Thực tế dinh dưỡng không chỉ là chuyện ăn uống sinh hoạt mà còn là một liệu pháp hỗ trợ để kiểm soát triệu chứng, giảm phù và hỗ trợ trong quá trình điều trị bệnh thận hư.
Về mặt sinh lý bệnh, hội chứng thận hư xảy ra khi màng lọc của cầu thận bị tổn thương nghiêm trọng. Bình thường màng lọc này hoạt động như một tấm lưới, giữ lại các protein thiết yếu trong máu.
Tuy nhiên, khi bị viêm hoặc tổn thương, tấm lưới này xuất hiện các “lỗ hổng”, khiến protein bị rò rỉ và đào thải qua nước tiểu. Người bệnh có thể nhận biết tình trạng bệnh này qua các dấu hiệu điển hình: phù mềm, ấn lõm, đối xứng hai bên (thường bắt đầu từ mi mắt, mặt rồi lan xuống chân và toàn thân); nước tiểu có bọt lâu tan do chứa nhiều protein.
Trên các xét nghiệm cận lâm sàng, chỉ số protein niệu thường ở mức rất cao (>3,5g/24h), chỉ số protein máu giảm thấp (<60g/l) và cholesterol máu tăng vọt. Chính sự thất thoát protein kéo dài này ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng bệnh và đặt ra yêu cầu đặc biệt đối với chế độ dinh dưỡng của người bệnh.Bác sĩ Đặng Biên Cương - Chủ nhiệm khoa dinh dưỡng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, chia sẻ trong điều trị hội chứng thận hư, thuốc là điều kiện cần, nhưng dinh dưỡng mới là điều kiện đủ."Nhiều bệnh nhân đến với chúng tôi trong tình trạng suy dinh dưỡng nặng vì chỉ dám ăn cơm trắng muối vừng, hoặc ngược lại, tình trạng thận hư nhanh hơn do ăn quá nhiều protein để bù vào lượng đã mất đi. Chế độ ăn phải được cá thể hóa, cân bằng để vừa bù đắp lượng protein mất đi, vừa giảm tải tối đa áp lực cho thận", bác sĩ Cương nói.Ăn đủ đạm nhưng không quá tải: Nhiều người bệnh nghĩ rằng vì cơ thể bị mất protein qua nước tiểu nên cần ăn thật nhiều thịt, cá để bù lại. Tuy nhiên, việc nạp quá nhiều protein sẽ bắt thận phải làm việc cường độ cao để lọc và đào thải các sản phẩm chuyển hóa, vô tình làm tăng gánh nặng cho thận.Theo khuyến nghị dinh dưỡng, người mắc hội chứng thận hư thường cần khoảng 1,0 - 1,3g protein/kg cân nặng mỗi ngày.Trong đó, 60% nên là protein động vật có giá trị sinh học cao như thịt nạc, cá, trứng, sữa. Ví dụ, một bệnh nhân nặng 50kg cần khoảng 50 - 65g protein/ngày, tương đương khoảng 150 - 200g thịt hoặc cá tươi chia đều cho các bữa.Giảm muối để hạn chế phù nề: Muối chính là nguyên nhân trực tiếp gây giữ nước, để hạn chế tình trạng phù nề và kiểm soát huyết áp, người bệnh cần tuân thủ chế độ ăn nhạt. Tổng lượng muối nạp vào mỗi ngày không nên quá 5g (khoảng một thìa cà phê gạt ngang).Tuy nhiên, cần lưu ý muối còn ẩn nấp trong các loại gia vị như nước mắm, xì dầu và đặc biệt nhiều trong thực phẩm chế biến sẵn như đồ hộp, mì ăn liền, dưa cà muối.Hạn chế chất béo xấu và quản lý lượng dịch: Do tình trạng rối loạn mỡ máu thường đi kèm với hội chứng thận hư, người bệnh nên loại bỏ da gia cầm, hạn chế thịt đỏ (chỉ nên ăn 2-3 bữa/tuần).Ngoài ra, người bệnh cũng nên chú ý khi ăn các món nước như bún, phở, miến, phần nước dùng thường chứa nhiều chất béo và muối, đặc biệt nếu được ninh từ xương hoặc có nhiều mỡ.
Về lượng nước uống, nếu không bị phù, mỗi ngày người bệnh có thể uống khoảng 40ml nước trên mỗi kg cân nặng. Tuy nhiên, khi đang trong giai đoạn phù, công thức cần tuân thủ nghiêm ngặt là: Lượng nước uống = Lượng nước tiểu ngày hôm trước + 500ml (không tính lượng nước từ canh, xúp hoặc nước dùng, và không tính lượng nước uống khi uống thuốc).Việc theo dõi sát sao cân nặng và lượng nước tiểu hằng ngày là cách tốt nhất để điều chỉnh lượng dịch nạp vào cơ thể.Duy trì nhịp sống năng động: Song song với chế độ ăn, việc hoạt động thể lực nhẹ nhàng như đi bộ, đạp xe hay tập dưỡng sinh mang lại lợi ích rõ rệt cho hệ tim mạch, cơ xương khớp, chuyển hóa và nâng cao sức khỏe tinh thần.Một tinh thần lạc quan và một cơ thể được vận động hợp lý sẽ giúp quá trình điều trị đạt hiệu quả tối ưu. Điều trị hội chứng thận hư là một hành trình điều trị dài hạn. Việc thấu hiểu bệnh lý và tuân thủ chế độ dinh dưỡng khoa học, vận động hợp lý chính là chìa khóa giúp người bệnh bảo tồn chức năng thận và duy trì chất lượng cuộc sống ổn định.Tin Gốc: Tuổi Trẻ
Sau đây, cô Jenessa Connor, chuyên gia sức khỏe - kiêm huấn luyện viên thể hình ở Mỹ, sẽ giải thích rõ thắc mắc trên.
Cô Connor cho biết huyết áp bị ảnh hưởng trực tiếp bởi việc vận động. Cụ thể, tập thể dục mỗi sáng hoặc bất kỳ thời điểm nào trong ngày sẽ tạm thời làm tăng huyết áp. Tuy nhiên, theo thời gian, tập luyện thường xuyên có thể làm giảm mức huyết áp cao hoặc giúp duy trì mức huyết áp bình thường, khỏe mạnh.
Trong quá trình tập luyện buổi sáng, hầu hết mọi người sẽ thấy huyết áp tăng lên do 2 yếu tố chính:
Bản thân việc tập luyện: Khi tập thể dục, tim đập nhanh hơn để đưa oxy đi khắp cơ thể, tạo ra lực lớn hơn lên các động mạch làm huyết áp tăng lên. Đây là phản ứng sinh lý bình thường.
Thời gian trong ngày: Theo nhịp sinh học, huyết áp tự nhiên giảm 10 - 20% khi ngủ và bắt đầu tăng lên khi thức dậy, thường đạt đỉnh điểm từ 6 giờ sáng đến 12 giờ trưa.
Dù tập luyện buổi sáng làm tăng huyết áp ở người huyết áp cao, nhưng bằng chứng từ các nghiên cứu cho thấy điều này không gây thêm áp lực đáng kể lên hệ tim mạch. Trong trường hợp này, huyết áp chỉ tăng tạm thời rồi hạ xuống sau khi tập thể dục, kéo dài từ vài phút đến vài giờ. Tuy nhiên, vì đau tim và đột quỵ dễ xảy ra hơn từ 6 giờ sáng đến 12 giờ trưa, người huyết áp cao cần phải hỏi ý kiến bác sĩ về cách tập luyện cho an toàn, theo trang tin sức khỏe Health.
Về lâu dài, tập luyện đều đặn là một trong những phương pháp hiệu quả nhất để kiểm soát huyết áp. Hiệp hội Tim mạch Mỹ khuyến nghị ít nhất 150 phút tập thể dục cường độ vừa phải mỗi tuần để bảo vệ tim mạch. Tập thể dục giúp tăng cường sức khỏe tim mạch và khuyến khích cơ thể sản sinh oxit nitric, giúp mạch máu giãn nở và linh hoạt.
Nếu bạn muốn giảm huyết áp hoặc giữ huyết áp ở mức khỏe mạnh, điều quan trọng nhất là đưa việc tập thể dục vào lịch trình thường xuyên của bạn. Sự nhất quán là quan trọng nhất.
Nghiên cứu cho thấy hầu hết các bài tập như tập tạ, tập aerobic và tập luyện cường độ cao ngắt quãng (HIIT), đều có hiệu quả trong việc giảm huyết áp.
Nghiên cứu cũng cho thấy cả tập thể dục buổi sáng và buổi tối đều cải thiện chức năng mạch máu. Vì vậy, hãy chọn thời gian phù hợp với lịch trình và sở thích của bạn sao cho việc tập luyện được duy trì đều đặn nhất.
Ngoài ra, để ổn định huyết áp, cũng cần bỏ hút thuốc, hạn chế bia rượu, chú ý lượng natri nạp vào và kiểm soát căng thẳng.
Dầu dừa được chiết xuất từ cùi dừa, chứa nhiều chất béo bão hòa. Thành phần đáng chú ý nhất là axit lauric - một loại axit béo chuỗi trung bình chiếm tỷ lệ cao trong dầu dừa.
Axit lauric và dạng chuyển hóa của nó (monolaurin) có đặc tính kháng khuẩn, giúp giảm một số vi sinh vật có hại. Trong khoang miệng, nơi chứa hàng tỷ vi khuẩn, đặc tính này có thể mang lại lợi ích nhất định nếu sử dụng đúng cách.
Hỗ trợ giảm hôi miệng
Khi súc miệng bằng dầu dừa trong khoảng 10-20 phút, dầu sẽ len lỏi qua các kẽ răng và bề mặt niêm mạc miệng, giúp làm sạch khoang miệng theo hai cơ chế chính. Trước hết, các axit béo trong dầu có đặc tính kháng khuẩn, góp phần ức chế và giảm số lượng vi khuẩn gây hại. Đồng thời, súc miệng tạo ra hiệu ứng tương tự xà phòng, làm giảm độ bám của mảng bám và vi khuẩn trên bề mặt răng. Nhờ sự kết hợp này, dầu dừa hỗ trợ làm sạch cả những vị trí mà bàn chải khó tiếp cận.
Dùng dầu dừa thường xuyên có thể giúp giảm mùi hôi miệng theo nhiều cách như sau:
Giảm vi khuẩn gây sâu răng: Sâu răng thường gây hôi miệng do tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Các vùng răng bị sâu và xốp sẽ giữ lại thức ăn thừa và vi khuẩn mà việc đánh răng không thể loại bỏ, dẫn đến quá trình lên men, giải phóng các hợp chất lưu huỳnh dễ bay hơi gây mùi khó chịu.
Một trong những vi khuẩn chính gây sâu răng là Streptococcus mutans. Súc miệng bằng dầu dừa mỗi ngày có thể làm giảm đáng kể lượng vi khuẩn này. Ngoài ra, dầu dừa cũng có thể giúp giảm nấm Candida albicans, tác nhân liên quan đến một số vấn đề trong khoang miệng.
Hỗ trợ giảm mảng bám và viêm nướu: Bệnh nướu răng (viêm lợi) thường bắt nguồn từ sự tích tụ mảng bám do vệ sinh răng miệng kém. Đây đều là những nguyên nhân chính gây hôi miệng dai dẳng. Vi khuẩn trong mảng bám tạo ra các hợp chất lưu huỳnh dễ bay hơi (VSC) có mùi như lưu huỳnh hoặc mùi mục nát. Khi bệnh nướu răng tiến triển, những vi khuẩn này phát triển mạnh trong các túi nướu sâu, bị viêm, khiến việc loại bỏ mùi hôi miệng chỉ bằng cách đánh răng hàng ngày trở nên khó khăn.
Súc miệng bằng dầu dừa đều đặn có thể giảm đáng kể chỉ số mảng bám và tình trạng viêm nướu. Mức độ mảng bám giảm rõ rệt, đồng thời các dấu hiệu viêm nướu như sưng và chảy máu cũng cải thiện. Ngoài ra, dầu dừa cũng hạn chế sự phát triển của nấm trong khoang miệng - yếu tố góp phần gây mùi khó chịu.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy dầu dừa có thể làm trắng răng theo nghĩa "tẩy trắng" như các phương pháp nha khoa. Tuy nhiên, bằng cách giảm mảng bám và làm sạch bề mặt răng, dầu dừa có thể giúp răng trông sáng, sạch hơn theo thời gian. Đây là hiệu ứng gián tiếp, không phải thay đổi màu men răng thực sự.
Cách súc miệng bằng dầu dừa
Để đạt hiệu quả tốt, bạn có thể thực hiện theo các bước đơn giản như sau:
Dù có nhiều lợi ích tiềm năng, dầu dừa không thể thay thế các bước chăm sóc răng miệng cơ bản. Đánh răng với kem chứa fluoride, dùng chỉ nha khoa và khám nha sĩ định kỳ vẫn là nền tảng quan trọng. Đây chỉ nên được xem là phương pháp bổ sung, không phải giải pháp chính.
Ngày 14/7, đại diện Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết các bác sĩ vừa cứu sống bệnh nhân này sau 4 ngày hồi sức tích cực. Trước đó, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng giảm ý thức, có dấu hiệu điển hình của viêm màng não cấp. Kết quả xét nghiệm khẳng định người bệnh bị viêm màng não và phù não do vi khuẩn Streptococcus suis (liên cầu lợn).
Tiền sử bệnh lý ghi nhận khoảng 4 ngày trước khi nhập viện, người đàn ông ăn tiết canh lợn. Hai ngày sau bữa ăn, ông bắt đầu sốt, đau đầu, buồn nôn. Triệu chứng diễn tiến nhanh khiến bệnh nhân lơ mơ, kích thích, buộc gia đình phải đưa đi cấp cứu tại cơ sở y tế gần nhà trước khi chuyển tuyến lên trung ương.
Bác sĩ Phan Văn Mạnh, người trực tiếp điều trị, nhận định phù não là biến chứng đáng lo ngại nhất ở những ca viêm màng não cấp có rối loạn ý thức. Tình trạng này làm tăng nhanh áp lực nội sọ, gây tổn thương não nghiêm trọng và đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu xử trí chậm trễ.
Nhóm điều trị đã phải đặt ống nội khí quản, cho bệnh nhân thở máy, dùng kháng sinh phối hợp cùng các biện pháp hồi sức để kiểm soát phù não. Sau 4 ngày điều trị, bệnh nhân đã cải thiện sức khỏe, rút được ống nội khí quản và chuyển về khoa Nhiễm khuẩn Tổng hợp.
Theo bác sĩ Mạnh, liên cầu lợn là nguyên nhân hàng đầu gây viêm màng não ở người trưởng thành tại Việt Nam. Ngoài tổn thương màng não, vi khuẩn này còn gây nhiễm khuẩn huyết dẫn đến ban xuất huyết, rối loạn đông máu, sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng. Thực tế điều trị cho thấy nhiều trường hợp mắc bệnh dù chỉ ăn tiết canh gà, dê. Bác sĩ lý giải quá trình chế biến có thể đã pha trộn tiết lợn vào các loại tiết canh khác, dẫn đến lây nhiễm chéo vi khuẩn.
Bệnh liên cầu lợn diễn tiến rất nhanh và hiện chưa có vaccine phòng ngừa. Ở thể nhẹ, người bệnh có thể bị viêm phổi hoặc nhiễm khuẩn huyết; thể nặng gây viêm màng não kèm mất thính lực vĩnh viễn; trường hợp nguy kịch dẫn đến tử vong. Chuyên gia khuyến cáo người dân tuyệt đối không ăn tiết canh hoặc thịt lợn chưa nấu chín kỹ. Khi xuất hiện dấu hiệu sốt, đau đầu sau khi ăn tiết canh hoặc tiếp xúc với lợn bệnh, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được cứu chữa kịp thời.
