Làn da có thể phản ánh tình trạng bên trong cơ thể, bao gồm sức khỏe của gan. Nếu da thay đổi bất thường mà không rõ nguyên nhân, đó có thể là dấu hiệu liên quan đến gan, đặc biệt khi tình trạng này xuất hiện nhanh hoặc kéo dài.
Gan đóng vai trò quan trọng trong việc thải độc, chuyển hóa dinh dưỡng và duy trì cân bằng nội môi. Khi chức năng của cơ quan này suy giảm, nhiều thay đổi có thể xuất hiện trên da. Những biểu hiện này không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh gan nghiêm trọng, nhưng nếu kéo dài hoặc nặng lên, người bệnh nên đi khám. Phát hiện sớm, kết hợp chế độ ăn lành mạnh, tập luyện đều đặn và hạn chế rượu bia có thể giúp bảo vệ gan hiệu quả. Dưới đây là 5 thay đổi trên da mà mọi người cần đặc biệt lưu ý.
Vàng da, mắt
Một trong những dấu hiệu điển hình là vàng da, xảy ra khi da và mắt chuyển sang màu vàng. Khi gan không thể xử lý hiệu quả, bilirubin tích tụ trong máu và lắng đọng ở các mô, ban đầu là da rồi đến mắt. Tình trạng này không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ rệt. Dưới ánh sáng tự nhiên, nhiều người bệnh chỉ nhận thấy da có ánh vàng nhạt thay vì màu vàng đậm. Tuy nhiên, dù mức độ da vàng nhẹ cũng cần được kiểm tra sớm.
Ngứa kéo dài không kèm phát ban
Người mắc bệnh gan có thể cảm thấy châm chích, như có gì đó bò dưới da. Thuốc kháng histamine thường không hiệu quả, kem dưỡng ẩm cũng ít cải thiện trong trường hợp này và không có phát ban rõ ràng. Nguyên nhân là do dòng chảy mật bị chậm, khiến muối mật tích tụ dưới da gây ngứa. Triệu chứng ngứa da có xu hướng nặng hơn vào ban đêm và có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Các mạch máu đỏ giống hình mạng nhện
Một dấu hiệu khác là sự xuất hiện của các mạch máu nhỏ hình mạng nhện, thường thấy ở cổ, mặt hoặc ngực, đặc biệt ở những người mắc bệnh gan mạn tính.
Mặc dù một vài tổn thương có thể không đáng lo, nhưng nếu xuất hiện nhiều, đặc biệt ở người trưởng thành, bác sĩ thường sẽ kiểm tra chức năng gan vì rối loạn nội tiết do bệnh gan có thể ảnh hưởng đến hoạt động của mạch máu.
Da sẫm màu ở các nếp gấp
Nhiều người cho rằng vùng da sẫm màu dần ở cổ, bẹn hoặc nách là do cháy nắng hoặc ma sát. Tuy nhiên, nếu sắc tố xuất hiện đột ngột hoặc tiến triển nhanh, nên khám da liễu để kiểm tra kỹ hơn.
Các rối loạn chuyển hóa và bệnh lý liên quan đến gan có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành sắc tố, dẫn đến sạm da kéo dài, thường không đáp ứng với các loại kem thông thường.
Vết thương lâu lành, dễ bầm tím
Việc gan giảm sản xuất các protein đông máu có thể khiến những vết cắt nhỏ chảy máu lâu hơn hoặc va chạm nhẹ cũng để lại vết bầm lớn.
Nhiều người mắc bệnh gan xuất hiện các mảng bầm tím mà không rõ nguyên nhân. Theo bác sĩ, đây thường là dấu hiệu rối loạn đông máu chứ không chỉ là vấn đề ngoài da. Dù đôi khi các biểu hiện này có thể do nắng hoặc da khô, nhưng cũng có thể là tín hiệu cảnh báo từ gan, vì vậy nên kiểm tra sớm để đảm bảo an toàn.
Trứng là một trong những thực phẩm giàu protein chất lượng cao nhất. Một quả trứng cung cấp đầy đủ các a xít amin thiết yếu mà cơ thể cần để duy trì cơ bắp, phục hồi mô và tham gia vào nhiều hoạt động chuyển hóa. Ngoài protein, trứng còn chứa vitamin B12, vitamin D, choline, selenium và nhiều dưỡng chất quan trọng khác, theo trang thông tin sức khỏe Everyday Health (Mỹ).
Dưới đây là những sai lầm thường gặp khi ăn trứng mà nhiều người chưa để ý:
Nhiều người có thói quen chiên trứng đến khi cháy cạnh hoặc chiên quá lâu để trứng thật giòn. Tuy nhiên, nhiệt độ quá cao có thể làm giảm chất lượng của protein và một số vitamin trong trứng.
Khi protein bị tác động dưới nhiệt quá mạnh trong thời gian dài, cấu trúc của chúng có thể thay đổi nhiều, làm món ăn trở nên khô cứng và khó tiêu hóa hơn. Một số vitamin nhạy nhiệt như vitamin nhóm B cũng có thể bị hao hụt.
Ngoài ra, chiên ở nhiệt độ cao còn có thể làm cholesterol trong lòng đỏ bị ô xy hóa. Đây là điều không được khuyến khích nếu diễn ra thường xuyên. Luộc, hấp hoặc áp chảo nhẹ ở nhiệt vừa phải thường là cách chế biến giúp giữ dinh dưỡng tốt hơn.
Nhiều người giảm cân hoặc tập gym thường bỏ lòng đỏ vì lo ngại cholesterol. Tuy nhiên, điều này khiến cơ thể mất đi khá nhiều dưỡng chất quan trọng.
Lòng trắng chứa phần lớn protein. Thế nhưng, lòng đỏ cũng cung cấp một lượng protein đáng kể cùng nhiều vitamin và khoáng chất như vitamin D, vitamin A, choline, lutein và zeaxanthin.
Choline đặc biệt quan trọng cho hoạt động của não bộ và hệ thần kinh. Trong khi đó, lutein và zeaxanthin là các chất chống ô xy hóa có lợi cho mắt. Với đa số người khỏe mạnh, ăn nguyên quả trứng với lượng hợp lý thường tốt hơn là chỉ ăn lòng trắng.
Một số người có thói quen ăn trứng tái vì sở thích. Tuy nhiên, cơ thể thực tế hấp thu protein từ trứng chín tốt hơn so với trứng sống.
Khi được nấu chín vừa phải, protein trong trứng sẽ biến tính nhẹ, giúp enzyme tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn. Ngược lại, protein trong lòng trắng trứng sống khó tiêu hóa hơn và cơ thể hấp thu kém hơn. Ngoài ra, ăn trứng sống thường xuyên cũng làm tăng nguy cơ nhiễm vi khuẩn Salmonella, có thể gây ngộ độc thực phẩm.
Trứng là nguồn protein tốt nhưng ăn quá nhiều không đồng nghĩa cơ thể sẽ phát triển cơ bắp tốt hơn. Khả năng hấp thu protein còn phụ thuộc vào mức vận động, giấc ngủ, tổng chế độ ăn và nhu cầu của từng người, giáo sư dinh dưỡng José Antonio tại Đại học Nova Southeastern (Mỹ) cho biết.
Nếu chỉ tập trung ăn quá nhiều trứng mà không đa dạng thực phẩm, cơ thể vẫn có thể thiếu các dưỡng chất khác như omega-3 hoặc chất xơ. Các chuyên gia dinh dưỡng thường khuyến khích đa dạng nguồn protein từ cá, đậu, sữa, thịt nạc và trứng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một loại thực phẩm, theo Everyday Health.
Bộ Y tế đang rà soát, sửa đổi bổ sung thông tư ban hành danh mục thuốc, hóa dược được quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán, bao gồm thuốc ung thư, nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị, bảo đảm quyền lợi của người tham gia bảo hiểm y tế.
Hiện, các thuốc ung thư trong danh mục quỹ Bảo hiểm y tế chi trả thực hiện theo Thông tư số 20/2022/TT-BYT ngày 31.12.2022 của Bộ Y tế ban hành danh mục và tỷ lệ, điều kiện thanh toán đối với thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế.
Trong đó, thuốc hoạt chất Oxycodone (uống), bảo hiểm y tế thanh toán điều trị giảm đau do ung thư: mức thanh toán 50%.
Với nhóm thuốc điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch, thuốc chứa hoạt chất Bendamustine (tiêm truyền), bảo hiểm y tế thanh toán điều trị bệnh bạch cầu lymphô mạn binet B/C không phù hợp hóa trị với Fludarabin; Ulymphô không hodgkin, diễn tiến chậm, tiến triển sau điều trị với Rituximab: mức thanh toán 50%.
Một số thuốc trị ung thư khác, là các thuốc có hoạt chất Carmustin, Decitabin, Decitabin, bảo hiểm y tế thanh toán 50%.
Với thuốc chứa hoạt chất Everolimus (tiêm, uống), bảo hiểm y tế thanh toán 50% đối với điều trị ung thư; thanh toán 100% đối với các trường hợp khác.
Thuốc chứa hoạt chất Pemetrexed (tiêm), bảo hiểm y tế thanh toán trong điều trị ung thư phổi không tế bào nhỏ, ung thư trung biểu mô màng phổi ác tính: mức thanh toán 50%.
Cetuximab (tiêm truyền), bảo hiểm y tế thanh toán điều trị ung thư đại trực tràng di căn thuộc type RAS tự nhiên; ung thư tế bào vảy vùng đầu, cổ; sử dụng tại bệnh viện hạng đặc biệt, hạng 1 và bệnh viện chuyên khoa ung bướu hạng 2: mức thanh toán 50%...
Bộ Y tế cho biết, tại thông tư sửa đổi (đang lấy ý kiến đóng góp) ban hành danh mục thuốc hóa dược được quỹ Bảo hiểm y tế chi trả có bổ sung nhiều thuốc ung thư thế hệ mới có hiệu quả điều trị cao.
Tuy nhiên, để bảo đảm khả năng chi trả của quỹ Bảo hiểm y tế, những thuốc có chi phí điều trị lớn sẽ phải xem xét, đánh giá kỹ lưỡng để quyết định việc chi trả và có thể phải quy định các điều kiện thanh toán hoặc chỉ được thanh toán với một tỷ lệ nhất định.
Vừa qua, theo phản ánh từ người nhà người bệnh nhân điều trị bệnh đa u tủy xương (mã bệnh C90.0), người bệnh cần sử dụng thuốc Lenalidomide 25 mg và Ixazomib 4 mg. Trong đó, do có thuốc nằm ngoài danh mục chi trả của bảo hiểm y tế nên gia đình phải tự chi trả hoàn toàn, mỗi đợt lên tới gần 50 triệu đồng. Số tiền phải chi trả vượt quá khả năng kinh tế của gia đình.
Người nhà bệnh nhân đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét đưa thuốc trên vào danh mục thuốc được bảo hiểm y tế chi trả (toàn bộ hoặc một phần) và có chính sách hỗ trợ chi phí thuốc đặc trị cho bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo có hoàn cảnh khó khăn.
Theo Bộ Y tế, hiện, thuốc Lenalidomid hàm lượng 25 mg, đường uống đang thuộc phạm vi chi trả của quỹ Bảo hiểm y tế.
Đối với thuốc Ixazomid 4 mg: Bộ Y tế đang thực hiện rà soát, sửa đổi bổ sung Thông tư ban hành danh mục thuốc hóa dược được quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị, bảo đảm quyền lợi của người bệnh.
Việc lựa chọn thuốc thương mại cụ thể các thuốc ung thư được quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh xây dựng kế hoạch và tổ chức đấu thầu mua sắm để bảo đảm đáp ứng nhu cầu điều trị.
Được biết đến với tên gọi phương pháp thở 4-7-8, mô hình bài tập thư giãn này được phát triển bởi tiến sĩ Andrew Weil, giáo sư y khoa và sức khỏe cộng đồng, đồng thời là người sáng lập Trung tâm Y học Tích hợp Andrew Weil tại Đại học Arizona (Mỹ).
Kỹ thuật này bắt nguồn từ truyền thống cổ xưa Pranayama của yoga, tập trung vào việc kiểm soát hơi thở có ý thức. Đã được thực hành tại các nền văn hóa phương Đông hàng ngàn năm, các kỹ thuật hít thở có chủ đích - như thở chậm, thở bụng sâu - được sử dụng để chế ngự hệ thần kinh giao cảm (hệ thống gây căng thẳng) đang hoạt động quá mức, từ đó điều chỉnh sự lo âu và đưa cơ thể vào trạng thái thư giãn sâu.
Hướng dẫn thực hiện chi tiết
Bạn có thể thực hiện phương pháp 4-7-8 ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào: khi đang nằm trên giường, trước một cuộc họp quan trọng, hoặc sau một cuộc tranh luận căng thẳng. Các bước thực hiện như sau:
Bà Suzanne Bergmann, chuyên gia tâm lý trị liệu tại New York, khuyên bạn nên bắt đầu bằng việc lặp lại chu kỳ này 4 lần.
"Quá trình tạm dừng giữa các nhịp thở giúp chúng ta tập trung hơn vào việc làm chậm hơi thở, đồng thời đảm bảo quá trình hít vào và thở ra được trọn vẹn", bà Bergmann giải thích. Bà cho biết thêm, việc kéo dài thời gian thở ra giúp phổi đẩy được nhiều không khí tồn đọng ra ngoài hơn bình thường, từ đó giúp cơ thể tiếp nhận được nhiều oxy hơn ở nhịp hít vào kế tiếp.
Nếu bỏ qua bước nín thở, bạn có thể vô tình thở quá nhanh hoặc thở gấp, gây cảm giác khó chịu lúc đầu. Hãy thực hiện một cách nhẹ nhàng, tránh ép bản thân quá mức. Nếu cảm thấy chóng mặt, có thể đếm nhịp nhanh hơn một chút (không nhất thiết phải chính xác từng giây theo đồng hồ).
Tại sao phương pháp 4-7-8 lại hiệu quả?
Loại bỏ những suy nghĩ tiêu cực
Khi lo lắng, tâm trí bạn không thể tập trung vào hai việc cùng lúc. Việc đếm nhịp hít vào, nín thở và thở ra đóng vai trò như một sự thay thế và gây xao nhãng khỏi những suy nghĩ miên man không mong muốn.
Kích hoạt cơ hoành
Khi thở sâu và có chủ đích, bạn kích hoạt hoàn toàn cơ hoành - cơ hô hấp chính nằm ngay dưới phổi. Điều này không chỉ cải thiện hiệu quả hô hấp mà còn giúp điều chỉnh tư thế của bạn.
Đưa cơ thể vào trạng thái thư giãn sâu
"Các bài tập thở giúp ngủ ngon bằng cách kích hoạt hệ thần kinh đối giao cảm", tiến sĩ Cheri D. Mah, chuyên gia về giấc ngủ, cho biết. Hệ đối giao cảm chịu trách nhiệm đưa cơ thể về trạng thái nghỉ ngơi, đối lập với hệ giao cảm vốn kích hoạt phản ứng "chiến đấu hay bỏ chạy" (gây tăng nhịp tim, lo âu, adrenaline). Nhiều người trong chúng ta thường bị kẹt trong trạng thái căng thẳng quá lâu mà không hề hay biết, dẫn đến việc mất ngủ kinh niên.
Thực tế, nghiên cứu đã chỉ ra rằng thở chậm, kết hợp với thói quen ngủ lành mạnh, có thể hiệu quả hơn cả biện pháp thôi miên hay dùng thuốc trong việc chống lại chứng mất ngủ.
Giảm căng thẳng mãn tính
Đây không phải là phép màu tức thời mà cần sự kiên trì. Theo thời gian, khả năng tự điều chỉnh hệ thần kinh sẽ mang lại lợi ích to lớn cho sức khỏe. "Giảm stress giúp hạ huyết áp, cải thiện tâm trạng và giảm căng cứng cơ bắp", chuyên gia Bergmann nhấn mạnh.
