Đây là nội dung chính của “Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc giai đoạn 2026-2030” (VREF) do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. Chương trình đánh dấu bước chuyển từ hỗ trợ đào tạo sang đầu tư trực tiếp cho hoạt động nghiên cứu, nhằm hình thành lực lượng khoa học trẻ có năng lực tự chủ công nghệ.
Chương trình sẽ tuyển chọn mỗi năm khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc để cấp kinh phí. Nguồn lực được ưu tiên cho nhóm nghiên cứu hướng tới làm chủ công nghệ lõi, phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược; phần còn lại dành cho các nghiên cứu ở lĩnh vực khác.
Kinh phí hỗ trợ tối đa 1 tỷ đồng mỗi năm cho nghiên cứu sinh, trong thời gian không quá 3 năm. Trường hợp cần thiết có thể gia hạn thực hiện nhiệm vụ nhưng không tăng thời gian hỗ trợ. Số tiền này phải được sử dụng cho các hoạt động trực tiếp phục vụ nghiên cứu như phát triển sản phẩm, công bố khoa học, đăng ký sở hữu trí tuệ, thử nghiệm công nghệ và hợp tác quốc tế.
Chương trình có cách tiếp cận “đầu tư theo kết quả”. Việc giải ngân gắn với tiến độ và kết quả đầu ra. Các nhiệm vụ không đạt yêu cầu có thể bị điều chỉnh hoặc chấm dứt hỗ trợ.
Các chỉ tiêu đầu ra cũng được quy định cụ thể: tối thiểu 60% kết quả nghiên cứu phải công bố trên các tạp chí quốc tế uy tín; ít nhất 20% có đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; và tối thiểu 15% kết quả được chuyển giao, thương mại hóa hoặc ứng dụng vào thực tiễn.
Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc triển khai trên phạm vi toàn quốc, với sự tham gia của các nghiên cứu sinh, cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ, đội ngũ chuyên gia trong, ngoài nước và cộng đồng doanh nghiệp.
Chương trình khuyến khích hợp tác giữa Nhà nước, viện trường và doanh nghiệp. Trong đó, doanh nghiệp có thể tham gia từ khâu đề xuất đề tài đến thương mại hóa kết quả, đồng thời thúc đẩy cơ chế đồng tài trợ và liên kết quốc tế.
Cơ chế đồng hướng dẫn với chuyên gia nước ngoài và trí thức Việt Nam ở nước ngoài cũng được khuyến khích, nhằm tạo điều kiện để nghiên cứu sinh tiếp cận chuẩn mực khoa học toàn cầu.
Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) được giao chủ trì tổ chức thực hiện VREF, từ xây dựng quy chế, tuyển chọn đến cấp kinh phí và theo dõi, đánh giá chương trình.
Theo Android Police, trong nỗ lực không ngừng để tối ưu hóa trải nghiệm người dùng, Google đã cập nhật Credential Manager, mang đến một phương thức xác minh hoàn toàn mới, an toàn, nhanh hơn và cực kỳ tiện lợi. Theo đó, việc phải thoát ứng dụng, mở Gmail, chờ đợi rồi tìm tòi trong hộp thư rác để tìm mã xác nhận 6 chữ số sắp trở thành dĩ vãng. Google vừa tung ra tính năng 'Verified Email', cho phép người dùng Android đăng ký tài khoản mới trong nháy mắt.
Thay vì dựa vào các dãy số OTP gửi qua email vốn dễ bị trễ hoặc thất lạc, tính năng Verified Email sử dụng thông tin xác thực đã được mã hóa ngay trên thiết bị Android. Khi đăng ký một ứng dụng mới, hệ thống sẽ tự động đối soát thông tin với Gmail đã lưu trên máy. Nếu trùng khớp, quyền truy cập sẽ được cấp ngay lập tức mà không cần bất kỳ thao tác nhập liệu thủ công nào.
Sau khi đăng ký thành công, Google còn khuyến khích người dùng tạo Passkey (khóa an toàn) - giải pháp bảo mật thay thế mật khẩu truyền thống, giúp các lần đăng nhập sau này trở nên an toàn và mượt mà hơn.
Không chỉ dừng lại ở bước đăng ký, Verified Email còn đóng vai trò quan trọng trong việc khôi phục tài khoản hoặc xác thực lại khi thực hiện các thao tác nhạy cảm, như thay đổi cài đặt bảo mật cốt lõi. Đây là tin vui cho những ai thường xuyên sử dụng các ứng dụng mạng xã hội hoặc quản lý thiết bị thông minh trong gia đình.
Đặc biệt, bạn không cần phải sở hữu một chiếc điện thoại đời mới nhất để trải nghiệm tính năng này. Google xác nhận hỗ trợ cho tất cả thiết bị chạy từ Android 9 trở lên, miễn là dịch vụ Google Play được cập nhật lên phiên bản mới nhất.
Hiện tại, Verified Email mới chỉ áp dụng cho các tài khoản Google cá nhân. Đối với các tài khoản doanh nghiệp (Google Workspace) hoặc tài khoản giáo dục, người dùng vẫn sẽ phải sử dụng các phương thức xác minh truyền thống. Google cho biết sẽ tiếp tục mở rộng tính năng này trong tương lai để đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dùng toàn cầu.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, nhu cầu lưu trữ dữ liệu tăng vọt khiến HDD ngày càng trở nên giá trị. Mặc dù SSD vẫn đang thống trị phần lớn thị trường, nhưng ổ cứng cơ học (HDD) vẫn được ưu ái vì giá rẻ và độ bền cao. Thế nhưng, đi kèm với sự phổ biến là những quan niệm sai lệch đang âm thầm gây hại cho thiết bị và quyền riêng tư.
Trên các bộ phim hành động, chỉ cần một thỏi nam châm nhỏ áp vào vỏ máy là đủ để xóa sạch mọi bằng chứng lưu trong máy tính. Thực tế, nam châm gia dụng thông thường không đủ sức làm trầy xước dù chỉ một mẩu dữ liệu trên ổ cứng.
Các thử nghiệm khoa học cho thấy ngay cả nam châm công nghiệp với lực hút hàng chục kilogram cũng khó lòng xuyên thủng lớp vỏ bảo vệ từ tính dày đặc của ổ cứng hiện đại. Vì vậy, bạn không cần lo lắng nếu vô tình để các thiết bị từ tính nhẹ gần máy tính của mình.
Sai lầm phổ biến nhất khi thanh lý hoặc tặng lại máy tính cũ là chỉ thực hiện lệnh 'Quick Format'. Thực chất, thao tác này chỉ xóa đi bề nổi, trong khi nội dung dữ liệu bên trong vẫn nằm nguyên trên đĩa. Với các phần mềm khôi phục hiện nay, bất kỳ ai cũng có thể lấy lại dữ liệu của bạn chỉ trong vài phút. Để bảo vệ quyền riêng tư tuyệt đối, bạn buộc phải chọn 'Full Format' (ghi đè dữ liệu bằng số 0) hoặc sử dụng các công cụ xóa sạch chuyên dụng.
Nhiều người có thói quen chép dữ liệu vào ổ cứng rồi cất kỹ vào két sắt như một 'báu vật' để dành. Nhưng thực chất, đây lại là cách nhanh nhất để xóa sổ mọi dữ liệu. Hiện tượng 'bit rot' (mục nát dữ liệu do suy giảm từ tính) và việc chất bôi trơn cơ học bị khô cứng theo thời gian sẽ khiến ổ cứng không thể khởi động sau vài năm.
Lời khuyên từ chuyên gia là hãy cho ổ cứng vận hành ít nhất 6 tháng một lần bằng cách cắm vào máy tính để động cơ quay và làm mới lại các bit dữ liệu.
Việc hiểu đúng về thiết bị không chỉ giúp bạn kéo dài tuổi thọ phần cứng mà còn đảm bảo những kỷ niệm và dữ liệu quý giá không bao giờ rơi vào tay kẻ xấu hay biến mất một cách đáng tiếc.
Trong hai năm qua, làn sóng sa thải nhân sự để nhường chỗ cho AI đã trở thành nỗi ám ảnh toàn cầu. Tuy nhiên, khi "cơn say" công nghệ bắt đầu hạ nhiệt, các doanh nghiệp đang đối mặt với một thực tế phũ phàng rằng AI không hề rẻ và đôi khi nó còn kém hiệu quả hơn một nhân viên bằng xương bằng thịt.
Hiện tượng "AI bị sa thải" để tái tuyển dụng con người đang dần hiện hữu như một sự điều chỉnh tất yếu của thị trường.
Lý do lớn nhất khiến các doanh nghiệp quay lưng với AI chính là gánh nặng tài chính. Dù được kỳ vọng giúp tinh gọn bộ máy, AI thực tế đang ngốn ngân sách với tốc độ chóng mặt. Uber là một ví dụ điển hình, khi Giám đốc công nghệ Praveen Neppalli Naga thừa nhận công ty đã tiêu hết ngân sách AI cho cả năm 2026 chỉ trong vài tháng.
Khi chi phí điện toán vượt xa chi phí nhân sự, phương trình kinh tế của doanh nghiệp bắt đầu bị đảo lộn, như lời Phó chủ tịch Nvidia Bryan Catanzaro.
Sự tốn kém này không chỉ đến từ phí bản quyền mà còn từ tài nguyên tiêu thụ. Mỗi câu hỏi, mỗi dòng code được tạo ra đều tiêu tốn "token". Nếu không kiểm soát chặt chẽ, hóa đơn hằng tháng có thể lên đến hàng chục nghìn USD cho mỗi "nhân viên AI" - con số vượt xa mức lương của những lập trình viên cao cấp nhất.
Không chỉ chi phí, độ tin cậy đang trở thành rào cản lớn khi doanh nghiệp ứng dụng AI. Một ví dụ điển hình là vụ việc năm 2023 tại Mỹ, khi một luật sư sử dụng AI để soạn hồ sơ tòa án. Công cụ này đưa ra hàng loạt trích dẫn án lệ với số hiệu, tình tiết đầy đủ và có vẻ thuyết phục, nhưng sau đó được xác định là hoàn toàn bịa đặt.
Sự cố khiến luật sư bị xử phạt, đồng thời kéo theo chi phí lớn để xử lý hậu quả pháp lý và khôi phục uy tín.
Những rủi ro tương tự khiến một số doanh nghiệp thay đổi cách tiếp cận. Một người dùng trên Reddit cho biết công ty của anh đã hủy nhiều gói dịch vụ AI để tuyển lại lập trình viên. Theo đánh giá của họ, con người vẫn có lợi thế về khả năng phản biện và kiểm chứng thực tế, giúp hạn chế sai sót và chi phí phát sinh.
Nghiên cứu của MIT cho thấy chỉ khoảng 23% vị trí hiện nay có thể thay thế bằng AI một cách hiệu quả về chi phí. Ở phần lớn còn lại, con người vẫn là lựa chọn hợp lý hơn nhờ sự linh hoạt và khả năng xử lý tình huống thực tế.
Không chỉ thực hiện công việc, nhân sự còn đóng vai trò duy trì môi trường làm việc và tương tác - những yếu tố mà AI chưa thể thay thế. Xét về hiệu quả đầu tư, nhiều doanh nghiệp nhận thấy con người vẫn mang lại giá trị ổn định hơn.
Trường hợp của Klarna là ví dụ đáng chú ý. Sau khi thay thế khoảng 700 nhân viên bằng AI, công ty ghi nhận khoản lỗ tăng mạnh do trải nghiệm khách hàng không như kỳ vọng. Việc lên kế hoạch tuyển dụng trở lại cho thấy AI có thể xử lý dữ liệu nhanh, nhưng chưa thay thế được sự thấu cảm và linh hoạt của con người.
Dù một số doanh nghiệp đang giảm phụ thuộc vào AI, xu hướng này không đồng nghĩa với sự thoái trào của công nghệ. Các chuyên gia nhận định chi phí vận hành AI có thể giảm trong những năm tới nhờ tiến bộ về phần cứng và mô hình ngôn ngữ.
Tuy vậy, thực tế hiện nay cho thấy AI chưa phải giải pháp cắt giảm chi phí tuyệt đối. Doanh nghiệp cần tiếp cận thận trọng, kết hợp AI với nguồn nhân lực thay vì thay thế hoàn toàn.
Việc điều chỉnh chiến lược - trong đó có cả việc "sa thải AI" - phản ánh quá trình tái cân bằng, hướng đến sử dụng công nghệ hiệu quả hơn trong quản trị và vận hành.
