Theo Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), từ tháng 3 đến tháng 5/2025, một doanh nghiệp trong nước đã ký hợp đồng xuất khẩu 21 container hồ tiêu sang Karachi (Pakistan) cho đối tác nước ngoài, song không yêu cầu đặt cọc.
Đối tác sử dụng nhiều pháp nhân trung gian để tạo dựng uy tín ban đầu, khiến phía Việt Nam tin tưởng giao hàng. Từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 7/2025, 20 container đã cập cảng Karachi.
Tuy nhiên, sau khi hàng đến nơi, đối tác liên tục trì hoãn thanh toán với các lý do không rõ ràng, đồng thời đưa ra các cam kết mang tính hình thức như đang xử lý chuyển tiền hoặc chờ xác nhận từ ngân hàng. Trong quá trình này, đối tác nhiều lần cung cấp chứng từ chuyển tiền giả và yêu cầu bổ sung các bộ hồ sơ không cần thiết nhằm kéo dài thời gian.
Việc chậm thanh toán kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9/2025 khiến hàng hóa bị lưu tại cảng, phát sinh chi phí lưu container và lưu bãi lớn, đồng thời gây áp lực nghiêm trọng lên dòng tiền của doanh nghiệp xuất khẩu.
Lợi dụng tình trạng này, đối tác tiếp tục gây sức ép, yêu cầu giảm giá sâu khoảng 25% so với hợp đồng ban đầu, thấp hơn đáng kể giá thị trường, kèm theo cam kết thanh toán nhanh nhưng không thực hiện.
Trong bối cảnh chi phí phát sinh ngày càng tăng và rủi ro hàng hóa có thể bị xử lý theo quy định tại nước sở tại, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận điều chỉnh giá để giảm thiểu thiệt hại. Tuy nhiên, sau khi đạt thỏa thuận, đối tác vẫn tiếp tục trì hoãn thanh toán đến cuối năm 2025, nhiều lần gửi chứng từ giả và không thực hiện nghĩa vụ.
Kết thúc vụ việc, dù đã xử lý được một phần hàng hóa, tổng thiệt hại của doanh nghiệp ước tính gần 600.000 USD (khoảng 15 tỷ đồng), bao gồm phần giảm giá bán, chi phí lưu bãi và logistics. Sự cố cũng ảnh hưởng tiêu cực đến dòng tiền và uy tín của doanh nghiệp với đối tác vận tải, ngân hàng.
Theo VPSA, vụ việc cho thấy một phương thức lừa đảo có chủ đích: đối tác đặt hàng số lượng lớn nhưng không đặt cọc, kéo dài thời gian thanh toán để phát sinh chi phí lưu cảng, từ đó gây sức ép buộc bên bán giảm giá, rồi tiếp tục chây ì nhằm chiếm dụng lợi ích.
Từ thực tế này, Hiệp hội khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu và gia vị cần đặc biệt thận trọng khi giao dịch với đối tác mới, nhất là tại các thị trường rủi ro cao. Doanh nghiệp không nên giao hàng khi chưa có đảm bảo thanh toán như đặt cọc, thư tín dụng (L/C) hoặc bảo lãnh ngân hàng; đồng thời cần xác minh đối tác qua nhiều kênh và chủ động phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại nước sở tại. Các điều khoản hợp đồng cũng cần được xây dựng chặt chẽ, đặc biệt là quy định xử lý hàng hóa tại cảng khi phát sinh tranh chấp.
Những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã gặp rủi ro khi xuất khẩu hồ tiêu, điều, quế và các mặt hàng gia vị sang một số thị trường, với kịch bản phổ biến là đối tác đặt hàng lớn để tạo niềm tin nhưng không đặt cọc, sau đó kéo dài thanh toán và sử dụng chứng từ ngân hàng giả.
Trước đó, năm 2024, một số doanh nghiệp thành viên VPSA cũng gặp sự cố khi xuất khẩu hồ tiêu sang Malaysia cho khách hàng Mafipro SDN BHD. Khi hàng đến cảng, lô hàng bị lấy ra dù phía Việt Nam vẫn giữ vận đơn đường biển gốc.
Trong bối cảnh xuất khẩu hồ tiêu vẫn tăng trưởng, VPSA nhấn mạnh việc kiểm soát rủi ro thương mại cần được đặt lên hàng đầu để bảo vệ doanh nghiệp. Năm 2025, xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam đạt kim ngạch kỷ lục 1,66 tỷ USD, dù sản lượng giảm còn 246.132 tấn, nhờ giá xuất khẩu bình quân tăng mạnh.
Xung đột Trung Đông khiến giá dầu tăng vọt, tác động đáng kể đến tình hình giá xăng ở Hong Kong (Trung Quốc). Theo thống kê của trang dữ liệu theo dõi năng lượng GlobalPetrolPrices, tính đến ngày 30/3, đặc khu có giá xăng trung bình khoảng 32 đôla Hong Kong (4,1 USD) mỗi lít.
Jason Kan, nhà tư vấn thương mại độc lập, sở hữu chiếc hatchback nhỏ gọn, cho biết chi phí giá xăng hơn 15% so với trước chiến sự, dù đã hưởng ưu đãi thành viên. "Mức tăng 15% chắc chắn tác động lớn, vì giá nhiên liệu ở Hong Kong vốn đã rất cao, chiếm một tỷ lệ tương đối lớn trong thu nhập trung bình của người dân, đặc biệt là so với Đài Loan và Nhật Bản", ông nói.
Kan nói thêm rằng giá xăng tăng tạo động lực cho nhiều người du lịch đến các thành phố lân cận như Thâm Quyến. Những ngày gần đây, truyền thông địa phương đưa tin ngày càng nhiều người lái xe sang Trung Quốc đại lục để đổ xăng, nơi có giá chỉ bằng một phần ba.
Liu, tài xế giao đồ ăn trong thành phố, than thở về giá cả tăng vọt, khiến công việc trở nên kém hiệu quả hơn. "Giá xăng tăng nhưng tiền công thì không", anh nói.
Ngay cả trước khi xung đột Trung Đông nổ ra, Hong Kong cũng đã liên tục đối mặt với giá xăng cao nhất thế giới, do phụ thuộc nhập khẩu, thuế nhiên liệu và chi phí đất đai cao, theo các chuyên gia.
Giá xăng dầu cao, cùng với phí đăng ký xe và đậu xe đắt đỏ khiến tỷ lệ sở hữu ôtô ở Hong Kong thuộc hàng thấp nhất trong số các thành phố lớn và nền kinh tế phát triển. Chỉ khoảng 8,4% trong tổng số 7,5 triệu dân Hong Kong sở hữu ôtô cá nhân, theo số liệu của Sở Giao thông vận tải thành phố.
Tuy nhiên, các nhà kinh tế cho rằng giá xăng tăng cao vẫn có thể làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát và tăng chi phí vận chuyển, cuối cùng ảnh hưởng đến các lĩnh vực khác. Tháng trước, Đặc khu trưởng Hong Kong Lý Gia Siêu bày tỏ lo ngại về giá dầu tăng vọt và cam kết sẽ theo dõi sát sao tình hình.
Hôm 1/4, Chính quyền đặc khu khẳng định "có thể duy trì nguồn cung năng lượng ổn định" nhờ nhập khẩu khoảng 80% sản phẩm dầu mỏ từ Trung Quốc đại lục.
Giá nhiên liệu hóa thạch tăng còn áp lực lên nguồn điện. Khoảng 25% lượng điện tiêu thụ của Hong Kong nhập từ tỉnh Quảng Đông. Phần còn lại tự sản xuất, với 97% từ than và khí đốt. Ortis Fan, nhà phân tích của Bloomberg Intelligence tại Hong Kong dự báo giá điện tăng vào mùa hè.
Nói trên SCMP, ông Michael Kadoorie, Chủ tịch CLP - một trong hai nhà cung cấp điện của địa phương, cho rằng cuộc khủng hoảng Trung Đông là "cảnh báo vàng", cho thấy thành phố cần phải suy nghĩ trước về tương lai sản xuất điện.
FPT Shop trước đây tập trung bán lẻ các sản phẩm kỹ thuật số như điện thoại, laptop, phụ kiện, sim số. Chuỗi này mới tham gia mảng điện máy cách đây 2 năm -thời điểm Điện Máy Xanh đã có hơn 2.000 cửa hàng và doanh thu gần 60.000 tỷ đồng. Năm ngoái, chuỗi này mới rốt ráo chuyển đổi hơn 130 cửa hàng từ mô hình thông thường sang "FPT Shop Điện máy".
Tại phiên họp thường niên chiều 17/4, một số cổ đông chất vấn ban lãnh đạo FPT Retail (đơn vị sở hữu FPT Shop) về lý do và kế hoạch tham gia sâu vào mảng điện máy khi khoảng cách với người dẫn đầu đã quá lớn.
Lý giải điều này, ông Nguyễn Việt Anh - Phó tổng giám đốc FPT Retail - cho biết mảng điện máy có cách thức phát triển cũng như quy mô tương đương điện thoại và thiết bị di động (ICT), dao động 5-6 tỷ USD mỗi năm. Trong bối cảnh mảng ICT gần như bão hòa thì điện máy vẫn còn dư địa phát triển khi tỷ lệ thâm nhập các sản phẩm chủ lực như máy lạnh, máy giặt... mới dao động 60-70%.
Bên cạnh đó, tính mùa vụ của mảng này có thể bù đắp cho nhau bởi đỉnh điểm bán hàng ICT rơi vào đầu và cuối năm, trong khi điện máy thường hút khách khi nắng nóng đỉnh điểm trong quý II.
Không trực tiếp nhắc tên Điện Máy Xanh, nhưng ông Việt Anh gọi chuỗi dẫn đầu là "người khổng lồ" với khoảng 50% thị phần. Tuy nhiên, ông cho rằng ngoài đối thủ này, mảng điện máy chưa đơn vị nào có chỗ đứng vững chắc ở vị trí thứ hai. Sự phân mảnh của thị trường, cộng thêm còn dư địa phát triển, trở thành cơ hội cho người đến sau như FPT Shop.
Theo ông Việt Anh, họ là người mới và nhỏ nên có lợi thế về tính linh hoạt. Chuỗi tự định vị mình là điểm đến thay thế của khách hàng nên đang tập trung tối ưu trải nghiệm mua sắm.
Thừa nhận chưa thể cạnh tranh trực tiếp với đối thủ đầu ngành, nhưng ông nói có những cách làm riêng để dần củng cố vị thế. Ông dẫn chứng khi FPT Shop mới gia nhập, đối thủ đã sở hữu đội ngũ lắp đặt hơn 5.000 người. Họ xác định không thể phát triển lực lượng nhanh nên áp dụng mô hình kinh tế chia sẻ, xây ứng dụng để kết nối giữa thợ lắp đặt với khách hàng. Khi nhu cầu tăng đột biến vào những đợt bán hàng cao điểm, đối thủ không kịp đáp ứng tiến độ lắp đặt, chuỗi vẫn có thể đảm bảo thời gian trong 1-2 ngày.
"Cách làm này từng giúp nhiều hãng gọi xe công nghệ vượt mặt các doanh nghiệp taxi truyền thống chỉ trong vài năm", ông Việt Anh chia sẻ.
Nói với VnExpress bên lề phiên họp thường niên, lãnh đạo công ty cho hay điện máy năm ngoái đóng góp khoảng 8% doanh thu cho FPT Shop, tức khoảng 1.400 tỷ đồng. Mảng này giúp cải thiện hiệu suất kinh doanh của mỗi cửa hàng, nhờ đó số lượng điểm bán giảm nhưng doanh thu năm ngoái vẫn tăng 11% lên trên 16.800 tỷ đồng. Ông Việt Anh nói thêm, 2025 là năm tái cơ cấu và mở rộng nhanh nhưng mảng này không ghi nhận lỗ.
Trong kế hoạch năm nay, FPT Retail cho biết sẽ phát triển mạnh điện máy, gia dụng có lắp đặt thông qua việc đa dạng danh mục sản phẩm và đưa thêm nhiều thương hiệu vào Việt Nam.
Bên cạnh FPT Shop, động lực tăng trưởng chủ lực của FPT Retail đến từ chuỗi nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu. Công ty đang dẫn đầu mảng dược phẩm với hơn 2.400 nhà thuốc và 220 trung tâm tiêm chủng. Mảng này thu hơn 34.500 tỷ đồng trong năm ngoái, tương ứng hàng tháng mỗi cửa hàng thu 1,2 tỷ đồng.
FPT Retail đặt mục tiêu năm nay tăng 16% doanh thu, lên 59.500 tỷ đồng. Lợi nhuận trước thuế kỳ vọng đạt 1.550 tỷ đồng, tăng 27% so với năm ngoái.
Ban lãnh đạo ước tính doanh thu và lợi nhuận quý đầu năm nay lần lượt tăng 30% và 70% so với cùng kỳ, đồng thời dự báo tình hình khó khăn trong quý II khi những yếu tố tiêu cực như lãi suất tăng, sức mua yếu... tác động trực tiếp. Công ty ước tính lãi suất vay vốn bình quân năm ngoái khoảng 5%, nhưng trong quý I năm nay là 6% và quý II dự kiến lên 7%.
Theo Chủ tịch FPT Retail Nguyễn Bạch Điệp, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang, lạm phát và lãi suất cùng tăng, người dân đang thắt chặt chi tiêu và bỏ qua các sản phẩm chưa thiết yếu. Do đó, công ty phải chuẩn bị một loạt kịch bản cho tình huống xấu xảy ra, trong đó có tạm dừng một số dự án đầu tư chưa cấp thiết, đàm phán tiền thuê mặt bằng, thương lượng giãn công nợ với nhà cung cấp. Công ty cũng chủ trương không tuyển thêm người, kể cả tuyển thay thế, dù tăng số lượng cửa hàng.
"Khi thị trường biến động, ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là bảo vệ hiệu quả kinh doanh, lưu lượng khách hàng, chất lượng tăng trưởng và dòng tiền hơn là mở rộng bằng mọi giá", bà Điệp nói.
Sáng 24/4, với toàn bộ đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2026-2030.
Quốc hội quyết nghị tăng trưởng kinh tế từ nay đến 2030 phấn đấu từ 10% trở lên mỗi năm, GDP bình quân đầu người đạt 8.500 USD. Hiện thực hóa mục tiêu này nhằm giúp Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP hàng đầu thế giới vào năm 2030.
Chính phủ được yêu cầu tăng trưởng kinh tế hai chữ số gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và chủ động điều chỉnh các loại thuế, phí trong trường hợp khẩn cấp.
"Kiên quyết không để xảy ra khủng hoảng kinh tế trong mọi tình huống", Nghị quyết của Quốc hội nêu.
Thị trường vốn trong nước phải được ưu tiên phát triển trở thành kênh huy động dài hạn, để giảm sự phụ thuộc vào vốn ngân hàng. Việt Nam cần có giải pháp nâng hạng thị trường chứng khoán, cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia, và chính sách đặc thù để phát huy hiệu quả của các trung tâm tài chính quốc tế và khu thương mại tự do.
Với hệ thống ngân hàng, Quốc hội yêu cầu tiếp tục xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém, sở hữu chéo, nâng cao chất lượng và an toàn hệ thống.
Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Quốc hội nhấn mạnh việc tập trung nâng cao sức cạnh tranh của các ngành công nghiệp nền tảng như năng lượng, cơ khí chế tạo, vật liệu mới, công nghệ số... gắn với việc tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Nghị quyết đề ra mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam có 20 doanh nghiệp lớn tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Số lượng doanh nghiệp trong nền kinh tế phấn đấu đạt 2 triệu, gấp đôi hiện tại.
Về vốn đầu tư nước ngoài (FDI), Quốc hội yêu cầu "thu hút có chọn lọc", chuyển từ ưu đãi thuế sang các hình thức hỗ trợ dựa trên kết quả đầu ra, chuyển giao công nghệ và tạo sự kết nối với doanh nghiệp trong nước.
Cùng với đó, Quốc hội đề nghị Chính phủ rà soát, sửa đổi và hoàn thiện hệ thống pháp luật phát triển kinh tế số, đầu tư kinh doanh, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, quy hoạch, thương mại, khoáng sản, xây dựng...
Về hạ tầng, Việt Nam dự kiến đưa vào khai thác 5.000 km đường bộ cao tốc vào năm 2030, trong đó hoàn thành 1.655 km trong 5 năm tới. Các dự án trọng điểm như cảng biển trung chuyển quốc tế, sân bay lớn và đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam sẽ được tập trung nguồn lực đầu tư. Hạ tầng năng lượng cũng được ưu tiên phát triển để bảo đảm an ninh, đẩy mạnh năng lượng tái tạo và nghiên cứu nhiệt điện than quy mô hợp lý kèm lộ trình xử lý khí thải.
Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam hình thành các cực tăng trưởng mạnh với 3 đặc khu kinh tế và 5 khu thương mại tự do ngang tầm khu vực. Môi trường đầu tư kinh doanh cũng được kỳ vọng lọt vào top 3 ASEAN và nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới vào năm 2028 nhờ nỗ lực cắt giảm tối đa thủ tục hành chính.
Để khơi thông nguồn lực, Quốc hội yêu cầu giải quyết dứt điểm các dự án tồn đọng kéo dài.
Trước đó, Bộ trưởng Tài chính báo cáo khoảng 200.000 ha đất và 3,3 triệu tỷ đồng tồn đọng trong các dự án đầu tư, đất đai cần được khơi thông, tạo nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế.
