Những cam kết từ chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đang mở ra kỳ vọng đưa kim ngạch thương mại song phương lên 500 tỉ USD.
Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đạt được những kết quả quan trọng và thiết thực khi các cam kết và thỏa thuận hợp tác đều hướng đến lợi ích trực tiếp của người dân và doanh nghiệp.
Đáng chú ý, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã đề nghị Trung Quốc tạo điều kiện để Việt Nam tham gia hiệu quả chương trình “Chia sẻ thị trường lớn – Xuất khẩu Trung Quốc”, đồng thời mở cửa cho các mặt hàng nông thủy sản và chăn nuôi của Việt Nam đáp ứng tiêu chuẩn.
Thủ tướng Lý Cường đã lắng nghe và khẳng định Trung Quốc sẵn sàng thúc đẩy hợp tác thương mại cân bằng hơn, nhập khẩu nhiều hơn nông sản chất lượng cao của Việt Nam và cùng hợp tác xây dựng khu hợp tác kinh tế qua biên giới.
Tại cuộc hội đàm với Bộ trưởng Bộ Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào trong khuôn khổ chuyến thăm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đề nghị phía Trung Quốc tăng cường nhập khẩu hàng hóa Việt Nam, mở rộng danh mục mặt hàng được hưởng ưu đãi thuế quan, công nhận lẫn nhau kết quả kiểm dịch động thực vật đối với hàng nông lâm thủy sản, và tạo điều kiện cho hàng Việt xuất khẩu qua thương mại điện tử xuyên biên giới.
Bộ trưởng Vương Văn Đào nhất trí và cho biết Bộ Thương mại Trung Quốc sẽ tiếp tục ủng hộ Việt Nam thành lập các văn phòng xúc tiến thương mại, đồng thời mời Việt Nam tích cực tham gia 5 hoạt động trong khuôn khổ chương trình năm 2026 và làm quốc gia chủ đề trong chuỗi sự kiện năm 2027.
Với doanh nghiệp, đây là tín hiệu đáng mừng. Ông Nguyễn Đình Tùng – Tổng giám đốc Vina T&T Group, đơn vị đang xuất khẩu sầu riêng và dừa vào Trung Quốc – nhận định chuyến thăm là một “cú hích” mang tính chiến lược. Việc Thủ tướng Lý Cường khẳng định mở cửa cho hàng nông thủy sản Việt Nam đáp ứng tiêu chuẩn đã tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng, thúc đẩy chuyển dịch mạnh từ xuất khẩu tiểu ngạch sang chính ngạch.
Điều này giúp doanh nghiệp giảm rủi ro ùn tắc tại cửa khẩu, giảm chi phí logistics và bảo vệ thương hiệu nông sản Việt. Khi vào được chính ngạch, sản phẩm Việt Nam không còn quanh quẩn ở các tỉnh biên giới mà có thể thâm nhập sâu vào các siêu thị tại Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu.
Trong chuyến thăm, Trung Quốc cũng cam kết mở cửa chính ngạch cho bưởi và chanh (gồm chanh không hạt, chanh có hạt và chanh leo) – tin vui với ngành rau quả. Bưởi da xanh Việt Nam có chất lượng đặc trưng khác biệt so với sản phẩm bản địa, khi vào chính ngạch có thể tự tin cạnh tranh ở phân khúc cao cấp.
Với chanh, nhu cầu tại thị trường này đang tăng mạnh; việc ký nghị định thư sẽ giúp ổn định đầu ra cho các vùng trồng lớn ở Long An và miền Tây, thay vì phụ thuộc vào buôn bán biên mậu bấp bênh.
Dù vậy, các chuyên gia và doanh nghiệp đều nhấn mạnh rằng để thực sự khai thác được những thỏa thuận cấp cao này, Việt Nam cần tuân thủ nghiêm “luật chơi” mới. Ông Tùng lưu ý doanh nghiệp phải quản lý chặt mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói, vì chỉ một sai sót nhỏ về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật có thể làm mất uy tín cả ngành hàng.
Thay vì xuất hàng thô, doanh nghiệp cần đầu tư vào bao bì, nhãn mác đúng chuẩn và xây dựng câu chuyện sản phẩm để người tiêu dùng Trung Quốc nhận diện được “đây là nông sản Việt Nam chất lượng cao”.
Ông Đặng Phúc Nguyên – Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam – cho rằng sự hợp tác của hai Đảng, hai Chính phủ ngày càng mở rộng, thể hiện qua việc mỗi chuyến thăm cấp cao đều có thêm nghị định thư cho phép xuất khẩu các mặt hàng mới.
Nhờ đó, chỉ trong quý 1 năm nay, xuất khẩu trái cây đạt hơn 1,5 tỉ USD, trong đó Trung Quốc chiếm tới 2/3 kim ngạch.
Bên cạnh kênh thương mại truyền thống, ông Nguyên đặc biệt kỳ vọng vào thương mại điện tử – xu hướng đang được nhiều lĩnh vực khai thác hiệu quả. Dù ngành trái cây có đặc thù riêng về bảo quản và vận chuyển, kênh này vẫn mở ra cơ hội tìm kiếm và mở rộng khách hàng đáng kể.
Để nắm vững và phát triển thị phần, ông Nguyên nhấn mạnh doanh nghiệp cần chú trọng chất lượng, mẫu mã và tuân thủ quy định của thị trường Trung Quốc – vốn ngày càng khắt khe hơn. Song song đó, cần có sự hỗ trợ mạnh hơn từ cơ quan chức năng trong đàm phán, mở rộng ký kết nghị định thư để bổ sung thêm các mặt hàng như bơ, na dai, roi, cũng như hướng dẫn doanh nghiệp tham gia các sàn giao dịch trực tuyến để hiện thực hóa các hợp đồng giao thương qua thương mại điện tử.
Theo thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong quý 1-2026, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đạt khoảng 221,7 triệu USD, tăng 230% so với cùng kỳ năm trước. Tổng khối lượng xuất khẩu vượt 80 nghìn tấn, trong đó sầu riêng tươi đạt khoảng 68,5 nghìn tấn và đông lạnh gần 11,6 nghìn tấn.
Sầu riêng đông lạnh được đánh giá là một trong những nguyên nhân giúp giá trị xuất khẩu tăng mạnh. Trong quý 1-2026, giá xuất khẩu bình quân của sầu riêng đông lạnh đạt khoảng 4.302 USD/tấn, tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm trước và cao hơn khoảng 18 -22% so với sầu riêng tươi.
Đáng chú ý, ngoài thị trường truyền thống, sầu riêng Việt Nam đang gia tăng hiện diện tại nhiều thị trường khó tính. Xuất khẩu sang Hoa Kỳ tăng hơn 107%, Hàn Quốc tăng gần 262%, Úc tăng hơn 40% và Nhật Bản tăng gần 12% so với cùng kỳ năm 2025.
Tuy vậy, thực tế hiện nay giá sầu riêng tươi vẫn khá bấp bênh, thị trường tiêu thụ lớn nhất là Trung Quốc vẫn còn tiềm ẩn rủi ro.
Cụ thể, thông tin từ nhiều nhà vườn và thương lái khu vực miền Nam, hiện giá các kho mua vào với sầu riêng giống Ri6 từ 40.000 - 49.000 đồng/kg loại A và 30.000 - 35.000 đồng/kg loại B, tăng 5.000 - 7.000 đồng/kg so với mức thấp tuần trước.
Ngược lại, sầu riêng giống Thái có giá 76.000 - 81.000 đồng/kg loại A, và 55.000 - 62.000 đồng/kg loại B, giảm khoảng 3.000 đồng/kg.
Như vậy, sau thời gian rớt giá thê thảm khiến nhiều nhà vườn trồng giống Ri6 thua lỗ, gần đây giá sầu riêng khởi sắc lại.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho rằng giá sầu riêng gần đây khởi sắc hơn chủ yếu do xuất đi Trung Quốc tạm ổn hơn trước đó và nguồn cung sầu riêng Ri6 khu vực miền Tây Nam Bộ có dấu hiệu giảm. Tuy vậy thị trường vẫn còn bấp bênh, giá hiện vẫn thấp hơn nhiều so với mức cao các năm trước.
"Dù có nhiều cải thiện nhưng sầu riêng nhiễm Cadimi, vàng O vượt ngưỡng vẫn còn là nỗi lo, đây là một trong các nguyên nhân khiến việc xuất khẩu đi Trung Quốc thời gian gần đây gặp khó dẫn đến giá rớt. Ngoài ra, nguồn cung ngày càng tăng, hay đụng mùa với Thái Lan cũng khiến giá sầu riêng thiếu ổn định".
Theo nhiều doanh nghiệp, Trung Quốc vẫn là thị trường chính khi thu mua khoảng 90% lượng sầu riêng tươi xuất khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên các chính sách về kiểm soát, thu mua thường thiếu ổn định nên giá cũng bấp bênh.
Sau vụ mùa miền Tây Nam Bộ, sẽ đến khu vực Đông Nam Bộ (khoảng tháng 5-7) và sau cùng Tây Nguyên (tháng 8-11) với sản lượng dự báo rất lớn, chủ yếu là giống Thái. Do đó, nỗi lo rớt giá vẫn còn hiện hữu, đòi hỏi Việt Nam cần khẩn trương siết lại quy trình trồng, quy hoạch vùng trồng, cải thiện năng lực đáp ứng khâu kiểm nghiệm.
Reuters trích thông tin từ hãng dữ liệu Kpler cho thấy xuất khẩu dầu thô của Mỹ trong tháng 5 lên kỷ lục 5,6 triệu thùng một ngày. Con số này vượt đỉnh cũ hồi tháng 4 (5,2 triệu thùng).
Xung đột tại Trung Đông đang gây ra đợt gián đoạn lớn chưa từng có với thị trường năng lượng toàn cầu. Eo biển Hormuz bị phong tỏa làm tê liệt dòng chảy của 20% dầu thô và khí đốt trên thế giới.
Xuất khẩu dầu Mỹ sang châu Á và châu Âu vì thế lên kỷ lục trong tháng 5. Trong đó, châu Á mua khoảng 2,45 triệu thùng một ngày, ghi nhận tháng thứ 2 liên tiếp đứng đầu điểm đến xuất khẩu của dầu Mỹ. Châu Âu xếp sau với 2,4 triệu thùng một ngày.
Nhu cầu từ Nhật bản - vốn nhập khẩu phần lớn từ Trung Đông trước chiến sự, tăng 32% so với tháng trước đó, lên 808.000 thùng một ngày. "Chúng tôi không ngạc nhiên trước các số liệu này, vì lượng dầu Trung Đông bị mất khá lớn", Matt Smith - Giám đốc Nghiên cứu Hàng hóa tại Kpler nhận định.
Một số quốc gia khác cũng tăng mua dầu Mỹ trong tháng 5, như Bulgaria, Croatia, Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp. Italy cũng nhập khẩu kỷ lục 335.000 thùng dầu Mỹ mỗi ngày.
"Chúng tôi cho rằng lực mua từ châu Á chủ yếu xuất phát từ nhu cầu thực tế. Trong khi đó, động lực của châu Âu là quá trình vận chuyển thuận lợi và chi phí vận tải xuyên Đại Tây Dương thấp hơn", Rohit Rathod - nhà phân tích cấp cao về thị trường dầu mỏ tại Vortexa cho biết.
Khoảng 5% lượng dầu thô xuất khẩu của Mỹ trong tháng 5 là lấy từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR). Số dầu này nằm trong tổng 172 triệu thùng mà Washington giải phóng từ kho dự trữ khẩn cấp nhằm ngăn giá tăng mạnh.
Dù vậy, xuất khẩu dầu của nền kinh tế lớn nhất thế giới được dự báo chậm lại trong tháng 6, do nhà đầu tư kỳ vọng thỏa thuận hòa bình với Iran sẽ xoa dịu nỗi lo nguồn cung. Một nguyên nhân khác là giá dầu WTI đã gần bằng dầu Brent. Hiện tại, mỗi thùng WTI có giá 90 USD, chỉ kém 3 USD so với Brent. Bên cạnh đó, việc tồn kho dầu WTI tại Mỹ ở mức thấp cũng có thể khiến nước này tăng dự trữ và giảm xuất khẩu.
Hãng tư vấn năng lượng Energy Aspects dự báo xuất khẩu dầu thô Mỹ tháng này chỉ khoảng 4,9 triệu thùng một ngày, sau đó tiếp tục giảm về 4,6 triệu thùng trong tháng 7.
Chia sẻ tại hội thảo "Kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc" do tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam và trang Người Quan sát tổ chức sáng 6-5, ông Nguyễn Đức Thông - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán SSI - nhận định thị trường trái phiếu doanh nghiệp chưa trở thành kênh vốn trung - dài hạn cho kinh tế tư nhân.
Hiện nay, quy mô tín dụng so với GDP của Việt Nam đã lên tới khoảng 150% trong khi thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới chỉ đạt khoảng 10% GDP. Dư nợ trái phiếu doanh nghiệp mới bằng 7-8% dư nợ tín dụng ngân hàng.
Ông Thông chỉ ra 3 nguyên nhân chính khiến quy mô thị trường còn khiêm tốn. Đầu tiên là rào cản niềm tin của nhà đầu tư. Giai đoạn năm 2022 - 2023 thị trường biến động mạnh cùng làn sóng bán tháo tạo ra tâm lý e ngại cho nhà đầu tư, dù vẫn còn nhiều doanh nghiệp kinh doanh tốt và có dòng tiền.
Để khắc phục vấn đề này, cần đẩy mạnh minh bạch thị trường và nâng cao hiểu biết cho nhà đầu tư cá nhân. Việc đầu tư trái phiếu doanh nghiệp chắc chắn rủi ro hơn so với gửi tiết kiệm ngân hàng hay trái phiếu Chính phủ. Nhà đầu tư cần hiểu rằng mức chênh lệch lãi suất 4-5% so với gửi tiết kiệm luôn đi kèm với rủi ro tương ứng.
Thứ hai là sự thiếu vắng các định chế chuyên nghiệp. Ở các quốc gia phát triển, các cá nhân hiếm khi tự đầu tư trái phiếu riêng lẻ mà thường thông qua các quỹ đầu tư. Việc tăng số lượng quỹ đầu tư trái phiếu sẽ giúp tránh được hiện tượng rút tiền ồ ạt của nhà đầu tư cá nhân.
Thứ ba là nút thắt trong thủ tục phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Sau giai đoạn 2022-2023, hồ sơ thủ tục phát hành trái phiếu trở nên chặt chẽ hơn và được tháo gỡ từ năm 2025. Ông Thông lưu ý điểm quan trọng nhất là doanh nghiệp cần minh bạch thông tin, báo cáo tài chính để đáp ứng thủ tục cũng như tạo niềm tin cho nhà đầu tư.
Ông Trần Hoài Nam - Phó tổng giám đốc thường trực HDBank - cho biết trái phiếu doanh nghiệp là kênh huy động vốn rất quan trọng. Tuy nhiên, từ cuối năm 2022 những biến động mạnh trên thị trường ảnh hưởng tiêu cực tới tâm lý nhà đầu tư.
"Nhiều nhà đầu tư cảm thấy trái phiếu như tội đồ. Họ rất quan ngại", ông Nam chia sẻ. Từ đó thị trường trái phiếu đóng băng, nhu cầu vốn của doanh nghiệp đổ dồn sang ngân hàng.
Nêu giải pháp gỡ nút thắt đầu ra cho thị trường bằng cách nới lỏng quy định về nhà đầu tư chuyên nghiệp, theo đại diện HDBank, các quy định rà soát tư cách hằng năm đang làm khó cả người mua lẫn người bán, các quy định về doanh nghiệp đầu tư vào trái phiếu cũng rất chặt chẽ.
Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp có tiền nhàn rỗi chỉ quen với việc gửi ngân hàng. Vì vậy ông đề xuất tháo gỡ các quy định để doanh nghiệp dễ dàng đầu tư vào trái phiếu so với hiện nay.
Ông Nguyễn Anh Tuấn - Chủ tịch hiệp hội doanh nghiệp đầu tư nước ngoài - cũng cho rằng các quy định chặt chẽ về tính chuyên nghiệp nhằm bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư nhưng đôi khi lại là rào cản thị trường.
Đồng thời đề xuất có thể tìm giải pháp khác để bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư mà vẫn đảm bảo hướng phát triển cho doanh nghiệp và thị trường.
