Xã Hòa Vang là địa phương đầu tiên trong cả nước cung cấp sách giáo khoa miễn phí cho học sinh toàn xã, hoàn thành sớm 3 năm so với mục tiêu của Bộ Chính trị.
Ông Lê Phú Nguyện – Chủ tịch UBND xã Hòa Vang – cho biết từ ngày 1-7-2025, sau khi thành lập theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Hòa Vang xác định là địa bàn còn nhiều khó khăn nên chủ động xây dựng mô hình “Tủ sách giáo khoa dùng chung” nhằm huy động nguồn lực xã hội hóa, cung cấp sách giáo khoa miễn phí cho học sinh, giảm gánh nặng chi phí và chống lãng phí.
Giai đoạn đầu, xã huy động 551 triệu đồng mua hơn 6.000 quyển sách giáo khoa, phục vụ hơn 1.200 học sinh tại 8 thôn vùng đồi núi xã Hòa Phú (cũ), ưu tiên học sinh thuộc diện chính sách, hộ nghèo, cận nghèo, hoàn cảnh khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số; đáp ứng khoảng 31% nhu cầu năm học 2025-2026.
Sau đó, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đặt mục tiêu cung cấp sách giáo khoa miễn phí cho học sinh từ năm học 2029-2030.
Cùng với đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông thống nhất toàn quốc. Đây cũng là bộ sách “Kết nối tri thức” mà xã Hòa Vang đang triển khai, tạo cơ sở thuận lợi cả về chính trị lẫn pháp lý để địa phương tiếp tục mở rộng mô hình.
Trên nền tảng đó, UBND xã Hòa Vang tiếp tục huy động thêm gần 1,5 tỉ đồng, mua 74.676 quyển sách giáo khoa các loại. Tính đến nay, tổng số sách giáo khoa được trang bị tại thư viện các trường là 91.060 quyển, đủ phục vụ miễn phí cho gần 7.000 học sinh từ tiểu học đến THCS và THPT tại 6 cơ sở giáo dục trên địa bàn.
Trong đó có 2 đơn vị trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo quản lý là Trường THPT Ông Ích Khiêm và Trung tâm Giáo dục thường xuyên số 3 – cơ sở 2.
Với nguồn sách này, xã Hòa Vang dự kiến đáp ứng 100% nhu cầu sách giáo khoa của học sinh trên địa bàn từ năm học 2026-2027, trở thành địa phương đầu tiên trong cả nước thực hiện đầy đủ chính sách cung cấp sách giáo khoa miễn phí, sớm hơn 3 năm so với lộ trình chung.
Ông Trần Anh Tuấn, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, đánh giá việc triển khai mô hình tại xã Hòa Vang là bước cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị.
“Sau sáp nhập, thành phố Đà Nẵng mở rộng địa bàn với nhiều khu vực từ đồng bằng, trung du, miền núi với nhiều nơi có điều kiện hạ tầng và kinh tế còn hạn chế. Trong bối cảnh đó, mô hình này không chỉ mang ý nghĩa giáo dục mà còn góp phần bảo đảm an sinh xã hội, hỗ trợ các gia đình khó khăn, tạo điều kiện để học sinh yên tâm học tập.
Trong thời gian ngắn, xã đã triển khai hiệu quả, trở thành điểm sáng để thành phố nghiên cứu, nhân rộng trong thời gian tới”, ông Anh Tuấn nói.
Em Lê Thị Thanh Thúy, học sinh lớp 7/1, Trường THCS Ông Ích Đường, chia sẻ gia đình em có hai chị em đang đi học, ba mẹ làm nông, thuộc đồng bào Cơ Tu, cuộc sống còn nhiều khó khăn. Việc được nhận sách giáo khoa sớm cho năm học lớp 8 khiến em rất xúc động. “Em thấy yên tâm hơn để chuẩn bị cho năm học mới, ba mẹ cũng đỡ vất vả hơn”, Thúy nói.
Thông tin do Cơ quan Giáo dục New Zealand công bố ngày 6/4, sau chuyến thăm của 8 Học viện Kinh doanh, Công nghệ và Kỹ thuật nước này ở Việt Nam vào tuần trước.
Cụ thể, khối học viện công New Zealand sẽ xét tuyển thẳng học sinh tốt nghiệp THPT với điểm trung bình lớp 12 từ 7.0 trở lên ở ít nhất 4 môn liên quan đến ngành học. Trước đây, các em phải học xong năm thứ nhất đại học tại Việt Nam mới đủ điều kiện.
Song song, các học viện công cấp học bổng trị giá 3.000-5.000 NZD (45-75 triệu đồng) cho những sinh viên đạt yêu cầu đầu vào và được nhận thư mời nhập học. Trong khi đó, nhóm học viện tư đưa ra các suất học bổng cho bậc cử nhân và thạc sĩ, từ 3.000 NZD tới 25-35% học phí.
Học phí với sinh viên quốc tế tại các học viện New Zealand hiện dao động 25.000-30.000 NZD mỗi năm (375 - 450 triệu đồng).
Tại New Zealand, hệ thống học viện ứng dụng là một trong những mô hình đào tạo quan trọng, có nhiều bậc học, từ chứng chỉ nghề, cao đẳng đến cử nhân và thạc sĩ.
Các học viện này tập trung vào nhóm ngành ứng dụng như kinh tế - kinh doanh, quản lý nhà hàng - khách sạn - du lịch, chăm sóc sức khỏe, kỹ thuật và công nghệ thông tin, thiết kế sáng tạo, giảng dạy và công tác xã hội, đáp ứng những ngành, nghề đang thiếu hụt lao động tại New Zealand.
Ông Ben Burrowes, Giám đốc khu vực châu Á của ENZ, nhìn nhận ngày càng nhiều học sinh và sinh viên Việt Nam quan tâm đến các chương trình đào tạo theo hướng ứng dụng tại New Zealand, nhờ mức học phí phải chăng kèm các quyền lợi làm việc trong khi học và sau tốt nghiệp.
Du học sinh bậc đại học và thạc sĩ hiện được làm thêm tối đa 25 giờ/tuần trong các kỳ học và toàn thời gian trong kỳ nghỉ. Sau tốt nghiệp, họ được ở lại New Zealand 3 năm để tích lũy kinh nghiệm làm việc.
Còn nhóm hoàn thành chứng chỉ nghề (Level 5-7) được ở lại làm việc tối đa 6 tháng, từ đó tìm cơ hội chuyển đổi sang dạng visa Làm việc do người sử dụng lao động bảo lãnh (Accredited Employer Work Visa), theo quy định mới của Cục Di trú New Zealand.
Quyết định nằm trong kế hoạch tái cơ cấu tổng số 460 chương trình của trường, theo thư gửi giảng viên và sinh viên ngày 1/4. Hiệu phó Lois Agnew đánh giá bước đi này nhằm xây dựng một mô hình đại học "tập trung, khác biệt và phù hợp hơn với nhu cầu của sinh viên".
Danh sách cắt giảm cụ thể không được công bố, nhưng dữ liệu từ nhà trường cho thấy nhóm ngành nhân văn và nghệ thuật chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Chẳng hạn, các ngành như Văn minh cổ điển, tiếng Đức, tiếng Ý, nghiên cứu Trung Đông và Do Thái hiện đại sẽ không còn được cấp bằng cử nhân. Sinh viên cũng không thể chọn Gốm sứ, Trang sức và Kim khí, Điêu khắc hay Hội họa làm chuyên ngành riêng biệt. Thay vào đó, chúng được gộp chung vào bằng Cử nhân Mỹ thuật (BFA).
Bà Sarah Scalese, đại diện nhà trường, cho biết trong số này có 55 ngành vốn không có sinh viên nào theo học. Trong tổng số hơn 20.000 sinh viên tại Syracuse, chỉ 258 người đang học các ngành bị cắt giảm.
"Việc duy trì số chương trình đào tạo nhiều gấp đôi các trường bạn không phải là dấu hiệu của sức mạnh, mà nó cho thấy chúng tôi đã chậm trễ trong việc đánh giá tình hình", bà Scalese khẳng định.
Dù vậy, kế hoạch của trường đang vấp phải sự phản đối từ đội ngũ giảng viên tại Syracuse. Nhiều người lo ngại việc thu hẹp các ngành nhân văn sẽ làm mất đi bản sắc và sự đa dạng tư duy của trường.
Ông Herb Ruffin, phó giáo sư khoa Nghiên cứu người Mỹ gốc Phi, cho biết vai trò của các khoa học xã hội đang bị coi nhẹ, chỉ còn là các môn đại cương cho sinh viên. "Mọi người đang rất giận dữ," ông nói về bầu không khí tại trường.
Lãnh đạo trường khẳng định sẽ có lộ trình để đảm bảo những sinh viên đang học các ngành bị xóa bỏ tốt nghiệp. Đồng thời, các môn học thuộc lĩnh vực này vẫn tiếp tục được giảng dạy dưới dạng môn tự chọn hoặc chuyên ngành phụ.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Syracuse đối mặt với những thách thức tài chính, đặc biệt do lượng sinh viên quốc tế - nhóm thường đóng 100% học phí - giảm mạnh. Tỷ lệ du học sinh mới đã giảm từ 12% xuống còn 5% trong hai năm qua do rào cản về thị thực.
Thực tế tại Syracuse phản ánh xu hướng cắt giảm các ngành nhân văn và khoa học xã hội ở các đại học Mỹ.
Đại học Montclair State - trường công lớn thứ nhì bang New Jersey - đã đóng 15 ngành nhân văn và khoa học xã hội, trong đó có tiếng Anh, lịch sử và xã hội học. Đại học North Carolina đang lên kế hoạch đóng cửa 6 trung tâm chuyên về nghiên cứu địa lý, còn Đại học Chicago đã ngừng tuyển nghiên cứu sinh tiến sĩ ở gần như tất cả ngành khoa học nhân văn từ năm ngoái.
Theo Hiệp hội các trường đại học và nhà tuyển dụng quốc gia Mỹ (NACE), cử nhân khoa học máy tính năm nay dự kiến có lương khởi điểm trung bình hơn 81.500 USD, tăng 7% so với 2025, cao nhất trong số các ngành được khảo sát. Cử nhân tài chính thì được các nhà tuyển dụng săn đón nhất, với tỷ lệ hơn 60%. Trong khi đó, sinh viên tốt nghiệp khối ngành khoa học xã hội có mức lương khởi điểm trung bình là 66.200 USD, thấp hơn năm ngoái gần 2%, cũng là nhóm duy nhất giảm.
Khánh Linh (Theo The New York Times, The Guardian)
Ở Đất Mũi, nơi nhiều tuyến đường bộ chưa thông suốt, chuyện học sinh đi học bằng đò từ lâu đã trở thành hình ảnh quen thuộc. Từ những chuyến đò ấy lại có một học trò đạt giải nhì quốc gia môn lịch sử nhờ đam mê môn học này.
Câu chuyện của Hồng Phúc Khang, học sinh lớp 12X1 Trường THPT Viên An đang được nhiều người nhắc đến như một dấu mốc đặc biệt của giáo dục vùng Đất Mũi. Bởi em không chỉ là thí sinh duy nhất của tỉnh Cà Mau đạt giải nhì học sinh giỏi quốc gia môn lịch sử (năm học 2025 - 2026), mà còn là học sinh đầu tiên của vùng Đất Mũi đạt thành tích này.
Gia đình Khang làm nuôi trồng thủy sản với diện tích nhỏ, cuộc sống không khá giả. Để lo cho gia đình và chuyện học hành của con trai, cha Khang phải làm thêm nhiều việc khác. Có lẽ hoàn cảnh ấy khiến em sớm hiểu rằng học tập là con đường quan trọng nhất để thay đổi tương lai.
Nhà cách trường vài cây số nhưng giao thông đường bộ chưa thông tuyến. Mỗi ngày đến lớp, Khang phải đi bằng đò. Riêng những ngày học thêm ngoài giờ, em được cha chở đi rồi đợi đón về. Những chuyến đò qua sông suốt nhiều năm đã hun đúc nên sự bền bỉ và ý chí vượt khó của Khang. "Cha mẹ luôn sát cánh cùng em… nên em càng quyết tâm học tập, không phụ lòng cha mẹ", Khang chia sẻ.
Trong suy nghĩ của nhiều học sinh, lịch sử thường là môn học nhiều dữ kiện, nhiều mốc thời gian và dễ tạo cảm giác khô khan. Nhưng với Khang, môn học này lại mở ra một thế giới khác.
Điều khiến câu chuyện của Khang trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở giải thưởng quốc gia mà còn ở cách em tiếp cận môn lịch sử. Khang không học theo kiểu ghi nhớ máy móc. Em đến với lịch sử bằng cảm xúc, bằng sự tò mò khám phá và cả sự kết nối với quê hương, đất nước.
Với nam sinh này, mỗi trang sử không chỉ là sự kiện hay con số. Đó còn là hình ảnh của những vùng đất, những câu chuyện về các anh hùng dân tộc, về phong tục, tập quán và hành trình hình thành của đất nước qua từng giai đoạn. "Ở mỗi trang sử em như thấy được hình ảnh quê hương, đất nước", Khang nói.
Có lẽ chính cách học bằng cảm xúc ấy khiến môn lịch sử trở nên gần gũi hơn với em. Thay vì học để nhớ rồi quên sau kỳ thi, Khang chọn cách hiểu bản chất vấn đề, liên kết sự kiện và tự đặt mình vào dòng chảy của lịch sử.
Cô Trần Kim Yến, giáo viên dạy lịch sử Trường THPT Viên An, người trực tiếp ôn luyện cho Khang, cho biết điều khiến cô ấn tượng ở cậu học trò này là tinh thần chủ động học tập. Trong các tiết học, Khang thường xuyên đặt câu hỏi, tranh luận và mở rộng vấn đề. Em luôn muốn hiểu sâu hơn nguyên nhân, bối cảnh và ý nghĩa của từng sự kiện lịch sử. "Niềm đam mê thật sự với môn học cùng tình yêu quê hương, đất nước chính là yếu tố quan trọng giúp Khang tạo nên thành tích đặc biệt này", cô Yến nói.
Một điểm khác biệt nữa trong hành trình học tập của Khang là việc tận dụng công nghệ để học lịch sử. Ở thời đại số, nam sinh vùng Đất Mũi không giới hạn việc học trong sách giáo khoa hay bài giảng trên lớp. Đối diện lượng kiến thức lớn và nhiều mốc thời gian dễ nhầm lẫn của môn lịch sử, Khang chọn cách hệ thống bằng sơ đồ tư duy, liên kết các sự kiện theo từng giai đoạn để dễ ghi nhớ hơn.
Song song đó, em tận dụng nền tảng học trực tuyến để xem video bài giảng, tìm thêm tài liệu và sử dụng AI để giải thích lại những phần kiến thức khó, đặt câu hỏi mở rộng hoặc luyện đề. Không dừng ở đó, việc học còn được "mềm hóa" bằng nhiều hình thức như xem phim tư liệu, tạo video clip, chơi game lịch sử hay tham gia các tiết học STEM trên lớp.
Điều đáng nói là Khang không xem công nghệ như công cụ thay thế việc học mà là cách giúp bản thân chủ động hơn trong tiếp cận kiến thức. "Nhờ ứng dụng công nghệ, việc học giúp em hiểu sâu và ghi nhớ lâu hơn", nam sinh nói.
Tuy nhiên, giữa thời đại AI và thông tin tràn ngập, Khang cũng tự đặt ra nguyên tắc rõ ràng, luôn kiểm chứng, đối chiếu thông tin để tránh sai lệch kiến thức lịch sử.
