5 năm trước, khi bước sang tuổi ngoài 30, tôi bắt đầu nói với chồng về chuyện sinh thêm con. Khi đó, chúng tôi đã có một bé đầu lòng, cuộc sống đủ đầy, công việc ổn định. Với anh, như vậy là đủ. Nhưng tôi nghĩ một đứa con là chưa đủ cho một hành trình dài phía trước.
Những cuộc trò chuyện ban đầu dần trở thành tranh luận. Chồng tôi lo áp lực tài chính, lo thời gian, lo cả việc nuôi dạy con cái trong một xã hội ngày càng cạnh tranh. Anh nói: “Nuôi một đứa đã khó, hai đứa lại càng vất vả hơn, sao không tập trung chăm sóc tốt nhất cho đứa con hiện tại?”.
Nhưng tôi vẫn không từ bỏ suy nghĩ của mình. Có lẽ vì tôi đã chứng kiến quá nhiều cảnh người già quanh mình sống neo đơn. Khi còn trẻ, họ mạnh mẽ, độc lập, nhưng đến lúc tuổi cao lại trở nên chậm chạp, mỏi mệt, mắt kém. Và điều đáng sợ nhất không phải là bệnh tật, mà là cảm giác cô đơn và bất an.
Tôi từng thấy có người chỉ thực sự yên tâm khi trong nhà có tiếng nói cười của con cháu. Ngược lại, có người dù có điều kiện kinh tế, vẫn không tránh khỏi cảm giác trống trải khi sống một mình trong căn nhà rộng. Chính những điều đó khiến tôi nghĩ nhiều hơn về tương lai của mình. Tôi không muốn đặt toàn bộ trách nhiệm chăm sóc cha mẹ già lên vai một đứa con duy nhất. Có anh, có em, dù mỗi người một hoàn cảnh, nhưng vẫn có thể san sẻ với nhau cả về vật chất lẫn tinh thần.
>> Nhà 5 anh chị em nhưng con gái phải ‘gánh’ cha mẹ
Suốt ba năm tôi kiên nhẫn thuyết phục chồng. Dần dần, anh cũng thay đổi suy nghĩ, nhận ra việc có thêm một đứa con không chỉ là gánh nặng, mà còn là một cách để gia đình trở nên đầy đặn hơn. Đến hôm nay, khi nhìn hai đứa trẻ chơi với nhau trong nhà, tôi thấy quyết định ngày đó là hoàn toàn đúng đắn. Đúng là vất vả hơn, chi phí nhiều hơn, thời gian riêng ít đi. Nhưng đổi lại là tiếng cười nhiều hơn, là cảm giác gia đình ấm áp hơn.
Tôi không phủ nhận rằng cuộc sống luôn có hai mặt. Người có con thì vất vả từ khi còn trẻ, lo ăn, lo học, lo từng bước trưởng thành cho con. Nhưng nếu những đứa con ấy biết hiếu thảo, về già họ sẽ có chỗ dựa tinh thần. Ngược lại, người không có con có thể tận hưởng sự tự do, nhẹ gánh trong những năm tháng tuổi trẻ. Nhưng khi về già, nếu không có điều kiện tài chính tốt hoặc người thân bên cạnh, họ sẽ phải tự lo liệu mọi thứ.
Có người nói viện dưỡng lão là một lựa chọn của xã hội hiện đại, nhưng không phải ai cũng đủ điều kiện để vào đó, và cũng không phải ai cũng muốn sống những năm cuối đời trong một môi trường xa lạ. Cuộc sống vốn dĩ không có lựa chọn nào hoàn hảo. Quan trọng là bạn chọn cách sống nào, thì hãy chấp nhận cả mặt tích cực lẫn tiêu cực của nó.
Với tôi, tôi chọn sinh hai con. Và tôi nhận ra, vướng bận con cái cũng là một dạng hạnh phúc kéo dài từ lúc còn trẻ cho đến khi về già.
Tôi có hai con trai đều theo học ngành kỹ thuật cơ khí tại một trường đại học quốc tế công lập trong nước. Đây là chương trình có bằng cấp được công nhận rộng rãi, học phí không hề thấp, nhưng đến hôm nay, tôi thấy lựa chọn đó hoàn toàn xứng đáng.
Năm 2018, con trai lớn của tôi vào đại học. Cùng thời điểm đó, người bạn thân nhất của con từ thời tiểu học đến hết THPT cũng đỗ đại học, nhưng chọn một ngành xã hội theo sở thích. Sau khi ra trường, cháu làm ở một công ty dịch vụ rồi học tiếp Thạc sĩ. Đến nay, dù đã có bằng cao học nhưng thu nhập của cháu chỉ khoảng 10 triệu đồng mỗi tháng. Cháu nói muốn nhảy việc nhưng rất khó vì ít nơi tuyển dụng đúng chuyên môn.
Trong khi đó, con trai tôi học kỹ thuật cơ khí. Tổng chi phí từ lúc nhập học đến khi tốt nghiệp vào khoảng 600 triệu đồng, gồm học phí, sinh hoạt phí và các khoản liên quan. Nhiều người nghe con số này sẽ thấy lớn, nhưng tôi luôn nghĩ đầu tư cho giáo dục cần nhìn vào hiệu quả lâu dài.
Hiện nay, con tôi làm cho một công ty của Mỹ, cách nhà khoảng 20 km. Thu nhập của con khá ổn, chế độ phúc lợi cũng tốt. Thậm chí, công ty còn thuê hẳn xe bảy chỗ cùng tài xế để đưa đón nhân viên kỹ thuật đi làm mỗi ngày. Tôi hiểu rằng doanh nghiệp không tự nhiên bỏ ra khoản chi phí như vậy nếu nhân sự không thật sự có giá trị và khó tuyển.
>> Tốn 600 triệu học đại học nhưng lương thua bạn xuất khẩu lao động
Từ trải nghiệm thực tế của con mình, tôi có quan điểm khá rõ ràng với con trai thứ hai rằng nếu không học đại học ngành kỹ thuật thì tôi sẽ cho học nghề ngay sau khi tốt nghiệp THPT. Tôi nghĩ những nghề như sửa ôtô, điện lạnh, tiện cơ khí, đầu bếp... đều rất thực tế. Quan trọng hơn, học nghề tại nơi làm việc trực tiếp thường được trả lương ngay từ lúc học việc. Sau 5-10 năm tích lũy tay nghề và kinh nghiệm, nếu có năng lực thì hoàn toàn có thể ra làm riêng.
Hiện nay, nhiều người vẫn quan niệm cứ phải để con học ngành mình yêu thích thì mới thành công. Tôi không phản đối điều đó, nhưng thực tế cuộc sống đôi khi khác xa suy nghĩ tuổi trẻ. Những ngành càng dễ học thì càng nhiều người học. Hệ quả là cung vượt cầu, nhiều người thất nghiệp hoặc có việc nhưng lương thấp.
Theo tôi, trước tiên nên chọn một nghề có khả năng tạo thu nhập ổn định, có nhu cầu tuyển dụng cao. Sau khi công việc vững vàng, tài chính ổn định rồi theo đuổi đam mê cũng chưa muộn. Cuộc sống thực tế vẫn cần cơm áo trước khi nói đến lý tưởng.
Tôi nói điều này không phải để đề cao ngành kỹ thuật hay phủ nhận giá trị của các ngành nghề khác. Nhưng với riêng con trai, tôi luôn khuyên nên theo các khối kỹ thuật như cơ khí, cơ điện tử, điện - điện tử... đồng thời học ngoại ngữ thật tốt. Đúng là những ngành này học khó, áp lực cao, nhưng đổi lại cơ hội việc làm rất rộng mở. Hiện nay, các công ty sản xuất, đặc biệt doanh nghiệp FDI, đang tuyển dụng kỹ sư kỹ thuật rất nhiều. Người có chuyên môn tốt và ngoại ngữ gần như không sợ thất nghiệp.
Nhà tôi có 5 người gồm bà nội, vợ chồng tôi, đứa con gái 14 tuổi và con trai 10 tuổi. Chuyện thế này, cách đây 5 hôm, tầm 3 giờ sáng tôi qua phòng con gái thăm xem con ngủ chưa? Khi qua thì điện thoại vẫn còn sáng nên tôi bảo con ngủ đi.
Con tôi trả lời là không ngủ nữa do ngủ mới dậy đang chơi game với bạn bè. Tôi không tin và nói có bao giờ con dậy sớm đâu mà hôm nay con dậy sớm. Bởi vì tính con tôi biết rất rõ, bình thường hè năm nay, tối nào con cũng thức đến 12 giờ đêm mới chịu đi ngủ.
Đó là tôi đã qua phòng nhắc nhở vài ba lần cháu mới chịu ngủ. Tôi cũng không yên tâm nên sau khi con ngủ tôi qua phòng thăm vài lần để con ngủ sâu giấc tôi mới đi ngủ. Sở dĩ tôi lo như vậy phần chính là sức khỏe con, sợ con thức quá khuya ảnh hưởng đến sức khỏe, vì cháu cân nặng có 36 kg. Ăn uống kém mà không ngủ nữa tôi sợ cháu bệnh, phần thì cháu thức khuya là ngày hôm sau không chịu dậy đi học thêm, cháu lấy lý do chán.
Cô giáo thì lại hay nhắn tin bảo cháu đi học để kéo bài lên vào năm học cho đỡ áp lực, do học lực cháu mức khá. Vừa rồi tôi dẫn cháu về ngoại chơi nên hai mẹ con ở chung phòng, lúc nào tôi ngủ quên là cháu chơi điện thoại đến 2 giờ sáng. Tôi tỉnh giấc thì mới bảo cháu mới chịu đi ngủ.
Từ những lý do trên nên tôi khẳng định cháu thức đến 3 giờ sáng, nhưng cháu nhất quyết bảo con ngủ mới dậy và nói nặng lời với tôi. Chồng tôi đang ngủ phòng bên nghe toàn bộ câu chuyện và qua la cháu không được nói nặng lời với mẹ và cháu cũng lời được qua tiếng lại với ba.
Chồng tôi tịch thu điện thoại của cháu, cháu xông vào và đòi điện thoại lại thì chồng tôi không cho và đóng cửa. Từ đó cháu xuống phòng bà (bà hôm đó không có nhà) ngủ và đóng cửa lại. Hôm sau tôi bảo đi ăn sáng thì cháu cũng dùng từ nặng lời đuổi tôi ra khỏi phòng.
Trưa lại tôi cũng nghỉ chuyện đơn giản cho qua nên nói mẹ xin lỗi do mẹ không biết hôm đó dậy sớm nên trách lầm con. Nhưng cháu gào lên nói là sao không xin lỗi lúc đó bây giờ xin lỗi làm gì.
Đỉnh điểm những câu đó tôi hết kiên nhẫn và mặc kệ cháu không nịnh nữa. Đến 11 giờ đêm cả nhà đều ngủ hết thì cháu xuống lấy đồ ăn. Do lần đầu gia đình tôi xảy ra vụ việc thế này nên cả nhà ai cũng thật sự bối rối nên chồng tôi, bà nội, em lên năng nỉ cháu xuống ăn nhưng cháu một mực không ăn.
Ngày thứ hai, vợ chồng tôi lấy chuyện đi công việc không về để cháu ở nhà với bà và bà khuyên cháu mới chịu ăn trưa. Tất nhiên tối đó cháu không ăn gì. Chiều đó chồng tôi thấy thương cháu lại đưa điện thoại lại cho cháu, tôi không đồng ý quan điểm đó nhưng tôi không cản.
Nhưng cháu lấy điện thoại chơi game đến 5 giờ sáng. Ngày thứ 3 đến chiều tầm 3 giờ chiều cháu cũng không chịu ăn gì nên tôi nhờ cô ruột cháu ra khuyên và mua đồ cháu mới chịu ăn, mà ăn một bữa. Tôi nấu ăn và mua đồ mang về bà mang lên phòng cháu ăn thì cháu bảo đổ đi.
Ngày thứ 4,5 cũng y vậy. Tôi mới bàn với chồng là giờ không cung cấp gì cho cháu nữa đến bữa nấu cơm đầy đủ em trai lên gọi xuống ăn. Cháu không ăn thì tôi để phần lại khi nào cháu đói thì ăn. Còn điện thoại thì giờ tâm trạng cháu bất an nên chưa thu lại ngay mà đợi cháu ngủ thay sim điện thoại khác không có 4g và nhà tạm thời cắt mạng, để cháu không có sa đà vào game nữa.
Xin hỏi các anh chị là 5 ngày giận ba mẹ thì 3 ngày đầu cháu ăn một bữa, ngày thứ 4 cháu ăn bánh kẹo và uống nước. Hôm nay ngày thứ 5 cháu không chịu ăn gì cả. Như vậy cháu có chịu nổi không ạ?
Trưa nay chồng tôi xót quá vào năng nỉ ba chở đi ăn mà cháu một mực trả lời không và rất khó chịu. Giờ cháu đòi nghỉ học nữa. Tôi thật sự rất lo cho cháu bệnh nhưng không thể hạ mình năng nỉ suốt để sau này có chuyện gì cháu cũng tiếp tục như vậy thì chúng tôi phải làm sao.
Hiện tại tôi đã xin cô giáo cho cháu nghỉ một thời gian rồi, nên việc học hành chưa nói đến. Giờ cả nhà tôi không thể lại gần cháu để nói chuyện cho cháu hiểu. Làm sao tháo gỡ khúc mắc chuyện con cái với ba mẹ đây ạ. Xin cả nhà cho tôi lời khuyên, tôi thật sự rất bối rối và lo lắng cho con ạ.
Kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 vừa rồi, tôi chi khoảng 20 triệu cho chuyến du lịch của gia đình ba người. Điều đáng nói là chúng tôi vẫn đang ở nhà thuê. Khi biết chuyện, không ít người quen của tôi nói rằng: "Chi tiêu như vậy là lãng phí", hay "sao không để dành tiền mua nhà, nghỉ lễ ở nhà cho đỡ tốn?".
Thực ra, tôi đã có nhiều năm sống với tâm lý phải dành dụm, phải tích lũy càng nhiều càng tốt để hướng tới việc sở hữu một căn nhà của riêng mình. Nhưng càng chạy theo mục tiêu đó, tôi càng nhận ra cuộc sống của mình trở nên căng thẳng, mệt mỏi, bế tắc. Những dịp nghỉ lễ đáng lẽ là thời gian để nghỉ ngơi, lại biến thành những ngày quanh quẩn trong nhà, vì "đi đâu cũng tốn kém".
Năm nay, dù thu nhập của hai vợ chồng ở Sài Gòn vẫn loanh quanh 30 triệu một tháng, nhưng tôi quyết định làm khác đi. Tôi muốn cả gia đình có một chuyến đi chơi thực sự, dù không quá xa xỉ nhưng đủ để thay đổi không khí, để vợ chồng và con có thời gian bên nhau đúng nghĩa.
20 triệu không phải là số tiền nhỏ với gia đình tôi. Đó là cả một khoản tích góp lớn. Nhưng đổi lại, chúng tôi có những ngày không phải vội vã, không phải lo công việc, không phải tính toán từng đồng chi tiêu nhỏ lẻ. Con tôi lần đầu được trải nghiệm những điều mới mẻ, vợ tôi có những khoảnh khắc thư giãn hiếm hoi, còn tôi thì thấy mình thực sự được nghỉ.
>> Vợ chồng lương 30 triệu không bám trụ nổi Sài Gòn
Có người sẽ nói, những thứ đó không "cụ thể" như một khoản tiền tiết kiệm. Nhưng với tôi, ký ức và trải nghiệm cũng là một dạng tài sản, chỉ là không thể đo đếm ngay lập tức.
Tôi không phủ nhận tầm quan trọng của việc tiết kiệm, càng không đánh giá thấp mục tiêu mua nhà. Nhưng nếu vì một mục tiêu trong tương lai mà đánh đổi hết những niềm vui ở hiện tại, tôi thấy không đáng. Bởi không ai biết chắc mình sẽ mất bao lâu để đạt được mục tiêu đó, và trong quãng thời gian ấy, mình đã bỏ lỡ bao nhiêu khoảnh khắc đáng nhớ?
Tiết kiệm không có nghĩa là phải sống dè sẻn đến mức tự tước đi những trải nghiệm của bản thân và gia đình. Với tôi, việc "hưởng thụ trước mắt" trong khả năng cho phép cũng là một cách để cuộc sống có ý nghĩa hơn. Chuyến đi vừa rồi khiến tôi cảm thấy gia đình mình gắn kết hơn, bản thân tôi nhẹ nhõm hơn. Và đôi khi, chỉ cần vậy cũng đã đủ để thấy số tiền bỏ ra là xứng đáng.
Có thể lựa chọn của tôi không phải dành cho tất cả mọi người. Nhưng nếu cứ mãi chờ "khi nào đủ điều kiện" mới cho phép mình tận hưởng cuộc sống, thì có lẽ sẽ chẳng bao giờ là đủ. Bởi sống không chỉ là tích lũy cho tương lai, mà còn là biết cách tận hưởng hiện tại, trong giới hạn mình có thể.
