Tình hình Iran, Trung Đông mới nhất sáng 20.4

Nhiều năm qua, quan hệ xuyên Đại Tây Dương vẫn được xem là nền tảng của cấu trúc an ninh phương Tây. Tuy nhiên, theo The Wall Street Journal (WSJ), hàng loạt cuộc họp kín giữa các nhà lãnh đạo châu Âu trong năm 2026 đã phản ánh một thực tế mới: ngày càng nhiều quốc gia bắt đầu chuẩn bị cho kịch bản giảm sự phụ thuộc vào Mỹ trong các lĩnh vực quốc phòng, công nghệ và chuỗi cung ứng.

Điều đáng chú ý là một trong những nhân vật được nhắc đến nhiều nhất trong quá trình này không phải là lãnh đạo của một cường quốc châu Âu, mà là Thủ tướng Canada Mark Carney.

Theo WSJ, ông Carney đã nhiều lần trao đổi với lãnh đạo các nước châu Âu, cho rằng họ cần nhìn nhận sự thay đổi trong chính sách của Washington như một xu hướng mang tính cấu trúc thay vì chỉ là hiện tượng nhất thời.

Nguồn tin của báo trên cho biết, ông Carney lập luận rằng các nước châu Âu nên từng bước xây dựng năng lực tự chủ về kinh tế, công nghệ và quốc phòng, thay vì tiếp tục đặt phần lớn kỳ vọng vào vai trò truyền thống của Mỹ. Quan điểm này được cho là ngày càng nhận được sự đồng tình trong bối cảnh nhiều đồng minh xuất hiện khác biệt về cách tiếp cận đối với các vấn đề an ninh và thương mại.

Theo WSJ, các cuộc thảo luận nội bộ đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực vốn trước đây ít được đặt ra. Một số quốc gia châu Âu bắt đầu xem xét giảm mức độ phụ thuộc vào các nền tảng công nghệ của Mỹ, thúc đẩy sử dụng phần mềm nguồn mở do châu Âu phát triển, đồng thời tăng đầu tư cho trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu và ngành công nghiệp không gian của khu vực.

Ở lĩnh vực quốc phòng, các nước cũng nghiên cứu khả năng tăng cường năng lực tự chủ nếu môi trường an ninh tiếp tục biến động. Song song với đó là những cuộc đánh giá về chuỗi cung ứng, hệ thống thanh toán và hạ tầng dữ liệu nhằm giảm rủi ro khi phụ thuộc quá lớn vào một đối tác duy nhất.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng tiến trình này sẽ không diễn ra trong thời gian ngắn. Mỹ vẫn là đối tác quốc phòng quan trọng nhất của châu Âu thông qua NATO, đồng thời hai bên còn gắn kết sâu rộng về kinh tế, đầu tư và công nghệ. Việc tách rời hoàn toàn được đánh giá là rất khó xảy ra trong tương lai gần.

Bản thân Canada cũng ở trong tình thế đặc biệt. Dù chính phủ của Thủ tướng Carney thúc đẩy đa dạng hóa quan hệ kinh tế và tăng cường hợp tác với châu Âu, nền kinh tế Canada vẫn có mức độ gắn kết rất lớn với Mỹ. Ottawa đang theo đuổi chiến lược mở rộng không gian hợp tác quốc tế nhằm giảm thiểu rủi ro từ những biến động trong quan hệ với đối tác láng giềng, thay vì cắt đứt mối liên kết vốn đã được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Theo các chuyên gia, những cuộc trao đổi kín được báo Mỹ tiết lộ cho thấy châu Âu đang bước vào giai đoạn đánh giá lại cách thức bảo đảm an ninh và phát triển kinh tế trong bối cảnh môi trường địa chính trị thay đổi nhanh chóng. Dù vậy, quá trình này nhiều khả năng sẽ hướng tới việc tăng khả năng tự chủ chiến lược hơn là thay thế hoàn toàn quan hệ đồng minh với Mỹ.

Tin Gốc: Dân Trí

Trong chuyến thị sát tiền tuyến ở Ukraine, Tướng Valery Gerasimov, Tổng tham mưu trưởng lực lượng vũ trang Nga, còn cho biết giao tranh tiếp tục diễn ra ở vùng Velyka Shapkivka của Kharkiv, cũng như tại Novy Mir, Druzheliubivka và Chernechchyna.

Tướng Gerasimov ước tính các đơn vị Nga hiện kiểm soát 85% vùng Krasny Lyman thuộc Donetsk và hơn 50% khu vực Shiykovka thuộc Kharkiv. Và cụm tác chiến phía tây của Nga đang tích cực chiến đấu trên tuyến mặt trận kéo dài 350 km do lực lượng này phụ trách, cùng lúc tiếp tục tiến công về hướng tây ở vùng Kharkiv.

Chính quyền Kyiv chưa bình luận về các thông tin trên, nhưng Tổng thống Volodymyr Zelensky hôm 15.5 trên Telegram cáo buộc Nga đang tìm cách kéo Belarus can dự sâu hơn vào chiến sự ở Ukraine. Nhà lãnh đạo cho hay Ukraine nắm được thông tin về một số liên lạc giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Belarus Alexander Lukashenko. Theo đó, Moscow được cho đang thuyết phục Minsk tham gia "những chiến dịch tấn công mới của Nga".

"Nga đang cân nhắc những kế hoạch tác chiến ở phía nam và phía bắc lãnh thổ Belarus, bao gồm khả năng tấn công theo hướng Chernihiv-Kyiv ở Ukraine hoặc chống lại một trong các nước NATO từ phía lãnh thổ Belarus", Reuters dẫn lời ông Zelensky, người không cung cấp thêm chi tiết về những thông tin trên. Belarus hiện giáp Ukraine ở phía nam, và giáp các nước thành viên NATO gồm Ba Lan, Lithuania và Latvia ở phía bắc và phía tây.

Trước thông tin trên, TASS hôm qua (16.5) dẫn lời Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov nói rằng Moscow hiện không có ý định triển khai các bước nhằm làm suy yếu "sự ổn định chiến lược" của khu vực.

Tin Gốc: Thanh Niên

"Thành thật mà nói, trong cuộc cạnh tranh đó, việc lãnh thổ của ai lớn hơn không còn quá quan trọng nữa. Chúng tôi đã tiến vào lĩnh vực không chiến. Trên không trung, chúng tôi đã có khả năng cạnh tranh", Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky chia sẻ với báo Financial Times gần đây.

Tuy nhiên, ông Zelensky lưu ý, phòng thủ tên lửa vẫn là điểm yếu cốt lõi của Ukraine. Ông liên hệ lỗ hổng này với quyết định của Kiev vào những năm 1990 khi từ bỏ kho vũ khí hạt nhân của mình để đổi lấy các cam kết đảm bảo an ninh từ cả phương Tây và Nga.

"Nếu không có vũ khí hạt nhân, bạn không còn là một thành viên của câu lạc bộ mà những nước khác phải e sợ khi tấn công. Thay vào đó, bạn trở thành một phần của câu lạc bộ có thể bị tấn công", ông nói.

Trong một cuộc gặp gỡ gần đây với các binh sĩ Ukraine, ông Zelensky tuyên bố Ukraine đã giành được thế chủ động và đang gia tăng các cuộc tập kích sang lãnh thổ Nga.

Cũng trong bài phát biểu đó, ông nói Nga đã mất quyền kiểm soát đối với biển Đen. Ông chỉ ra rằng việc Ukraine giành lại Zmiinyi (đảo Rắn) và các chiến dịch của Ukraine ở bán đảo Crimea đã chứng minh rằng cả biển Đen lẫn biển Azov đều không còn an toàn cho các lực lượng Nga nữa.

Ngoài ra, trong cuộc gặp với các quân nhân, một biểu đồ về Hạm đội Biển Đen của Nga đã xuất hiện trong một khung hình, hiển thị số lượng tàu thuyền Nga đã bị Ukraine phá hủy.

Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận một thực tế rằng Ukraine đang thiếu hụt trầm trọng tên lửa đánh chặn và đó là lý do tại sao Kiev gần như không thể đánh chặn các tên lửa đạn đạo của Nga.

"Lực lượng của chúng ta hôm nay đã thể hiện tốt trong việc đánh chặn máy bay không người lái và tên lửa hành trình, nhưng thật không may là không đối phó được với tên lửa đạn đạo của Nga. Lý do nằm ở nguồn cung cấp tên lửa đánh chặn không đầy đủ”, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết trong một tuyên bố đăng trên mạng xã hội ngày 6/7.

Ông Zelensky dự kiến sẽ hội đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump và các lãnh đạo châu Âu bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO diễn ra trong tuần này tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Ông tiết lộ, chủ đề chính của các cuộc hội đàm này sẽ là kêu gọi các đồng minh, đối tác cung cấp thêm hệ thống phòng không Patriot cho Ukraine nhanh nhất có thể.

Hiện chưa rõ lập trường của ông Trump về vấn đề này, song trước đó ông tuyên bố xung đột Nga - Ukraine sẽ sớm kết thúc.

Người đứng đầu Văn phòng Tổng thống Ukraine Kyrylo Budanov nhận định, giai đoạn khốc liệt của cuộc chiến có khả năng sẽ kết thúc trong năm nay. Ông lưu ý rằng các cuộc đàm phán đã dịch chuyển với một tốc độ thực sự đầy hứa hẹn vào mùa xuân trước khi cả hai bên bước vào chu kỳ leo thang hiện tại.

"Để thoát khỏi một cuộc leo thang, thông thường bạn phải leo thang đến mức tối đa", ông nói.

Ông Budanov cho biết ông kỳ vọng cuộc leo thang hiện tại sẽ được tiếp nối bằng sự hạ nhiệt và quay trở lại đối thoại, với điều kiện cả hai bên đều duy trì sự quan tâm.

Tin Gốc: Dân Trí