Bức tranh kinh tế Mỹ đang chứng kiến những sức ép lớn từ tác động kép của lạm phát và căng thẳng địa chính trị. Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ trong tháng 5 tăng 4,2% so với năm ngoái. Đây là lần đầu tiên lạm phát Mỹ vượt 4% kể từ đầu năm 2023, chủ yếu do giá năng lượng tăng cao liên quan đến chiến sự Mỹ – Iran.
Dù chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 6 đã hạ nhiệt xuống mức 3,5%, chi phí sinh hoạt vẫn là gánh nặng lớn với người Mỹ. Tình hình càng thêm căng thẳng khi lệnh ngừng bắn tháng 6 sụp đổ và Mỹ nối lại chiến dịch tấn công Iran.
Đứt gãy này ngay lập tức khiến giá dầu thô Brent bật tăng 10 USD chỉ trong vòng 24 giờ, chạm mốc 87 USD/thùng. Kéo theo đó, dữ liệu từ Hiệp hội Xe hơi Mỹ (AAA) ngày 18/7 cho thấy giá xăng thông thường đã nhanh chóng quay đầu tăng lên 3,99 USD/gallon (gần 3,8 lít), đe dọa trực tiếp đến ngân sách đi lại hàng ngày của hàng triệu hộ gia đình.
Giữa vòng xoáy bão giá đó, cuộc sống của gia đình anh Bùi Định ở ngoại ô Chicago, bang Illinois đang trải qua những thay đổi rõ rệt để thích ứng.
“Năm ngoái, tiền đi chợ của nhà tôi một tháng tầm 400-500 USD, nhưng năm nay đã tăng lên khoảng 700 USD”, anh Định nhẩm tính về sự hao hụt trong ví tiền.
Tại khu vực anh Định sinh sống, giá thịt lợn xay từng ở mức 99 cent một pound (khoảng 60.000 đồng một kg), thịt cốt lết chưa tới 2 USD/pound, nhưng các mặt hàng này năm nay đều tăng giá gấp đôi, thậm chí gấp ba.
Mỗi tháng, gia đình ba người nhà anh Định chi khoảng 4.400 USD cho chi phí sinh hoạt, trong đó khoản lớn nhất là tiền thuê nhà cùng chi phí điện, nước, Internet, điện thoại khoảng 1.900 USD. Học phí cho đứa con 4 tuổi là 1.500 USD/tháng, còn chi phí cho thực phẩm khoảng 500-600 USD.
Sau khi xung đột Iran nổ ra, phần tiết kiệm hàng tháng của gia đình anh cũng hao hụt, một phần do sinh hoạt phí tăng cao, một phần do công ty của vợ anh cắt giảm giờ làm. Trước đây, mỗi tuần vợ anh có thể làm 40-45 giờ, nhưng nay chỉ còn 20-30 giờ.
Để tiết kiệm chi phí khi vật giá leo thang, nhà anh Định hiếm khi đi ăn bên ngoài, ưu tiên mua hàng tại các chuỗi siêu thị hay có chương trình giảm giá. Mỗi khi săn được một mặt hàng giảm giá sâu, gia đình anh sẽ mua tích trữ với số lượng lớn.
Anh cũng đành tạm gác kế hoạch mua nhà trong năm nay, bởi giá nhà ở Illinois đã tăng hơn 10%, dù từng rất ổn định ở mức khoảng 350.000 USD trước năm 2022.
“Săn sale” cũng là giải pháp mà chị Kim Út, sống tại bang Washington, áp dụng để đối phó với tình trạng giá thực phẩm được chị mô tả là “tăng khủng khiếp”. Chị cho hay giá thịt bò trước đây là 7,99-8,99 USD một pound (khoảng hơn 400 g), nhưng giờ đã lên 11,99 USD, đắt gần gấp rưỡi.
Mỗi khi siêu thị có chương trình giảm giá, chị Út sẽ mua với số lượng lớn, trữ đầy tủ đông trong nhà, một giải pháp được chị đánh giá là “vừa tiện vừa tiết kiệm”, bởi gia đình hiếm khi đi ăn ngoài. “Mình chịu khó theo dõi sale hàng tuần nên bù qua bù lại thì cũng không quá khó khăn”, chị nói.
Gia đình chị Út năm nay nhận được khoản hoàn thuế cao hơn nhờ Đạo luật To Đẹp của Tổng thống Donald Trump, nhưng đạo luật cũng cắt giảm ngân sách hỗ trợ năng lượng sạch cho các bang như Washington và California, khiến chi phí điện, nước, khí đốt tự nhiên tại những nơi này tăng cao.
Washington và California hiện là nơi có giá xăng cao nhất nước Mỹ (5,36-5,61 USD/gallon) do ảnh hưởng từ chính sách đánh thuế năng lượng sạch. “Điện tăng 30% trong 5 năm, nước 10-15%, khí đốt tự nhiên khoảng 20%, một phần do chính sách năng lượng sạch của bang”, chị Út cho hay.
Để tiết kiệm chi phí nhiên liệu, chị Út ưu tiên sử dụng xe điện, hạn chế chạy xe xăng. Chị cũng thường xuyên gia cố thêm vật liệu cách nhiệt trong nhà để giảm tiêu thụ năng lượng sưởi ấm vào mùa đông.
Ở thành phố Seattle, một trong những nơi đắt đỏ ở Mỹ, hai vợ chồng chị Mai Phạm cùng một con nhỏ trước đây mỗi tháng chi tiêu khoảng 7.000 USD, bao gồm tiền điện nước, ăn uống, xăng dầu, tiền thuê nhà, tiền học của con. Tuy nhiên, chi phí này giờ đã tăng lên 8.000 USD, dù các khoản chi không thay đổi.
Chị Mai cho hay so với thời điểm gia đình mới sang Mỹ 8 năm trước, giá trứng, sữa đã cao gấp đôi qua. Lạm phát cũng khiến chi phí ăn uống, xăng dầu tăng khoảng 10-15%.
“Những mặt hàng đó tăng giá dần dần nên cũng không quá sốc, nhưng giờ nhìn lại mới bất ngờ”, chị Mai nói. “Tôi phải cân đối chi tiêu bằng cách rà soát, cắt những khoản không thật sự cần thiết như ăn ngoài, đi du lịch”.
Để đề phòng những biến cố bất ngờ, gia đình chị cố gắng để ra một khoản tiết kiệm cố định và khoản dự phòng đủ trang trải 3-4 tháng sinh hoạt. Tuy nhiên, do chi phí sinh hoạt tăng, tiền tiết kiệm của gia đình hụt đi, nên “chắc sẽ không nghỉ hưu sớm được như dự tính”, chị Mai chia sẻ.
Với gia đình anh Định, để bù đắp cho khoản tiết kiệm bị hao hụt hàng tháng, anh đang chuyển hướng sang đầu tư cổ phiếu, với một số danh mục đầu tư đã tăng 10% trong nửa năm. Anh cho biết việc chủ động kiếm tiền và lập quỹ dự phòng có thể giúp phần nào ứng phó lạm phát. “Chỉ có mua nhà là khó”, anh cười, nói thêm.
Hai phu nhân đã cùng nhau xem tổng duyệt một vở nhạc kịch, tham quan không gian dịch vụ tự động phục vụ bằng robot, trải nghiệm công nghệ dàn dựng sân khấu ảo và phòng thu âm kỹ thuật cao, trong chuyến thăm Nhà hát Quốc gia Trung Quốc ngày 15/4, theo TTXVN.
Bà Ngô Phương Ly đánh giá cao chất lượng, trình độ của các nghệ sĩ, kỹ thuật dàn dựng sân khấu kịch hiện đại, chuyên nghiệp của Trung Quốc, cơ sở biểu diễn được đầu tư kỹ lưỡng, thiết kế độc đáo, quy mô hoành tráng.
Nhắc lại vở vũ kịch Khổng Tước do nghệ sĩ Dương Lệ Bình của Trung Quốc biểu diễn vừa qua tại Hà Nội, phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khuyến khích việc lưu diễn những loại hình nghệ thuật đỉnh cao của các nghệ sĩ nổi tiếng Trung Quốc tới Việt Nam, coi đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực trong việc mở rộng không gian tiếp cận nghệ thuật của công chúng yêu nghệ thuật Việt Nam, góp phần thúc đẩy giao lưu văn hóa, củng cố nền tảng dân ý giữa hai nước.
Bà cũng cho rằng nếu chính trị và kinh tế là những trụ cột vững chắc cho quan hệ giữa hai nước, thì văn hóa và nghệ thuật chính là sự gắn kết giữa trái tim nhân dân hai nước.
Bà Bành Lệ Viên giới thiệu với bà Ngô Phương Ly một số loại hình biểu diễn sân khấu của Trung Quốc, đặc biệt là sân khấu nhạc kịch, một trong những loại hình nghệ thuật học thuật, hàn lâm, đang rất được Trung Quốc chú trọng phát triển và mở rộng hiện nay.
Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc chia sẻ về thực tiễn triển khai ứng dụng công nghệ kỹ thuật hiện đại vào các ngành dịch vụ xã hội. Bà cho biết nhiều sự kiện lớn, tầm cỡ thế giới được tổ chức tại Trung Quốc đã ứng dụng các kỹ thuật, công nghệ hiện đại như Thế vận hội mùa đông năm 2022.
Bà Bành Lệ Viên bày tỏ quan tâm và sự yêu thích với ẩm thực Việt Nam, mong muốn có nhiều cơ hội thưởng thức các món ăn tiêu biểu độc đáo của Việt Nam, đặc biệt là phở.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đang trong chuyến thăm cấp nhà nước Trung Quốc ngày 14-17/4. Sau khi kết thúc hoạt động tại Bắc Kinh, lãnh đạo Việt Nam hôm nay tới thăm và làm việc tại thành phố Nam Ninh.
Ngày 5-5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thông báo trước báo giới tại Nhà Trắng về chiến dịch quân sự nhằm vào Iran: "Chiến dịch đã kết thúc. Đối với Chiến dịch Cuồng nộ (Epic Fury), như Tổng thống Donald Trump đã thông báo với Quốc hội Mỹ, chúng tôi đã xong giai đoạn đó. Giờ chúng tôi chuyển sang Dự án Tự do (Project Freedom)".
Khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực cách đây một tháng, Tổng thống Donald Trump đã nói khá thẳng thắn rằng nếu Iran không chấm dứt chương trình hạt nhân hoặc không mở lại eo biển Hormuz, các máy bay ném bom của Mỹ sẽ lại cất cánh.
"Nếu không có thỏa thuận, giao tranh sẽ tiếp diễn" - ông nói, nhấn mạnh rõ ràng rằng đây chỉ là một khoảng tạm dừng.
Nhưng theo Ngoại trưởng Marco Rubio, hóa ra cuộc chiến đã kết thúc vào một thời điểm nào đó sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, ít nhất là theo những gì ông nói với báo giới tại Nhà Trắng vào ngày 5-5. "Chúng tôi đã đạt được các mục tiêu của chiến dịch đó" - ông giải thích.
Nhà ngoại giao Mỹ cho biết Washington đã hoàn tất các cuộc tấn công nhằm vào Iran, và giờ Mỹ sẽ chuyển sang thế "phòng thủ", tập trung nhiều hơn vào việc khôi phục lưu thông thương mại qua eo biển Hormuz.
Nỗ lực mở lại eo biển Hormuz, theo ông Rubio, hiện hoàn toàn mang tính phòng thủ và nhân đạo, và chỉ dẫn đến đối đầu quân sự trực tiếp với Iran nếu tàu Mỹ bị tấn công trước.
Tuy nhiên, cũng trong ngày 5-5, ông Trump lại thông báo tạm dừng cả "Dự án Tự do" (vốn mới được triển khai một ngày và chỉ đưa được một số ít tàu qua eo biển Hormuz) trong thời gian ngắn, viện dẫn những tiến triển lớn hướng tới việc đạt được thỏa thuận với Iran.
Đối với Nhà Trắng, đây là "những bước nhảy vọt về mặt ngôn từ" mới nhất nhằm đẩy cuộc chiến với Iran vào dĩ vãng. Cuộc chiến này đã gây ra cuộc khủng hoảng chính trị lớn nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump, theo báo New York Times.
Nhưng việc tuyên bố như vậy không có nghĩa cuộc chiến thật sự đã kết thúc. Tên lửa vẫn bay khi Mỹ tìm cách "dẫn đường" tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Cả hai bên đều khẳng định kiểm soát hoạt động qua lại tại tuyến đường thủy này.
Theo báo New York Times, cả ông Trump và ông Rubio đều có nhiều lý do để tuyên bố chiến dịch quân sự nhằm vào Iran đã kết thúc vào một thời điểm không rõ ràng gần đây. Bất kỳ tuyên bố nào về việc cuộc chiến đã kết thúc đều là sự thay đổi chiến lược căn bản.
Trước hết, các nghị sĩ tại Quốc hội Mỹ ngày càng gây sức ép liên quan đến Đạo luật Quyền hạn chiến tranh năm 1973, vốn yêu cầu phải có sự chấp thuận từ Quốc hội để tiếp tục nếu quân đội Mỹ tham chiến quá 60 ngày.
Tuần trước Tổng thống Trump thông báo với Quốc hội Mỹ rằng thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đồng nghĩa với việc ông không vượt quá thời hạn 60 ngày theo quy định của Đạo luật Quyền hạn chiến tranh.
Ông Trump cũng cho biết trong một bức thư gửi Quốc hội rằng trong thời gian ngừng bắn, bắt đầu từ ngày 8-4, cuộc chiến đã "chấm dứt".
"Bức thư của ông Trump là một nỗ lực khá rõ ràng nhằm 'lách' Đạo luật Quyền hạn chiến tranh" - trang Vox bình luận.
Ngoài ra, nội bộ cử tri ủng hộ ông Trump cũng ngày càng chia rẽ về việc liệu ông có đi ngược lại cam kết đưa nước Mỹ ra khỏi các cuộc chiến kéo dài hay không.
Cần lưu ý ông Trump từng hoãn chuyến thăm Trung Quốc để bảo đảm rằng cuộc chiến sẽ kết thúc, nước Mỹ giành chiến thắng và eo biển Hormuz được mở lại trước khi ông đáp xuống Bắc Kinh. Với tuyên bố chiến dịch quân sự đã kết thúc, tuần tới ông sẽ đáp xuống Trung Quốc.
Giờ đây chính quyền ông Trump chuyển sang chiến dịch "Dự án Tự do". Với các phát biểu ngày 5-5, Ngoại trưởng Marco Rubio đã cố gắng làm rõ sự khác biệt giữa chiến dịch tấn công Iran và nỗ lực mới nhất của Hải quân Mỹ trong việc dẫn các tàu thương mại qua eo biển Hormuz.
Bất chấp tuyên bố của ông Rubio rằng Mỹ đã đạt các mục tiêu trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, thực tế lại khác.
Trong 38 ngày tác chiến cường độ cao, Mỹ đã tấn công khoảng 13.000 mục tiêu, theo số liệu của Lầu Năm Góc. Nhưng phá hủy các mục tiêu này không phải là điều duy nhất Mỹ muốn. Chính ông Trump, trong những giờ đầu ngày 28-2, đã nêu ra 5 mục tiêu lớn trong đoạn video gửi tới người dân Mỹ.
Mục tiêu đầu tiên là bảo đảm Iran "không bao giờ có vũ khí hạt nhân". Ông nói thêm các mục tiêu khác là: phá hủy tên lửa đạn đạo và bệ phóng của Iran, đánh chìm hải quân Iran, chấm dứt việc Iran hỗ trợ các nhóm như Hezbollah và Hamas, và cuối cùng là tạo điều kiện để người dân Iran lật đổ chính phủ. "Giờ phút tự do của các bạn đã đến" - ông tuyên bố khi đó.
Hải quân Iran rõ ràng đã bị suy yếu, như ông Trump thường nhấn mạnh. Nhưng đó là mục tiêu duy nhất có thể coi là đã đạt được. Cho đến nay, kho dự trữ hạt nhân của Iran vẫn chưa bị ảnh hưởng, và cũng chưa có thỏa thuận nào về việc đưa số uranium làm giàu ra khỏi nước này.
Theo các đánh giá từ phía Mỹ, hơn một nửa số tên lửa và bệ phóng của Iran vẫn còn tồn tại. Còn việc Iran dừng hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm hay không thì vẫn quá sớm để kết luận. Ông Trump cũng đã không còn nói đến thay đổi chế độ ở Iran, thậm chí có lúc khẳng định ông chưa từng kêu gọi điều đó.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 15/4 cùng gặp gỡ thanh niên Trung Quốc và Việt Nam tham gia Chương trình "Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập" tại thủ đô Bắc Kinh. Hoạt động nằm trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước đến Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, theo TTXVN.
Phát biểu tại sự kiện, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tin mỗi thanh niên tham gia chương trình đều tự hào và trân trọng mối quan hệ "vừa là đồng chí, vừa là anh em" giữa hai nước.
"Ngày nay, thanh niên hai nước tiếp tục là lực lượng nòng cốt trong công cuộc xây dựng đất nước, là cầu nối quan trọng vun đắp tình hữu nghị, hợp tác giữa hai Đảng, hai nước Việt - Trung", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Lãnh đạo Việt Nam mong muốn thế hệ trẻ hai nước xây dựng cho mình lý tưởng sống và bản lĩnh chính trị vững vàng, nâng cao nhận thức về ý nghĩa quan trọng và tầm cao chiến lược quan hệ Việt - Trung, tăng cường học hỏi, phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo, làm chủ khoa học - công nghệ, nêu cao tinh thần xung kích tình nguyện, đóng góp cho sự phát triển của mỗi nước và quan hệ song phương.
Để đạt được những mục tiêu trên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị các cơ quan, đoàn thể hai nước bám sát nhận thức chung cấp cao, tăng cường đổi mới tuyên truyền, giáo dục thế hệ trẻ về tình hữu nghị giữa hai nước, nâng cao chất lượng giao lưu hợp tác thanh niên, tiếp tục triển khai chương trình "Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập".
Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình mong muốn thanh niên hai nước hỗ trợ lẫn nhau, gánh vác trách nhiệm, nắm bắt cơ hội lịch sử, dùng sức mạnh và sức sáng tạo của tuổi thanh xuân, khơi dậy trào lưu đổi mới sáng tạo, mở cửa hợp tác cùng thắng lợi.
Lãnh đạo Trung Quốc hy vọng thế hệ thanh niên có hoài bão là đội tiên phong, tích cực góp phần thực hiện sáng kiến phát triển toàn cầu, sáng kiến an ninh toàn cầu, sáng kiến văn minh toàn cầu và sáng kiến quản trị toàn cầu, góp sức cho sự nghiệp tiến bộ cả nhân loại và cho tình hữu nghị Trung Quốc - Việt Nam.
Ông Tập Cận Bình khẳng định tương lai là ở thanh niên, tin tưởng thanh niên hai nước mãi mãi là người kế thừa tình hữu nghị truyền từ thế hệ này sang thế hệ sau giữa hai quốc gia.
Chương trình "Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập" được khởi động vào tháng 4/2025, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước tới Việt Nam của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình
Đây là điểm sáng nổi bật, góp phần củng cố nền tảng xã hội vững chắc, nâng cao nhận thức của thế hệ trẻ về quan hệ truyền thống giữa Việt Nam và Trung Quốc. Sau một năm, hàng nghìn lượt thanh niên Việt Nam đã tới thăm các "địa chỉ đỏ" tại Trung Quốc để học tập, tăng cường hiểu biết về truyền thống cách mạng và quan hệ hữu nghị giữa hai nước.
