9 ngày đấu hỏa lực không ngừng giữa Mỹ và Iran ở Trung Đông

Cơ quan tình báo quốc phòng Ukraine (HUR) cho biết lực lượng Nga đã tiến hành một cuộc tập kích hỗn hợp kéo dài nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự và trọng yếu của Ukraine vào trưa, chiều 13.5.

Theo Kyiv Independent, còi báo động không kích đầu tiên vang lên vào khoảng 11:00 sáng 13.5 (giờ địa phương) tại một số khu vực của Ukraine. Sau đó, giới chức ở miền trung, miền tây và miền nam Ukraine báo cáo đã ghi nhận các vụ nổ tại khu dân cư, có thương vong và hoạt động của lực lượng phòng không.

Hệ thống cảnh giới của Ukraine phát tín hiệu có khoảng 200 máy bay không người lái (UAV) hoạt động trong không phận Ukraine. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói rằng Nga có thể đã phóng hơn 800 UAV trong đợt tấn công tối 12.5 và ngày 13.5.

Kênh quan sát chiến sự "Monitor" ở Ukraine đã công bố đồ họa cho thấy các nhóm UAV tầm xa tiến vào không phận Ukraine từ phía Belarus. Một nhóm UAV khác tiến vào Ukraine từ biển Đen và hướng về phía tây đến các tỉnh Ivano-Frankivsk, Chernivtsi và Ternopil.

Tại tỉnh Rivne ở phía tây Ukraine, giới chức thông báo một cuộc tấn công bằng UAV của Nga đã đánh trúng một tòa nhà dân cư, khiến 3 người thiệt mạng và 4 người khác bị thương, theo lời Thống đốc Rivne Oleksandr Koval. Các tỉnh Odessa, Cherkasy cũng ghi nhận thương vong.

Giới chức Ukraine thời gian qua đánh giá lực lượng Nga đang gia tăng tần suất các đợt tấn công UAV vào ban ngày, so với trước đây thường chỉ tập kích vào ban đêm và rạng sáng.

Cũng trong ngày 13.5, Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine thông báo đã tấn công các cơ sở năng lượng trên lãnh thổ Nga, bao gồm kho cảng dầu Tamanneftegas ở tỉnh Krasnodar và nhà máy khí đốt ở tỉnh Astrakhan. Các cuộc tấn công đã gây ra hỏa hoạn tại các bể chứa. Một nhà máy lọc dầu ở tỉnh Yaroslavl, nằm ở phía đông bắc Moscow, cũng bị tấn công.

Trong tuyên bố ngày 13.5, Bộ Quốc phòng Nga nói rằng các lực lượng nước này đã gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng năng lượng và giao thông vận tải được quân đội Ukraine sử dụng, các khu vực lắp ráp, lưu trữ và phóng UAV, các khu vực triển khai tạm thời của các lực lượng vũ trang Ukraine tại 147 địa điểm. Moscow cũng tuyên bố đánh chặn 572 UAV Ukraine.

Nga và Ukraine không bình luận về tuyên bố của đối thủ. Hai bên cũng phủ nhận tấn công dân thường và hạ tầng dân sự.

Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 13.5 tuyên bố rằng Moscow sẽ tiếp tục hiện đại hóa lực lượng hạt nhân chiến lược và phát triển các hệ thống tên lửa mà ông cho rằng có khả năng vượt qua tất cả các hệ thống phòng thủ hiện tại và tương lai.

Trước đó, ông Putin ngày 12.5 thông báo về vụ thử nghiệm tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) Sarmat, với tầm bắn hơn 35.000 km. Tổng thống Nga khẳng định “đây là tên lửa mạnh nhất thế giới, có thể xuyên thủng mọi hệ thống phòng thủ hiện tại và tương lai” và dự kiến được đưa vào biên chế cuối năm nay.

AFP ngày 13.5 dẫn báo cáo từ Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA), có trụ sở tại Mỹ, cho thấy nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga vào Liên minh châu Âu (EU) đã chạm mức cao nhất trong quý 1/2026, mức cao nhất trong cùng kỳ kể từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát đầu năm 2022.

IEEFA cho biết các chuyến hàng khí đốt của Nga qua đường ống đến EU phần lớn đã dừng lại, tuy nhiên các quốc gia vẫn đang tiếp tục mua LNG của Nga thông qua các tàu chở dầu, với những bên mua hàng đầu gồm Pháp, Tây Ban Nha và Bỉ.

Theo báo cáo, EU đã nhập khẩu 6,9 tỉ m3 khí đốt của Nga trong 3 tháng đầu năm nay, tăng 16% so với quý 1/2025 và là mức cao nhất kể từ năm 2022.

Xu hướng này tiếp tục diễn ra trong tháng 4, với lượng nhập khẩu tăng 17% so với cùng kỳ năm ngoái, đại diện IEEFA cho biết.

Sự gia tăng này diễn ra trong bối cảnh các quốc gia trên toàn thế giới đang nỗ lực tìm kiếm nguồn cung năng lượng để thay thế cho các chuyến hàng bị gián đoạn trong thời gian diễn ra chiến sự ở Trung Đông.

EU đã cam kết chấm dứt hoàn toàn việc nhập khẩu khí đốt và dầu mỏ của Nga vào cuối năm 2027. Cũng theo báo cáo, các quốc gia EU ngày càng chuyển hướng sang Mỹ, với lượng LNG nhập khẩu từ Mỹ tăng hơn 3 lần trong giai đoạn từ năm 2021 đến 2025.

Tin Gốc: Thanh Niên

Sau khi chiến sự giữa Mỹ - Israel với Iran nổ ra hồi cuối tháng hai, tàu hàng này cùng thủy thủ đoàn gồm 23 công dân Philippines bỗng nhiên bị cuốn vào vòng xoáy xung đột quốc tế và đối mặt hiểm nguy rình rập. Đây là một trong hàng trăm tàu hàng mắc kẹt ở vịnh Ba Tư do eo biển Hormuz bị phong tỏa.

Sau hơn một tháng neo đậu tại vùng Vịnh, các thủy thủ Philippines trên tàu hàng không được nêu tên này phải đi đến quyết định sinh tử: Có nên thực hiện hải trình dài 6 tiếng qua eo biển Hormuz hay không. Họ không còn lối thoát nào khác ngoài việc phải đi qua đây, dù nguy hiểm luôn rình rập bởi thủy lôi và các cuộc tấn công từ Iran.

'Chỉ cần thoát khỏi đây'

Trong thời gian mắc kẹt, các thành viên thủy thủ đoàn đã chọn ngủ ngay trên sàn gần cửa ra vào, vị trí gần trung tâm con tàu hơn, đề phòng trường hợp bị tấn công. Những người khác chuẩn bị sẵn ba lô cứu sinh chứa thức ăn và hộ chiếu. Một số người mặc sẵn áo phao. Họ cùng nhau cầu nguyện.

Tổng cộng 5 cuộc bỏ phiếu đã được các thủy thủ tiến hành trong hơn một tháng. Trước mỗi lần bỏ phiếu, thuyền trưởng đều phát cho thủy thủ bản sao thư từ công ty vận tải Hy Lạp quản lý con tàu.

Theo lời kể của hai thủy thủ, nội dung thư thúc giục họ bằng những lời lẽ ngày càng gay gắt để họ chấp nhận lên đường, đồng thời bày tỏ nỗi "thất vọng" mỗi lần các thủy thủ từ chối chấp nhận rủi ro.

Mặt tích cực là công ty cam kết sẽ trả thêm hai tháng lương cho họ nếu đồng ý lên đường. Phía công ty còn khẳng định đã xin phép Iran êm xuôi, dù trước đó từng có tàu bị tấn công khi mạo hiểm đi qua Hormuz.

"Chỉ cần thoát khỏi đây là đầu óc nhẹ nhõm, không còn phải sợ hãi hay mất ngủ hàng đêm nữa", một thủy thủ cho hay.

Mặt tiêu cực là, như một thủy thủ nói, "chúng tôi có thể bị tên lửa bắn nổ tung, hoặc chuyện gì đó đại loại vậy".

Trong 4 lần bỏ phiếu đầu tiên, các thủy thủ đều phản đối và gửi lời xin lỗi đến công ty vì họ vẫn quá sợ hãi. Dù sau đó vài người bắt đầu thay đổi ý định, thuyền trưởng vẫn kiên quyết giữ vững lập trường: "Chỉ cần một người nói không, tất cả chúng ta đều ở lại".

Đến cuộc bỏ phiếu thứ 5 vào cuối tháng 3, các phiếu thuận xuất hiện như "hiệu ứng domino", một thủy thủ kể. Họ đã bấm bụng bỏ phiếu đồng ý vượt eo biển do chịu áp lực quá lớn.

20 phút nghẹt thở

Vài ngày sau khi Mỹ và Iran công bố lệnh ngừng bắn hôm 7/4, đồng thời nhận được cam kết rằng các thủ tục xin phép đã hoàn tất, thủy thủ đoàn quyết định khởi hành.

Không bao lâu sau, hai chiếc xuồng cao tốc, mỗi chiếc chở khoảng ba người, bắt đầu bám đuôi con tàu, hai thủy thủ kể. Một thành viên thủy thủ đoàn dùng ống nhòm để quan sát và phát hiện súng máy trên xuồng. Anh hét lớn: "Nằm xuống, có súng kìa!".

Điều tồi tệ nhất cuối cùng cũng xảy ra. Khi con tàu đang di chuyển qua eo biển Hormuz, một trận mưa đạn trút xuống họ. Thủy thủ đoàn nháo nhào tìm nơi ẩn nấp.

Một thủy thủ kể anh nghe thấy tiếng động như "búa gõ keng, keng". Lúc đầu, anh nghĩ đó là tiếng sửa chữa trên tàu, nhưng rồi bộ đàm vang lên thông báo về vụ tấn công. Các thủy thủ cho biết những loạt đạn liên tục nhắm vào tàu trong hơn 20 phút.

Đạn xuyên thủng cửa kính đài chỉ huy, sượt qua một thủy thủ khi anh đang cúi rạp người để phát tín hiệu cấp cứu. Các thủy thủ phát hiện ít nhất 9 vết lõm do trúng đạn trên tàu, trong đó có hai viên bắn xuyên cửa kính.

Một thủy thủ cho rằng những loạt súng này là tín hiệu "cảnh cáo" từ lực lượng hải quân Iran, do con tàu hơi chệch khỏi tuyến đường được cấp phép, đi vào vùng nước nông hơn và sát bờ hơn so với bình thường.

Nhưng việc nã đạn xuyên qua cửa kính vào thẳng đài chỉ huy đang có người trực lại không hề giống lời cảnh cáo thông thường.

Một thủy thủ kể trước khi tiếng súng vang lên, người trên xuồng đã giơ súng và ra hiệu cho họ chạy vào trong. "Tôi đoán họ chỉ muốn ra hiệu rằng chúng tôi đang đi sai đường, tôi cũng không rõ nữa", anh nói.

Thủy thủ này cho biết anh từng rất sợ tàu trúng tên lửa hay thủy lôi trong quá trình đi qua eo biển, và cảm thấy may mắn vì lực lượng trên xuồng cao tốc chỉ khai hỏa đạn súng máy, vốn không có khả năng gây hư hại nặng cho những tàu hàng cỡ lớn. Con tàu cuối cùng đi qua eo biển Hormuz an toàn và đang trên đường quay trở lại Nam Mỹ.

Công ty quản lý tàu chưa từng công bố thông tin về vụ tấn công này trước đây. Họ thường không công khai những chi tiết như vậy để không khiến các thủy thủ hoang mang.

Tuy nhiên, dựa trên các dữ liệu thu thập được, Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh cho biết đã có hơn 20 tàu bị tấn công khi tìm cách vượt qua Hormuz. Một số tàu đã phải đối mặt với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, hỏa lực từ pháo hạm, nguy cơ bị bắt cùng rủi ro từ thủy lôi Iran rải ở eo biển.

Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, ít nhất 11 thủy thủ đã thiệt mạng trong các sự cố ở Trung Đông kể từ khi xung đột nổ ra.

Một thủy thủ trên tàu hàng khác cho biết anh đã bị mắc kẹt tại vùng Vịnh cùng hơn 60 thủy thủ đến từ Philippines suốt 75 ngày. Tàu của họ có thể tự lọc nước ngọt và họ đã câu cá để bổ sung cho lượng thực phẩm đang cạn kiệt. Tuần này, họ cuối cùng cũng vượt qua được eo biển.

Theo Stephen Cotton, Tổng thư ký Liên đoàn Công nhân Vận tải Quốc tế (ITF), họ đã nhận được hơn 2.000 câu hỏi từ các thủy thủ về cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz, với những thắc mắc như "tôi được hưởng thêm khoản phụ cấp nào trong vùng chiến sự? Sẽ ra sao nếu tàu của chúng tôi hết thức ăn hoặc thuốc men? Liệu tôi có thể rời con tàu này để về nhà không?".

Theo thỏa ước tập thể, các thủy thủ làm việc trong vùng nguy hiểm sẽ được nhận gấp đôi lương và có quyền từ chối ra khơi. Tuy nhiên, việc xin hồi hương lại rất khó khăn về mặt thủ tục và điều phối, bởi tàu luôn cần một số lượng thuyền viên tối thiểu để duy trì hoạt động an toàn, ngay cả khi đang neo đậu. Các thủy thủ cũng lo ngại rằng chỉ một lần từ chối cũng có thể khiến họ bị đưa vào danh sách đen và mất cơ hội đi biển sau này.

Nhiều thủy thủ vẫn sẵn sàng mạo hiểm vì gánh nặng mưu sinh của gia đình ở quê nhà. Thủy thủ Philippines trên con tàu bị tấn công cho hay một thành viên trong đoàn từng đùa rằng muốn tên lửa bắn trúng tàu để được nhận tiền trợ cấp. Khi đó anh đã gắt lại: "Cậu điên à? Bị tấn công như vậy là mất mạng đấy".

Ít nhất 8 thủy thủ, phần lớn là người Philippines, đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Yemen nhằm vào tàu thương mại ở Biển Đỏ trong suốt cuộc xung đột tại Gaza.

Cổng Nước mắt Hormuz

Hanz Chester Galuno, thủy thủ trên tàu chở hàng Minoan Glory treo cờ Liberia, cho hay tàu đang neo đậu tại một cảng của Iran để chờ bốc dỡ lô hàng nông sản thì chiến sự nổ ra.

Trong thời gian bị mắc kẹt, thủy thủ đoàn trên tàu hạn chế tối đa thời gian ra ngoài, trừ khi phải làm những công việc cần thiết như kiểm tra dây buộc tàu hay trực canh. Galuno cho biết anh từng nhìn thấy những quả tên lửa "từ đất liền cứ thế lao vút lên trời".

Các thành viên thủy thủ đoàn hầu như không ngần ngại khi công ty thông báo họ có thể băng qua eo biển vào ngày 1/4. Họ muốn "ra khơi và di chuyển vì ở trong đó rất đáng sợ", Galuno nói. Trên đường đi, Galuno cho biết mình đã nhìn thấy ít nhất ba con tàu bị hư hại vì UAV và tên lửa.

Họ vỡ òa sung sướng khi đến gần lối ra của eo biển. Các thủy thủ đã chuẩn bị sẵn một tờ giấy A4 ghi dòng chữ "Tôi đã ở Cổng Nước mắt Hormuz" để chụp ảnh kỷ niệm.

Các thành viên thủy thủ đoàn cùng tạo dáng với tờ giấy, người giơ ngón tay cái, người làm biểu tượng hòa bình hoặc chắp tay cầu nguyện. Một vài người còn vờ như đang nhìn qua ống nhòm.

Galuno cho hay anh biết "Cổng Nước mắt" thực chất là biệt danh của eo biển Bab el-Mandeb đầy hiểm nguy trong lịch sử, nhưng các thủy thủ vẫn thích gọi như vậy với Hormuz vì nghe hợp tai.

Khi đã vượt qua eo biển an toàn, các thủy thủ lập tức mở tiệc nướng ăn mừng. "Đúng không khí Philippines, mọi người nhảy múa để tìm lại niềm vui", anh kể.

Họ cũng hát karaoke, và chọn ca khúc Under the Same Sun (Dưới cùng một Mặt trời) của ban nhạc rock Scorpions đến từ Đức làm bài hát chủ đề cho khoảnh khắc đó, bởi tất cả thủy thủ đều lênh đênh dưới chung một bầu trời, Galuno giải thích.

"Sao chúng ta không thể ngừng chiến đấu. Vì tất cả đều sống dưới chung một bầu trời", các thủy thủ cùng cất tiếng hát khi eo biển Hormuz dần lùi lại phía sau.

Tin Gốc: Vnexpress

Nội dung thảo luận của thượng đỉnh G7 lần này tập trung vào các chủ đề: thách thức địa chính trị, cuộc xung đột Iran, cuộc chiến Ukraine cũng như quan hệ giữa nước này và châu Âu, tăng trưởng kinh tế toàn cầu, trí tuệ nhân tạo (AI).

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump đến với hội nghị sau thông báo đạt khung thỏa thuận hòa bình với Iran được xem là yếu tố tích cực cho thượng đỉnh G7 lần này khi các thành viên của nhóm tạm bớt lo về nguồn cung năng lượng. Qua đó, các thành viên còn lại của G7 đều lên tiếng ủng hộ Mỹ trong việc tiến hành các thỏa thuận với Iran, dù Tổng thống Trump vẫn chưa thông tin chi tiết nội dung thỏa thuận. Theo AP, tuyên bố chung của G7 hoan nghênh thỏa thuận Mỹ-Iran và ủng hộ một phái bộ quốc tế, do Anh và Pháp dẫn đầu, để bảo vệ tàu và tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại ở eo biển Hormuz.

Đặc biệt, một diễn biến bất ngờ là Tổng thống Trump đã cùng các nhà lãnh đạo còn lại trong nhóm đưa ra tuyên bố chung hứa hẹn tăng cường hỗ trợ quân sự cho Ukraine và tăng cường các biện pháp trừng phạt đối với Nga. Cụ thể, tuyên bố nêu: "Chúng tôi, các nhà lãnh đạo của G7, đoàn kết ủng hộ Ukraine trong việc bảo vệ tự do, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nước này". Qua đó, G7 "cam kết gia tăng áp lực lên nền kinh tế chiến tranh của Nga" và "tăng cường các biện pháp trừng phạt của chúng tôi, bao gồm cả các biện pháp trừng phạt đối với lĩnh vực dầu khí".

Tuyên bố chung cũng đề cập Trung Quốc khi phản đối "bất kỳ nỗ lực đơn phương nào nhằm thay đổi hiện trạng, đặc biệt là bằng vũ lực hoặc cưỡng ép ở Biển Đông và biển Hoa Đông, eo biển Đài Loan".

Mặc dù đưa ra tuyên bố chung ủng hộ Kyiv, nhưng sự cam kết của Mỹ đối với vấn đề Ukraine vẫn bị lo ngại có thể đảo ngược, nhất là khi Tổng thống Trump vẫn tỏ ý thân thiện với Tổng thống Nga Vladimir Putin. Lo ngại càng trở nên lớn hơn khi phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh G7, Tổng thống Trump đã báo hiệu Ukraine không phải ưu tiên của Washington. Ông nói rằng Mỹ "không liên quan gì" cuộc chiến Ukraine và cuộc chiến này cách Mỹ "hàng ngàn dặm".

Không những vậy, ngay trước khi hội nghị diễn ra, Mỹ ngày 12.6 đã áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu ngăn chặn tất cả các quyền truy cập của người nước khác vào các mô hình Fable 5 và Mythos 5 của Claude - một ứng dụng AI được phát triển bởi Công ty Anthropic (Mỹ). Đây là các mô hình AI đột phá nhưng hiện Mỹ đã hạn chế sự tiếp cận của nước ngoài. Điều này nhấn mạnh sự thiếu hợp tác về vấn đề AI và chủ quyền công nghệ giữa Mỹ với các thành viên còn lại của G7.

Chính những sự chia rẽ vừa nêu cùng với việc Mỹ tồn tại nhiều bất đồng, nhất là về thương mại và chính sách thuế quan, với các thành viên còn lại khiến nhiều người cho rằng G7 đang dần trở thành G6+1 (tức Mỹ và nhóm 6 thành viên còn lại của G7).

Kịch bản chia rẽ càng lớn hơn khi Tổng thống Trump phát biểu với báo giới trong chuyến thăm Trung Quốc mới đây rằng hợp tác giữa Washington và Bắc Kinh là mô hình G2. Cụ thể, ông nói rằng: "Họ có G7, họ có G8, đây là G2". Cách tiếp cận này làm suy yếu những nỗ lực của các đồng minh truyền thống của Mỹ, dẫn đầu là châu Âu, trong việc thể hiện một mặt trận thống nhất trước các tranh chấp thương mại với Trung Quốc. Gần đây, vị chủ nhân Nhà Trắng cũng thể hiện rõ việc hạn chế leo thang căng thẳng với Bắc Kinh.

Ra đời vào đầu thập niên 1970 giữa cuộc khủng hoảng dầu mỏ và hệ thống tiền tệ Bretton Wood trên đà sụp đổ, G7 là tập hợp các nền dân chủ công nghiệp trên thế giới để kiểm soát các cuộc khủng hoảng toàn cầu. Trong những thập niên tiếp theo, G7 đã phối hợp ứng phó với những thách thức như kết thúc Chiến tranh Lạnh, khủng bố, biến đổi khí hậu, đại dịch Covid-19 và cuộc chiến ở Ukraine. Thế nhưng, các nước G7 vào năm 1980 chiếm hơn 60% GDP toàn cầu và gần 14% dân số thế giới, thì giờ đây chỉ còn chiếm 44% GDP và chưa đến 10% dân số toàn cầu. Sự bứt phá của nền kinh tế Trung Quốc, tăng trưởng ở Ấn Độ và sự trỗi dậy của các cường quốc kinh tế như Hàn Quốc hay một số quốc gia ở Đông Nam Á đang khiến cho ảnh hưởng kinh tế của nhiều thành viên G7 ở châu Âu ngày càng giảm sút. Chính thực tế vừa nêu đang khiến cho vai trò của G7 cũng giảm đi trên trường quốc tế.

Tin Gốc: Thanh Niên