Theo cuốn Tốc độ của Trung Quốc: Phát triển Đường sắt cao tốc của tác giả Wang Xiong, tháng 10/1978, lãnh đạo Trung Quốc Đặng Tiểu Bình sang Nhật Bản và sắp xếp thời gian trải nghiệm tàu cao tốc dù lịch làm việc dày đặc. “Nó rất nhanh, nhanh như gió vậy. Cảm giác như nó thôi thúc anh phải chạy”, ông nói trong buổi họp báo sau đó.
Hai tháng sau chuyến thăm, Trung Quốc tổ chức phiên họp toàn thể của Ủy ban trung ương Đảng khóa 11 tại Bắc Kinh và thảo luận các ưu tiên cho phát triển kinh tế. Khi đó, tốc độ tối đa của tàu trên đường ray truyền thống chỉ là 80 km/h và mọi người bàn bạc về sự cần thiết của đường sắt cao tốc.
Năm 1990, báo cáo đề xuất xây dựng đường sắt cao tốc được nộp lên Chính phủ Trung Quốc. Năm 2008, tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên của nước này bắt đầu hoạt động, kết nối Bắc Kinh và Thiên Tân, rút ngắn thời gian di chuyển từ 70 phút xuống còn 30 phút.
Đến cuối năm 2025, chiều dài mạng lưới đường sắt cao tốc Trung Quốc đã vượt mốc 50.000 km, là mạng lưới dài nhất thế giới, vượt xa tổng chiều dài của mọi quốc gia khác cộng lại và hơn chu vi Trái Đất khoảng 10.000 km. Trong số những tàu hoạt động thương mại trên đường ray, Fuxing CR400 của Trung Quốc là phương tiện nhanh nhất thế giới với tốc độ tối đa 350 km/h. Tàu TGV (Pháp) và Shinkansen (Nhật Bản) đứng thứ hai với mức 320 km/h, KTX-Sancheon (Hàn Quốc) đạt tốc độ tối đa 305 km/h.
Trung Quốc muốn tiến xa hơn nữa với Fuxing CR450, mẫu tàu cao tốc mới đang chạy thử nghiệm, dự kiến khai thác thương mại với tốc độ lên tới 400 km/h. Như vậy, khi đi vào hoạt động chính thức, phương tiện này sẽ trở thành tàu cao tốc thương mại nhanh nhất thế giới.
Dự án CR450 bắt đầu vào năm 2021, hướng đến phát triển tàu viên đạn thân thiện với môi trường, tiết kiệm năng lượng và thông minh hơn. Mẫu tàu mới do Tập đoàn Đường sắt Nhà nước Trung Quốc (CR), Tập đoàn Chế tạo Phương tiện Đường sắt Trung Quốc (CRRC), Viện hàn lâm Khoa học Đường sắt Trung Quốc (CARS), phối hợp cùng một số tổ chức khác phát triển và sản xuất.
CR450 đã hoàn thành hàng loạt thử nghiệm trên đường ray thông thường và trong hầm nhằm đánh giá đặc tính động lực học, khí động học, lực cản, tiếng ồn cùng nhiều yếu tố khác trong điều kiện chạy tốc độ cao và tàu đi qua nhau. Trong thử nghiệm tháng 10/2025, tàu đạt tốc độ 453 km/h, tốc độ tương đối khi hai đoàn tàu chạy ngược chiều qua nhau là 896 km/h.
Một nhân viên CR nói với People’s Daily, việc tàu đi qua nhau là không thể tránh khỏi trên các tuyến đường sắt cao tốc. Khi hai đoàn tàu chạy ngược chiều, luồng không khí mạnh xung quanh chúng có thể tạo ra áp suất gió tức thời 5-10 kPa, khiến các toa rung lắc và hành khách giảm mức độ thoải mái, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. “Đó là lý do tại sao Trung Quốc luôn tiến hành những thử nghiệm chạy qua nhau với tàu cao tốc”, nhân viên này giải thích.
Wang Feng, phó chủ tịch CRRC, nhấn mạnh CR450 đại diện cho một bước tiến toàn diện về lý thuyết, công nghệ, thiết bị, tiêu chuẩn và quản lý vận hành tàu cao tốc. Để đạt được tốc độ vận hành chưa từng có là 400 km/h, đoàn tàu sử dụng hệ thống kéo nam châm vĩnh cửu làm mát bằng nước, bộ bánh xe thế hệ mới với độ ổn định cao và nhiều cải tiến hệ thống.
Theo CMG, CR450 sử dụng động cơ kéo nam châm vĩnh cửu với hiệu suất chuyển đổi cao hơn 3% so với động cơ trên mẫu CR400, cung cấp công suất kéo 11.000 kW. Mẫu tàu mới có thể tăng tốc từ trạng thái đứng yên lên 350 km/h chỉ trong 4 phút 40 giây, nhanh hơn 100 giây so với mẫu cũ.
Wang cho biết thêm, 7 công nghệ tiên tiến về giảm ồn, bao gồm vật liệu hấp thụ âm thanh và hình dạng khí động học tối ưu hóa, giúp giảm 2 decibel tiếng ồn trong cabin, mang đến chuyến đi yên tĩnh hơn. Ngoài ra, tàu cũng tăng 4% không gian phục vụ hành khách và nâng cấp các tính năng thông minh như hệ thống điều khiển tiên tiến, tương tác với người lái, giám sát an toàn và dịch vụ hành khách.
Theo Shao Jun, nhà nghiên cứu tại CARS, việc tăng tốc độ vận hành thương mại từ 350 km/h lên 400 km/h dẫn đến lực cản tăng 30% và mức tiêu thụ năng lượng lớn hơn. 95% lực cản của tàu đến từ không khí. Để tăng tốc độ và tiết kiệm năng lượng, các nhà khoa học điều chỉnh hình dạng đầu tàu, lấy cảm hứng từ những loài chim bay nhanh trong tự nhiên, nhờ đó giảm lực cản khoảng 2,6%.
Tiếp theo, nhóm chuyên gia xem xét gầm tàu, khu vực trước đây thường bị bỏ qua nhưng có tiềm năng giảm lực cản. Một thành viên trong nhóm đề xuất dùng cấu trúc che chắn để bảo vệ phần lộ ra của bộ bánh xe, mang lại hình dạng khí động học tốt hơn.
Ngoài ra, CR450 có phần mũi được kéo dài lên 15 m (so với mức 12,5 m ở mẫu tàu cũ tốc độ 350 km/h) với hình dạng nhọn hơn, đường mái thấp hơn 20 cm và trọng lượng giảm 50 tấn.
Sau khi tối ưu hóa cấu trúc, lực cản giảm 22%, đồng nghĩa ngay cả khi tăng tốc độ thêm 50 km/h, mức tiêu thụ năng lượng của tàu mới vẫn chỉ tương đương CR400.
Nhóm dự án cũng phát triển vật liệu mới để đối phó thách thức về nhiệt độ, biến dạng và độ mỏi, đáp ứng yêu cầu về phanh. Họ đặt mục tiêu giữ quãng đường phanh tương đương CR400, giảm tốc từ 400 km/h xuống 0 km/h trong khoảng 6.500 m. Năng lượng giải phóng trong quá trình này đủ để đun sôi 6,8 tấn nước vốn ở trạng thái đóng băng chỉ trong khoảng hai phút. Dù không tiết lộ kim loại dùng cho vật liệu mới, nhóm nghiên cứu cho biết đã thực hiện hàng trăm thử nghiệm để hoàn thiện công thức và mất hơn một năm để đánh giá hiệu suất.
Ngoài vật liệu mới, CR450 cũng trang bị công nghệ phanh khẩn cấp đa cấp và điều khiển chống trượt. Các chuyên gia đã dành hơn 20 tháng tiến hành thử nghiệm trong nhiều điều kiện khác nhau nhằm kiểm chứng công nghệ.
Tao Guidong, kỹ sư tại CRRC, cho biết CR450 đang trải qua thử nghiệm vận hành 600.000 km, tương đương chạy quanh Trái Đất 15 vòng. Tính đến tháng này, thử nghiệm đã hoàn thành hơn một nửa.
“CR450 là thế hệ tàu mới với tốc độ cao hơn, độ an toàn lớn hơn, hiệu quả năng lượng tốt hơn, vận hành thông minh hơn và mang lại sự thoải mái nhiều hơn cho hành khách”, Zhao Hongwei, nhà nghiên cứu tại CARS, cho biết. Zhao nói thêm, mẫu tàu mới hướng đến củng cố và tăng cường vị thế dẫn đầu của Trung Quốc trong công nghệ đường sắt cao tốc.
Tablet đã trở thành một giải pháp thay thế hiệu quả cho laptop, đặc biệt khi chúng ngày càng được bổ sung nhiều tính năng mạnh mẽ và linh hoạt. Các bản cập nhật mới như Desktop Mode trên Android và iPadOS 26 đã biến tablet thành những thiết bị tương tự như MacBook với màn hình cảm ứng để chứng minh sự tập trung của các nhà phát triển vào chức năng này.
Khi việc chuyển đổi từ tablet sang laptop trở nên dễ dàng hơn, người dùng hoàn toàn có thể tiết kiệm chi phí mua sắm, đặc biệt nếu họ đã sở hữu một chiếc tablet. Với sự kết hợp giữa các phụ kiện phù hợp, người dùng có thể tận hưởng tất cả chức năng quan trọng của laptop, đồng thời có được sự nhẹ nhàng và dễ dàng mang theo.
Để tối ưu hóa trải nghiệm sử dụng tablet, người dùng có thể kích hoạt các tính năng Desktop Mode trong phần Settings. Đối với iPad, hãy vào phần Multitasking & Gestures trong Settings để bật Stage Manager, từ đó giúp người dùng quản lý các ứng dụng và cửa sổ một cách linh hoạt. Còn đối với tablet Android, các tính năng sẽ khác nhau tùy theo thương hiệu, như DeX mode trên Samsung Galaxy hoặc Workstation Mode trên Xiaomi Pad.
Ngoài việc điều chỉnh cài đặt, việc chọn bàn phím và chuột phù hợp cũng rất quan trọng. Mặc dù bàn phím Magic Keyboard của Apple là một lựa chọn hàng đầu, người dùng cũng có thể tìm thấy nhiều lựa chọn giá rẻ hơn trên thị trường. Hãy kiểm tra chất lượng bàn phím để xem có thể giúp bản thân có trải nghiệm giống như làm việc trên các mẫu laptop hay không.
Để tăng cường tính hữu dụng, người dùng cũng nên xem xét thêm các phụ kiện như bộ chia USB nhằm mở rộng khả năng kết nối và lưu trữ. Ngoài ra, việc sử dụng dịch vụ lưu trữ đám mây hoặc ổ lưu trữ bên ngoài cũng sẽ giúp người dùng quản lý dữ liệu hiệu quả hơn. Cuối cùng, một cục sạc dự phòng sẽ giúp duy trì thời gian sử dụng tablet mà không cần lo lắng về nguồn điện.
Với những cài đặt và phụ kiện phù hợp, người dùng hoàn toàn có thể biến tablet của mình thành một thiết bị thay thế laptop hiệu quả mà không cần tốn quá nhiều chi phí.
Theo Phys.org, một nhóm nhà thiên văn lần đầu tiên phát hiện bầu khí quyển bao quanh hành tinh đá giống Trái Đất, nằm trong vùng có thể ở được quanh sao chủ. Phát hiện mới cung cấp bằng chứng thuyết phục nhất chứng minh những hành tinh có thành phần và nhiệt độ tương tự Trái Đất với tiềm năng hỗ trợ sự sống, có thể tồn tại bên ngoài hệ Mặt Trời.
Trong bài báo công bố hôm 16/7 trên tạp chí Science, nhóm nghiên cứu đứng đầu là Collin Cherubim, nhà khoa học hành tinh tại Đại học Harvard, phát hiện khí heli thoát ra từ bầu khí quyển của LHS 1140 b, hành tinh đá ngoài hệ Mặt Trời cách Trái Đất khoảng 48 năm ánh sáng. Được phát hiện vào năm 2017, LHS 1140 b có khối lượng lớn gấp 5 lần Trái Đất hơn 5 lần và bán kính lớn hơn 1,7 lần. Hành tinh này quay quanh một ngôi sao lùn đỏ có khối lượng và kích thước bằng khoảng 1/5 Mặt Trời và mát hơn đáng kể. Đặc biệt, LHS 1140 b nằm trong vùng ở được của ngôi sao với nhiệt độ và điều kiện thích hợp để nước lỏng tồn tại trên bề mặt hành tinh.
Giới thiên văn đã phát hiện hàng nghìn hành tinh ngoài hệ Mặt Trời, bao gồm một số hành tinh đá nằm trong vùng ở được quanh sao chủ, nhưng xác định những hành tinh đó có khí quyển hay không vẫn là thách thức lớn. Mô hình lý thuyết của Cherubim và đồng nghiệp dự đoán khí heli ở tầng thượng quyển của LHS 1140 b đang dần thoát vào không gian. Để kiểm chứng, họ sử dụng quang phổ kế WINERED ở Đài quan sát Las Campanas trên sa mạc Atacama của Chile để theo dõi LHS 1140 b và hành tinh khác cùng hệ vào một đêm tháng 9/2024 khi cả hai di chuyển phía trước sao chủ.
Theo Science Alert, các nhà nghiên cứu nhận thấy một số bước sóng ánh sáng bị khí quyển hành tinh hấp thụ. Họ phát hiện dấu hiệu LHS 1140 b có khí quyển giàu heli và khí này đang thoát vào không gian ở tốc độ hàng trăm nghìn kilogram mỗi giây. Dòng khí thoát ra bị nung nóng tới hơn 4.700 độ C, có khả năng chịu ảnh hưởng của gió sao hoặc tương tác từ giữa hành tinh và ngôi sao. Điều khiến nhóm nghiên cứu ngạc nhiên là LHS 1140 b vẫn còn khí quyển sau hơn 3 tỷ năm.
Các nhà khoa học suy đoán ngoài heli, có những khí khác trong khí quyển của LHS 1140 b và một phần bầu khí quyển bị mất đi do bức xạ sao. Tuy nhiên, ngôi sao lùn đỏ trong hệ đã 6 tỷ năm và hoạt động bức xạ cực đoan bắt đầu dịu đi. Dù một phần khí helium đang từ từ thoát đi theo thời gian, nhóm nghiên cứu hy vọng hành tinh LHS 1140 b vẫn sẽ giữ được bầu khí quyển.
Kết quả nghiên cứu của Cherubim và đồng nghiệp cho thấy, tìm kiếm khí thoát ra bằng thiết bị quan sát trên mặt đất có thể trở thành công cụ quan trọng để nghiên cứu khí quyển của hành tinh đá ngoài hệ Mặt Trời. Cherubim chia sẻ, ông muốn xác định toàn bộ thành phần bầu khí quyển của LHS 1140 b và tìm hiểu hành tinh có đại dương bao phủ bề mặt hoặc đặc điểm nào khác liên quan đến sự sống hay không. Nhóm nghiên cứu cũng sẽ sử dụng mô hình máy tính để tìm kiếm những hành tinh tương tự.
Sau hơn một tháng giới hạn bản thử nghiệm chỉ dành cho các lập trình viên, loạt hệ điều hành mới như iOS 27, iPadOS 27, macOS 27 Public Beta bắt đầu cho tải về trên tất cả các thiết bị của Apple được hỗ trợ. So với Developer Beta, bản Public Beta gần với phiên bản chính thức hơn, hạn chế được nhiều lỗi nghiêm trọng nhưng vẫn có thể có các lỗi nhỏ ảnh hưởng đến quá trình sử dụng như tính tương thích của ứng dụng hoặc tiêu hao pin hơn.
Người dùng truy cập vào mục Cài đặt > Cài đặt chung > Cập nhật phần mềm, mở tính năng Bản cập nhật beta và bắt đầu cập nhật iOS 27 mới nhất. iOS 27 hỗ trợ từ iPhone 11, iPhone SE thế hệ hai trở lên nhưng chỉ các dòng iPhone 15 Pro, 15 Pro Max hoặc cao hơn mới có Siri hoàn toàn mới sử dụng AI.
Siri AI hiện mới hỗ trợ ngôn ngữ chính thức là tiếng Anh. Người dùng Việt nếu muốn trải nghiệm trợ lý ảo mới sẽ cần cài đặt vùng của thiết bị là tại Mỹ và chọn ngôn ngữ tiếng Anh. Khi đó, Siri vẫn có thể hỏi đáp bằng tiếng Việt qua văn bản khi tương tác trong ứng dụng.
Siri hoàn toàn mới tích hợp trí tuệ nhân tạo
Điểm nổi bật nhất của iOS 27 là trang bị Siri mới tích hợp sâu AI. Được hỗ trợ bởi các mô hình Gemini của Google, Siri giờ đây có khả năng đàm thoại tốt hơn đáng kể, kết nối Internet khi cần và giúp người dùng lên ý tưởng, tinh chỉnh kế hoạch, trả lời các câu hỏi phức tạp và thậm chí tạo ra lịch trình chi tiết.
Apple cũng giới thiệu phần mềm Siri chuyên dụng, đưa trợ lý AI của mình đến gần hơn với các nền tảng chatbot cạnh tranh. Ứng dụng này lưu trữ các cuộc trò chuyện trước đó, cho phép người dùng tiếp tục phiên làm việc trên nhiều thiết bị của Apple, bao gồm iPhone, iPad, Mac, Apple Watch và Apple Vision Pro.
Người dùng vẫn có thể kích hoạt Siri bằng cách nói "Hey Siri", nhấn nút bên cạnh hoặc vuốt xuống từ Dynamic Island trên các iPhone, iPad được hỗ trợ. Giao diện của trợ lý này cũng được làm mới hoàn toàn, vừa có thể tương tác ngay trên màn hình ngoài cũng như trong ứng dụng.
Tuy nhiên, Apple sẽ triển khai dần nhiều tính năng AI của Siri thông qua hệ thống danh sách chờ. Các tính năng này sẽ chỉ khả dụng trên một số máy do các yêu cầu về phần cứng. Ví dụ, các tính năng AI nâng cao của Siri chỉ có trên các model có RAM 12 GB trở lên, bao gồm iPhone Air, iPhone 17 Pro, 17 Pro Max.
Ứng dụng Camera và Ảnh nâng cấp với AI
Ứng dụng chụp ảnh trên iOS 27 sẽ được nhúng trực tiếp Siri, cho phép người dùng hướng camera vào vật thể, địa danh, tài liệu, thực phẩm hoặc hóa đơn và hỏi trợ lý ảo này về những gì họ đang nhìn thấy. Hệ thống cũng có khả năng phân tích hóa đơn nhà hàng, chia sẻ chi phí bằng Apple Cash và cung cấp thông tin dinh dưỡng cho các bữa ăn. Trước đây, các tính năng AI này hoạt động không liền mạch và sử dụng chế độ riêng qua nút Camera.
Ứng dụng Ảnh cũng bổ sung thêm các công cụ chỉnh sửa dựa trên trí tuệ nhân tạo. Thay vì chỉ xử lý trên thiết bị như trước, iOS 27 cho phép sử dụng sức mạnh trên máy chủ để tăng chất lượng cho tính năng xóa vật thể. Tính năng Mở rộng mới cho phép bổ sung thêm chi tiết cho khung hình hay tính năng Điều chỉnh khung hình cho phép thay đổi không gian và góc chụp gốc.
Nâng cấp Spotlight và Safari trên máy tính Mac, iPad
Trên máy tính Mac và iPad, hệ thống tìm kiếm Spotlight được tích hợp Siri AI, cho phép chủ sở hữu nhận câu trả lời cho nhiều câu hỏi, tìm kiếm phức tạp theo ngữ cảnh chỉ sau vài giây. Người dùng cũng có thể nhấp chuột phải vào bất kỳ hình ảnh, tệp hoặc văn bản nào trên màn hình và hỏi Siri AI để biết thêm thông tin mà không cần mở ra cửa sổ mới.
Tính năng Thông báo cho tôi (Notify Me), trình duyệt Safari có thể lập tức thông báo cho người dùng bất kỳ thay đổi nào trên một trang web theo yêu cầu từ trước như thay đổi giá bán, tình trạng vé, cập nhật tin tức mới.
Giao diện Liquid Glass được làm mới
iOS 27 mang đến một số cải tiến trong thiết kế kính lỏng Liquid Glass như điều chỉnh độ trong suốt của giao diện. Các bổ sung khác như tùy chỉnh âm lượng báo thức, chỉnh EQ cho AirPods, cải thiện kết nối, sửa đổi giao diện riêng cho từng ứng dụng cũng như cải thiện độ ổn định.
Phiên bản chính thức của iOS 27, iPadOS 27, macOS 27, watchOS 27 sẽ được Apple cho tải về vào tháng 9 tới, cùng thời điểm ra mắt loạt iPhone 2026.
