Suốt từ thứ Hai đến thứ Sáu, Minh duy trì kỷ luật đi ngủ lúc 23h và thức dậy lúc 6h30. Nhưng khi cuối tuần đến, lịch trình đó sụp đổ. Chàng trai thức đến 2 hoặc 3h sáng để chơi game và gặp gỡ bạn bè, rồi ngủ nướng tới tận trưa hôm sau. Đến tối Chủ nhật, khi Minh cố ép mình chợp mắt sớm để đón tuần mới, bộ não từ chối tuân thủ.
“Tôi lăn lộn tìm mọi cách để ngủ nhưng vẫn trằn trọc rồi thiếp đi”, Minh kể, thêm rằng đi làm vào sáng thứ Hai với cái đầu đặc quánh sương mù, nhịp tim bất ổn và năng suất chạm đáy.
Thu Hà, 24 tuổi, chuyên viên truyền thông, tại Tây Ninh, cũng đối mặt với hiện tượng này qua những cơn sóng ngầm cảm xúc. Dù giữ thời gian biểu đều đặn suốt 7 ngày, cô vẫn bị nhấn chìm bởi cảm giác bất an dai dẳng mỗi khi hai ngày cuối tuần khép lại.
Ý nghĩ về hàng chục email chờ phản hồi, các cuộc họp giao ban và những chỉ tiêu công việc treo lơ lửng khiến cơ thể cô gái phản ứng như thể đối mặt với hiểm nguy khi lòng bàn tay vã mồ hôi, lồng ngực hồi hộp và dạ dày cồn cào buồn nôn. Đến giữa tuần, guồng quay công việc đã vào quỹ đạo, cơn lo âu mới dần lắng xuống.
Thạc sĩ tâm lý lâm sàng Vương Nguyễn Toàn Thiện, Giám đốc chuyên môn Trung tâm Tham vấn và Trị liệu Tâm lý Lumos, nói hiện tượng tâm lý này, được giới chuyên môn gọi là hội chứng u uất thứ Hai hay Monday Blues, đang hiện diện ngày càng rõ nét trong đời sống đô thị của người trẻ.
Gốc rễ của Monday Blues nằm ở sự đứt gãy giữa nhịp sinh học tự nhiên và cấu trúc thời gian mà xã hội hiện đại áp đặt. Thạc sĩ Thiện cho biết hiện tượng này mang màu sắc của sự trì trệ sinh lý và cảm xúc, thay vì cảm giác sợ hãi thuần túy. Người trải qua nó thường không thấy sợ, mà thấy “không muốn bắt đầu”, thiếu hứng thú và khó khởi động cơ thể.
Khi lịch ngủ cuối tuần chênh lệch quá lớn so với ngày thường, melatonin chưa giảm hoàn toàn trong khi cortisol buổi sáng không tăng đúng nhịp vào thứ Hai. Não bộ kẹt giữa hai múi giờ, khiến chức năng điều hành của vùng vỏ não trước trán suy giảm.
Khả năng ra quyết định, tốc độ xử lý thông tin và độ chính xác trong công việc theo đó giảm sút. Chuyên gia “ví cảm giác này giống như vừa trải qua một chuyến bay lệch múi giờ”.
Không phải mọi cơn uể oải đầu tuần đều đáng lo. Ông Thiện lưu ý ranh giới quan trọng giữa mệt mỏi sinh lý và bệnh lý. Nếu cảm giác nặng nề chỉ thoáng qua vào sáng thứ Hai rồi nhường chỗ cho nhịp sống bình thường trong ngày, đó là phản ứng thích nghi của cơ thể.
Ngược lại, khi trạng thái kiệt quệ kéo dài suốt tuần, đi kèm sự hoài nghi về ý nghĩa công việc, cáu gắt, mất kiên nhẫn và rối loạn giấc ngủ dai dẳng, đó có thể là tín hiệu sớm của hội chứng kiệt sức nghề nghiệp (burnout) hoặc trầm cảm. Trong những trường hợp này, người gặp vấn đề nên chủ động tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ tâm thần.
Chuyên gia khuyến nghị giữ độ lệch giờ ngủ cuối tuần trong khung một đến hai giờ và tránh ngủ bù quá nhiều. Việc dọn dẹp, lên kế hoạch công việc từ chiều thứ Sáu giúp giảm gánh nặng tâm lý cho ngày đầu tuần.
Vào sáng thứ Hai, nên tiếp xúc ánh sáng tự nhiên 15 đến 30 phút sau khi thức dậy, đi bộ nhanh hoặc giãn cơ nhẹ để kích hoạt tuần hoàn, ăn sáng giàu protein và carbohydrate phức hợp, đồng thời lùi thời điểm uống cà phê đến khoảng 60 đến 90 phút sau khi tỉnh giấc để phù hợp với nhịp cortisol tự nhiên.
Về phía tổ chức, doanh nghiệp có thể hạn chế xếp cuộc họp quá sớm và tránh giao deadline quan trọng ngay đầu tuần, dành 30 đến 60 phút đầu ngày để nhân viên sắp xếp công việc, đồng thời khuyến khích văn hóa nghỉ ngơi thực sự vào cuối tuần.
Chuyên gia gửi tới người trẻ một nguyên tắc giản dị: “Đừng bắt đầu thứ Hai bằng việc khó nhất”. Thay vì lao vào ngọn núi công việc nặng nề nhất, hãy chọn một nhiệm vụ nhỏ, rõ ràng, hoàn thành trọn vẹn trong 10 đến 15 phút đầu tiên.
Khi não bộ có cảm giác hoàn thành, nó giải phóng dopamine, chất dẫn truyền thần kinh gắn với động lực và phần thưởng, tạo đà tích cực cho cả ngày.
Với Minh, thứ Hai không nhất thiết phải là cơn ác mộng, mà có thể trở thành một ngày khởi động nhẹ nhàng, nếu anh biết tôn trọng nhịp sinh học và nhu cầu nghỉ ngơi của chính mình, chuyên gia nhận định.
Người đàn ông 50 tuổi tại Hà Nội xuất hiện cơn đau đầu dữ dội đột ngột, nghĩ rằng mình bị ảnh hưởng bởi thời tiết nắng nóng nên tự uống thuốc giảm đau ở nhà. Tuy nhiên cơn đau không thuyên giảm nên đã đi khám.
Kết quả chụp cộng hưởng từ sau đó cho thấy bệnh nhân đã bị xuất huyết não, một tình trạng có thể đe dọa tính mạng nếu phát hiện muộn.
Trực tiếp thăm khám cho bệnh nhân, ThS.BS Đoàn Dư Mạnh, thành viên Hội Mạch máu Việt Nam, cho biết bệnh nhân là nhân viên văn phòng tại Hà Nội. Trước đó ông hoàn toàn khỏe mạnh, làm việc chủ yếu trong nhà và không ghi nhận tiền sử bệnh lý thần kinh đặc biệt.
Theo bệnh nhân chia sẻ, ngày 21-6, ông bất ngờ xuất hiện cơn đau đầu dữ dội. Nghĩ rằng đây chỉ là biểu hiện do thời tiết oi bức hoặc làm việc căng thẳng, ông tự mua thuốc paracetamol uống và nghỉ ngơi tại nhà. Tuy nhiên cơn đau không thuyên giảm mà kéo dài sang ngày hôm sau.
Đến ngày 22-6, khi đo huyết áp tại nhà, bệnh nhân ghi nhận chỉ số tăng cao bất thường, có thời điểm lên tới 160mmHg, thậm chí gần 180mmHg. Lo lắng trước tình trạng đau đầu kéo dài kèm huyết áp tăng vọt, ông đã đến bệnh viện thăm khám.
Kết quả chụp cộng hưởng từ sọ não cho thấy bệnh nhân có hai ổ xuất huyết nhỏ nằm ở vùng bán cầu não phải và thùy bèo trái.
Ngoài ra hình ảnh còn ghi nhận dày niêm mạc xoang hàm hai bên. May mắn, các ổ xuất huyết có kích thước nhỏ, chưa gây biến chứng nguy hiểm.
Theo bác sĩ Mạnh, bệnh nhân được nhập viện theo dõi sát trong 72 giờ đầu, kết hợp kiểm soát huyết áp nhằm đánh giá nguy cơ ổ xuất huyết tiến triển hoặc xuất hiện thêm các biến chứng thần kinh. Nếu phát hiện muộn hoặc tình trạng xuất huyết lớn hơn, người bệnh có thể phải can thiệp ngoại khoa để giải áp và xử trí chảy máu não.
Bác sĩ nhận định nhiều khả năng cơn tăng huyết áp cấp tính đã làm áp lực trong lòng mạch tăng cao, dẫn đến tổn thương thành mạch và gây xuất huyết não.
May mắn vì ổ xuất huyết nhỏ, nếu tiếp tục trì hoãn thăm khám, nguy cơ xuất huyết lan rộng hoặc gây biến chứng thần kinh nặng hoàn toàn có thể xảy ra.
Xuất huyết não xảy ra khi một mạch máu trong não bị vỡ, khiến máu tràn vào nhu mô não. Khối máu tụ không chỉ phá hủy mô não xung quanh mà còn làm tăng áp lực nội sọ, gây đau đầu dữ dội, rối loạn ý thức, yếu liệt tay chân hoặc thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
"Thực tế, nhiều trường hợp xuất huyết não giai đoạn sớm chỉ biểu hiện bằng triệu chứng đau đầu dữ dội. Người bệnh thường chủ quan, cho rằng đây là đau đầu do cảm cúm, thiếu ngủ, thời tiết nắng nóng hoặc căng thẳng công việc nên tự mua thuốc giảm đau uống tại nhà", bác sĩ Mạnh nhấn mạnh.
Những yếu tố nguy cơ dẫn đến xuất huyết não thường gặp do tăng huyết áp, bệnh lý mạch máu não, rối loạn đông máu, hút thuốc lá hay lối sống không lành mạnh...
Từ trường hợp trên, các bác sĩ khuyến cáo người dân không nên chủ quan với những cơn đau đầu xuất hiện đột ngột và dữ dội cần đi khám sớm.
Trong những trường hợp này, việc tự uống thuốc giảm đau có thể làm chậm thời gian chẩn đoán "giờ vàng". Người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh hoặc đột quỵ để được chụp não và đánh giá nguyên nhân.
Theo Bộ Y tế, dịch bệnh sốt xuất huyết do virus Ebola (bệnh Ebola) chủng Bundibugyo của virus Ebola tại Conggo và Uganda đã được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) xác định là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế.
Bộ Y tế tăng cường giám sát tại các cơ sở y tế và kiểm dịch y tế tại các cửa khẩu; cập nhật thường xuyên thông tin từ WHO, cơ quan đầu mối thực hiện Điều lệ y tế quốc gia, theo dõi chặt chẽ diễn biến dịch bệnh.
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, 4 nhóm trường hợp có nguy cơ mắc bệnh do virus Ebola là: thợ săn, người sống trong rừng có tiếp xúc với động vật ốm hoặc chết (tinh tinh, vượn người, khỉ rừng, linh dương, nhím, dơi ăn quả…).
Ngoài ra, nhóm nguy cơ còn có thành viên gia đình hoặc những người có tiếp xúc gần với người bị bệnh; nhân viên lễ tang, người có tiếp xúc trực tiếp với thi thể bệnh nhân và nhân viên y tế trực tiếp chăm sóc bệnh nhân.
Theo Bộ Y tế, các ca bệnh nghi mắc bệnh Ebola là các trường hợp có yếu tố dịch tễ trong vòng 3 tuần trước khi khởi phát triệu chứng (tiếp xúc với máu hay dịch cơ thể của bệnh nhân được xác định hoặc nghi nhiễm Ebola; sống hay đi tới vùng dịch Ebola đang lưu hành; trực tiếp xử lý, tiếp xúc với dơi, chuột hoặc động vật linh trưởng từ các vùng dịch tễ) và có biểu hiện lâm sàng của bệnh (sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, đau họng, nôn, tiêu chảy, đau bụng, phát ban; một số trường hợp có thể có biểu hiện xuất huyết).
Cơ quan chức năng lưu ý, các ca bệnh nghi ngờ đều phải được khám tại bệnh viện, cách ly và lấy mẫu bệnh phẩm gửi làm xét nghiệm đặc hiệu để chẩn đoán bệnh. Các ca bệnh xác định cần phải nhập viện điều trị và cách ly hoàn toàn.
Về điều trị, Bộ Y tế cho biết, người bệnh được theo dõi sát diễn biến, được điều trị hạ nhiệt, giảm đau; bù điện giải; điều trị cắt cơn co giật; truyền máu và các chế phẩm của máu nếu có mất máu nhiều. Đặc biệt, với diễn biến nặng, cần được đảm bảo khối lượng tuần hoàn, cân bằng dịch, duy trì huyết áp, lợi tiểu; lọc máu, hỗ trợ ECMO khi có chỉ định.
Bệnh nhân được xuất viện khi sau 3 ngày không sốt và không có các dấu hiệu gợi ý có sự đào thải virus ra môi trường như: đi ngoài phân lỏng, ho, chảy máu; tình trạng bệnh nhân ổn định, có thể tự thực hiện các hoạt động thường ngày và kết quả xét nghiệm PCR virus Ebola âm tính.
Đáng lưu ý, virus Ebola tiếp tục được bài tiết qua tinh dịch và sữa mẹ vì vậy cần tư vấn cho bệnh nhân cách phòng tránh lây truyền sau khi xuất viện.
Theo cập nhật từ WHO, hiện có 2 kháng thể đơn dòng cho điều trị do virus Ebola, nhưng chưa bao phủ hết các chủng virus Ebola.
Bộ Y tế khuyến cáo người dân khi có biểu hiện sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, nôn, tiêu chảy hoặc xuất huyết sau khi đi về từ vùng có dịch, cần đến ngay cơ sở y tế và thông báo lịch sử đi lại, tiếp xúc để được hướng dẫn kịp thời.
Sự việc xảy ra khoảng 4 giờ sau khi máy bay cất cánh hôm 4/5, đại diện Bệnh viện Bạch Mai cho biết. Theo đó, người đàn ông bất ngờ xuất hiện triệu chứng đau vùng tai, liệt nửa mặt trái và nói khó. Trước tình huống căng thẳng, phi hành đoàn cân nhắc phương án hạ cánh khẩn cấp xuống một sân bay trung gian, đồng thời phát loa tìm kiếm người có chuyên môn y tế hỗ trợ.
GS Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, có mặt trên chuyến bay đã tiếp cận và thăm khám lâm sàng cho người bệnh. Bác sĩ xác định bệnh nhân mắc chứng liệt dây thần kinh số VII ngoại biên, loại trừ hoàn toàn nguy cơ đột quỵ cấp tính.
Dựa trên chẩn đoán này, ông sử dụng thuốc corticoid mang theo để điều trị tại chỗ, liên tục theo dõi dấu hiệu sinh tồn và tư vấn cơ trưởng giữ nguyên lộ trình. Lời khuyên của chuyên gia giúp chuyến bay không phải đổi hướng, tránh gây xáo trộn lịch trình của hàng trăm người trên khoang. Khi máy bay đáp xuống sân bay Charles de Gaulle, nam hành khách đã ổn định sức khỏe.
Chia sẻ về quyết định cấp cứu, GS Tôn coi việc hỗ trợ người dân trong tình huống khẩn cấp ngoài cộng đồng là trách nhiệm nghề nghiệp. PGS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện, nhận định sự việc thể hiện rõ năng lực chuyên môn vững vàng và y đức của người thầy thuốc. Lãnh đạo bệnh viện cũng nhấn mạnh chiến lược phát triển đội ngũ y bác sĩ thành những đại sứ y tế trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Chứng liệt dây thần kinh số VII ngoại biên xảy ra khá phổ biến ở mọi lứa tuổi. Các chuyên gia y tế cảnh báo nhiều người thường mang tâm lý chủ quan vào mùa hè vì cho rằng thời tiết nóng bức không gây trúng lạnh.
Tuy nhiên, thói quen thay đổi môi trường nhiệt độ đột ngột, bước từ ngoài nắng vào phòng điều hòa lạnh ngay, hoặc để luồng gió thổi trực tiếp vào vùng đầu và gáy rất dễ làm mạch máu co thắt.
Quá trình này gây thiếu máu cục bộ, viêm dây thần kinh và dẫn đến liệt mặt với hàng loạt biểu hiện điển hình như mất cân đối khuôn mặt, lệch miệng, nhắm mắt không kín, uống nước trào ra khóe miệng, nói không tròn tiếng, không thể huýt sáo, kèm theo triệu chứng đau ù tai và giảm vị giác.
