Bà Kelly Gunn (46 tuổi) sống ở Mỹ, cho biết từng phát hiện một khối u ở vú trái gần 10 năm trước. Năm 2016, sau khi thăm khám, các bác sĩ giải thích bà có mô vú dày và khối u hình hạt hạnh nhân nhiều khả năng liên quan đến nội tiết tố nên “có lẽ là lành tính”.
Đến tháng 10/2020, kết quả chụp nhũ ảnh phát hiện thêm một khối u ở vú phải của bà nhưng sinh thiết khi đó cho thấy khối u không phải ung thư.
Bà Kelly duy trì chụp nhũ ảnh hằng năm và sau lần siêu âm vào tháng 4/2024, bà tiếp tục được thông báo rằng khối u lành tính.
Vài tuần sau, bà Kelly bất ngờ nôn sau khi uống một cốc bia vào buổi tối. Trước đó, bà chưa từng gặp phản ứng như vậy khi sử dụng đồ uống có cồn. Lo lắng, bà quyết định siêu âm lần hai và chụp cộng hưởng từ (MRI) để tìm ra nguyên nhân.
Kết quả sinh thiết lần này xác nhận nữ bệnh nhân mắc ung thư vú giai đoạn 1 với 7 khối u ở vú phải, trong đó có những khối u đã âm thầm phát triển trong nhiều năm. Bà được phẫu thuật cắt bỏ cả hai bên vú và tái tạo vú mới.
Điều an ủi là ung thư chưa lan đến các hạch bạch huyết. Do khối u phát triển dưới tác động của hai hormone sinh dục nữ là estrogen và progesterone, bà Kelly được điều trị bằng thuốc ức chế hoạt động của buồng trứng.
Bà Kelly cho biết tác dụng phụ của thuốc rất nặng nề khi hiệu quả giảm dần sau mỗi chu kỳ ba tháng. Cuối cùng, bà quyết định cắt bỏ cả hai buồng trứng và ống dẫn trứng vào tháng 9/2025.
Sau ca phẫu thuật, nữ bệnh nhân phải đối mặt với các cơn bốc hỏa, đau khớp dữ dội và tình trạng mệt mỏi kéo dài. Vì mắc dạng ung thư nhạy cảm với hormone, bà không thể sử dụng liệu pháp hormone thay thế (HRT) hay các phương pháp tương tự để giảm triệu chứng.
Hiện bà Kelly tới gặp bác sĩ chuyên khoa ung thư để tái khám ba tháng một lần. Dù bệnh chưa di căn đến hạch bạch huyết, bà vẫn luôn lo ngại có thể còn những tế bào ung thư “ngủ yên” trong cơ thể.
Sau quá trình điều trị, bà Kelly thường xuyên chia sẻ câu chuyện của mình trên mạng xã hội để động viên những người gặp hoàn cảnh tương tự. Bà khuyến khích phụ nữ lắng nghe cơ thể, tiếp tục tìm kiếm ý kiến y tế nếu cảm thấy có điều bất thường và không từ bỏ việc khám bệnh khi các triệu chứng vẫn kéo dài.
Theo Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ, mỗi bệnh nhân mắc ung thư vú gặp những triệu chứng khác nhau. Các bác sĩ cho biết một số dấu hiệu cảnh báo ung thư vú nên chú ý là: có khối u mới mọc ở ngực hoặc dưới cánh tay; một bên ngực sưng hoặc một phần ngực bị sưng; kích ứng hoặc lõm da ở ngực; ngực bị đỏ, da bong tróc; ngực bị đau không rõ nguyên nhân…
Các triệu chứng này có thể là dấu hiệu của một bệnh lý khác không phải ung thư. Tuy nhiên, phụ nữ nên để ý đến tình trạng sức khỏe, quan sát những biểu hiện bất thường của cơ thể để kịp thời thăm khám, điều trị.
Tại Mỹ, sau ung thư da, ung thư vú là loại ung thư phổ biến nhất được chẩn đoán ở phụ nữ. Tỉ lệ sống sau khi mắc ung thư vú đã tăng lên, số người tử vong vì ung thư vú đã giảm. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm vẫn sẽ tăng khả năng giúp người bệnh chữa khỏi ung thư vú.
Theo Mark Travers, ở góc nhìn thông thường, né tránh nhiệm vụ khó hoặc phức tạp bị xem là thiếu nỗ lực. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, đây là biểu hiện của tư duy tối ưu hóa. Người thông minh thường tìm giải pháp nhàn hạ hơn như tự động hóa, đơn giản hóa quy trình hoặc loại bỏ các bước không cần thiết.
Nghiên cứu công bố trên tạp chí Neuroscience & Biobehavioral Reviews chỉ ra người thông minh thường có mức độ kích hoạt não bộ thấp hơn khi thực hiện các nhiệm vụ nhận thức. Nói cách khác, não bộ của họ hoạt động tiết kiệm năng lượng và hiệu quả hơn người khác.
Điều này có nghĩa trong môi trường làm việc, nhóm người thông minh thường tập trung vào việc cải tiến hệ thống thay vì chỉ hoàn thành công việc theo quy trình sẵn có.
Ưu tiên giấc ngủ
Ngủ nướng hoặc ngủ trưa thường bị gắn với sự thiếu kỷ luật. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu về giấc ngủ cho thấy đây là một trong những yếu tố quan trọng nhất đối với hiệu suất nhận thức.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Scientific Reports đã xem xét mối quan hệ giữa trí thông minh linh hoạt và kiểu ngủ, cụ thể là hiện tượng "sóng não trong giấc ngủ" (sleep spindles). Đây là những đợt hoạt động não bộ xuất hiện trong một số giai đoạn nhất định của giấc ngủ, đóng vai trò cốt lõi trong củng cố trí nhớ và khả năng tiếp thu kiến thức mới.
Điều này giúp giải thích vì sao giấc ngủ đầy đủ có liên quan trực tiếp đến khả năng tập trung, ghi nhớ và ra quyết định. Ở chiều ngược lại, thiếu ngủ có thể làm suy giảm đáng kể hiệu suất tư duy, khả năng kiểm soát cảm xúc và tốc độ xử lý thông tin.
Vì vậy, một số người có xu hướng duy trì thói quen ngủ đủ giấc, thậm chí ngủ trưa đều đặn, không xem đây là sự nuông chiều bản thân mà là cách bảo toàn hiệu suất hoạt động của não bộ.
Bỏ qua những điều không đáng
Trong nhiều môi trường, sự phản ứng nhanh và tham gia vào mọi tranh luận thường được đánh giá cao. Tuy nhiên, việc lựa chọn không phản ứng trong nhiều trường hợp lại là biểu hiện cao cấp của trí tuệ cảm xúc (EQ).
Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Frontiers in Public Health, người EQ cao sở hữu khả năng quản lý căng thẳng tốt hơn nhờ cơ chế "tách rời tâm lý" (psychological detachment).
Đây là năng lực tạm thời giữ bản thân không bị ảnh hưởng bởi các tác nhân gây áp lực từ môi trường xung quanh, đặc biệt là sau giờ làm việc. Khả năng này liên quan mật thiết đến sức khỏe tinh thần bền vững và chỉ số hạnh phúc tổng thể.
Đôi khi làm vậy khiến họ bị cho là thờ ơ. Tuy nhiên, theo tiến sĩ Mark, ở góc độ quản lý năng lượng tinh thần, đây là một lựa chọn có chủ đích nhằm tập trung vào những mục tiêu quan trọng hơn.
Các chuyên gia cho rằng không nên đồng nhất những thói quen trên với "trí thông minh" một cách tuyệt đối. Mỗi hành vi đều phụ thuộc vào bối cảnh, môi trường làm việc và đặc điểm cá nhân.
Tuy vậy, điểm chung có thể thấy là những người có xu hướng tối ưu hóa nhận thức thường quan tâm đến việc sử dụng năng lượng một cách hiệu quả, thay vì duy trì trạng thái bận rộn liên tục.
Đầu bếp Vũ Nhất Thông, sáng lập Trung tâm dạy nấu ăn Eric Vũ Cooking Class, cho biết mỗi loại giấy có đặc tính riêng, phục vụ cho những mục đích nấu nướng khác nhau.
Giấy bạc chịu nhiệt cao, giữ ẩm tốt
Giấy bạc (aluminum foil) là kim loại nhôm cán siêu mỏng, thường được sử dụng khi nướng thực phẩm. Người nội trợ lót giấy bạc dưới đáy khay để phản xạ nhiệt, giúp thực phẩm chín nhanh hơn, đồng thời hứng mỡ thừa giúp khay nướng sạch sẽ.
Vật liệu này phát huy tối đa công năng khi dùng để lót nướng các khối thịt lớn hoặc gà, vịt nguyên con.
Khi cần hấp hoặc hầm trong lò, bọc kín thực phẩm bằng giấy bạc sẽ tạo ra một môi trường tuần hoàn hơi nước khép kín. Giấy bac rất hữu ích cho các món như cá hấp xì dầu. Việc gói chặt cá cùng gừng, hành và nước sốt trong giấy bạc rồi cho vào lò nướng sẽ giúp cá thấm đẫm gia vị, thịt mềm mọng do chín bằng chính hơi nước bên trong.
Giấy bạc còn được dùng làm "lá chắn" để che phủ các vùng dễ bị cháy sém (như vành bánh, ức gà) trong lò nướng, làm chậm quá trình hấp thụ nhiệt của khu vực đó.
Giấy nến chống dính tối ưu
Khác với giấy bạc, giấy nến (parchment paper) được làm từ sợi cellulose và phủ một lớp silicone siêu mỏng trên bề mặt. Lớp silicone này tạo ra đặc tính kỵ nước và chống dính gần như tuyệt đối.
Giấy nến là vật liệu không thể thiếu trong nghệ thuật nướng bánh, giúp bánh không bị dính vào đáy khuôn, bề mặt đáy bánh vàng đều.
Giấy nến cũng là vật liệu lý tưởng để nướng rau củ thái miếng đạt độ giòn rụm. Các thử nghiệm từ những chuyên gia ẩm thực cho thấy, bề mặt sáng bóng của giấy bạc làm phản xạ tia nhiệt và giữ lại hơi nước, khiến rau củ dính chặt và bị ỉu (do hấp chín). Ngược lại, bề mặt xốp của giấy nến cho phép hơi nước thoát ra từ từ, duy trì mức truyền nhiệt ổn định giúp đẩy nhanh quá trình caramel hóa.
Ngoài ra, giấy nến loại đục lỗ thường được dùng để lót nồi chiên không dầu hoặc xửng hấp, giúp các món có nước sốt, bánh bao, há cảo không dính chặt và rách vỏ khi lấy ra. Tuy nhiên, giấy nến không dẫn nhiệt tốt như kim loại và có thể bốc cháy nếu mức nhiệt vượt qua ngưỡng cho phép (thường trên 220 độ C).
Những quy tắc cấm kỵ
Theo các chuyên gia hóa học thực phẩm, để bảo đảm an toàn cho sức khỏe và thiết bị nhà bếp, người dùng tuyệt đối không được vi phạm ba quy tắc sau:
Thứ nhất, không dùng giấy bạc bọc các thực phẩm chứa axit (chanh, giấm, cà chua). Môi trường axit sẽ tạo ra phản ứng hóa học hòa tan nhôm, khiến món ăn có vị kim loại và gây hại cho sức khỏe nếu sử dụng lâu dài. Chẳng hạn, nếu dùng giấy bạc bọc món gà sốt chanh để nướng, lượng nhỏ nhôm bị hòa tan có thể khiến món ăn bị ám mùi kim loại rất khó chịu.
Thứ hai, không đặt giấy bạc vào lò vi sóng. Bản chất là kim loại, giấy bạc sẽ phản xạ sóng vi ba, gây ra hiện tượng phóng tia lửa điện và dẫn đến cháy nổ lò.
Thứ ba, không để giấy nến tiếp xúc trực tiếp với ngọn lửa hoặc thanh nhiệt của lò nướng. Dù chịu được nhiệt độ khá cao, giấy nến vẫn có thể bốc cháy nếu dùng cho chế độ lửa trên (broiler) ở nhiệt độ vượt quá giới hạn.
Tại một quán nhậu (izakaya) ở thành phố Ebina, tỉnh Kanagawa vào tối thứ 7, một nhóm 8 người đàn ông ngồi quanh bàn tiệc. Họ đều có con cái đang từ chối đến trường. Nhóm mang tên "Oyaji-no-Kai" (Hội những người cha), duy trì họp mặt hai tháng một lần để chia sẻ khó khăn và tìm cách xây dựng cuộc sống gia đình ổn định.
Tại Nhật Bản, các hội nhóm hỗ trợ trẻ nghỉ học xuất hiện nhiều nhưng thành viên chủ yếu là nữ giới. Những tổ chức dành riêng cho người cha như Oyaji-no-Kai rất thưa thớt.
Ông Hirotsugu Yoshizawa, 70 tuổi, người sáng lập nhóm vào năm 2024 cho biết, việc giới hạn thành viên là nam giới giúp họ dễ dàng bộc bạch những vấn đề cá nhân mà không e ngại định kiến. "Đàn ông thường khó thừa nhận sự yếu đuối. Mượn không khí của quán nhậu giúp họ dễ mở lòng hơn"., ông nói.
Một thành viên trong nhóm chia sẻ việc gia nhập Oyaji-no-Kai đã giúp ông thay đổi góc nhìn. Con trai ông bắt đầu nghỉ học từ cuối cấp tiểu học. Thời điểm đó, ông vừa chịu áp lực công việc vừa đối mặt với sự né tránh của con khi về nhà. "Tôi từng thấy không nơi nào thư giãn, dù ở nhà hay ra ngoài", ông kể.
Nhờ lắng nghe chia sẻ từ những người cùng hoàn cảnh, ông học được cách thấu hiểu. Sau một năm im lặng, con trai ông đã bắt đầu phản hồi lại lời cha.
Tại bàn nhậu, những người cha khác cũng lần lượt kể câu chuyện gia đình mình. Có người phân vân giữa việc chủ động khuyên bảo hay để con yên tĩnh, người khác thừa nhận bản thân đang bế tắc vì chưa tìm ra cách giải quyết. Việc chia sẻ giúp giải tỏa áp lực, nhiều người đã khóc ngay tại bàn.
Theo khảo sát của Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản năm 2024, cả nước có 353.970 học sinh tiểu học và trung học nghỉ học từ 30 ngày trở lên. Số lượng trẻ nghỉ học đã gia tăng năm thứ 12 liên tiếp. Khảo sát cũng ghi nhận 769.022 trường hợp bắt nạt học đường, trong đó có 1.405 vụ việc nghiêm trọng gây thương tích hoặc khiến trẻ nghỉ học dài ngày.
Việc từ chối đến trường kéo dài làm tăng nguy cơ trẻ trở thành "hikikomori" (người sống ẩn dật). Năm 2022, Văn phòng Nội các ước tính Nhật Bản có khoảng 1,46 triệu người rơi vào hoàn cảnh này.
Theo bác sĩ tâm thần học Tamaki Saito, chuyên gia hàng đầu Nhật Bản về hiện tượng hikikomori, tình trạng rút lui xã hội của người trẻ thường gắn liền với cấu trúc gia đình đặc thù: mối quan hệ mẹ - con quá gắn bó hoặc phụ thuộc, đi kèm với sự vắng bóng của người cha về mặt thể chất lẫn cảm xúc.
Các báo cáo lâm sàng cũng ghi nhận, sự đứt gãy kết nối với người cha khiến trẻ mất đi một điểm tựa quan trọng để bước ra thế giới bên ngoài. Thậm chí, ngay cả khi người cha có mặt ở nhà nhưng không biết cách phục hồi mối quan hệ này, sự khép kín của trẻ sẽ càng trở nên trầm trọng và bế tắc.
Bác sĩ Saito nhấn mạnh, việc thay đổi động lực học gia đình, giảm bớt các hành vi vô tình dung túng cho sự rút lui của trẻ và cải thiện giao tiếp từ phía cha mẹ là bước cốt lõi để bắt đầu quá trình chữa lành.
Chính vì vậy, sự xuất hiện của những hội nhóm như Oyaji-no-Kai đánh dấu một sự dịch chuyển văn hóa gia đình đáng chú ý. Theo quan niệm truyền thống của xã hội Nhật Bản, nam giới thường gánh vác áp lực kinh tế và gắn chặt với các cuộc nhậu xã giao (nomikai) sau giờ làm, phó mặc việc giáo dục và chăm sóc con cái cho người vợ.
Việc các ông bố chủ động bước ra khỏi những bàn nhậu thù tiếp thông thường để ngồi lại với nhau, thừa nhận sự bế tắc và tìm cách hàn gắn với con cái là một bước tiến lớn. Hành động này không chỉ gạt bỏ định kiến "đàn ông không được bộc lộ sự yếu đuối", mà còn cho thấy người cha đang chủ động nhận trách nhiệm, cùng vợ tháo gỡ "hệ thống hikikomori" từ bên trong để đưa con trở lại với xã hội.
Ông Yoshizawa cho biết mục tiêu của nhóm là tạo không gian để các ông bố sắp xếp lại suy nghĩ. "Cha mẹ cần môi trường bình tâm để giúp trẻ nạp lại năng lượng tại nhà", ông nói.
Ông hy vọng mô hình này sẽ lan rộng khắp Nhật Bản, trở thành điểm tựa cho các gia đình đối mặt với thách thức.