Dưới đây là những lưu ý trong bữa sáng được các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị, giúp duy trì mức năng lượng ổn định suốt cả ngày.
Theo chuyên gia dinh dưỡng người Mỹ Valerie Agyeman, cơ thể nhận năng lượng từ các chất dinh dưỡng chứ không phải từ caffeine.
Cà phê tạo cảm giác tỉnh táo nhanh, nhưng các thực phẩm như yến mạch, trứng, sữa chua hay trái cây trong bữa sáng mới cung cấp dưỡng chất và calo để duy trì năng lượng lâu dài.
Vì vậy, cà phê nên được dùng cùng một bữa sáng cân bằng, không nên thay thế bữa ăn.
Bên cạnh đó, cà phê và trà không đường vẫn có thể là một phần của chế độ ăn lành mạnh. Nếu cảm thấy mệt sau khi uống cà phê, nguyên nhân thường là thiếu ngủ, ăn uống chưa đầy đủ hoặc quá phụ thuộc vào caffeine, chứ không phải do mất nước như nhiều người thường nghĩ.
Các chuyên gia khuyến nghị bắt đầu ngày mới bằng một bữa sáng cân bằng, giàu protein để duy trì năng lượng ổn định. Bữa ăn đầu tiên trong ngày càng đầy đủ càng giúp no lâu và tạo nền tảng cho những lựa chọn ăn uống tốt hơn trong cả ngày.
Một bữa sáng nên kết hợp protein, carbohydrate và chất béo lành mạnh. Những lựa chọn phù hợp gồm trứng, sữa chua Hy Lạp ăn cùng trái cây, bánh mì nguyên cám hoặc yến mạch kết hợp các loại hạt hay bơ hạt.
Với những người không quen ăn sáng, có thể chia thành hai bữa nhỏ, chẳng hạn ăn một quả chuối và một ly latte tại nhà, sau đó ăn thêm bánh mì phết bơ đậu phộng hoặc món giàu protein khi đến nơi làm việc.
Hầu hết mọi người cảm thấy khỏe nhất khi ăn khoảng ba đến bốn giờ một lần. Để quá lâu không ăn dễ khiến cơ thể kiệt sức, đói và tìm đến các thực phẩm nhiều đường chỉ giúp tăng năng lượng trong thời gian ngắn.
Các món nhiều carbohydrate tinh chế hoặc đường bổ sung như bánh quy hay khoai tây chiên có thể tạo cảm giác tỉnh táo tức thời nhưng nhanh khiến cơ thể đói và mệt trở lại.
Thay vào đó, chuyên gia khuyến nghị các món ăn nhẹ như sữa chua Hy Lạp không đường, phô mai với trái cây, hay bánh mì nguyên cám… Về cơ bản, hãy kết hợp protein, chất xơ và chất béo lành mạnh để duy trì năng lượng.
Mất nước nhẹ cũng có thể gây mệt mỏi và giảm khả năng tập trung. Ngoài việc uống đủ nước, các thực phẩm chứa nhiều nước như trái cây, rau củ, sữa, sữa chua cũng góp phần duy trì trạng thái đủ nước cho cơ thể.
Không nên thường xuyên dùng đồ uống điện giải hoặc nước thể thao nhiều đường, trừ khi phải vận động cường độ cao kéo dài trên 60 – 90 phút, đặc biệt trong điều kiện nóng ẩm.
Bữa tối thiếu protein, chất xơ hoặc chất béo lành mạnh có thể khiến cơ thể nhanh đói và thiếu năng lượng. Hãy ưu tiên bữa ăn với nhiều rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt cùng nguồn protein từ động vật hoặc thực vật.
Bệnh viện Nhân dân Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, mới đây phẫu thuật gắp hai con sán còn sống, mỗi con dài 10 cm, từ cánh tay của một bệnh nhân nữ họ Vương, sau khi người này nhập viện với một khối u lớn gây đau đớn, theo SCMP ngày 18/6. Kết quả xét nghiệm lâm sàng kết luận bệnh nhân bị nhiễm ấu trùng sán nhái (Sparganosis).
Bà Vương cho biết khối u xuất hiện từ một năm trước. Ban đầu, bà không mấy bận tâm vì nghĩ là u lành nhưng theo thời gian, khối u lớn dần bằng quả trứng chim cút và ngày càng đau nhức dữ dội. Khai thác tiền sử dịch tễ, bác sĩ phát hiện bệnh nhân thường xuyên mua ếch về tự chế biến tại nhà và có thói quen ăn các món nộm, gỏi trộn.
Chuyên gia y tế nhận định dao và thớt của bà Vương có thể đã bị dính ấu trùng sán nhái trong quá trình sơ chế thịt ếch. Nếu những dụng cụ này không được khử trùng kỹ lưỡng mà lại dùng tiếp để cắt thái rau củ hoặc các loại thức ăn chín, ký sinh trùng sẽ bám vào thực phẩm và xâm nhập vào cơ thể người qua đường ăn uống.
Ấu trùng sán nhái là giai đoạn ấu trùng của loài sán dây Spirometra mansoni, trong đó các loài động vật hoang dã như ếch và rắn là những vật chủ trung gian phổ biến.
Khi con người vô tình ăn phải thịt vật chủ chưa nấu chín hoặc thực phẩm bị nhiễm bẩn, loại ký sinh trùng này sẽ tấn công cơ thể. Một bác sĩ giấu tên thuộc khoa Da liễu của bệnh viện trên, cho hay không giống các loại ký sinh trùng khác, sán nhái không phát triển thành sán trưởng thành khi ở trong cơ thể người.
Thay vào đó, chúng liên tục di chuyển giữa các mô khác nhau. "Chúng có thể xâm nhập vào mô dưới da, cơ bắp, mắt, ngực, não và các cơ quan nội tạng. Triệu chứng phổ biến nhất khi nhiễm loại ký sinh trùng này là sự xuất hiện của các khối u dưới da", vị bác sĩ này cho biết thêm, đồng thời cảnh báo: "Đừng để sự bất cẩn trong căn bếp biến thành kẽ hở cho ký sinh trùng tấn công".
Thói quen dùng chung thớt cho cả đồ sống và đồ chín như bà Vương khá phổ biến tại Trung Quốc, do nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần rửa thớt bằng nước rửa bát là có thể loại bỏ hoàn toàn trứng ký sinh trùng.
Các ca bệnh gắp sán ký sinh khỏi cơ thể người thường xuất hiện phổ biến trên các mặt báo tại Trung Quốc. Hồi tháng 4, các bác sĩ phẫu thuật tại tỉnh Quảng Đông cũng gắp một con sán dài 8 cm ra khỏi não của một phụ nữ sau khi bệnh nhân này phải chịu đựng nhiều vấn đề sức khỏe bí ẩn.
Một sự việc tương tự cũng xảy ra vào tháng 5 tại Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, miền Tây Nam Trung Quốc, nơi các bác sĩ đã gắp một con sán dài 5 cm ra khỏi não của một người đàn ông. Bệnh nhân này thừa nhận có thói quen uống nước suối tự nhiên và ăn tiết canh lợn.
Vào mùa hè, nhu cầu tiêu thụ các món ăn nguội, món trộn tăng cao, kéo theo nguy cơ mất an toàn vệ sinh nhà bếp nếu không được xử lý đúng cách. Thống kê cho thấy tại Trung Quốc, mỗi năm ghi nhận hơn 1.000 ca nhiễm ấu trùng sán nhái, trong đó có tới 90% số ca bắt nguồn từ thói quen ăn uống không khoa học.
Để phòng bệnh, các bác sĩ khuyến cáo người dân tuyệt đối không tiếp xúc tay trần với ếch, rắn hoang dã; nếu bắt buộc phải chế biến thì cần đeo găng tay bảo hộ. Trong gian bếp, cần tách biệt hoàn toàn dụng cụ làm thức ăn sống và thức ăn chín, đồng thời phải trần nước sôi để khử trùng dao, thớt sau khi sơ chế thực phẩm tươi sống.
Đối với các món ăn nguội, món nộm, người dân nên sử dụng bộ dao thớt riêng và rửa sạch rau củ nhiều lần dưới vòi nước chảy. Ngay khi cơ thể xuất hiện các khối u đau nhức dưới da hoặc các u hạch có dấu hiệu dịch chuyển, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Thạc sĩ - bác sĩ Vũ Thị Thùy Dương, Phó khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM) cho hay, theo chu kỳ trước đây, sốt xuất huyết bùng phát khoảng 5 năm/lần. Tuy nhiên, do biến đổi khí hậu và sự dịch chuyển dân cư tăng mạnh, chu kỳ này đã rút ngắn.
“Đến nay, chúng tôi chưa ghi nhận sự thay đổi bất thường về độc lực của virus sốt xuất huyết; chủng DENV-2 vẫn đang phổ biến hơn. Tình trạng sốc vẫn diễn ra theo quy luật, thường bắt đầu từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh - giai đoạn giảm sốt dễ dẫn đến chủ quan. Các ca biến chứng nghiêm trọng phần lớn rơi vào nhóm trẻ có bệnh nền, hoặc do phụ huynh chủ quan đưa trẻ nhập viện quá trễ”, bác sĩ Thùy Dương nói.
Điểm khác biệt và đáng lo ngại nhất của năm nay là nguy cơ dịch chồng dịch. Trẻ em đang phải đối mặt cùng lúc với 3 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm: Sốt xuất huyết, tay chân miệng và não mô cầu. Điều này không chỉ làm tăng nguy cơ lây nhiễm chéo mà còn có thể gây quá tải hệ thống điều trị nếu số ca bệnh tăng vọt cùng lúc.
Ngoài ra, theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Hoàng Thạch, Phó trưởng Khoa Nhi và Hồi sức sơ sinh, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), trước đây 60 - 70% ca sốt xuất huyết là trẻ em, nhưng hiện tỷ lệ mắc ở trẻ em và người lớn gần như ngang nhau. Dù vậy, trẻ em, đặc biệt là nhũ nhi và trẻ dưới 5 tuổi, vẫn có nguy cơ sốc và suy đa tạng cao hơn nhiều. Bước vào mùa mưa - thời điểm muỗi phát triển mạnh - số ca nặng ở trẻ có thể tăng nhanh, diễn biến khó lường và dễ sốc muộn nếu không được theo dõi sát.
Dược sĩ chuyên môn Dương Thị Ngọc Huyền, Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu, cảnh báo người nghi mắc sốt xuất huyết không nên tự ý dùng Ibuprofen (thuốc giảm đau, hạ sốt nhóm NSAID). Khi bệnh bước vào giai đoạn nguy hiểm với tình trạng giảm tiểu cầu, thuốc có thể làm tăng nguy cơ chảy máu cam, xuất huyết tiêu hóa, xuất huyết nội tạng, ảnh hưởng chức năng gan, làm nặng tình trạng sốc và gây khó khăn cho điều trị.
Thay vào đó, dược sĩ Huyền khuyến cáo người dân cần chuẩn bị tại nhà:
Paracetamol đơn chất: Liều dùng 10 - 15 mg/kg/lần, mỗi lần cách nhau từ 4 - 6 tiếng nếu có sốt lại.
Dung dịch bù nước và điện giải (Oresol): Pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn sử dụng; uống từng ngụm nhỏ, rải rác trong ngày để duy trì khối lượng tuần hoàn.
Dùng nhiệt kế theo dõi nhiệt độ thường xuyên.
Bên cạnh đó, việc chủ động tiêm vắc xin sốt xuất huyết ngay trong nửa đầu năm có ý nghĩa rất lớn trong việc tạo miễn dịch bảo vệ trước giai đoạn dịch đạt đỉnh.
Ngoài tiêm vắc xin, người dân cần thực hiện các biện pháp phòng chống sốt xuất huyết khác. Bác sĩ Hoàng Thạch đưa ra một số lời khuyên và lưu ý sau:
Hết sốt không đồng nghĩa hết bệnh, thậm chí có thể là giai đoạn nguy hiểm nhất. Nếu sau khi hạ sốt mà người bệnh mệt hơn, lừ đừ, đau bụng, nôn ói... cần đến bệnh viện ngay, không chủ quan nghĩ bệnh đã thuyên giảm.
Người lớn cũng có thể diễn tiến nặng. Không nên chủ quan tự điều trị hoặc cố đi làm. Người có bệnh nền (béo phì, tăng huyết áp, tiểu đường) và phụ nữ mang thai có nguy cơ cao. Nếu sốt cao liên tục từ 2 ngày trở lên, cần khám và xét nghiệm máu; không tự ý truyền dịch tại các cơ sở không đủ điều kiện hồi sức.
Muỗi truyền sốt xuất huyết thích đẻ trứng ở nơi nước trong, sạch, tĩnh. Cần kiểm tra và loại bỏ nước đọng trong nhà vì chỉ một lượng nước nhỏ tồn đọng khoảng 1 tuần cũng đủ để muỗi sinh sản.
Theo Cục Phòng bệnh - Bộ Y tế, vi khuẩn Burkholderia pseudomallei tồn tại tự nhiên trong đất, bùn và nước ô nhiễm. Người có thể mắc bệnh khi tiếp xúc với đất, bùn, nước có chứa vi khuẩn qua các vết trầy xước, vết thương hở trên da; do hít phải bụi hoặc giọt nước bị nhiễm khuẩn; hoặc do sử dụng nguồn nước, thực phẩm bị ô nhiễm.
Bệnh Whitmore có biểu hiện lâm sàng đa dạng, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh khác, gây khó khăn cho chẩn đoán sớm. Bệnh có thể diễn biến nặng với các biểu hiện như viêm phổi, áp xe ở nhiều cơ quan, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng và có nguy cơ tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Những người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh gan, bệnh thận, bệnh phổi mạn tính, suy giảm miễn dịch và người thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Sau khi tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn, nhất là sau mưa bão, ngập lụt, nếu có biểu hiện sốt, ho, đau ngực, khó thở, nổi áp xe, nhiễm trùng da hoặc tình trạng nhiễm trùng kéo dài, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Whitmore là bệnh ít gặp, chủ yếu liên quan đến phơi nhiễm từ môi trường, không phải là bệnh lây truyền phổ biến từ người sang người. Bệnh ghi nhận nhiều tại khu vực Đông Nam Á và miền bắc nước Úc. Tại VN, hằng năm ghi nhận một số ca bệnh rải rác, thường tăng sau mưa lớn, ngập lụt, bão lũ.
