Viêm là phản ứng bảo vệ tự nhiên của cơ thể trước chấn thương hoặc nhiễm trùng. Nếu tình trạng này kéo dài âm thầm trong nhiều tháng hoặc nhiều năm, nó có thể chuyển thành viêm mạn tính, gây hại cho sức khỏe. Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), tình trạng viêm kéo dài có thể làm tổn thương các mô khỏe mạnh và gây rối loạn chức năng chuyển hóa theo thời gian.
Viêm mạn tính có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, từ bệnh tim, tiểu đường đến viêm khớp và ung thư. Bên cạnh thay đổi lối sống, chế độ ăn cân bằng, giàu thực phẩm chống viêm có thể giúp giảm viêm tự nhiên và cải thiện sức khỏe tổng thể. Dưới đây là 7 loại thực phẩm hỗ trợ giảm viêm và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Cá béo
Cá hồi, cá thu, cá mòi chứa nhiều axit béo omega-3 (EPA và DHA). Những chất béo này giúp giảm các chỉ số viêm trong máu đồng thời hỗ trợ sức khỏe tim mạch. Theo NIH, omega-3 hỗ trợ điều hòa phản ứng viêm trong cơ thể. Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy ăn cá thường xuyên có thể giảm nguy cơ bệnh tim.
Các loại quả mọng
Những loại quả mọng nhiều màu sắc không chỉ làm đẹp món ăn mà còn chứa các hợp chất bảo vệ tế bào. Dâu tây, việt quất chứa chất chống oxy hóa gọi là anthocyanin, có khả năng trung hòa các gốc tự do có hại, giúp giảm stress oxy hóa – yếu tố liên quan chặt chẽ đến viêm mạn tính và lão hóa.
Thêm một ít quả mọng vào bữa sáng, sinh tố hoặc sữa chua có thể tăng cường “lá chắn” tự nhiên cho cơ thể.
Rau lá xanh
Rau xanh như rau bina, cải xoăn, bông cải xanh là nhóm thực phẩm có tác dụng bảo vệ cơ thể rất tốt. Các loại như rau bina, bông cải xanh cung cấp vitamin, khoáng chất và hợp chất thực vật giúp giảm stress oxy hóa. Chúng giàu vitamin K, vitamin C và polyphenol, hỗ trợ cân bằng miễn dịch.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) khuyến nghị ăn rau xanh thường xuyên để giảm nguy cơ bệnh mạn tính như tim mạch và tiểu đường.
Các loại hạt
Hạnh nhân, hạt óc chó, hạt lanh, hạt chia chứa chất béo tốt, chất xơ, magie và vitamin E. Những dưỡng chất này hỗ trợ điều hòa quá trình viêm đồng thời cải thiện cholesterol. Đặc biệt, óc chó giàu ALA – một dạng omega-3 có nguồn gốc thực vật, liên quan đến giảm viêm. Chỉ cần ăn một nắm nhỏ các loại hạt mỗi ngày cũng có lợi cho sức khỏe tim mạch.
Cà chua
Cà chua giàu lycopene – một chất chống oxy hóa mạnh có tác dụng giảm viêm và bảo vệ tim. Lycopene có thể giảm tổn thương oxy hóa liên quan đến bệnh mạn tính. Đặc biệt, cà chua nấu chín có thể giúp cơ thể hấp thụ lycopene tốt hơn.
Nghệ
Nghệ đã được sử dụng từ lâu trong ẩm thực và y học cổ truyền. Hoạt chất chính curcumin có đặc tính chống viêm và chống oxy hóa mạnh, có thể tác động đến các tác nhân gây viêm trong cơ thể. Kết hợp nghệ với tiêu đen giúp tăng khả năng hấp thu và phát huy hiệu quả tốt hơn.
Ngũ cốc nguyên hạt
Carbohydrate tinh chế có thể làm tăng viêm, trong khi ngũ cốc nguyên hạt lại có tác dụng ngược lại. Yến mạch, gạo lứt, kiều mạch chứa chất xơ, vitamin nhóm B, chất chống oxy hóa, hỗ trợ tiêu hóa và cân bằng chuyển hóa. Chế độ ăn giàu chất xơ còn nuôi dưỡng hệ vi khuẩn đường ruột – yếu tố quan trọng trong kiểm soát viêm.
Cả tỏi và rau bó xôi đều là những thành phần quan trọng của chế độ ăn uống lành mạnh có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim, tiểu đường và ung thư.
Sau đây, chuyên gia tiết lộ một số lợi ích sức khỏe bất ngờ nếu trong thực đơn mỗi ngày của bạn có món xào ngon miệng này.
Dược sĩ Megan Nunn và chuyên gia dinh dưỡng Karina Tolentino, đang làm việc tại Mỹ, cho biết món rau bó xôi xào tỏi có thể mang lại một số lợi ích cho sức khỏe, bao gồm:
Tỏi và rau bó xôi đều giúp hạ huyết áp và bảo vệ tim mạch, theo trang tin sức khỏe Verywell Health.
Nghiên cứu cho thấy các chất bổ sung tỏi giúp hạ huyết áp cho người huyết áp cao hiệu quả tương đương với một số loại thuốc kê đơn, và giảm đến 40% nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Tỏi giúp kiểm soát huyết áp bằng cách ngăn chặn enzyme chuyển đổi angiotensin - enzyme làm tăng huyết áp, và tăng nồng độ oxit nitric và hydro sunfua - các hợp chất làm giảm huyết áp một cách tự nhiên.
Rau bó xôi còn rất giàu nitrat, giúp hạ huyết áp bằng cách làm giãn mạch máu.
Những thực phẩm này có thể giúp giảm mức cholesterol và giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tử vong.
Tỏi làm giảm cholesterol toàn phần và cholesterol "xấu" cho người mỡ máu cao.
Các nghiên cứu trên động vật cho thấy rau bó xôi cũng làm giảm cholesterol, nhưng cần nhiều nghiên cứu hơn để xác nhận những tác dụng này ở người.
Rau bó xôi xào tỏi có thể giúp duy trì mức đường huyết khỏe mạnh.
Tỏi làm giảm cả lượng đường trong máu lúc đói và chỉ số đường huyết trung bình HbA1c ở người bệnh tiểu đường.
Tỏi cũng có thể tăng cường phản ứng của cơ thể với insulin, hoóc môn điều chỉnh lượng đường trong máu.
Rau bó xôi giàu chất xơ, giúp giảm lượng đường trong máu và cải thiện tiêu hóa.
Cả tỏi và rau bó xôi đều chứa flavonoid - các hợp chất thực vật giúp bảo vệ chống lại ung thư.
Nghiên cứu cho thấy tỏi có thể làm giảm nguy cơ mắc các loại ung thư, bao gồm ung thư vú, da, đại tràng và dạ dày.
Rau bó xôi xào chín đã được chứng minh là làm giảm nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt. Ăn rau bó xôi vài lần một tuần cũng có thể giúp bảo vệ chống lại ung thư vú.
Tỏi và rau bó xôi là thành phần của chế độ ăn chống viêm - tập trung vào các loại thực phẩm chống lại cơn đau và sưng (viêm) liên quan đến các bệnh mạn tính.
Một số thử nghiệm cho thấy tỏi làm giảm viêm liên quan đến bệnh thận, béo phì và huyết áp cao.
Các thành phần trong rau bó xôi và các loại rau lá xanh khác cũng giúp chống viêm trong các động mạch tim, theo Verywell Health.
Tập thể dục thường xuyên giúp cải thiện tuần hoàn máu, kiểm soát cholesterol và giảm nguy cơ đột quỵ, theo trang thông tin sức khỏe Everyday Health (Mỹ).
Người tập thể dục nên kết hợp các bài sức bền như chạy bộ, đạp xe, đi bộ với các bài tăng sức mạnh như nâng tạ, squat. Tuy nhiên, ở tuổi trung niên, cơ thể thường phục hồi chậm hơn và nhiều người có thể đã mang sẵn các yếu tố nguy cơ như huyết áp cao, mỡ máu cao, tiểu đường hoặc bệnh tim tiềm ẩn mà chưa biết.
Vì vậy, tập luyện đúng cách sẽ giúp bảo vệ tim tốt hơn và hạn chế rủi ro không mong muốn. Sau tuổi 40, người tập cần chú ý những điều sau:
Một sai lầm khá phổ biến là nhiều người ít vận động trong thời gian dài nhưng khi quyết tâm tập lại chọn ngay những bài tập nặng như chạy cường độ cao, tập cường độ cao ngắt quãng HIIT hoặc chơi thể thao quá sức.
Tim và cơ bắp đều cần thời gian để thích nghi. Nếu mới bắt đầu thì người tập nên ưu tiên các bài tập nhẹ, chẳng hạn đi bộ nhanh, đạp xe chậm, bơi nhẹ hoặc yoga trong khoảng 15 - 20 phút mỗi buổi.
Sau vài tuần, khi cơ thể đã quen hơn, người tập có thể tăng dần thời gian và cường độ tập. Cách này giúp tim thích nghi tốt hơn và giảm nguy cơ chấn thương.
Không phải cứ tập càng nặng thì tim càng khỏe. Trên thực tế, những bài tập sức bền cường độ vừa thường mang lại lợi ích tim mạch rõ rệt hơn với người sau 40 tuổi.
Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội, khiêu vũ, leo cầu thang đều là những lựa chọn phù hợp. Các bài tập này giúp tim hoạt động đều đặn hơn mà không tạo áp lực quá lớn lên cơ thể.
Ngoài ra, có thể kết hợp thêm các bài tập tăng sức mạnh cơ bắp khoảng 2 buổi/tuần để duy trì khối cơ. Nếu bị đau khớp gối hoặc đau lưng thì bơi lội và đạp xe thường là lựa chọn phù hợp hơn chạy bộ vì ít gây áp lực lên khớp.
Không phải ai sau tuổi 40 cũng cần đi khám tim mạch trước khi bắt đầu tập thể dục. Tuy nhiên, nếu có tiền sử huyết áp cao, tiểu đường, cholesterol cao, béo phì, hút thuốc lá lâu năm hoặc có người thân từng mắc bệnh tim sớm thì kiểm tra sức khỏe trước khi tập là điều nên cân nhắc.
Tập thể dục rất tốt cho tim, nhưng cố gắng tập tiếp khi cơ thể đang phát tín hiệu bất thường có thể gây nguy hiểm. Mọi người nên ngừng ngay buổi tập nếu thấy đau tức ngực, khó thở nghiêm trọng, chóng mặt, buồn nôn, tim đập loạn nhịp hoặc cơn đau lan đến vai, cánh tay hay hàm, theo Everyday Health.
Theo báo cáo, Ebola là bệnh truyền nhiễm cấp tính đặc biệt nguy hiểm (bệnh truyền nhiễm nhóm A1) có khả năng lây lan nhanh và tỷ lệ tử vong cao (có thể tới 90%). Vi rút Ebola lây truyền sang người từ động vật hoang dã mang vi rút như dơi ăn quả, nhím và các loài linh trưởng. Sau khi xâm nhập vào người, vi rút có thể lây từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, mô, phủ tạng hoặc các dịch cơ thể của người mắc bệnh hoặc người tử vong do bệnh Ebola hoặc qua tiếp xúc với bề mặt, vật dụng bị nhiễm các dịch cơ thể này như quần áo, chăn, ga, gối, đệm và dụng cụ chăm sóc người bệnh.
Hiện chỉ có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh Ebola do chủng Ebola, chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu bệnh gây ra bởi các chủng khác như: Sudan và Bundibugyo (chủng Bundibugyo được xác định là vi rút gây nên đợt dịch bệnh hiện nay tại CHDC Congo và Uganda).
Về công tác phòng chống bệnh do vi rút Ebola tại VN, báo cáo cho biết Bộ Y tế đã phối hợp các bộ ngành, địa phương khẩn trương triển khai các biện pháp phòng chống dịch: rà soát hướng dẫn phòng chống dịch, hiện đã có đầy đủ hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật về giám sát và phòng chống bệnh do vi rút Ebola; chẩn đoán, điều trị bệnh do vi rút Ebola…; cập nhật về tình hình dịch bệnh Ebola và khuyến cáo người dân chủ động phòng chống dịch bệnh; thường xuyên trao đổi với Văn phòng Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại VN để theo sát diễn biến tình hình dịch tại CHDC Congo và Uganda, đánh giá nguy cơ dịch bệnh đối với VN, từ đó đưa ra các biện pháp phòng chống phù hợp.
Bộ Y tế đã chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát, phòng chống bệnh do vi rút Ebola ngay tại khu vực cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng; phối hợp cơ quan xuất nhập cảnh để rà soát hành khách trở về từ 2 quốc gia đang có dịch, khuyến cáo tự theo dõi sức khỏe trong vòng 21 ngày.
Các viện vệ sinh dịch tễ, viện Pasteur sẵn sàng hỗ trợ các địa phương công tác phòng chống dịch bệnh, lấy mẫu, tiếp nhận mẫu bệnh phẩm xét nghiệm chẩn đoán; sẵn sàng các đội đáp ứng nhanh phòng chống dịch kịp thời khi có ca bệnh xâm nhập.
Về năng lực xét nghiệm, Bộ Y tế cho biết đảm bảo năng lực xét nghiệm, chẩn đoán xác định bệnh Ebola. Đến nay, Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư và Viện Pasteur TP.HCM đã có đầy đủ trang thiết bị, nhân lực, phòng an toàn sinh học cấp 3 để xét nghiệm chẩn đoán xác định vi rút Ebola bằng phương pháp giải trình tự gien. Sinh phẩm chẩn đoán đặc hiệu theo hướng dẫn của WHO đang được vận chuyển tới VN.
Cùng ngày, Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) có công văn hỏa tốc gửi các sở y tế và các bệnh viện trong toàn quốc về việc chủ động phòng chống bệnh do vi rút Ebola.
Theo đó, Cục đề nghị các cơ sở khám chữa bệnh, sở y tế các tỉnh thành chỉ đạo các cơ sở thuộc phạm vi quản lý tăng cường công tác phòng chống dịch bệnh trong cơ sở khám chữa bệnh, đặc biệt lưu ý các trường hợp mới đến nước đã hoặc đang có dịch trong vòng 21 ngày. Tăng cường thực hiện, kiểm tra, giám sát thực hiện kiểm soát nhiễm khuẩn tại các cơ sở khám chữa bệnh, thực hiện việc sàng lọc, phân loại, cách ly nghiêm ngặt tất cả các trường hợp nghi ngờ hoặc xác định mắc vi rút Ebola tại cơ sở điều trị. Thường xuyên theo dõi, cập nhật thông tin kịp thời về tình hình dịch trên thế giới và các biện pháp phòng chống, truyền thông về tình hình dịch bệnh để người dân không hoang mang lo lắng và thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh.
Phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh để cách ly, phối hợp với các cơ sở dự phòng để xét nghiệm, chẩn đoán, điều trị và kiểm soát theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế. Đồng thời, rà soát, kiểm tra, chuẩn bị các phương tiện phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế, điều kiện cách ly, năng lực chẩn đoán, điều trị để sẵn sàng tiếp nhận người mắc bệnh do vi rút Ebola.
