Giải thích thuyết phục nhất về giác quan thứ sáu

Tháng 6 đánh dấu sự khởi đầu của mùa hè tại Bắc bán cầu, đồng thời mang đến hàng loạt hiện tượng thiên văn đáng chú ý, từ những "màn hội ngộ" của các hành tinh cho tới mưa sao băng.

Đây cũng là thời điểm lý tưởng để quan sát vùng lõi dày đặc sao của Dải ngân hà, đặc biệt tại những khu vực có bầu trời tối, ít ô nhiễm ánh sáng. Trong suốt tháng 6, trung tâm sáng rực của thiên hà sẽ xuất hiện trên bầu trời phía nam gần như suốt đêm, tạo điều kiện thuận lợi cho những ai muốn thử sức với nhiếp ảnh thiên văn.

Theo National Geographic, dưới đây là một số hiện tượng thiên văn nổi bật nhất trong tháng cùng những gợi ý về thời gian và vị trí quan sát để không bỏ lỡ các khoảnh khắc ấn tượng trên bầu trời đêm.

Ngày 9/6: Sao Mộc “gặp” Sao Kim

Trong tháng 6, Sao Mộc tiến đến gần Sao Kim trên bầu trời, tạo nên hiện tượng giao hội giữa hai hành tinh.

Hai hành tinh sẽ ở gần nhau nhất vào ngày 9/6. Ngay sau khi Mặt Trời lặn, người quan sát có thể nhìn thấy Sao Mộc và Sao Kim xuất hiện gần nhau phía trên đường chân trời tây bắc.

Gần khu vực này còn có hai ngôi sao Castor và Pollux, nằm hơi chếch về bên phải hai hành tinh. Việc quan sát hai ngôi sao này có thể cần ống nhòm, nhưng Sao Mộc và Sao Kim nhiều khả năng có thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Ngày 11/6: Sao Hỏa, Mặt Trăng, Sao Thổ thẳng hàng

Khoảng một giờ trước khi Mặt Trời mọc vào ngày 11 tháng 6, Sao Hỏa, Mặt Trăng lưỡi liềm và Sao Thổ sẽ tạo thành một đường chéo hẹp phía trên đường chân trời phía đông. Người quan sát sẽ cần tầm nhìn rõ ràng về phía đông để phát hiện ra ba hành tinh này đang thẳng hàng.

Ngày 15/6: Trăng non

Mùa hè là một trong những thời điểm lý tưởng nhất để chiêm ngưỡng vùng trung tâm rực rỡ của Ngân Hà, và kỳ trăng non - thời điểm khởi đầu của một chu kỳ Mặt Trăng mới - chính là cơ hội tốt nhất để quan sát hiện tượng này.

Trong pha trăng non, Mặt Trăng nằm giữa Trái Đất và Mặt Trời nên gần như không thể nhìn thấy từ Trái Đất. Việc thiếu ánh trăng giúp vùng lõi của Ngân Hà, nơi tập trung hàng triệu ngôi sao, hiện lên rõ nét hơn trên bầu trời đêm, thậm chí có thể quan sát bằng mắt thường trong điều kiện thuận lợi.

Tháng này, trăng non sẽ diễn ra vào ngày 15/6. Những đêm trước và sau thời điểm này cũng có rất ít ánh trăng, tạo điều kiện lý tưởng cho hoạt động ngắm sao.

Để có trải nghiệm tốt nhất, người quan sát nên tìm đến những nơi có mức độ ô nhiễm ánh sáng thấp hoặc những địa điểm xa khu dân cư, nơi quang đãng có thể chiêm ngưỡng bầu trời đêm.

Ngày 21/6: Hạ chí

Ngày dài nhất năm 2026 ở Bắc bán cầu rơi vào 21/6 - hay còn được gọi là ngày hạ chí. Hạ chí thường được xem là thời điểm bắt đầu mùa hè, nhưng về bản chất, hiện tượng này liên quan đến trục quay của Trái Đất.

Trục quay là đường tưởng tượng đi qua cực Bắc và cực Nam, quanh đó Trái Đất tự quay. Trục này không vuông góc hoàn toàn với mặt phẳng quỹ đạo mà nghiêng khoảng 23,44 độ. Độ nghiêng đó gần như giữ nguyên khi Trái Đất quay quanh Mặt Trời, khiến góc chiếu sáng của Mặt Trời lên từng bán cầu thay đổi theo thời gian.

Hạ chí là thời điểm Bắc bán cầu nghiêng về phía Mặt Trời nhiều nhất. Khi đó, khu vực này nhận được thời gian chiếu sáng dài nhất trong năm. Ngược lại, vào đông chí, Bắc bán cầu nghiêng xa Mặt Trời hơn, còn Nam bán cầu nghiêng về phía Mặt Trời. Xen giữa hai thời điểm này là xuân phân và thu phân, khi hai bán cầu nhận được lượng ánh sáng tương đối cân bằng hơn.

Ngày 21/6 cũng đánh dấu sự khởi đầu của mùa đông ở Nam bán cầu, nơi mùa cực quang Úc hiện đang diễn ra, đặc biệt là ở Tasmania và miền nam New Zealand.

Ngày 27/6: Mưa sao băng Bootids đạt cực điểm

Mưa sao băng Bootids tháng 6 hình thành từ những mảnh vụn còn sót lại trên quỹ đạo của một sao chổi. Đây là một trận mưa sao băng khá khiêm tốn, với số lượng thông thường chỉ vài vệt sao băng mỗi giờ.

Tuy nhiên, vào thời điểm cực đại ngày 27/6, hiện tượng này đôi khi có thể xuất hiện những đợt bùng phát bất ngờ, với khoảng 100 sao băng trong một giờ.

Mưa sao băng Bootids tương đối khó quan sát, đặc biệt khi đêm cực đại diễn ra gần thời điểm trăng tròn do ánh trăng sáng có thể làm lu mờ các sao băng. Người quan sát có thể tìm kiếm những vệt sao băng vụt qua gần chòm sao Mục Phu (Boötes) trên bầu trời phía bắc.

Ngày 29/6: Trăng Dâu

Kỳ trăng tròn chính thức đầu tiên của mùa hè, thường được gọi là Trăng Dâu (Strawberry Moon).

Tuy nhiên, Trăng Dâu chỉ là một tên gọi mang tính văn hóa. Mặt Trăng trong đêm này sẽ không có màu đỏ hơn so với những tháng khác. Dẫu vậy, nếu quan sát đúng thời điểm, người xem vẫn có thể bắt gặp những sắc màu ấm áp hơn thường lệ.

Khi Mặt Trăng vừa mọc lên gần lúc hoàng hôn hoặc sắp lặn vào thời điểm bình minh, bề mặt của vệ tinh tự nhiên này thường chuyển sang màu cam rực rỡ. Hiện tượng này xảy ra do ánh sáng Mặt Trăng phải đi qua lớp khí quyển dày hơn của Trái Đất khi ở gần đường chân trời, làm các bước sóng màu xanh bị tán xạ mạnh hơn và để lại những gam màu vàng, cam hoặc đỏ nổi bật hơn.

Tin Gốc: Dân Trí

Việc thường xuyên sử dụng một tay để thực hiện các hoạt động cụ thể sẽ khiến bộ não có xu hướng điều khiển tay đó tốt hơn - từ đó có khái niệm tay “thuận". Theo các nghiên cứu, có tới 90% dân số thế giới ưu tiên sử dụng tay phải trong các hoạt động thường ngày.

Suốt hàng thập kỷ, khoa học đã nghiên cứu nhiều đặc điểm di truyền, chức năng sinh học, thói quen sinh hoạt… để tìm ra lý do cho việc tại sao có người thuận tay phải, có người thuận tay trái.

Gần đây, các nhà khoa học từ Đại học Oxford đã công bố nghiên cứu, phần nào lý giải bí ẩn vì sao đa phần người trên thế giới thuận tay phải.

Theo nghiên cứu được công bố trên PLOS Biology, câu trả lời nằm ở hai đặc điểm mang tính quyết định trong quá trình tiến hóa của con người: đi thẳng bằng hai chân và sự phát triển mạnh mẽ của bộ não.

“Đây là nghiên cứu đầu tiên kiểm chứng một số giả thuyết lớn về hiện tượng thuận tay ở con người,” tiến sĩ Thomas A. Püschel, tác giả chính của nghiên cứu cho biết.

Để tìm lời giải, các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ 2.025 cá thể thuộc 41 loài khỉ và vượn. Dựa trên quan sát các loài linh trưởng và sử dụng các mô hình phân tích quan hệ tiến hoá, các nhà khoa học đã khám phá các khía cạnh liên quan đến hiện tượng thuận chi trước nào hơn và những điểm khác biệt của con người khi sử dụng tay.

Các yếu tố được nghiên cứu bao gồm việc sử dụng công cụ, chế độ ăn, môi trường sống, khối lượng cơ thể, tổ chức xã hội, kích thước não và cách di chuyển.

Phân tích cho thấy các đặc điểm của con người không tương đồng với các mô hình vốn có thể giải thích cho tất cả các loài linh trưởng khác.

Tuy nhiên, khi nhóm nghiên cứu tính đến kích thước não và tỷ lệ chiều dài giữa tay và chân, con người không còn là một trường hợp “ngoại lệ” trong mô hình tiến hóa. Nói cách khác, xu hướng thuận tay phải có thể gắn với việc tổ tiên loài người bắt đầu đi thẳng bằng hai chân và sở hữu bộ não ngày càng lớn hơn.

Sử dụng cùng mô hình này, các nhà nghiên cứu cũng có thể ước tính khả năng thuận tay của các tổ tiên loài người đã tuyệt chủng. Kết quả cho thấy các loài người sơ khai như Ardipithecus và Australopithecus có lẽ chỉ hơi thiên về tay phải, tương tự các loài vượn lớn hiện đại.

Tuy nhiên, với sự xuất hiện của Homo erectus (người đứng thẳng) và người Neanderthal, xu hướng thuận tay phải bắt đầu trở nên phổ biến hơn.

Điều thú vị là các nhà nghiên cứu phát hiện một ngoại lệ. Người Homo floresiensis, một tổ tiên đến từ Indonesia, có xu hướng thuận tay phải yếu hơn.

Lý do cho điều này là bởi người Homo floresiensis có bộ não nhỏ hơn, có thể vừa đi thẳng bằng hai chân, vừa leo trèo như các loài linh trưởng.

Ghép nối các dữ kiện lại với nhau, các nhà nghiên cứu đề xuất một giả thuyết gồm hai giai đoạn để giải thích vì sao phần lớn con người thuận tay phải.

Trước hết, khi loài người bắt đầu đi thẳng bằng hai chân, đôi tay được giải phóng để thực hiện những hoạt động khác.

“Việc chuyển dần sang dáng đi thẳng đã giải phóng chi trên, tạo ra những cơ hội mới cho việc sử dụng công cụ, giao tiếp bằng cử chỉ và các hành vi vận động tinh vi khác, trong đó sự thiên lệch về một bên sẽ mang lại lợi thế về hiệu suất”, nhóm nghiên cứu giải thích.

Tiếp đó, bộ não của họ bắt đầu phát triển và tái tổ chức, củng cố xu hướng thiên về tay phải.

Nhóm nghiên cứu cho biết thêm, sự gia tăng kích thước não và quá trình tái tổ chức vỏ não đi kèm có thể đã thúc đẩy mức độ chuyên môn hóa cao hơn giữa hai bán cầu não, từ đó tăng hiệu quả thần kinh của các hành vi thiên lệch về một bên.

Các nghiên cứu cho thấy chỉ khoảng 10-12% dân số thế giới thuận tay trái. Cho đến nay, lý do vì sao tỷ lệ này vẫn ở mức thấp như vậy vẫn là một bí ẩn.

Tin Gốc: Dân Trí

Nữ thợ lặn va trúng cá mập khi đang bơi lên mặt nước

Cô gái có tên Marivic Catilod đang lặn ngoài khơi Maldives đã vô tình va đầu trúng bụng một con cá mập khi cô bơi lên mặt nước. Con cá mập đã bị giật mình và bơi đi sau tình huống va chạm.

Con cá mập trong tình huống này là cá mập miệng bản lề, là loài hiền lành, sống gần đáy biển. Dù kích thước to lớn với chiều dài cơ thể lên đến 4m, cá mập miệng bản lề chủ yếu ăn động vật giáp xác và cá nhỏ, hầu như không tấn công con người ngoại trừ trường hợp bị đe dọa và khiêu khích.

Nhóm báo săn non chào mừng mẹ quay trở về

Nhóm 7 con báo săn non đã cho thấy sự vui mừng, háo hức khi mẹ của chúng trở về sau chuyến đi săn. Tuy nhiên, dường như báo mẹ đã không có được chuyến đi săn thành công và không mang được gì về cho những con non.

Báo săn thường sinh từ 3 đến 5 con non mỗi lứa. Do vậy, việc con báo săn cái này có đến 7 con non là một điều hiếm gặp.

Hổ cho thấy sức mạnh khi tha xác con mồi cỡ lớn

Thay vì ăn thịt con mồi tại chỗ sau chuyến đi săn như sư tử, hổ thường tha xác con mồi đến nơi an toàn rồi mới bắt đầu thưởng thức bữa ăn. Đoạn video cho thấy sức mạnh ấn tượng của hổ khi dễ dàng tha xác của một con mồi cỡ lớn đi nơi khác.

Linh dương non xấu số trở thành con mồi của bầy chó hoang châu Phi

Bầy linh dương Impala mải mê ăn uống, chơi đùa đến mức không chú ý đàn chó hoang châu Phi đang tiếp cận.

Khi khoảng cách đủ gần, đàn chó hoang châu Phi lập tức tăng tốc để rượt đuổi. Cuối cùng, một con linh dương non xấu số đã không kịp thời chạy thoát, trở thành con mồi cho những kẻ đi săn.

Báo hoa mai chống trả quyết liệt khi bị bầy sư tử bao vây

Báo hoa mai bị bầy sư tử bao vây và tấn công dữ dội, nhưng vẫn quyết tâm chống trả quyết liệt. Đoạn video cho thấy sự chênh lệch lớn về kích thước giữa báo hoa mai và những con sư tử trưởng thành.

Trăn dài gần 4m được giải cứu vì bị mắc nghẹn khi đang nuốt con mồi

Người dân sống tại một ngôi làng ở ngoại ô quận Coimbatore (bang Tamil Nadu, Ấn Độ) đã phát hiện một con trăn cỡ lớn bị mắc nghẹn khi đang cố gắng nuốt một con dê. Dường như trăn đã săn được dê, nhưng không ngờ kích thước con mồi quá lớn nên không thể nuốt trọn.

Nếu không được giải cứu, con trăn hoàn toàn có thể bị mất mạng.

Người dân địa phương đã thông báo sự việc với chính quyền. Các chuyên gia động vật đã giải cứu thành công con trăn, bàn giao lại con vật cho lực lượng kiểm lâm để thả về rừng.

Lực lượng chức năng cũng khuyến cáo người dân sống gần rừng cần cảnh giác, tránh bị trăn tấn công, vì những con trăn trưởng thành cỡ lớn hoàn toàn có thể nuốt trọn cả con người.

Đàn báo săn hợp lực tấn công linh dương đầu bò

Đoạn video này cho thấy khoảnh khắc hiếm hoi khi báo săn đi săn theo bầy, bởi lẽ đây là loài động vật sống đơn độc. Có vẻ như đây là những con báo săn chưa trưởng thành và đang sống chung với nhau trước khi bắt đầu cuộc sống tự lập.

Nhờ lợi thế tốc độ, báo săn đã có thể nhanh chóng đuổi kịp và tấn công linh dương đầu bò. Tuy nhiên, một con báo săn đơn độc khó có thể hạ gục linh dương đầu bò trưởng thành. Do vậy, 5 con báo săn đã cùng hợp lực để tấn công con linh dương sau khi đã tách con mồi ra khỏi đàn.

Linh dương đầu bò đã cố gắng vùng vẫy để thoát ra khỏi những kẻ săn mồi. Tuy nhiên, những con báo săn đã không cho con mồi bất kỳ cơ hội nào để thoát thân. Cuối cùng, linh dương đầu bò đã trở thành bữa ăn cho những kẻ đi săn.

Gấu trúc tinh nghịch ngã từ trên ngọn cây cao xuống đất

Nhiều du khách khi ghé thăm vườn thú tại thành phố Thành Đô (Trung Quốc) đã rất lo lắng khi nhìn thấy hai con gấu trúc trèo lên ngọn cây cao, trong đó một con đã leo đến ngọn cây cao nhất.

Đúng như mọi người lo lắng, một trong hai con gấu trúc đã bị ngã từ trên cao xuống đất do ngọn cây không chịu được sức nặng của con vật. Tuy nhiên, gấu trúc vẫn hoàn toàn bình an sau cú ngã nguy hiểm này.

Chuyên gia dùng chai nhựa khống chế rắn hổ mang một cách dễ dàng

Một người dân sống tại Bangkok (Thái Lan) đã gọi điện cho lực lượng cứu hộ khi phát hiện con rắn hổ mang ẩn nấp trong chậu cây cảnh của gia đình.

Khun Somjed, một chuyên gia bắt rắn kỳ cựu, cùng các đồng sự đã nhanh chóng có mặt tại hiện trường. Khi đến nơi, Khun Somjed nhận ra đây chỉ là một con rắn hổ mang non chưa trưởng thành, do vậy, anh đã sử dụng một cách thức đặc biệt để khống chế con vật.

Thay vì sử dụng các dụng cụ bắt rắn chuyên dụng, Khun Somjed sử dụng một chai nhựa đã được cắt phần trên, sau đó khéo léo tóm gọn con rắn bằng dụng cụ đặc biệt này.

Khun Somjed cho biết đây là lần đầu tiên anh sử dụng kỹ thuật khác thường này để khống chế rắn độc. Dĩ nhiên, để thực hiện điều này, Khun Somjed đã được trang bị những kỹ năng và kiến thức chuyên sâu về rắn, do vậy mọi người tuyệt đối không được thực hiện theo.

Con rắn hổ mang non sau đó được lực lượng cứu hộ trả tự do tại một vị trí cách xa khu dân cư.

Sự cố hài hước của “vua sư tử” trong vườn thú

Sư tử là loài động vật nổi tiếng với sự uy nghiêm và dũng mãnh, tuy nhiên, đôi khi chúng gặp phải những tai nạn ngờ nghệch và hài hước, như trong tình huống dưới đây.

Voi bất ngờ nổi điên, tấn công chiếc ô tô dữ dội

Một con voi đực được nuôi tại ngôi đền Kidangoor Mahavishnu (bang Kerala, Ấn Độ) đã bất ngờ nổi điên, tàn phá nhà cửa và xe cộ ở xung quanh ngôi đền.

Video do nhân chứng ghi lại cho thấy con voi đã quăng quật một chiếc ô tô trong sân đền, trước khi lao ra đường tấn công một chiếc xe tải khác, khiến tài xế xe tải thiệt mạng.

Theo truyền thông địa phương, con voi đã trở nên hung dữ bất thường khi bước vào giai đoạn động dục. Lực lượng chức năng và kiểm lâm đã được huy động đến hiện trường, sử dụng thuốc gây mê để khống chế con voi.

Tin Gốc: Dân Trí