Theo tờ New York Times, “hạm đội muỗi” tập hợp các tàu nhỏ, nhanh và linh hoạt, là nòng cốt của hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), tách biệt với hải quân chính quy.
Cùng với tên lửa và máy bay không người lái phóng (drone) từ trên bờ, các tàu nhỏ này được xem là mối đe dọa chính với hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.
Các tàu này đem theo vũ khí, thường ẩn trong các hang động được đào dọc ven biển và có thể được triển khai chỉ trong vài phút. Rất khó để phát hiện những con tàu này thông qua vệ tinh.
Theo giáo sư khoa học chính trị Saeid Golkar – một chuyên gia về IRGC, nhiệm vụ duy trì việc đóng cửa eo biển Hormuz thuộc về hải quân IRGC, một lực lượng được ông ví như “du kích trên biển”.
Ông giải thích rằng hải quân IRGC triển khai chiến thuật bất đối xứng ở vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz: “Thay vì dựa vào các tàu chiến lớn và hải chiến kinh điển, lực lượng này dùng chiến thuật đánh nhanh rút nhanh”.
Kể từ khi xung đột Mỹ – Israel với Iran nổ ra ở Trung Đông, Cơ quan Hàng hải quốc tế của Liên hợp quốc cho biết ít nhất 20 tàu đã bị tấn công.
IRGC hiếm khi nhận trách nhiệm về các vụ này, trong khi các nhà phân tích cho rằng có nhiều khả năng các vụ tấn công được thực hiện bởi drone phóng từ trên bờ và rất khó truy vết.
Hôm 8-4, sau khi công bố lệnh ngừng bắn hai tuần, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine tuyên bố hơn 90% hạm đội hải quân chính quy của Iran, bao gồm cả các tàu chiến chủ lực, “đã nằm dưới đáy đại dương”. Tướng Caine cũng ước tính một nửa số tàu tấn công nhanh của hải quân IRGC đã bị đánh chìm.
Dù vậy Đô đốc Gary Roughead – một cựu chỉ huy trong Hải quân Mỹ – nhận định đây vẫn là “lực lượng gây rối đáng kể” và rất khó để tìm ra ý định thực sự của các tàu này.
Lực lượng Lục quân IRGC được thành lập sau Cách mạng Hồi giáo Iran 1979, do Lãnh tụ tối cao Ruhollah Khomeini không tin tưởng quân đội chính quy. Hải quân IRGC được bổ sung vào khoảng năm 1986, trong bối cảnh chiến tranh Iran – Iraq.
Theo ông Farzin Nadimi – chuyên gia về Hải quân IRGC tại Viện Washington, trong cuộc chiến tranh Iran – Iraq, hải quân chính quy Iran đã tỏ ra miễn cưỡng khi tấn công các tàu chở dầu của các nước hỗ trợ tài chính cho Iraq là Kuwait và Saudi Arabia.
Khi các cuộc tấn công leo thang, Mỹ triển khai tàu chiến để hộ tống các tàu chở dầu. Iran đối đầu với các tàu Mỹ bằng thủy lôi, trong đó đã làm hư hại tàu USS Samuel B. Roberts. Trong một trận chiến sau đó, Hải quân Mỹ đã đánh chìm hai tàu khu trục nhỏ của Iran và một số tàu chiến khác.
Ba năm sau, Iran chứng kiến Mỹ giành chiến thắng trước quân đội Iraq trong Chiến tranh vùng Vịnh.
Theo ông Nadimi, những sự kiện này khiến Iran nhận ra rằng họ không thể thắng nếu đối đầu trực diện với Mỹ. Từ đó Iran bắt đầu xây dựng những lực lượng bí mật để gây rối tại vùng Vịnh.
Hải quân IRGC hiện có khoảng 50.000 quân, được chia thành 5 khu vực dọc vịnh Ba Tư, hiện diện trên nhiều trong số 38 hòn đảo mà Iran kiểm soát. Lực lượng này đã xây dựng ít nhất 10 căn cứ kiên cố, được ngụy trang kỹ cho các tàu tấn công, trong đó căn cứ Farur là trung tâm của lực lượng đặc nhiệm hải quân.
Iran đã phát triển lực lượng này theo thời gian, ban đầu là các tàu dân sự gắn súng máy, hiện tại là các tàu nhỏ chuyên dụng, tàu ngầm mini, xuồng không người lái và thậm chí là các tàu chiến lớn, tinh vi hơn.
Hải quân IRGC từ lâu đã chơi trò “mèo vờn chuột” với quân đội Mỹ. Trong thập niên 1990 – 2000, các tàu nhỏ thường lao nhanh về phía tàu Mỹ rồi rẽ hướng ở khoảng cách rất gần.
Năm 2016, IRGC gây chấn động dư luận Mỹ khi tiến hành bắt giữ hai tàu hải quân Mỹ cùng 10 thủy thủ.
Hãng TASS ngày 19.6 dẫn lời Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cho biết Nga muốn đạt được các mục tiêu của chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine bằng biện pháp ngoại giao, nhưng cần đảm bảo an ninh cho chính mình để làm được điều đó.
"Nga muốn đạt được các mục tiêu của chiến dịch quân sự đặc biệt thông qua ngoại giao. Điều đó đòi hỏi phải đảm bảo an ninh một cách đáng tin cậy dọc theo biên giới phía tây của Nga và đảm bảo sự tôn trọng và phẩm giá cho công dân, đồng bào của chúng tôi, bao gồm cả quyền nói tiếng Nga bản địa và thực hành tín ngưỡng Chính thống giáo", nhà ngoại giao Nga đề cập trong bài viết "Ukraine, châu Âu và An ninh Toàn cầu".
Song song đó, ông lưu ý rằng việc "phương Tây tiếp tục bành trướng quân sự, chính trị và kinh tế là không thể chấp nhận được, vì đi ngược lại với những yêu cầu thiết yếu của một thế giới đa cực".
Phát biểu với báo giới, Ngoại trưởng Lavrov cho hay Thổ Nhĩ Kỳ đã khẳng định sự quan tâm của mình không chỉ trong việc cung cấp diễn đàn cho các cuộc đàm phán về Ukraine, mà còn đóng một vai trò hữu ích trong đó.
Theo đó, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan đã liên hệ với ông cùng với các quan chức cấp cao Nga, cũng như gặp gỡ Tổng thống Nga Vladimir Putin.
"Một trong những chủ đề chính trong chương trình nghị sự quốc tế chính là việc Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định sự quan tâm của mình không chỉ trong việc cung cấp một diễn đàn, mà còn đóng vai trò hữu ích trong các cuộc đàm phán. Tất nhiên, điều này chỉ khả thi nếu cả hai bên đều cho là có thể", theo ông Lavrov.
Về châu Âu và NATO, Ngoại trưởng Nga cảnh báo về hậu quả thảm khốc nếu xảy ra đụng độ trực tiếp giữa NATO và Nga, đồng thời cáo buộc châu Âu đang trên đà đối đầu trực tiếp với Nga.
"Tình hình này đặt ra những mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh toàn cầu. Một cuộc đối đầu trực tiếp giữa NATO và Nga có thể nhanh chóng leo thang thành một cuộc tấn công hạt nhân qua lại, với những hậu quả thảm khốc", ông đề cập trong bài viết nêu trên.
Theo ông, mục tiêu của các nhà lãnh đạo châu Âu không phải đàm phán với Nga mà là cứu chính quyền của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
Trang The Kyiv Independent ngày 19.6 dẫn dự thảo kết luận của Hội nghị thượng đỉnh Hội đồng châu Âu (ngày 18-19.6) cho rằng Liên minh châu Âu (EU) nên tham gia nhiều hơn vào các nỗ lực ngoại giao để chấm dứt xung đột Nga - Ukraine.
Hãng TASS ngày 19.6 dẫn thông tin do ban quản lý Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia do Nga bổ nhiệm cho hay bộ phận vận tải của nhà máy đã hứng chịu một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) quy mô lớn từ Ukraine, nhưng không có thương vong.
Theo đó, vào chiều và đêm ngày 18.6, bộ phận vận tải của nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia, một trong những nhà máy điện hạt nhân do Rosatom vận hành, đã bị tấn công bằng nhiều UAV của Ukraine, với ít nhất 14 vụ tấn công được ghi nhận.
Giám đốc truyền thông Yevgenia Yashina của nhà máy cho biết sẽ báo cáo vụ tấn công này với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
Trong khi đó, trang The Kyiv Independent đưa tin lực lượng Nga phóng một số bom lượn tấn công Kharkiv vào tối 18.6, gây thiệt hại hàng chục ngôi nhà và khiến ít nhất 6 người bị thương.
Nga và Ukraine chưa bình luận về những thông tin trên của đối phương. Hai bên trước nay luôn bác bỏ mọi cáo buộc tấn công nhắm vào dân thường.
Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết các đồng minh phương Tây đã cùng nhau cam kết viện trợ quân sự 4 tỉ USD cho Ukraine, sau khi cuộc họp theo thể thức Ramstein kết thúc tại Bỉ vào ngày 18.6.
Các gói viện trợ mới, được thông báo tại cuộc họp của các bộ trưởng quốc phòng NATO và cuộc gặp của Nhóm Liên lạc quốc phòng Ukraine (UDCG), chủ yếu bao gồm tên lửa phòng không, UAV và pháo binh.
Viết trên Telegram, Tổng thống Zelensky cho biết nước này muốn chấm dứt chiến sự với Nga trước mùa đông thông qua ngoại giao và gây áp lực lên Moscow.
Ông cho biết, nếu giao tranh kéo dài hơn nữa, Ukraine sẽ cần một gói viện trợ mùa đông bao gồm khí đốt, dầu diesel và thiết bị năng lượng, cùng với một gói tên lửa gồm ít nhất 300 quả. Ông viết thêm rằng đây là những gì ông đã báo với Hội đồng châu Âu.
Trong một diễn biến khác, các nhà lãnh đạo EU ngày 18.6 nhất trí gia hạn các biện pháp cấm vận đối với Nga thêm 12 tháng nữa, đánh dấu lần đầu tiên khối này gia hạn các biện pháp này trong một năm thay vì thời hạn 6 tháng như trước.
Trong cuộc họp báo ngày 9/5, Tổng thống Vladimir Putin được hỏi về việc các khí tài quân sự không xuất hiện trong lễ Duyệt binh Chiến thắng năm nay. Tổng thống Nga trả lời rằng điều đó không chỉ xuất phát từ lo ngại về an ninh, mà còn do yêu cầu tác chiến.
"Năm nay không phải là năm kỷ niệm chẵn, nhưng vẫn là Ngày Chiến thắng, nên chúng tôi quyết định vẫn tổ chức sự kiện, dù không có màn trình diễn khí tài quân sự. Điều này không chỉ vì vấn đề an ninh, mà chủ yếu là do các lực lượng vũ trang phải tập trung toàn lực vào mục tiêu đánh bại hoàn toàn kẻ thù trong chiến dịch quân sự đặc biệt", ông cho hay.
Tuyên bố của ông được đưa ra chỉ vài giờ sau cuộc duyệt binh kỷ niệm Ngày Chiến thắng nhằm đánh dấu thắng lợi của Liên Xô trước phát xít Đức trong Thế chiến II.
Năm nay, thay vì triển khai các loại tên lửa đạn đạo xuyên lục địa, xe tăng và hệ thống tên lửa diễu hành qua Quảng trường Đỏ, Nga đã cho trình chiếu video về những thiết bị quân sự đang hoạt động trên màn hình khổng lồ đối diện Điện Kremlin.
Lễ duyệt binh năm nay cũng có quy mô nhỏ hơn so với các sự kiện trước đây, khi chỉ có các đội hình binh sĩ diễu qua Quảng trường Đỏ mà không có đội hình cơ giới. An ninh ở Moskva được thắt chặt tối đa, đề phòng nguy cơ Ukraine tiến hành tập kích bằng UAV tầm xa.
Tại cuộc họp báo, Tổng thống Putin nói rằng ông không đề xuất, nhưng cũng chưa từng từ chối một cuộc gặp với ông Volodymyr Zelensky. "Nếu ai đó muốn tiến hành cuộc gặp thì cứ tiến hành. Họ cứ đến Moskva, và chúng ta sẽ gặp nhau", ông nói.
Lãnh đạo Nga thêm rằng ông sẵn sàng gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại một quốc gia thứ ba, nhưng chỉ sau khi mọi điều kiện cho một thỏa thuận hòa bình đã được dàn xếp xong.
"Hiện tại, tôi cho rằng cuộc xung đột đang đi đến hồi kết", Tổng thống Nga nói. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng "mọi chuyện vẫn còn rất gian nan".
Khi được hỏi liệu có phải viện trợ quân sự của phương Tây cho Ukraine đã đi quá xa, ông Putin cho rằng phương Tây đã "đẩy cao mức độ đối đầu với Nga và điều đó vẫn tiếp diễn đến tận bây giờ".
"Họ đã chờ đợi suốt nhiều tháng để thấy Nga thất bại, để thấy quốc gia này sụp đổ. Nhưng tính toán đó đã không thành", ông nói. "Và rồi họ cứ sa lầy vào lối mòn để giờ đây không thể thoát ra được".
Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tuần trước cho biết ông tin rằng EU có "tiềm năng" đàm phán với Nga, cũng như thảo luận về tương lai cấu trúc an ninh của khu vực.
Khi được hỏi liệu ông có sẵn lòng đối thoại với châu Âu hay không, Tổng thống Putin cho biết cá nhân ông thích đàm phán với cựu thủ tướng Đức Gerhard Schroeder hơn.
"Với tôi, cựu thủ tướng Cộng hòa Liên bang Đức Schroeder là lựa chọn ưu tiên", ông nói.
Xung đột Nga - Ukraine đã châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong quan hệ giữa Nga và phương Tây trong hàng chục năm qua.
Điện Kremlin cho biết các cuộc đàm phán hòa bình do chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump làm trung gian đang dừng lại. Ông Putin đã nhiều lần khẳng định sẽ tiếp tục chiến đấu cho đến khi đạt được mọi mục tiêu đề ra.
Trong bài phát biểu kéo dài 8 phút trong lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng, Tổng thống Putin cũng lặp lại thông điệp này.
"Chiến công hiển hách của thế hệ chiến thắng đã truyền cảm hứng cho các binh sĩ đang thực hiện nhiệm vụ trong chiến dịch quân sự đặc biệt", ông nói, đề cập thuật ngữ Nga sử dụng trong xung đột với Ukraine. "Họ đang đối mặt với một lực lượng được toàn bộ khối NATO hỗ trợ và trang bị vũ khí. Dù vậy, họ vẫn tiến về phía trước".
Đến nay, lực lượng Nga vẫn chưa thể kiểm soát toàn bộ vùng Donbass ở miền đông Ukraine, nơi quân đội Kiev đã lùi về thiết lập các phòng tuyến tại những thành phố pháo đài. Dù Moskva hiện kiểm soát gần 1/5 lãnh thổ Ukraine, tốc độ tiến quân của họ đã chậm lại trong năm nay.
Sau khi Nga và Ukraine cáo buộc lẫn nhau vi phạm các lệnh ngừng bắn đơn phương đã tuyên bố những ngày gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố lệnh ngừng bắn kéo dài ba ngày từ 9/5 đến 11/5 và được cả Moskva lẫn Kiev ủng hộ. Hai bên cũng đồng ý trao đổi 1.000 tù binh.
"Tôi muốn thấy cuộc xung đột này chấm dứt. Chiến sự Nga - Ukraine là điều tồi tệ nhất xảy ra từ Thế chiến II xét về thiệt hại nhân mạng. 25.000 binh sĩ trẻ ngã xuống mỗi tháng. Thật điên rồ", ông Trump nói với các phóng viên tại Washington.
Ông nói thêm rằng bản thân "muốn thấy lệnh ngừng bắn được gia hạn lâu dài". Hiện chưa có báo cáo về hành động vi phạm lệnh ngừng bắn từ cả phía Nga và Ukraine.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Đệ nhất phu nhân Kim Hye-kyung chiều 25/6 bất ngờ đến thăm chợ Paldalmun ở thành phố Suwon, tỉnh Gyeonggi để trực tiếp lắng nghe ý kiến từ người dân và các tiểu thương, phó phát ngôn viên Nhà Xanh Ahn Gwi-ryeong cho biết.
Chuyến thăm chợ Paldalmun diễn ra bình thường, khi Tổng thống Lee và bà Kim gặp gỡ, hỏi han các chủ sạp hàng về điều kiện sống của họ. Tuy nhiên, đến ngày 28/6, kênh Ohmy TV gây chú ý khi đăng video cho thấy vợ chồng Tổng thống Hàn Quốc mua đồ ăn vặt tại chợ.
Bà Kim ngồi xuống trước quầy bán các mặt hàng nông sản và hỏi giá. Khi người bán hàng trả lời món đồ có giá 10.000 won, bà Kim chuẩn bị mở ví, nói rằng "Tôi thích món đó".
Ngay khoảnh khắc ấy, Tổng thống Lee ngồi bên cạnh đã lập tức rút ví ra giành trả tiền cho vợ. Bà Kim ngước lên nhìn chồng rồi mỉm cười, dường như rất hạnh phúc.
Video lập tức thu hút sự chú ý trên mạng xã hội, với nhiều bình luận bày tỏ sự thích thú và ngưỡng mộ. "Ôi trời, tôi thích cách Tổng thống nhìn vợ rồi mỉm cười sau khi trả tiền", một tài khoản bình luận.
"Thật là một người chồng tâm lý, biết quan tâm vợ", một tài khoản khác viết.
Chợ Paldalmun là khu chợ truyền thống có lịch sử lâu đời gắn liền với pháo đài Hwaseong ở thành phố Suwon. Đây là nơi bày bán đa dạng các mặt hàng, từ thực phẩm, nông sản, hải sản đến nhu yếu phẩm hàng ngày.
Theo Nhà Xanh, sau khi dự một sự kiện ở Suwon, ông Lee quyết định đến thăm chợ Paldalmun mà không báo trước để đánh giá thực trạng nền kinh tế.
Tổng thống Hàn Quốc cùng Đệ nhất phu nhân đã nhận được nhiều lời chúc sức khỏe của người dân trong chuyến thăm, phó phát ngôn viên Nhà Xanh cho hay.
