Thế nhưng, ngày càng có những trường hợp chỉ cần cầm điện thoại lên đã thấy choáng, buồn nôn hoặc mệt mỏi, thậm chí sợ cầm vào điện thoại.
Chị N.T.M. (40 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội) chia sẻ khoảng vài tháng gần đây, chị bắt đầu gặp tình trạng rất khó chịu: “Cứ cầm điện thoại lên là tôi thấy buồn nôn, chóng mặt, tay tê như kiến bò, nhiều lúc còn sợ không dám dùng nữa”.
Trước đó, chị M. có tiền sử đau cột sống cổ do đặc thù công việc phải ngồi máy tính nhiều giờ mỗi ngày. Ngoài thời gian làm việc, chị vẫn thường xuyên sử dụng điện thoại để trao đổi công việc và giải trí.
“Ban đầu chỉ là mỏi cổ, rồi dần dần mỗi lần nhìn vào điện thoại lâu là thấy choáng nhẹ. Sau này chỉ cần cầm lên thôi cũng đã thấy khó chịu”, chị chia sẻ.
Tình trạng này khiến công việc của chị bị ảnh hưởng đáng kể, khi nhiều lúc chị phải trì hoãn trả lời tin nhắn, hạn chế sử dụng điện thoại dù công việc yêu cầu liên tục.
BS Ngô Văn Quốc – trưởng khoa ngoại chấn thương Bệnh viện Lê Văn Thịnh (TP.HCM) – cho biết hiện nay số lượng bệnh nhân bị đau cổ vai gáy đến phòng khám xương khớp tăng dần theo từng năm và có xu hướng trẻ hóa.
Nếu quan sát kỹ sẽ thấy việc đau cổ, đau lưng do dùng máy tính, điện thoại trong tư thế xấu còn ảnh hưởng đến cả dáng đi, dáng ngồi. Những bệnh nhân này thường kèm theo gù lưng và người có xu hướng cúi người ra phía trước.
BS Nguyễn Tiến Lộc – khoa ngoại chấn thương Bệnh viện Lê Văn Thịnh – cũng giải thích cầm điện thoại trong thời gian dài khiến mắt đã quen với khoảng cách nhìn gần, nên khi vừa ngưng dùng để làm việc khác, mắt người dùng cần khoảng thời gian ngắn để thích nghi với sự thay đổi khoảng cách nhìn, dẫn đến tình trạng chóng mặt, buồn nôn do não bộ đang thích nghi với sự thay đổi.
Ngoài ra, trong thời gian dài cầm điện thoại ở một tư thế cũng khiến các gân ở cổ bàn tay phải gồng cứng liên tục để giữ màn hình ổn định. Điều này góp phần làm tăng áp lực ở cổ tay, gây ra tình trạng tê tay như người bị bệnh “hội chứng ống cổ tay”.
Đây là loại bệnh thường gặp ở những người phải lao động bằng bàn tay liên tục như thợ hớt tóc, nghệ sĩ dương cầm.
Với một số người bệnh có cảm giác khó chịu ngay khi cầm điện thoại, BS Lộc cho hay cảm giác “khó chịu” này có thể đến từ nhiều nguyên nhân. Tuy nhiên nếu “khó chịu” đến từ bàn tay thì nguyên nhân lớn nhất là do người bệnh mắc phải bệnh hội chứng ống cổ tay như đề cập.
Khi cúi đầu nhìn điện thoại, các cơ ở vùng cổ sẽ phải gồng cứng liên tục để đảm bảo đầu và cổ được giữ ổn định. Sau nhiều giờ dùng điện thoại, người dùng sẽ có cảm giác mỏi cổ do các cơ kể trên bị quá tải.
Đáng lưu tâm, với các video ngắn thường đánh vào tâm lý “thỏa mãn nhanh” của người dùng, chúng ta dễ dồn sự tập trung vào màn hình trong thời gian dài mà quên mất mình đang sử dụng điện thoại ở tư thế không tốt.
Với hiện tượng “cứ cầm điện thoại lên là buồn nôn, mệt, tê tay, thậm chí sợ sử dụng điện thoại” – chia sẻ với Tuổi Trẻ, ThS Hoàng Trọng Lân, chuyên gia tâm lý lâm sàng, cho rằng bên cạnh vấn đề bệnh lý cơ thể, tình trạng này có thể còn do yếu tố tâm lý.
Theo ThS Lân, ở những người có tiền sử đau cột sống cổ, việc duy trì tư thế cúi đầu trong thời gian dài khi dùng điện thoại có thể gây chèn ép thần kinh, rối loạn tuần hoàn vùng cổ – đầu. Hệ quả là xuất hiện các triệu chứng như tê tay, chóng mặt, buồn nôn.
Đáng chú ý, khi những trải nghiệm khó chịu này lặp lại nhiều lần, não bộ có thể hình thành một “liên kết có điều kiện”. Ông Lân cho biết từng tiếp nhận một trường hợp điển hình, một nhân viên văn phòng sau thời gian dài bị đau cổ vai gáy, mỗi lần dùng điện thoại đều thấy choáng nhẹ và buồn nôn.
Ban đầu đây là phản ứng sinh lý do tư thế. Tuy nhiên về sau dù đã điều chỉnh tư thế và chỉ sử dụng trong thời gian ngắn, người này vẫn xuất hiện cảm giác khó chịu và dần né tránh việc sử dụng điện thoại.
“Điều này cho thấy yếu tố thể chất có thể là nguyên nhân khởi phát nhưng yếu tố tâm lý lại góp phần duy trì và làm trầm trọng thêm triệu chứng”, ông Lân phân tích. Theo đó, một “vòng xoắn” có thể hình thành trải nghiệm khó chịu khiến não ghi nhớ, từ đó sinh ra lo âu dự đoán; lo âu lại làm tăng phản ứng sinh lý khiến triệu chứng rõ hơn và dẫn đến né tránh.
Theo chuyên gia, nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành rối loạn lo âu. Người gặp vấn đề sẽ dần hạn chế hoặc sợ sử dụng thiết bị, thậm chí né tránh công việc, giao tiếp trực tuyến, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất làm việc và chất lượng cuộc sống.
Người có các dấu hiệu như triệu chứng kéo dài nhiều tuần không giảm, mức độ khó chịu tăng dần, xuất hiện hành vi né tránh hoặc lo lắng rõ rệt khi nghĩ đến việc sử dụng điện thoại nên tìm đến chuyên gia để được thăm khám. Việc đánh giá sớm giúp phân biệt rõ yếu tố thể chất và tâm lý, từ đó có hướng can thiệp.
Về nguyên tắc xử lý, ông Lân ví cột sống cổ như “nền tảng vật lý”. Nếu nền tảng này gặp vấn đề như sai tư thế, căng cơ hay chèn ép nhẹ cần điều chỉnh tư thế, tập vật lý trị liệu để loại bỏ tín hiệu khó chịu từ cơ thể.
Song song đó cần can thiệp vào “cách não đã học và ghi nhớ trải nghiệm”. Liệu pháp tâm lý, đặc biệt theo hướng nhận thức – hành vi, giúp người bệnh điều chỉnh lại nhận thức và hành vi. Người bệnh có thể tập tiếp xúc lại với điện thoại từng bước, bắt đầu từ thời gian ngắn, ở tư thế đúng và trong trạng thái thư giãn, sau đó tăng dần.
“Hiểu đơn giản là vừa chỉnh lại cơ thể, vừa “dạy lại” não rằng việc sử dụng điện thoại là an toàn. Khi hai quá trình này diễn ra song song, triệu chứng sẽ giảm bền vững”, ông Lân nói.
Đậu phụ và các thực phẩm từ đậu nành là nguồn protein thực vật tốt cho tim mạch, đồng thời cung cấp nhiều dưỡng chất có lợi cho sức khỏe.
“Đậu nành có lẽ là nguồn protein thực vật đa năng nhất”, chuyên gia dinh dưỡng Andrea Glenn, nhà khoa học thỉnh giảng tại Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan và trợ lý giáo sư tại Đại học New York, cho biết. Nghiên cứu của bà tập trung vào tác động của chế độ ăn dựa trên thực vật đối với sức khỏe.
Đậu nành là một loại cây họ đậu đặc biệt vì chứa đầy đủ 9 axit amin thiết yếu. Được coi là một trong những nguồn protein thực vật tốt nhất, đậu nành cũng rất giàu các chất dinh dưỡng khác có lợi cho sức khỏe tim mạch.
Theo Trường Y Harvard, giống như tất cả các loại đậu, chúng là nguồn chất xơ tốt, giúp giảm cả huyết áp và cholesterol. Không giống như các loại đậu khác, đậu nành chứa một lượng chất béo không bão hòa đa đáng kể, giúp giảm cholesterol LDL có hại. Trong khi đó, chất béo bão hòa có trong nhiều thực phẩm nguồn gốc động vật lại có xu hướng làm tăng cholesterol LDL ("cholesterol xấu").
Đậu nành cũng cung cấp các khoáng chất giúp giảm huyết áp, bao gồm kali và magie.
Tiến sĩ - Lương y Phùng Tuấn Giang, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Phát triển Y dược Cổ truyền Việt Nam, cho biết, thành phần dinh dưỡng của đậu phụ khá ấn tượng, chứa một lượng lớn protein, mangan, canxi, selen và phospho trong mỗi khẩu phần.
Ngoài ra, đậu phụ còn chứa đồng, sắt, magie, kẽm, folate, một lượng nhỏ vitamin B6, riboflavin, thiamine, kali và vitamin K.
Mỗi khẩu phần cũng có lượng calo thấp, chỉ với 70 calo trong 100g.
Dưới đây là một số lợi ích sức khỏe tiềm năng của đậu phụ, theo TS Giang:
- Có thể bảo vệ chống ung thư
Các nghiên cứu cho thấy tiêu thụ đậu nành có thể làm giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư, bao gồm ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt và ung thư dạ dày. Mặc dù cần nhiều nghiên cứu hơn để hiểu các đặc tính chống ung thư của đậu phụ, nhưng một số nghiên cứu chỉ ra rằng đó có thể là do sự hiện diện của isoflavone đậu nành với hoạt tính mạnh mẽ.
- Thúc đẩy sức khỏe tim mạch
Isoflavone đậu nành, một loại polyphenol được tìm thấy trong đậu phụ, đã được chứng minh là làm giảm các dấu hiệu viêm và cải thiện lưu lượng máu, có khả năng giúp bảo vệ chống đột quỵ. Việc tăng lượng isoflavone cũng có thể tác động đến một số yếu tố nguy cơ mắc bệnh tim mạch và có thể dẫn đến giảm mức insulin, trọng lượng cơ thể và mỡ bụng.
- Làm giảm các triệu chứng mãn kinh
Một số nghiên cứu cho thấy isoflavone đậu nành có trong đậu phụ cũng có thể giúp giảm các triệu chứng mãn kinh. Ví dụ, một nghiên cứu đã phát hiện ra rằng chất bổ sung isoflavone đậu nành có thể làm giảm tần suất và mức độ nghiêm trọng của các cơn bốc hỏa hiệu quả hơn so với giả dược.
- Hỗ trợ giảm cân
Ít calo nhưng giàu protein hoàn chỉnh với 9 axit amin thiết yếu, đậu phụ là lựa chọn phù hợp cho người muốn kiểm soát cân nặng.
Theo một phân tích tổng hợp năm 2013 của Trung Quốc, bổ sung isoflavone đậu nành có hiệu quả trong việc giảm trọng lượng cơ thể và cải thiện lượng đường trong máu và insulin, cả hai đều có lợi cho việc kiểm soát cân nặng.
- Hỗ trợ sức khỏe xương
Đậu phụ là một nguồn tuyệt vời của một số khoáng chất quan trọng đóng vai trò trung tâm đối với sức khỏe của xương, bao gồm mangan, canxi và phospho.
Cả 3 chất dinh dưỡng quan trọng này và nhiều chất dinh dưỡng khác có trong đậu phụ giúp duy trì tính toàn vẹn của xương, bảo vệ chống mất xương và giảm nguy cơ mắc các vấn đề như gãy xương hoặc loãng xương.
- Cải thiện kiểm soát lượng đường trong máu
Nghiên cứu gần đây đã phát hiện ra rằng một số hợp chất trong đậu phụ có thể liên quan đến việc giảm lượng đường trong máu.
Không chỉ vậy, isoflavone còn có thể giúp giảm mức insulin, loại hormone chịu trách nhiệm vận chuyển đường từ máu đến tế bào. Điều này có thể giúp chống lại tình trạng kháng insulin và cải thiện khả năng sử dụng hormone này của cơ thể hiệu quả hơn để duy trì kiểm soát lượng đường trong máu tốt hơn.
Những cách đơn giản để thêm đậu phụ vào chế độ ăn
Bạn sẽ nhận được lợi ích dinh dưỡng lớn nhất bằng cách thay thế các thực phẩm kém lành mạnh bằng thực phẩm làm từ đậu nành.
Dưới đây là một số gợi ý:
- Đậu nành nguyên hạt
Thay vì ăn vặt bằng khoai tây chiên, bánh quy giòn hoặc bánh quy, hãy thử đậu nành, có hai dạng edamame hoặc đậu nành rang.
Edamame là đậu nành được thu hoạch khi còn xanh và non. Edamame thường được bán dưới dạng đông lạnh, nguyên vỏ hoặc đã tách vỏ, có vị ngọt nhẹ và béo bùi.
Đậu nành rang khô là đậu nành nguyên hạt được ngâm trong nước rồi nướng cho đến khi vàng nâu. Chúng có hương vị và kết cấu tương tự đậu phộng, đồng thời là lựa chọn lý tưởng để tăng độ giòn và bổ sung thêm protein cho món salad thay cho bánh mì nướng vụn (croutons).
- Đậu phụ
Là thực phẩm quen thuộc trong ẩm thực châu Á, đậu phụ là một nguồn cung cấp canxi tuyệt vời vì nó thường được sản xuất bằng cách sử dụng canxi sulfat hoặc canxi clorua để làm đông sữa đậu nành thành các khối đậu. Đậu phụ cũng tương đối ít calo so với các nguồn protein khác.
Hiện nay, đậu phụ có nhiều dạng khác nhau, từ loại mềm mịn (silken tofu) đến loại cứng, phù hợp với nhiều cách chế biến. Andrea Glenn đặc biệt yêu thích đậu phụ cứng cắt hạt lựu rồi chế biến bằng nồi chiên không dầu để tạo độ giòn, sau đó ăn kèm sốt đậu phộng cay.
- Tempeh
Tempeh là thực phẩm truyền thống của Indonesia được làm từ đậu nành lên men, ép thành khối hoặc bánh. So với đậu phụ, tempeh có kết cấu chắc hơn, dai hơn và chứa hàm lượng protein cao hơn đáng kể.
Tempeh thường được nấu chín sẵn và có thể ăn ngay. Tuy nhiên, chuyên gia dinh dưỡng Andrea Glenn khuyến nghị nên hấp sơ trước khi sử dụng để giúp hương vị thơm ngon hơn.
Theo Aboluowang, nhồi máu cơ tim và đột quỵ thiếu máu não là hai tình trạng cấp cứu nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Dù cơ chế hình thành khác nhau, điểm chung của hai bệnh lý này đều liên quan đến sự tắc nghẽn dòng máu trong lòng mạch.
Theo BS Lưu Bác Nhân, chuyên gia về dinh dưỡng học, nhồi máu cơ tim xảy ra khi máu đông hình thành ngay tại chỗ trong động mạch vành, giống như “cặn bẩn tích tụ trong đường ống nước”, khiến dòng chảy bị chặn lại.
Trong khi đó, đột quỵ thiếu máu não thường do các vật thể như cục máu đông, mỡ, bọt khí hoặc tế bào bất thường di chuyển theo dòng máu rồi mắc kẹt tại mạch máu não.
“Về bản chất, huyết khối là tình trạng máu đông hình thành tại chỗ, còn tắc mạch là do vật thể di chuyển gây bít tắc ở vị trí khác. Tuy nhiên, cách phòng ngừa hai tình trạng này lại khá giống nhau”, bác sĩ cho biết.
Động tác nhón chân giúp giảm nguy cơ đột quỵ
Một trong những cách đơn giản được bác sĩ khuyến nghị là tập nhón chân thường xuyên. Khi thực hiện động tác này, nhóm cơ bắp chân co lại, đóng vai trò như “máy bơm” hỗ trợ đẩy máu từ tĩnh mạch trở về tim.
Theo bác sĩ, bắp chân còn được ví như “trái tim thứ hai” của cơ thể. Nếu vùng cơ này hoạt động kém, dòng máu tĩnh mạch dễ bị ứ trệ, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.
Bài tập nhón gót chân hướng về tường là một động tác đơn giản nhưng có thể thực hiện hằng ngày để hỗ trợ lưu thông máu và tăng cường sức khỏe chi dưới. Khi tập, người thực hiện đứng thẳng, mặt hướng về phía tường, hai tay đặt lên tường để giữ thăng bằng.
Từ từ nhón gót chân lên, giữ tư thế trong khoảng 3 giây để cảm nhận sự co lại của cơ bắp chân, sau đó hạ gót chân xuống một cách chậm rãi.
Động tác này nên được lặp lại nhiều lần trong ngày, với tổng số khoảng 60 lần, giúp kích hoạt nhóm cơ bắp chân – bộ phận được ví như “trái tim thứ hai” của cơ thể.
Việc duy trì bài tập đều đặn không chỉ hỗ trợ tăng sức mạnh cơ bắp, mà còn góp phần thúc đẩy tuần hoàn máu, ổn định huyết áp và giảm nguy cơ hình thành huyết khối. Ngoài ra, thói quen vận động nhẹ nhàng này còn mang lại lợi ích lâu dài cho xương khớp và chức năng não bộ nếu được duy trì thường xuyên.
Ngoài nhón chân, việc xoay cổ chân hoặc đi bộ nhanh cũng mang lại hiệu quả tương tự. Những chuyển động lặp lại ở chi dưới giúp tăng lưu thông máu, hạn chế tình trạng máu “đặc” hoặc lưu thông chậm trong lòng mạch.
Các chuyên gia khuyến nghị mỗi người nên duy trì ít nhất 150 phút vận động cường độ trung bình mỗi tuần, như đi bộ nhanh. Thói quen này không chỉ cải thiện tuần hoàn mà còn hỗ trợ phục hồi lớp nội mạc mạch máu, từ đó giảm nguy cơ hình thành huyết khối.
Ăn uống và thói quen sinh hoạt quyết định nguy cơ
Bên cạnh vận động, chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa huyết khối.
Theo bác sĩ, một trong những yếu tố nguy cơ lớn là tình trạng máu “quá đặc”. Việc uống đủ nước mỗi ngày là điều cần thiết, với lượng nước có thể tính theo công thức cân nặng nhân 30 ml. Khi cơ thể đủ nước, máu lưu thông dễ dàng hơn, giảm nguy cơ đông vón.
Ngoài ra, các thực phẩm giàu axit béo omega-3 như cá biển, quả óc chó, dầu hạt lanh được cho là có khả năng giảm độ nhớt của máu và hạn chế phản ứng viêm trong lòng mạch. Các hợp chất thực vật có trong hành tây, đậu nành lên men cũng góp phần bảo vệ thành mạch và hỗ trợ chống hình thành cục máu đông.
Dù vậy, bác sĩ lưu ý những biện pháp này chỉ mang tính hỗ trợ. Với những người có yếu tố nguy cơ cao như bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc tiền sử đột quỵ, việc thăm khám định kỳ và tuân thủ điều trị vẫn là yếu tố then chốt.
GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối, nguyên Hiệu trưởng Đại học Y Dược TP HCM, giám đốc đầu tiên của Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, trút hơi thở cuối cùng vào 2h03 ngày 29/6, hưởng thọ 92 tuổi, sau thời gian lâm bệnh. Ông ra đi, nhưng di sản về tri thức, quản trị và y đức vẫn tiếp tục là nền tảng cho nhiều thế hệ y bác sĩ kế thừa.
Những năm đầu thập niên 1990, trong bối cảnh đào tạo y khoa còn tách rời thực hành lâm sàng, GS Hối là một trong những người đầu tiên theo đuổi ý tưởng táo bạo: trường y phải có bệnh viện riêng. Ông cho rằng bác sĩ bệnh viện thực hành phải gánh hai vai trò không thể tách rời là chữa bệnh và dạy học, đồng hành cùng sinh viên ngay tại giường bệnh. Từ tư duy đó, năm 1994, phòng khám đa khoa có giường lưu đầu tiên được hình thành cạnh trường - "viên gạch đầu tiên" của mô hình Trường - Viện tại Việt Nam.
PGS.TS.BS Trần Thị Trung Chiến, nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế, nhớ lại thời điểm đó: "Mô hình này lúc bấy giờ rất lạ, chưa từng có tiền lệ. Phải nhìn lại chặng đường hơn 30 năm mới thấy hết nỗ lực của tập thể và đặc biệt người tích cực, tâm huyết nhất chính là giáo sư Nguyễn Đình Hối".
Không vốn, không kinh nghiệm quản trị bệnh viện, lại đối mặt nhiều rào cản cơ chế, ông kiên trì "gõ cửa từng nơi" để bảo vệ mô hình. Năm 2000, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM chính thức ra đời, trở thành một trong những bệnh viện đại học tự chủ đầu tiên. Hình ảnh vị giáo sư - hiệu trưởng kiêm giám đốc bệnh viện đội mũ bảo hộ, cầm xẻng trong lễ khởi công cơ sở mới năm 2006 đến nay vẫn được nhắc như biểu tượng của tinh thần dấn thân.
Triết lý "học để biết dừng dao mổ" và người thầy của nhiều thế hệ bác sĩ
Sinh năm 1936 tại Thanh Hóa, trong một gia đình khoa bảng, Nguyễn Đình Hối từng đạp xe hơn 200 km ra Hà Nội dự thi đại học và đỗ thủ khoa cả hai trường Sư phạm và Y khoa năm 1954. Chọn nghề y theo tâm nguyện của gia đình, cái duyên sư phạm vẫn gắn chặt với ông suốt cuộc đời.
Là học trò của "tượng đài ngoại khoa" Tôn Thất Tùng, giáo sư Hối được truyền ngọn lửa đam mê ngoại khoa cùng triết lý "học y là học cách làm người". Trong nhiều thập kỷ gắn bó với phòng mổ và bục giảng, ông luôn nhấn mạnh: "Bác sĩ phải được bệnh nhân tin tưởng giao tính mạng, giảng viên phải được sinh viên tin yêu. Nếu không đạt được điều đó thì phải xem lại mình".
Luôn trăn trở tìm cách "bớt đau nhất cho bệnh nhân", ông nổi tiếng với triết lý: "Học kỹ thuật mổ có thể 3-5 năm là học được, nhưng học để không mổ, để biết dừng lại, thì phải học cả đời".
PGS Ngô Quốc Đạt, nguyên hiệu trưởng Đại học Y Dược TP HCM, cho biết vẫn khắc sâu bài học này trong những buổi giao ban cùng thầy. Ông đặc biệt nhớ lời dặn của giáo sư Hối: "Nếu đã có chỉ định mổ mà vẫn giúp bệnh nhân không phải mổ mà hết bệnh mới là xuất sắc" và "nếu chúng ta sai, hãy xin lỗi người bệnh".
TS Trần Chí Cường, Chủ tịch Hội Can thiệp thần kinh TP HCM, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, nhớ về người thầy đã "đặt những viên gạch nền móng cho tư duy y học hiện đại", ủng hộ những kỹ thuật mới cùng ký ức những buổi duyệt mổ nghiêm cẩn nhưng đầy tính gợi mở. Chính trong những thời điểm khó khăn nhất, câu nói: "Cậu làm đi, nhưng hãy làm thật cẩn thận" của giáo sư đã trở thành kim chỉ nam cho sự trưởng thành của bác sĩ Cường.
Sự tận tâm của GS Hối còn thể hiện qua những bài học về sự kiên nhẫn. PGS Đỗ Đình Công, nguyên Trưởng phòng Kế hoạch và Đào tạo Bệnh viện ĐH Y Dược kể nhiều lần ông nóng vội vì sinh viên, giáo sư Hối bình tĩnh dặn dò: "Anh phải biết muốn dạy điều gì cho học viên mình phải nói cả trăm lần, muốn quen khám bụng thì phải khám trăm lần".
Không chỉ chú trọng chuyên môn, ông còn thấu hiểu hoàn cảnh người học. PGS Lê Văn Quang nhớ lại khi biên soạn giáo trình, thầy dặn không được lấy lời nhiều vì "sinh viên nghèo lắm, chỉ cần đủ trang trải chi phí in ấn và nhuận bút vừa phải, làm sao để các em còn có thể mua được sách học".
Trong ký ức đồng nghiệp, giáo sư Hối là người nghiêm khắc nhưng giàu nhân văn. GS Đặng Hanh Đệ, nguyên Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch và Lồng ngực, Bệnh viện Việt Đức, nhắc những năm chiến tranh ác liệt, giáo sư Hối không chỉ cấp cứu tại các vùng bom đạn mà còn trực tiếp tham gia điều phối công việc chuyên môn, hướng dẫn sinh viên giữa điều kiện vô cùng khó khăn.
"Cuốn từ điển sống" và những bữa cơm giao ban
Là một nhà khoa học uyên bác, giáo sư Hối là tác giả của 6 sách chuyên khảo, chủ biên 10 tập "Bài giảng Bệnh học Ngoại khoa", cùng nhiều bộ bách khoa thư, từ điển y khoa Anh - Pháp - Việt. Trong ký ức của phu nhân Bành Uyển Nghi, ông thông minh, dí dỏm, sống tình nghĩa, hiếu thuận và được mọi người yêu mến gọi là "cuốn từ điển sống".
Dù gánh vác khối lượng công việc khổng lồ, ông vẫn là người cha mẫu mực. PGS Nguyễn Hoàng Bắc (con trai giáo sư Hối, hiện là Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM) chia sẻ tài sản vô giá ông để lại cho các con chính là "bữa cơm giao ban" mỗi tối. Bằng sự ân cần, ông lắng nghe, nhắc nhở và dạy những kỹ năng sống "không sách vở nào dạy được".
Với những đóng góp to lớn, ông được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân, nhận Huân chương Lao động hạng Nhì, hạng Ba, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì, Giải thưởng Tôn Thất Tùng, Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng cùng nhiều ghi nhận trong và ngoài nước. Năm 2025, ông được trao Giải thưởng "Thành tựu trọn đời" của Hiệp hội Quản lý Bệnh viện châu Á.
Nhưng như nhiều đồng nghiệp nhận định, phần thưởng lớn nhất của ông không nằm ở danh hiệu, mà ở những thế hệ bác sĩ trưởng thành từ triết lý y đức, y lý và y thuật mà ông truyền lại.
Linh cữu quàn tại: Nhà tang lễ Quốc gia Phía Nam, số 5 Phạm Ngũ Lão, phường Hạnh Thông, TP HCM.
Lễ viếng: Từ 15h00 ngày 29/6 đến 8h ngày 1/7.
Lễ động quan: 9h ngày 1/7.
An táng: Hoa viên Nghĩa trang Bình Dương, Phường Chánh Phú Hòa, TP HCM.
