Doanh nghiệp lo khó xuất khẩu vì chuẩn khí thải, các bộ nói gì?

Doanh nghiệp lo khó xuất khẩu vì chuẩn khí thải, các bộ nói gì?

Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng về giải quyết kiến nghị của các hiệp hội và doanh nghiệp ô tô, xe máy liên quan đến việc áp dụng Nghị định 101 năm 2026 thi hành luật Chuyển giao công nghệ.

Phó thủ tướng yêu cầu Bộ KH-CN chủ trì, phối hợp các bộ xử lý đề xuất bỏ quy định cấm chuyển giao công nghệ sản xuất, lắp ráp xe ô tô, động cơ xe ô tô tiêu chuẩn khí thải từ mức 4 (Euro 4) trở xuống với mục đích sản xuất sản phẩm để xuất khẩu; báo cáo Chính phủ trước 25.7.

Trước đó, trong văn bản kiến nghị Chính phủ và các bộ liên quan, các doanh nghiệp sản xuất lắp ráp ô tô trong nước cho rằng, việc cấm chuyển giao công nghệ Euro 4 trở xuống sẽ khiến doanh nghiệp không còn khả năng nhận chuyển giao công nghệ liên quan đến Euro 2, 3, 4.

Đáng nói, điều này có thể làm mất đi cơ hội xuất khẩu sang các thị trường Đông Nam Á, Trung Á hoặc châu Phi hiện vẫn áp dụng tiêu chuẩn Euro 2, 3 hoặc 4.

Về vấn đề này, theo Bộ Xây dựng, Quyết định 19 năm 2024 của Thủ tướng Chính phủ quy định lộ trình áp dụng mức tiêu chuẩn khí thải đối với xe cơ giới không áp dụng lộ trình tiêu chuẩn khí thải đối với xe cơ giới sản xuất, lắp ráp để xuất khẩu. Do đó, bộ này đề nghị Bộ KH-CN nghiên cứu “cơ chế thông thoáng riêng đối với công nghệ phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định”.

Còn theo Bộ Công thương, việc áp dụng danh mục công nghệ cấm chuyển giao cần đảm bảo mục tiêu ngăn chặn công nghệ lạc hậu, gây tác động bất lợi đến môi trường, sức khỏe cộng đồng, lợi ích quốc gia… Tuy nhiên, đối với trường hợp doanh nghiệp tiếp nhận, sử dụng công nghệ để sản xuất phục vụ xuất khẩu, sản phẩm không lưu thông, tiêu thụ tại thị trường Việt Nam và đáp ứng quy chuẩn, yêu cầu kỹ thuật của thị trường nhập khẩu thì cần có cách tiếp cận linh hoạt.

Bộ Công thương cũng đề nghị đánh giá tác động của việc cấm chuyển giao công nghệ đối với chuỗi cung ứng xuất khẩu của ngành công nghiệp chế tạo.

Không chỉ với ô tô, Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam (JCCI) hay Đại sứ Nhật Bản trong các văn bản đều kiến nghị xem xét quy định cấm chuyển giao công nghệ khi xuất khẩu. Trước đó, Nghị định 19 năm 2024 và Nghị định 117 năm 2026 đều loại trừ, không áp dụng tiêu chuẩn khí thải và điều kiện kinh doanh với xe máy sản xuất để xuất khẩu.

Theo VAMM và các cơ quan nước ngoài, nhiều thị trường quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam hiện vẫn chấp nhận tiêu chuẩn khí thải thấp (dưới Euro 4). Việc cấm chuyển giao công nghệ để làm hàng xuất khẩu sẽ triệt tiêu năng lực xuất khẩu, làm mất chuỗi cung ứng…

Trước các đề xuất này, Bộ KH-CN cho biết, danh mục công nghệ là công cụ quản lý nhà nước để kiểm soát, ngăn chặn công nghệ lạc hậu. “Việc xem xét áp dụng quy định ngoại lệ với công nghệ thuộc danh mục cấm chuyển giao công nghệ đối với sản xuất phục vụ xuất khẩu cần được xem xét bảo đảm hài hoà, đồng bộ giữa yêu cầu quản lý, kiểm soát công nghệ với các yêu cầu về kinh tế, xã hội, nâng cao chất lượng thu hút đầu tư FDI…”, Bộ KH-CN nêu.

Tuy nhiên, cơ quan này cũng cho rằng, đây là các vấn đề quan trọng, liên quan đến chính sách phát triển ngành công nghiệp ô tô, xe máy, hoạt động xuất khẩu, thu hút đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu. Vì vậy, Bộ KH-CN đề nghị Chính phủ giao các bộ theo chức năng, nhiệm vụ khẩn trương rà soát, thống nhất phương án xử lý đối với trường hợp chuyển giao chỉ để phục vụ sản xuất sản phẩm xuất khẩu, không tiêu thụ tại thị trường trong nước…

  Bộ lấy ý kiến 14 địa phương, xây dựng khung giá điện mặt trời kết hợp BESS

Hiện Việt Nam đã áp dụng tiêu chuẩn khí thải Euro 5 với ô tô sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu trong nước, nhằm đảm bảo mục tiêu giảm phát thải, bảo vệ môi trường. Song, một số nước vẫn đang áp dụng tiêu chuẩn Euro 4 trở xuống. Đây là thị trường xuất khẩu tiềm năng với các doanh nghiệp ô tô Việt Nam.

Việc hạn chế hoàn toàn chuyển giao công nghệ Euro 4 trở xuống, có thể thu hẹp khả năng tiếp cận một số thị trường mới nổi, làm tăng giá thành sản phẩm xuất khẩu, ảnh hưởng cạnh tranh với các doanh nghiệp từ Trung Quốc hay Ấn Độ…

Tin Gốc: Thanh Niên