Theo tiến sĩ – bác sĩ Sohaib Imtiaz, Giám đốc Y khoa của Tập đoàn Y tế People Inc. (Mỹ), nghệ dùng làm gia vị trong chế biến món ăn nhìn chung là an toàn, tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, thực phẩm bổ sung chứa nghệ với liều cao đã được ghi nhận có thể gây tổn thương gan, thậm chí có trường hợp dẫn đến suy gan cấp.
Đây là dạng tổn thương gan do thuốc, thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung gây ra, thường xuất hiện trong vòng 1 – 4 tháng sau khi bắt đầu sử dụng.
Mặc dù biến chứng này hiếm gặp, nhưng không phải là không thể xảy ra. Theo tổng hợp các báo cáo ca bệnh đã được công bố trong y văn giai đoạn 2004 – 2022, ghi nhận 10 trường hợp tổn thương gan liên quan đến thực phẩm bổ sung chứa nghệ, trong đó 5 trường hợp phải nhập viện và 1 trường hợp tử vong do suy gan cấp, theo Health (Mỹ).
Theo chuyên gia, phản ứng này không xảy ra ở tất cả mọi người và hiện vẫn chưa thể dự đoán chính xác. Một số nghiên cứu cho thấy yếu tố di truyền có thể đóng vai trò quan trọng. Khoảng 70% người bị tổn thương gan do nghệ mang một biến thể gien nhất định, khiến họ có nguy cơ nhạy cảm hơn với tác dụng phụ này.
Tin tích cực là phần lớn bệnh nhân hồi phục sau khi ngừng sử dụng thực phẩm bổ sung nghệ, mặc dù một số trường hợp cần điều trị thêm bằng thuốc corticosteroid.
Bác sĩ Imtiaz nhấn mạnh rằng cần phân biệt rõ nghệ dùng làm gia vị với thực phẩm bổ sung chứa nghệ. Các thực phẩm bổ sung thường chứa curcumin – hoạt chất chính tạo nên đặc tính chống viêm của nghệ – với hàm lượng cao hơn rất nhiều so với lượng hấp thu khi dùng nghệ trong nấu ăn.
Không những vậy, nhiều sản phẩm còn bổ sung các thành phần giúp cơ thể hấp thu curcumin tốt hơn. Ví dụ, nhiều viên uống kết hợp nghệ với piperine (chiết xuất từ hạt tiêu đen), có thể làm tăng khả năng hấp thu curcumin lên khoảng 20 lần, và đây được cho là một trong những yếu tố có thể góp phần làm tăng nguy cơ tổn thương gan.
Do đó theo bác sĩ Imtiaz, người dân cần hiểu rằng “nguồn gốc tự nhiên” không đồng nghĩa với “an toàn tuyệt đối”. Thực phẩm bổ sung hiện vẫn được quản lý với mức độ khác nhau tùy từng quốc gia; chất lượng, thành phần cũng như hàm lượng hoạt chất giữa các sản phẩm có thể không đồng nhất.
Nếu đang sử dụng thực phẩm bổ sung chứa nghệ và xuất hiện các triệu chứng mới như mệt mỏi bất thường, vàng da, vàng mắt, đau bụng hoặc các dấu hiệu nghi ngờ tổn thương gan, người dùng nên ngừng sản phẩm ngay và đến cơ sở y tế để được đánh giá, thăm khám kịp thời.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Huỳnh Tấn Vũ (Đơn vị Điều trị Ban ngày, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3) cho biết, sử dụng lá ngải cứu giảm đau xương khớp thường mang lại hiệu quả điều trị rất tốt. Hiện nay, có nhiều cách dùng ngải cứu chữa đau xương khớp như sắc thuốc, rang nóng để chườm, kết hợp ngải cứu với một số nguyên liệu khác...
Thuốc sắc từ ngải cứu: Bài thuốc chữa đau xương khớp này cần chuẩn bị một bó ngải cứu tươi hoặc khô. Sau đó, nhặt những lá tươi đem đi rửa sạch và cho vào ấm đun sôi với 0,5 lít nước sạch trong thời gian 20 phút. Sau thời gian đó, đổ nước thuốc sắc ngải cứu ra cốc rồi chia thành 3 phần bằng nhau, sử dụng 3 lần trong ngày. Phương thuốc này đòi hỏi sự kiên nhẫn, sử dụng thuốc này hằng ngày sẽ thấy tình trạng đau xương khớp được cải thiện rõ rệt.
Kết hợp giấm và ngải cứu: Nguyên liệu thực hiện gồm có 100 g lá ngải cứu và giấm gạo. Rửa sạch lá ngải cứu rồi cho vào trong cối giã nát. Sau đó, cho một ít giấm vào trộn đều với bã lá ngải cứu, lưu ý không để hỗn hợp quá ướt. Tiếp theo, làm nóng hỗn hợp rồi cho vào một túi vải sạch. Tiến hành chườm nhẹ lên vùng xương khớp bị đau trong khoảng 15 phút. Hãy cố gắng kiên trì thực hiện phương pháp này từ 2 - 3 lần mỗi ngày, nhiệt độ nóng kèm theo chất sát khuẩn từ giấm và hoạt chất trong lá ngải cứu sẽ làm giảm cơn đau xương khớp một cách nhanh chóng.
Lá ngải cứu rang muối: Ngải cứu kết hợp với muối sẽ tạo ra các hoạt chất sát khuẩn mạnh, ngoài ra còn có tác dụng kháng viêm, giảm đau nhức hiệu quả. Phương pháp này thường được sử dụng cho những bệnh nhân bị đau xương khớp do viêm khớp hay thoái hóa xương khớp hoặc phong thấp.
Chuẩn bị nguyên liệu gồm lá ngải cứu và muối hạt với lượng phù hợp với vùng xương khớp bị đau. Sau đó, rửa lá ngải cứu bằng nước sạch và để thật ráo nước, rồi mới đem rang chung với muối cho nóng lên. Cuối cùng, đổ hỗn hợp vừa rang ra một khăn mềm hoặc túi vải bọc lại và tiến hành chườm nóng lên vùng khớp bị viêm. Bệnh nhân có thể áp dụng bài thuốc này vài lần mỗi ngày để giúp giảm cảm giác đau vùng xương khớp
Lá ngải cứu với mật ong: Lấy lá ngải cứu đã rửa sạch với nước muối, sau đó giã nát, vắt lấy nước và thêm mật ong vào phần nước cốt đã chiết được. Nên uống hằng ngày vào buổi trưa và chiều trong khoảng 2 tuần, cách làm này sẽ giảm đáng kể chứng đau đầu thường gặp.
Lá ngải cứu với đậu đen, trứng gà: Lá ngải cứu với đậu đen trị bệnh đau đầu, chóng mặt, khí huyết hư tổn. Ngâm đậu đen trong nước đến khi mềm thì lấy toàn bộ đun sôi với lá ngải cứu và trứng gà (lưu ý đun với lửa nhỏ cho đến khi chín nhừ). Trứng gà sau khi chín ăn, cùng với phần nước ngải cứu và đậu đen liên tục trong 10 ngày để chữa bệnh đau đầu. Cách chữa này đặc biệt tốt cho người mới ốm dậy, cơ thể suy nhược, khí huyết kém.
Trứng lá ngải cứu: Đây là một món ăn ưa thích, quen thuộc của nhiều người. Lá ngải xắt nhỏ và đánh tan với trứng gà, thêm gia vị vừa đủ và chiên chín với dầu, ăn nóng. Món trứng chiên lá ngải có tác dụng cải thiện khả năng tuần hoàn máu não, phòng ngừa chứng đau đầu kinh niên rất tốt.
Lá ngải cứu chữa đau đầu, kèm cảm cúm: Lấy lá ngải cứu, lá tía tô, lá tần dầy - mỗi loại 100 gr và 50 gr lá sả. Đun các dược liệu trên trong một 1 lít nước đến khi giảm còn một số nước và để dùng để uống từ 3 - 5 ngày. Tác dụng chữa đau đầu, chứng đau cổ họng và cảm cúm.
Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8, cho biết cơ thể từ tuổi 50 phải đối mặt với hàng loạt dấu hiệu lão hóa tự nhiên như hệ tiêu hóa suy yếu, ăn kém ngon miệng, loãng xương và suy giảm trí nhớ. Việc thiết lập một thực đơn khoa học, phân chia thời gian ăn uống hợp lý ngay từ giai đoạn này đóng vai trò quyết định giúp cơ thể phòng tránh bệnh tật và kéo dài tuổi thọ.
Trong hướng dẫn dinh dưỡng mới nhất dành cho người trung niên, bác sĩ Giang nhấn mạnh nguyên tắc "5 đủ" bao gồm: đủ chất béo có lợi, đủ vitamin, đủ đạm, đủ nước và đủ chất xơ.
Bước qua sườn dốc bên kia cuộc đời, cơ thể thường thiếu hụt canxi và vitamin D. Do đó, thực đơn hàng ngày cần ưu tiên hải sản, rau xanh, sữa để củng cố xương khớp. Nhóm thực phẩm giàu vitamin B12 như trứng, cá hỗ trợ giảm nguy cơ thiếu máu và suy giảm trí nhớ.
Về chất béo, người chịu ảnh hưởng của lão hóa nên loại bỏ mỡ động vật, thay thế bằng dầu cá, dầu ô liu hoặc dầu hạt óc chó để bảo vệ hệ tim mạch.
Đồng thời, nhóm tuổi này rất dễ bị mất cơ, đòi hỏi phải bổ sung đầy đủ protein từ cá, trứng, đậu nành và thịt trắng. Một quả trứng hoặc một ly sữa mỗi ngày là giải pháp tiện lợi giúp duy trì khối lượng cơ mà không gây quá tải cho hệ tiêu hóa.
Ngoài ra, việc uống đủ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày giúp ngăn ngừa tình trạng táo bón và tránh việc cơ thể nhầm lẫn giữa cảm giác đói và khát. Trái cây mềm và rau xanh cũng là nguồn cung cấp chất xơ dồi dào giúp đường ruột hoạt động trơn tru hơn.
Bên cạnh việc bổ sung, nguyên tắc "3 giảm" yêu cầu người trung niên hạn chế tối đa đường, muối và các chất kích thích. Cắt giảm đường giúp ngăn ngừa nguy cơ tiểu đường, béo phì. Việc kiểm soát lượng muối dưới 5g mỗi ngày hỗ trợ bảo vệ thận và ổn định huyết áp. Song song đó, thói quen hạn chế rượu bia, cà phê sẽ bảo vệ mật độ xương, tránh tình trạng mất nước của tế bào.
Để tối ưu hóa khả năng hấp thụ dưỡng chất, chuyên gia khuyến nghị người dân chia nhỏ khẩu vị thành ba bữa chính và hai bữa phụ nhẹ vào giữa sáng và giữa chiều. Lịch trình ăn uống khoa học cần tuân thủ các mốc thời gian cố định trong ngày. Bữa sáng giàu đạm nên diễn ra từ 6h30 đến 7h30 để cung cấp năng lượng khởi đầu ngày mới. Bữa trưa giàu tinh bột tốt, thịt trắng và rau xanh nên bắt đầu từ 11h30 đến 12h30.
Bữa tối cần kết thúc sớm trong khoảng từ 18h đến 19h với các món ăn nhẹ nhàng, dễ tiêu, ít dầu mỡ nhằm tránh áp lực cho dạ dày. Việc ăn tối quá muộn dễ gây khó tiêu và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ. Cuối cùng, một ly sữa ấm hoặc một quả chuối trước khi đi ngủ một tiếng sẽ là chất xúc tác tự nhiên giúp người lớn tuổi có giấc ngủ sâu và trọn vẹn hơn.
Nam sinh nhập được đưa đến Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức với biểu hiện đau nhiều, tụ máu vùng tầng sinh môn kèm đi tiểu ra máu, cách đây ba hôm. Qua thăm khám và làm các chỉ định cận lâm sàng, trẻ được chẩn đoán tổn thương niệu đạo.
Bác sĩ Nguyễn Hữu Thảo, Trung tâm Nam học, giải thích tầng sinh môn tập trung nhiều mạch máu cùng các cơ quan quan trọng như niệu đạo, trực tràng, dương vật, tinh hoàn. Vết thương tại khu vực này dễ sinh ra những biến chứng nghiêm trọng gồm tụ máu lan rộng, rò niệu đạo, nhiễm trùng hoặc áp xe. Hậu quả tai nạn còn đe dọa trực tiếp chức năng sinh lý và chất lượng cuộc sống lâu dài của nạn nhân.
Chuyên gia khuyên phụ huynh cùng giáo viên thường xuyên giáo dục, nhắc nhở học sinh tránh xa những trò nghịch dại nhằm bảo vệ an toàn sức khỏe cho bản thân và bạn bè.
