Đây là nội dung chính của “Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc giai đoạn 2026-2030” (VREF) do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. Chương trình đánh dấu bước chuyển từ hỗ trợ đào tạo sang đầu tư trực tiếp cho hoạt động nghiên cứu, nhằm hình thành lực lượng khoa học trẻ có năng lực tự chủ công nghệ.
Chương trình sẽ tuyển chọn mỗi năm khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc để cấp kinh phí. Nguồn lực được ưu tiên cho nhóm nghiên cứu hướng tới làm chủ công nghệ lõi, phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược; phần còn lại dành cho các nghiên cứu ở lĩnh vực khác.
Kinh phí hỗ trợ tối đa 1 tỷ đồng mỗi năm cho nghiên cứu sinh, trong thời gian không quá 3 năm. Trường hợp cần thiết có thể gia hạn thực hiện nhiệm vụ nhưng không tăng thời gian hỗ trợ. Số tiền này phải được sử dụng cho các hoạt động trực tiếp phục vụ nghiên cứu như phát triển sản phẩm, công bố khoa học, đăng ký sở hữu trí tuệ, thử nghiệm công nghệ và hợp tác quốc tế.
Chương trình có cách tiếp cận “đầu tư theo kết quả”. Việc giải ngân gắn với tiến độ và kết quả đầu ra. Các nhiệm vụ không đạt yêu cầu có thể bị điều chỉnh hoặc chấm dứt hỗ trợ.
Các chỉ tiêu đầu ra cũng được quy định cụ thể: tối thiểu 60% kết quả nghiên cứu phải công bố trên các tạp chí quốc tế uy tín; ít nhất 20% có đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; và tối thiểu 15% kết quả được chuyển giao, thương mại hóa hoặc ứng dụng vào thực tiễn.
Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc triển khai trên phạm vi toàn quốc, với sự tham gia của các nghiên cứu sinh, cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ, đội ngũ chuyên gia trong, ngoài nước và cộng đồng doanh nghiệp.
Chương trình khuyến khích hợp tác giữa Nhà nước, viện trường và doanh nghiệp. Trong đó, doanh nghiệp có thể tham gia từ khâu đề xuất đề tài đến thương mại hóa kết quả, đồng thời thúc đẩy cơ chế đồng tài trợ và liên kết quốc tế.
Cơ chế đồng hướng dẫn với chuyên gia nước ngoài và trí thức Việt Nam ở nước ngoài cũng được khuyến khích, nhằm tạo điều kiện để nghiên cứu sinh tiếp cận chuẩn mực khoa học toàn cầu.
Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) được giao chủ trì tổ chức thực hiện VREF, từ xây dựng quy chế, tuyển chọn đến cấp kinh phí và theo dõi, đánh giá chương trình.
Dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView cho thấy, giá Bitcoin hôm nay lao dốc mạnh từ 81.000 USD xuống còn 79.238 USD, lúc 6 giờ 55, ngày 14.5 (giờ Việt Nam). Như vậy, trong vòng 24 giờ qua, tiền mã hóa lớn nhất thế giới đã giảm 1,6% giá trị. Có lúc, Bitcoin (BTC) thủng đáy, rơi thẳng về 78.700 USD.
Vốn hóa toàn thị trường tiền mã hóa cũng giảm 1,34% so với hôm qua, hiện còn 2.640 tỉ USD. Ethereum (ETH), tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới, mất mốc 2.300 USD, giảm 0,7% xuống còn 2.257 USD. Trong khi Solana giảm đến 3,39%, các token khác như XRP, Dogecoin lại tăng 1,3% và 2,4%.
Trong khi giá Bitcoin biến động mạnh, một nhà đầu tư lớn - "cá voi" Bitcoin - gây chú ý khi đặt lệnh bán khống trị giá 70 triệu USD.
Cụ thể, địa chỉ ví 0x8def…992dae trên sàn giao dịch Hyperliquid đã mở một vị thế bán khống Bitcoin và nhiều token liên quan đến các công ty công nghệ lớn. Theo nền tảng giao dịch và dữ liệu Hyperdash, địa chỉ này thuộc về Loracle, nhà phát triển ban đầu trong hệ sinh thái Hyperliquid. Tài khoản này bắt đầu các lệnh đặt cược lớn từ tháng 9.2025.
Điều thú vị là phần lớn lợi nhuận trước đây của "cá voi" này được tạo ra từ các giao dịch mua vào, bao gồm một số giao dịch thành công trong tháng trước. Vị thế mua dài hạn đối với Bitcoin, Zcash (ZEC) và Toncoin (TON) đã đóng vào thứ hai, thu về lợi nhuận 9,2 triệu USD chỉ trong vài tuần. Tuần trước, địa chỉ ví này đã thu được hơn 3 triệu USD lợi nhuận từ các token tăng giá.
Trong tuần qua, nhà đầu tư này đã chuyển sang vị thế bán khống bằng cách tích lũy lượng lớn lệnh bán trị giá 49 triệu USD đối với HYPE. Xu hướng đặt cược giá giảm tiếp tục mở rộng sang lệnh bán khống Bitcoin trị giá 12,5 triệu USD và khoảng 8 triệu USD đối với các token phái sinh liên quan đến Sandisk (SNDK US) và chỉ số Nasdaq 100
Phân tích dữ liệu giao dịch từ app.trade.xyz cho thấy phong cách giao dịch thuật toán, với các vị thế thường chỉ kéo dài chưa đến một tuần. Những phát hiện này cho thấy nhà đầu tư lớn đang phản ứng với các biến động kỹ thuật ngắn hạn hơn là sự sụp đổ mang tính hệ thống của tài sản rủi ro cao.
Tuần này, những bất ổn về chính sách vĩ mô và địa chính trị đang tác động sâu sắc đến Bitcoin và thị trường tiền mã hóa. Đàm phán hòa bình ở eo biển Hormuz vẫn chưa có tín hiệu khả quan. Trong khi đó, chỉ số tiêu dùng vừa được Mỹ công bố làm dấy lên nhiều lo ngại về lạm phát. Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) phải mở rộng bảng cân đối kế toán khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng vọt ngoài tầm kiểm soát. Khi các vấn đề về ngân sách tài chính của Mỹ ngày càng trầm trọng, các nhà đầu tư càng có xu hướng tìm nơi trú ẩn an toàn trong các tài sản khan hiếm, đặc biệt là khi kỳ vọng lạm phát cao hơn làm giảm sức hấp dẫn của các khoản đầu tư thu nhập cố định.
Fed đã bắt đầu tích lũy trái phiếu và tài sản thế chấp để giảm bớt áp lực lên các tổ chức tài chính. Dù việc bơm thanh khoản giúp xoa dịu những lo ngại trước mắt, lại khiến lạm phát gia tăng. Khi nhu cầu với trái phiếu kho bạc Mỹ thấp, dòng tiền có thể quay lại thị trường tiền mã hóa, đóng vai trò là động lực tích cực cho giá Bitcoin trong trung hạn.
Tên lửa New Glenn của Blue Origin nổ tung chỉ vài giây sau khi thử nghiệm khai hỏa bắt đầu lúc 21h hôm 28/5. Theo Time, với chương trình Artemis, Mỹ đặt mục tiêu đưa phi hành gia trở lại Mặt Trăng vào năm 2028, trước khi nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump kết thúc. Blue Origin và SpaceX đang cạnh tranh gay gắt trong việc chế tạo các tàu đổ bộ Mặt Trăng để cung cấp cho NASA. Ngay cả trước vụ nổ tên lửa New Glenn, mốc thời gian 2028 là rất khó đạt được.
Theo The Washington Post, giới chức Mỹ vốn thận trọng về năng lực của các nhà sản xuất tên lửa tư nhân. Việc tên lửa New Glenn - một trong những lựa chọn tiềm năng hàng đầu, gặp sự cố và phát nổ trên bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy ngày 28/5, càng gây lo ngại hơn. "Sự hiện diện của New Glenn tạo ra sự lạc quan rằng Mỹ có nhiều lựa chọn", Garrett Reisman, cựu phi hành gia NASA kiêm giáo sư kỹ thuật du hành vũ trụ tại Đại học Nam California, cho biết. "Với sự cố này, có thể phải mất một thời gian dài Mỹ mới lại có được vị thế có nhiều lựa chọn như trước. NASA giờ chỉ còn lại tên lửa Starship".
"Cả hai công ty đều bị chậm tiến độ vì những lý do khác nhau. Trước đây, có vẻ như Blue Origin đã sẵn sàng bắt kịp và vượt qua SpaceX để có trước tàu đổ bộ Mặt Trăng hoàn thiện. Nhưng giờ thì không còn như vậy nữa", Todd Harrison, chuyên gia cao cấp về chính sách không gian tại Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI), nhận định.
Blue Origin hiện chưa có mốc thời gian cụ thể để thử nghiệm lại với một tên lửa khác. Theo Harrison, công ty này sẽ không kịp chuẩn bị sẵn sàng tàu đổ bộ vào năm 2027 - thời điểm NASA dự kiến thử nghiệm khoang tàu có khả năng chở phi hành đoàn và các tàu đổ bộ.
Tuy nhiên, Harrison cũng lưu ý rằng cuộc thử nghiệm Starship gần đây nhất của SpaceX, "Flight 12", cũng không thành công hoàn hảo do một số lỗi động cơ trong quá trình bay. Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đã đình chỉ bay đối với Starship để chờ điều tra.
Ngoài lĩnh vực khám phá không gian, vụ nổ tên lửa New Glenn cũng đẩy lùi tham vọng của Amazon trong việc cạnh tranh với SpaceX ở mảng Internet vệ tinh. Tên lửa này từng được kỳ vọng sẽ đưa 48 vệ tinh Amazon lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp nhằm tăng độ phủ mạng băng rộng vệ tinh của tập đoàn bán lẻ.
Các chuyên gia cho biết, mấu chốt đối với khả năng trở lại cuộc đua của Blue Origin nằm ở việc công ty có thể khôi phục bệ phóng nhanh đến mức nào.
"Blue Origin sẽ phải thực hiện một cuộc điều tra để tìm hiểu điều gì đã xảy ra với tên lửa, và còn phải xây dựng lại bệ phóng. Việc này có thể mất nhiều tháng, thậm chí hơn một năm, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của thiệt hại", Harrison nói.
Lori Garver, cựu phó giám đốc NASA, cho rằng rất khó ước tính xây dựng lại bệ phóng sẽ mất bao lâu, nhưng thiệt hại lần này có vẻ nghiêm trọng và có thể kéo dài một năm hoặc hơn. Blue Origin đang xây dựng bệ phóng thứ hai, nhưng vẫn chưa đến giai đoạn có thể vận hành.
Nhìn chung vụ nổ tên lửa New Glenn giúp SpaceX và Elon Musk được củng cố thêm vị thế thống trị không gian, theo The Washington Post. Cả chính phủ Mỹ và nhiều người tiêu dùng hiện phụ thuộc hơn nữa vào các dịch vụ của SpaceX, ngay trước thềm đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của công ty này.
Theo chia sẻ từ nguồn rò rỉ nổi tiếng Ice Universe, các nguồn tin nội bộ từ Samsung cho thấy công ty dường như vẫn chưa có ý định áp dụng Liquid Glass trong phiên bản One UI 9 sắp tới. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Google bắt đầu áp dụng ngôn ngữ thiết kế của Apple vào Android 17.
Apple đã giới thiệu Liquid Glass với iOS 26, trong khi Google cũng đang triển khai các hiệu ứng trong suốt, giống như Liquid Glass cho các yếu tố hệ thống trong Android 17. Mặc dù cả hai thiết kế này đều có sự tương đồng, nhưng chúng không hoàn toàn giống nhau. Phiên bản của Apple có độ bão hòa và khả năng khúc xạ cao hơn, trong khi cách tiếp cận của Google lại tinh tế hơn với các hiệu ứng kính trong suốt xuất hiện trong Quick Panel, thanh điều chỉnh âm lượng và thông báo.
Samsung đã bắt đầu áp dụng thiết kế Glass UI trong One UI 8.5 cho Quick Panel và biểu tượng, cho thấy công ty Hàn Quốc đang tiến tới một phong cách thẩm mỹ tương tự mà không cần theo Apple. One UI 9 dự kiến sẽ tiếp tục phát triển xu hướng này với các hiệu ứng kính và mờ mở rộng hơn.
Lưu ý rằng, mặc dù Ice Universe đã xác nhận rằng các bản dựng đầu tiên của One UI 9 không có "xu hướng áp dụng Liquid Glass" nhưng cụm từ "trong thời điểm hiện tại" là một yếu tố rất quan trọng. Điều đó cho thấy Samsung có thể đang xây dựng nền tảng cho một thiết kế Liquid Glass trong tương lai, nhưng việc triển khai đầy đủ dường như sẽ được hoãn lại cho đến One UI 9.5 vào năm 2027.
One UI 9 dự kiến sẽ ra mắt chính thức cùng với Galaxy Z Fold8 và Z Flip8 vào tháng 7.2026, trong khi phiên bản beta công khai sẽ mở cho dòng Galaxy S26 vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6. Đáng chú ý, Samsung đã chuyển Galaxy S22 series và Galaxy Z Fold 4 sang lịch cập nhật bảo mật hằng quý, có nghĩa những thiết bị này sẽ dừng lại ở One UI 8.5, cùng với Galaxy S21 FE và A53.
Nhìn chung, Samsung có thể đang chuẩn bị cho một sự thay đổi lớn trong thiết kế giao diện người dùng, mặc dù thời điểm áp dụng thiết kế Liquid Glass vẫn còn là một dấu hỏi.
