Ngày 26/7, ThS.BS.CK2 Mai Trọng Trí, Khoa Nội tiết, Bệnh viện Nhân dân 115, cho biết bệnh nhân có tiền sử đái tháo đường type 2, nhập viện trong tình trạng mệt mỏi, nôn ói liên tục. Hơn một tháng qua, bà uống 1,5-2 lít nước ép từ cam, bưởi, dưa hấu, cà rốt… mỗi ngày thay nước lọc với mong muốn “thanh lọc cơ thể” và bổ sung vitamin.
Kết quả xét nghiệm cho thấy đường huyết của bệnh nhân gần 1.000 mg/dL, cao gấp khoảng 10 lần mức bình thường. Chỉ số HbA1c lên tới 14,5%, gấp 3-4 lần bình thường, phản ánh tình trạng đường huyết mất kiểm soát kéo dài. Bệnh nhân đồng thời mắc hai biến chứng cấp là nhiễm toan ceton và hội chứng tăng áp lực thẩm thấu – những tình trạng có thể đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Các bác sĩ bù dịch, truyền insulin tĩnh mạch bệnh nhân, điều chỉnh điện giải và theo dõi tích cực. Sau 5 ngày điều trị, tình trạng người bệnh cải thiện, đường huyết ổn định hơn, ăn uống trở lại, giảm mệt mỏi và khát nước.
Theo bác sĩ Trí, vào mùa nắng nóng, nhiều người uống nước ép trái cây, nước sâm hoặc nước mía để giải khát vì cho rằng đây là những thức uống lành mạnh. Tuy nhiên, với người mắc đái tháo đường, uống quá nhiều các loại nước này có thể khiến cơ thể nạp lượng đường rất lớn.
“Đối với người mắc đái tháo đường, uống nhiều nước ép không khác gì ‘đổ thêm dầu vào lửa’, khiến đường huyết tăng vọt và dễ dẫn đến các biến chứng cấp nguy hiểm trong thời gian ngắn”, bác sĩ nói.
Ông giải thích trái cây tươi chứa nhiều vitamin và chất xơ, nhưng khi ép lấy nước, phần lớn chất xơ bị loại bỏ hoặc phá vỡ. Đường trong trái cây trở thành dạng “đường tự do”, được hấp thu nhanh vào máu, làm đường huyết tăng đột ngột. Đồng thời, mất chất xơ làm giảm cảm giác no, khiến người uống dễ tiêu thụ lượng lớn carbohydrate và năng lượng mà không nhận ra.
Theo bác sĩ, nước lọc là lựa chọn phù hợp nhất để giải khát và duy trì cân bằng chuyển hóa. Trong khi đó, nhiều loại nước ép chứa lượng đường đáng kể dù không thêm đường. Chẳng hạn, một ly nước ép táo khoảng 400 ml chứa khoảng 40 g đường, nước ép cam khoảng 33 g, nước ép cà rốt khoảng 16 g. Riêng nước mía có thể chứa khoảng 60 g đường trong 400 ml, tương đương khoảng 12 viên đường.
Người mắc đái tháo đường được khuyến cáo ưu tiên ăn trái cây nguyên múi hoặc nguyên miếng để tận dụng lượng chất xơ tự nhiên, giúp làm chậm quá trình hấp thu đường. Nước ép không nên dùng thay nước lọc. Ngay cả với trái cây tươi, người bệnh cũng cần kiểm soát khẩu phần theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Một số loại trái cây có chỉ số đường tương đối thấp, phù hợp hơn khi ăn đúng lượng như táo, lê, bưởi, cam nguyên múi, ổi, mận, đào, mơ, kiwi và lựu. Ngược lại, các loại quả ngọt như xoài chín, mít, nhãn, vải, sầu riêng, chuối chín kỹ, dưa hấu, nho ngọt, hồng xiêm và trái cây sấy khô cần được kiểm soát khẩu phần chặt chẽ. Đặc biệt, trái cây sấy khô có lượng đường cô đặc, chỉ một nắm nhỏ cũng có thể tương đương nhiều phần trái cây tươi.
Bác sĩ lưu ý người bệnh nên ăn trái cây vào bữa phụ, không ăn quá nhiều trong một lần và theo dõi đường huyết sau ăn để biết cơ thể đáp ứng ra sao. Việc lựa chọn loại trái cây phù hợp, ăn đúng khẩu phần kết hợp chế độ điều trị và lối sống lành mạnh sẽ giúp kiểm soát đường huyết hiệu quả, giảm nguy cơ biến chứng.
Quýt và cam thường bị nhầm lẫn do có nhiều điểm tương đồng về hình thức. Dù đều giàu dinh dưỡng và ít calo, đây là hai loại trái cây khác nhau, với sự khác biệt về nguồn gốc, hình dáng, hương vị và thành phần dinh dưỡng.
Giống nhau về dinh dưỡng
Dưới đây là bảng so sánh giá trị dinh dưỡng trên mỗi 100 g quýt và cam:
*DV: Lượng cơ thể cần hàng ngày (%)
Cả quýt và cam đều thuộc nhóm trái cây họ cam quýt, nổi bật với hàm lượng vitamin C, chất chống oxy hóa và nước dồi dào. Đây là những yếu tố giúp tăng cường miễn dịch, hỗ trợ làn da và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương.
Cả hai đều cung cấp chất xơ, kali cùng một số vitamin nhóm B, góp phần cải thiện tiêu hóa, hỗ trợ tim mạch, kiểm soát cân nặng. Với lượng calo thấp, quýt và cam đều phù hợp cho chế độ ăn duy trì cân nặng lành mạnh.
Cam giàu vitamin C và chất xơ
Xét về thành phần dinh dưỡng, cam có lợi thế rõ rệt ở hàm lượng vitamin C. Trung bình, cam cung cấp lượng vitamin C gần gấp đôi so với quýt, giúp tăng cường hệ miễn dịch, thúc đẩy sản sinh collagen và bảo vệ thành mạch.
Bên cạnh đó, cam cũng chứa nhiều chất xơ hơn, hỗ trợ tiêu hóa và giúp ổn định đường huyết. Vì thế, cam là lựa chọn phù hợp cho những người cần kiểm soát cân nặng hoặc cải thiện sức khỏe đường ruột.
Quýt giàu vitamin A, dễ ăn hơn
Trong khi đó, quýt lại nổi bật với hàm lượng vitamin A cao hơn, có lợi cho thị lực, làn da và hệ miễn dịch. Đây là điểm khác biệt đáng chú ý mà nhiều người thường bỏ qua.
Quýt có vị ngọt đậm, ít chua và vỏ mỏng, dễ bóc. Vì vậy, quýt trở thành món ăn nhẹ tiện lợi, đặc biệt phù hợp khi cần bổ sung năng lượng nhanh hoặc mang theo khi di chuyển.
Khác biệt về hương vị và cách sử dụng
Hương vị cũng là yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn của nhiều người. Quýt thường ngọt hơn, dễ ăn, trong khi cam có vị chua nhẹ, tạo cảm giác tươi mát.
Cam thường được sử dụng để ép nước cam hoặc chế biến món ăn, còn quýt thích hợp ăn trực tiếp nhờ đặc tính dễ bóc vỏ. Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên ăn nguyên quả thay vì uống nước ép để tận dụng tối đa lượng chất xơ.
Lợi ích sức khỏe tổng thể
Việc bổ sung cả quýt và cam đều mang lại nhiều lợi ích. Vitamin C cùng các hợp chất thực vật giúp chống oxy hóa, giảm tổn thương tế bào, hỗ trợ tim mạch.
Chế độ ăn giàu trái cây họ cam quýt cũng góp phần giảm nguy cơ sỏi thận, cải thiện tiêu hóa và hỗ trợ kiểm soát cân nặng nhờ hàm lượng nước, chất xơ cao.
Dù vậy, quýt có lượng đường, carbohydrate nhiều hơn một chút so với cam, nên người cần kiểm soát đường huyết có thể ưu tiên cam hơn.
Không có loại nào tốt hơn tuyệt đối mà tùy thuộc vào nhu cầu của từng người. Nếu cần bổ sung vitamin C, tăng cường đề kháng hoặc hỗ trợ tiêu hóa, giảm cân, cam là lựa chọn phù hợp. Ngược lại, nếu ưu tiên vị ngọt, dễ ăn và bổ sung vitamin A, quýt là lựa chọn hợp lý.
Các chuyên gia khuyến nghị nên đa dạng hóa thực phẩm, kết hợp cả hai loại trong chế độ ăn để tận dụng lợi ích dinh dưỡng toàn diện.
Kết hôn từ năm 2016 nhưng nhiều năm không có con, vợ chồng anh Tú đã thăm khám tại nhiều cơ sở y tế. Kết quả xét nghiệm cho thấy anh Tú mắc hội chứng Klinefelter - một bất thường di truyền khiến nam giới thừa một nhiễm sắc thể X, dẫn đến suy giảm chức năng tinh hoàn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình sinh tinh.
Đây là nguyên nhân gây vô tinh không tắc nghẽn, một trong những dạng vô sinh nam có tiên lượng điều trị khó. Nhiều trường hợp không tìm thấy tinh trùng trong tinh dịch và cơ hội có con đẻ rất thấp.
Năm 2023, vợ chồng anh Tú đến thăm khám tại Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội. Sau khi đánh giá lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu, ThS.BS Đinh Hữu Việt, Trưởng khoa nam học, nhận định bệnh nhân vẫn còn khả năng tìm thấy tinh trùng trong mô tinh hoàn và chỉ định thực hiện kỹ thuật MicroTESE.
Đây là phương pháp vi phẫu sử dụng kính hiển vi có độ phóng đại lớn để tìm kiếm các ống sinh tinh còn hoạt động, từ đó thu nhận những tinh trùng còn sót lại phục vụ cho thụ tinh trong ống nghiệm.
May mắn hơn, gia đình anh Tú là một trong 12 gia đình nhận được gói hỗ trợ miễn phí mổ MicroTESE. "Tôi cảm thấy đó không chỉ đơn thuần là giảm chi phí mà nó còn mang lại động lực, niềm tin rằng nhất định vợ chồng mình sẽ có con", chị Hạnh chia sẻ.
Theo bác sĩ Việt, với bệnh nhân mắc hội chứng Klinefelter, điều đáng lo ngại nhất là các ống sinh tinh đã thoái hóa hoàn toàn. Tuy nhiên qua thăm khám, anh Tú vẫn còn những dấu hiệu cho thấy có thể tồn tại các vùng sinh tinh, vì vậy ê kíp quyết định tiến hành phẫu thuật với hy vọng tìm được tinh trùng.
Sau ca vi phẫu, các bác sĩ đã tìm thấy tinh trùng trong mô tinh hoàn của bệnh nhân. Đây là điều kiện quan trọng để thực hiện quy trình tạo phôi bằng kỹ thuật IVF.
Từ số tinh trùng thu được, vợ chồng anh Tú tiếp tục bước vào hành trình điều trị hỗ trợ sinh sản. Phôi được tạo thành công và chuyển vào tử cung người vợ và chị Hạnh sinh con gái khỏe mạnh, khép lại hành trình 7 năm tìm kiếm tiếng cười trẻ thơ.
Theo bác sĩ Việt, vô tinh không đồng nghĩa với việc nam giới mất hoàn toàn cơ hội có con. Nhờ sự phát triển của các kỹ thuật vi phẫu tinh hoàn và hỗ trợ sinh sản, nhiều trường hợp vô tinh không tắc nghẽn vẫn có thể tìm thấy tinh trùng để thực hiện IVF.
Đặc biệt, với bệnh nhân mắc hội chứng Klinefelter, việc phát hiện và điều trị sớm có ý nghĩa quan trọng. Khi tuổi còn trẻ, mô tinh hoàn chưa thoái hóa nhiều nên khả năng tìm được tinh trùng sẽ cao hơn.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo, khi kết hôn từ một năm trở lên, quan hệ đều đặn không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng chưa có con, các cặp vợ chồng nên đi khám hiếm muộn sớm tại các cơ sở chuyên khoa. Việc chẩn đoán đúng nguyên nhân và áp dụng các kỹ thuật điều trị phù hợp sẽ giúp tăng cơ hội có con bằng chính tinh trùng và trứng của vợ chồng.
Đặc biệt với người lớn tuổi hoặc người mắc tiểu đường, việc tự theo dõi đường huyết đúng cách có thể giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, việc kiểm tra đường huyết thường xuyên giúp người bệnh tiểu đường hiểu rõ phản ứng của cơ thể với thực phẩm, vận động và thuốc.
Tiến sĩ Robert Gabbay, Giám đốc khoa học của Hiệp hội Tiểu đường Mỹ, cho biết theo dõi tại nhà giúp phát hiện sớm tình trạng tăng hoặc hạ đường huyết, từ đó điều chỉnh điều trị kịp thời.
Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được khuyến nghị đo đường huyết vào các thời điểm như:
Việc đo đúng thời điểm giúp đánh giá chính xác mức độ kiểm soát đường huyết trong ngày, theo CDC Mỹ.
Để kết quả chính xác, người bệnh cần:
Ngoài ra, cần kiểm tra hạn sử dụng của que thử và bảo quản máy đo đúng cách.
Theo Viện Quốc gia về Bệnh tiểu đường, Tiêu hóa và Bệnh thận (Mỹ), mức đường huyết mục tiêu thường khoảng 80 - 130 mg/dL khi đói và dưới 180 mg/dL sau ăn, tùy từng cá nhân.
Nhiều người chỉ đo đường huyết khi thấy mệt hoặc bỏ qua việc ghi chép. Một số trường hợp đo sai kỹ thuật hoặc không vệ sinh tay trước khi đo, khiến kết quả thiếu chính xác.
Bác sĩ Rita Rastogi Kalyani, chuyên gia nội tiết tại Đại học Johns Hopkins (Mỹ), cảnh báo người bệnh không nên tự ý điều chỉnh thuốc chỉ dựa vào một vài chỉ số đơn lẻ.
Người bệnh tiểu đường nên liên hệ bác sĩ nếu:
Theo dõi đường huyết tại nhà không chỉ là thói quen mà còn là công cụ giúp người bệnh kiểm soát sức khỏe chủ động hơn. Thực hiện đúng cách và đều đặn sẽ góp phần giảm biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
