnh bên cạnh làm giám thị hoặc trường này làm giám thị trường kia…”.
Bạn đọc Trịnh Mạnh Hoạch bày tỏ: “Tôi vẫn ủng hộ thi 2 trong 1 bởi vì thêm 1 kỳ thi đại học nữa chắc gì không xảy ra tiêu cực nữa. Tiêu cực gây ra do chính con người… Vì vậy, tôi nghĩ nên tiếp tục nghiên cứu cách tổ chức thi như thế nào để những người được giao nhiệm vụ nếu phát sinh động cơ không trong sáng thì không có cách nào làm sai quy chế để trục lợi được”.
Bạn đọc Minh Thu Nguyen cho rằng: “Tại sao lại phải tiêu tốn nguồn lực lãng phí như vậy thay vì phổ biến các cách thức giám sát quá trình thi từ camera AI cho đến nguồn báo cáo của chính các thí sinh ngay trong phòng thi. Bất kỳ thay đổi lớn nào của xã hội cũng như mở đường cao tốc, sẽ cần điều chỉnh từ việc đúc rút kinh nghiệm và thực tiễn nhưng không có nghĩa thấy có sai sót thì quay trở lại đường mòn cũ thay vì xây dựng tiếp cao tốc”.
Theo bạn đọc này, để kiểm soát việc gian lận như xảy ra ở Tuyên Quang thì có nhiều cách như hoán đổi giáo viên mầm non, cấp 1, cấp 2 trông thi. Thư ký trường thi là giáo viên của chính trường đó, không phải là giáo viên bộ môn thi hôm đó. “Tôi ủng hộ việc siết đầu ra của đại học chứ không cần siết đầu vào”, bạn đọc bày tỏ.
Ông Phạm Thành Nhân, Phó Giám đốc Sở Nội vụ TP HCM, cho biết thông tin trên tại hội thảo Thị thực nhân tài và chính sách thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao do Đại học Quốc gia TP HCM tổ chức, ngày 20/5.
Theo ông Nhân, sự thiếu hụt trầm trọng nhóm chuyên gia dẫn dắt trong các lĩnh vực mũi nhọn đang trở thành rào cản trực tiếp, làm chậm tiến trình phát triển bền vững và xây dựng đô thị thông minh của TP HCM.
Thành phố đã ra chính sách ưu đãi vượt trội để thu hút nhân tài trong và ngoài nước. Ví dụ, chuyên gia sẽ nhận mức trợ cấp ban đầu tối đa 100 triệu đồng khi về làm việc, thu nhập hàng tháng linh động từ 30-100 triệu đồng. Ngoài ra, họ được hưởng thù lao bằng 5% giá trị của công trình nghiên cứu được nghiệm thu hoặc thưởng tối đa lên đến 1 tỷ đồng với thành tích đặc biệt xuất sắc; hỗ trợ tiền thuê nhà 7 triệu đồng một tháng.
Từ năm 2023 đến nay, 10 chuyên gia, nhà khoa học đã về làm việc cho TP HCM theo chính sách này, tạo ra tác động lớn ở một số lĩnh vực chuyên môn. Tuy nhiên, Phó Giám đốc Sở Nội vụ đánh giá con số này còn rất khiêm tốn.
Ông chỉ ra nguyên nhân là sự cạnh tranh khốc liệt ở khối tư nhân và doanh nghiệp FDI (có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài). Xét tổng thể về môi trường sống, không gian làm việc và tính linh hoạt trong thu nhập, chính sách ưu đãi của TP HCM vẫn chưa bằng các doanh nghiệp đa quốc gia. Chưa kể các quy định xuất nhập cảnh, cấp giấy phép lao động và phê duyệt hồ sơ với chuyên gia nước ngoài, Việt kiều còn phức tạp, làm giảm động lực và sự hào hứng của họ.
Ông Nhân lấy ví dụ visa lao động của chuyên gia nước ngoài phải gia hạn hàng năm, thủ tục phức tạp. Sở Nội vụ đề xuất thí điểm cấp "Thị thực công nghệ" hoặc thẻ tạm trú với thời hạn đặc biệt 5-10 năm cho nhóm có trình độ cao, hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược theo Nghị quyết 57. Loại thị thực này tương tự mô hình ONE Pass của Singapore.
Ngoài ra, chính sách thu hút nhân tài cần bổ sung một số ưu đãi như phương tiện đi lại, trường học, bệnh viện quốc tế cho con em chuyên gia...
Ông Ngô Đông Hải, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, nhìn nhận nguồn nhân lực chất lượng cao và nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Nhiều nước đang triển khai mạnh mẽ chính sách thị thực nhân tài, tạo ra cuộc đua thu hút chất xám trên toàn cầu. Việt Nam cũng có nhiều chính sách nhưng thiếu cơ chế đặc thù về cư trú, tài chính và bảo đảm cuộc sống lâu dài cho chuyên gia quốc tế.
GS. TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia TP HCM, đồng tình. Bà cho rằng thị thực nhân tài không nên được nhìn nhận đơn thuần như một chính sách nhập cư hay thủ tục hành chính.
Nhiều nước mời gọi được nhân lực chất lượng cao không chỉ bằng mức lương, ưu đãi tài chính mà bằng cả hệ sinh thái. Trong đó, cơ chế thị thực linh hoạt, môi trường học thuật cởi mở, hạ tầng nghiên cứu hiện đại, cơ hội khởi nghiệp và thương mại hóa, quyền lợi cho gia đình đi cùng chất lượng sống hấp dẫn.
Theo một báo cáo của Bộ Nội vụ năm 2022, tỷ lệ tiến sĩ làm việc trong hệ thống công chức ở Việt Nam khoảng 0,63%. Trong khi đó, ở Mỹ, tỷ lệ này khoảng 9%, theo khảo sát của Quỹ khoa học Mỹ năm 2021. Con số này ở Hàn Quốc là gần 5%, nhưng chỉ 1-1,8% ở một số nước như Australia hay Nhật.
Ngày 9-7, tại họp báo thông tin liên quan kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại tỉnh Tuyên Quang, đại tá Trần Anh Tuấn, Trưởng Phòng Tham mưu Công an tỉnh, cho biết Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang thông báo đã khởi tố bà Trần Thị Thu Hằng, Phó hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Huyên (Tuyên Quang), để điều tra tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Bà Trần Thị Thu Hằng là Trưởng điểm coi thi tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang.
Ngoài bà Hằng, công an trước đó đã khởi tố, bắt tạm giam ông Nguyễn Hà Duy (28 tuổi) - giáo viên môn toán Trường THPT chuyên Tuyên Quang, là thư ký điểm thi - để điều tra tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Ngoài ra công an còn khởi tố 2 người khác, song hiện chưa công bố danh tính.
Theo đại tá Trần Anh Tuấn, Nguyễn Hà Duy là thư ký điểm thi đã có hành vi vào phòng thi để hướng dẫn, nhét bài cho các thí sinh dự thi môn toán.
Kết quả điều tra ban đầu xác định trong thời gian diễn ra kỳ thi, bà Trần Thị Thu Hằng, Trưởng điểm coi thi tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang, đã có hành vi chỉ đạo, định hướng cho một số giám thị tạo điều kiện cho các thí sinh làm bài thi môn toán.
Theo chỉ đạo của bà Hằng, ông Duy đã vào phòng thi và trực tiếp hướng dẫn một số thí sinh làm bài thi toán.
Công an đánh giá hành vi của các bị can đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quy chế thi tốt nghiệp THPT và tính khách quan, công bằng, minh bạch của kỳ thi, gây dư luận xấu.
Trước đó sáng 1-7, sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố điểm thi tốt nghiệp THPT, từ số liệu thống kê phát hiện các thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang có điểm đẹp đều nhiều môn, nhất là môn toán.
Trong đó riêng Trường THPT chuyên Tuyên Quang có tới hơn 140 bài thi đạt điểm 10 toán tốt nghiệp, chiếm hơn 95% số điểm 10 của toàn tỉnh. Các điểm 10 còn lại xuất hiện rải rác ở một số số báo danh khác, trong đó chỉ 3 học sinh Trường THPT chuyên Hà Giang đạt điểm 10 toán.
Sáng 3-7, Bộ Giáo dục và Đào tạo phát đi thông báo, cho biết qua rà soát, bộ nhận thấy kết quả thi môn toán của tỉnh Tuyên Quang có một số điểm cần kiểm tra, làm rõ.
Công an tỉnh Tuyên Quang ngay sau đó đã phối hợp với ngành giáo dục và đào tạo cùng các cơ quan liên quan tổ chức rà soát, kiểm tra, xác minh vụ việc.
Theo thông tin từ gia đình, ông Trương Song Đức, nguyên Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM đã từ trần lúc 3h30 ngày 3-4-2026.
Ông Trương Song Đức sinh năm 1942 tại Quảng Ngãi. Ông tốt nghiệp khoa hóa, Đại học Tổng hợp năm 1964.
Từ năm 1964 - 1975, ông phục vụ trong quân đội (Phòng hóa học B2, sản xuất khẩu trang, đánh chất cay vào đồn giặc).
Sau năm 1975, ông trải qua nhiều vị trí công tác khác nhau: Hiệu trưởng, Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo quận 1, Chủ tịch UBND quận 1; Bí thư Quận ủy Quận 1 (TP.HCM).
Năm 1998, ông nhận nhiệm vụ Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho đến khi nghỉ hưu.
Khi giữ nhiệm vụ Chủ tịch UBND quận 1; Bí thư Quận ủy Quận 1, ông Đức đã ghi dấu ấn bằng việc đề xuất Quận ủy, UBND quận 1 tổ chức hệ thống Phòng tiếp nhận và trả hồ sơ hành chính 1 cửa (1 cửa - 1 dấu) đầu tiên tại TP.HCM. Mô hình này sau đó đã được nhân rộng ra cả nước.
Tại Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, ông Trương Song Đức nổi tiếng là người quyết đoán, dám nghĩ dám làm. Dưới thời ông làm giám đốc, ngành giáo dục thành phố ghi nhận nhiều dấu ấn.
Ông Đức đề xuất chọn năm 2000 là "năm giáo dục", thu hút sự quan tâm đặc biệt của chính quyền và người dân, tạo bước phát triển vượt bậc cho ngành. Ông cũng đề xuất quy hoạch mạng lưới trường lớp và tăng ngân sách xây trường kiên cố, ưu tiên khu vực ngoại thành, giúp nhiều trường học khang trang, hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và phổ cập học tiểu học, THCS, THPT.
Ông còn đưa ra chủ trương dạy tiếng Anh từ lớp 1, sau đó được UBND TP.HCM và Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt. Chương trình tăng cường tiếng Anh này được thí điểm từ năm học 1998-1999, khi chương trình quốc gia mới chỉ dạy tiếng Anh từ lớp 6.
