Thảo luận kinh tế – xã hội tại Quốc hội chiều 20/4, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Thủy cho biết thời gian qua người dân đã được thụ hưởng nhiều chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, trong đó có giáo dục.
Trong đó, Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã đưa ra nhiều chính sách mang tính chiến lược. Từ năm 2025, Nhà nước miễn toàn bộ học phí từ bậc mầm non đến hết lớp 12 tại các cơ sở giáo dục công lập. Dự kiến từ năm 2030, học sinh trên cả nước sẽ được cấp miễn phí sách giáo khoa.
Trong 9 tháng qua, cả nước đã khởi công 428 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền, góp phần tăng cường tiếp cận giáo dục cho học sinh vùng khó khăn.
Tuy nhiên, bên cạnh các kết quả đạt được, đại biểu Thủy băn khoăn về việc tổ chức dạy học liên kết trong các trường công lập. Theo phản ánh của phụ huynh, dù học phí đã được miễn và có hỗ trợ ăn trưa, chi phí học tập vẫn nặng ở các khoản liên quan đến chương trình liên kết.
Thực tế, nhiều trường đã ký hợp đồng với doanh nghiệp để tổ chức dạy các môn bổ trợ như tiếng Anh nâng cao, tin học quốc tế, trí tuệ nhân tạo, kỹ năng sống… Nhu cầu cho con học thêm các nội dung này là có thật. Tuy nhiên, việc triển khai dày đặc các chương trình liên kết như thời gian qua có nguy cơ chồng chéo nội dung giảng dạy, trong khi các môn bổ trợ chưa được kiểm định, đánh giá chất lượng.
“Vấn đề bức xúc nhất là nhiều trường xếp các môn liên kết xen kẽ với giờ học chính khóa. Khi đó, nếu không đăng ký, học sinh phải tách ra sinh hoạt riêng, dễ nảy sinh tâm lý mặc cảm, nên nhiều gia đình buộc phải cho con tham gia”, bà Thủy nêu.
Từ thực trạng này, đại biểu đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiêm cấm việc bố trí các môn liên kết xen kẽ với giờ học chính khóa. Việc tổ chức chương trình liên kết nếu có – phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch tài chính và chia sẻ chi phí với phụ huynh, tránh tình trạng trường công hoạt động như trường tư, phát sinh gánh nặng chi phí.
Về lâu dài, bà Thủy kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo có kế hoạch tuyển dụng, bồi dưỡng và điều phối giáo viên trong từng địa phương để đáp ứng nhu cầu giảng dạy các môn kỹ năng, tránh tình trạng học sinh muốn học đầy đủ phải tham gia các chương trình liên kết hoặc học thêm.
Trước đó, tại cuộc tiếp xúc cử tri Hà Nội cuối năm 2025, Tổng Bí thư Tô Lâm cho biết đã nhận được nhiều phản ánh về việc một số trường liên kết với doanh nghiệp, đưa giáo viên bên ngoài vào giảng dạy và thu thêm tiền, nhiều hơn phần học phí mà Nhà nước đã miễn.
Ông nhấn mạnh Nhà nước chịu trách nhiệm quản lý giáo dục và chương trình phổ cập. Trường hợp thiếu giáo viên các môn như âm nhạc, mỹ thuật, ngoại ngữ thì phải tổ chức đào tạo, bố trí hợp lý, không thể đưa giáo viên bên ngoài vào dạy để thu tiền của phụ huynh.
“Không thể biến trường học thành nơi làm dịch vụ, thu tiền”, Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ, đồng thời đề nghị địa phương kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
Bộ Tư pháp cho biết đã tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội về dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, dự kiến được thông qua trong đợt hai kỳ họp từ 20-23/4. Một trong những nội dung đáng chú ý là thu hẹp phạm vi các giao dịch bắt buộc công chứng nhằm tạo thuận lợi cho người dân.
Các giao dịch gồm: văn bản ủy quyền của người có tên trong hợp đồng thuê nhà ở đã xuất cảnh cho người khác đứng tên mua nhà ở thuộc tài sản công; hợp đồng chuyển nhượng hợp đồng kinh doanh bất động sản; văn bản thỏa thuận của các thành viên có chung quyền sử dụng đất khi góp vốn vào doanh nghiệp; văn bản ủy quyền giải quyết thi hành án liên quan đến tài sản khi người phải thi hành án xuất cảnh; văn bản ủy quyền thực hiện quyền khiếu nại; hợp đồng chuyển nhượng Văn phòng Thừa phát lại.
Bộ Tư pháp lý giải việc cắt giảm các giao dịch phải công chứng nhằm giảm chi phí tuân thủ pháp luật, đồng thời khuyến khích người dân chủ động lựa chọn công chứng khi cần thiết.
Tuy nhiên trong quá trình thảo luận, một số đại biểu cho rằng dự thảo chưa làm rõ tiêu chí xác định giao dịch bắt buộc công chứng, đồng thời chỉ ra tình trạng cùng một nội dung giao dịch nhưng được quy định ở nhiều luật khác nhau, gây khó khăn khi thực hiện.
Giải trình nội dung này, Bộ Tư pháp cho biết việc cắt giảm các giao dịch bắt buộc công chứng góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội.
Theo cơ quan soạn thảo, giao dịch thuộc diện phải công chứng là những trường hợp đòi hỏi điều kiện tham gia chặt chẽ. Chủ thể tham gia phải có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp và hoàn toàn tự nguyện.
Với từng loại giao dịch, các điều kiện cụ thể cũng được đặt ra. Ví dụ, chuyển nhượng đất trồng lúa phải bảo đảm đúng quy định, không vượt hạn mức nếu không có phương án được phê duyệt; tổ chức kinh tế phải có phương án sử dụng đất được chấp thuận. Tài sản, quyền và nội dung giao dịch phải hợp pháp, không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
Dự thảo cũng nêu rõ nguyên tắc tránh chồng chéo với các luật khác. Theo đó, Luật Công chứng chỉ quy định nguyên tắc chung, còn các giao dịch cụ thể phải công chứng sẽ do các luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Nhà ở quy định, nhằm hạn chế việc mở rộng tràn lan các giao dịch bắt buộc công chứng.
Trong khuôn khổ họp báo ra mắt chương trình "Vì một Việt Nam khỏe mạnh", Bộ Y tế, Sở Y tế TP.HCM và báo Tuổi Trẻ tổ chức hội thảo "Kinh tế bạc thúc đẩy hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe".
Hội thảo với nhiều bài tham luận và một phiên thảo luận. Nội dung tập trung vào các vấn đề trọng tâm như y tế dự phòng, già hóa dân số và các giải pháp phát triển hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện.
Mở đầu hội thảo, PGS.TS Trần Đắc Phu - nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) - cho hay Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị đã nêu rất rõ: sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con người và của toàn xã hội.
Chúng ta vẫn thường nói rằng khi thiếu tiền thì cần tiền, nhưng khi không có sức khỏe thì mọi thứ khác đều trở nên vô nghĩa. Điều đó cho thấy sức khỏe chính là nền tảng của sự phát triển.
Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sức khỏe không chỉ là trạng thái không có bệnh tật, mà còn bao gồm sức khỏe thể chất, tinh thần và xã hội. Vì vậy, các chính sách y tế hiện nay cần hướng tới việc bảo vệ và nâng cao sức khỏe một cách toàn diện, bao gồm cả việc nâng cao tầm vóc, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống.
Việt Nam chúng ta có một điểm rất đáng ghi nhận: tuổi thọ trung bình cao hơn so với nhiều quốc gia có cùng mức thu nhập.
Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại một vấn đề đáng suy nghĩ: "sống lâu nhưng chưa sống khỏe". Nhiều người trong chúng ta vẫn đang phải điều trị các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tiểu đường…
Chính vì vậy, Nghị quyết 72 đã nhấn mạnh một chuyển đổi rất quan trọng: từ tư duy "khám chữa bệnh" sang "chủ động phòng bệnh".
Điều này không có nghĩa là xem nhẹ công tác khám chữa bệnh, mà là thay đổi thứ tự ưu tiên và cách tiếp cận. Trước đây, chúng ta thường chờ có bệnh mới đi khám; còn hiện nay, cần chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa.
Đặc biệt, Nghị quyết 72 cũng khẳng định vai trò then chốt của y tế cơ sở, trong đó có các trạm y tế xã. Chúng ta cần thay đổi nhận thức rằng tuyến cơ sở không phải là tuyến "kém quan trọng", mà chính là nền tảng của hệ thống y tế.
Ông Phu nhấn mạnh y tế cơ sở, đặc biệt là các trạm y tế xã, giữ vai trò nền tảng, là nơi trực tiếp quản lý sức khỏe người dân, phát hiện sớm bệnh tật, tư vấn và triển khai các hoạt động dự phòng.
Y tế dự phòng bao gồm các biện pháp nhằm ngăn ngừa bệnh, giảm nguy cơ và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, chủ yếu hướng tới những người còn khỏe mạnh, trong khi khám chữa bệnh tập trung điều trị khi đã mắc bệnh; hai lĩnh vực này có sự gắn kết chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau.
Trong bối cảnh hiện nay, việc tăng cường y tế dự phòng và củng cố hệ thống y tế cơ sở không chỉ giúp nâng cao sức khỏe người dân mà còn góp phần giảm tải cho các bệnh viện, nâng cao hiệu quả kinh tế và tính bền vững của hệ thống y tế.
Vì vậy, để hướng tới mục tiêu một Việt Nam khỏe mạnh, chúng ta cần thay đổi tư duy từ thụ động sang chủ động, chú trọng phòng bệnh hơn chữa bệnh, phát huy vai trò của y tế cơ sở và tập trung vào các nhóm nguy cơ cao. Đây không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà là nhiệm vụ chung của toàn xã hội.
Chiều 9.4, thảo luận tại tổ về kinh tế - xã hội, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa (đoàn Hải Phòng) dành sự quan tâm đến việc phòng, chống xâm hại trên không gian mạng đối với trẻ em.
Bà Thoa nói, hiện nay, tình trạng trẻ em bị xâm hại trên mạng dưới rất nhiều hình thức tinh vi, phức tạp, có cả bắt cóc online, bạo lực mạng hoặc bắt nạt qua mạng.
Để khắc phục, bà Thoa đề nghị nghiên cứu giải pháp cấm hoặc hạn chế trẻ em sử dụng một số nền tảng mạng xã hội phổ biến, kèm theo những điều kiện, giải pháp cụ thể liên quan khác.
Nữ đại biểu cũng cho rằng, việc cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội đã được nhiều quốc gia áp dụng. Chẳng hạn như Úc đã cấm người dưới 16 tuổi sử dụng các nền tảng mạng xã hội từ tháng 12.2025, hay như Indonesia cấm từ tháng 3.2026, cùng đó là Anh hoặc Pháp…
Một số quốc gia khác cũng đang nghiên cứu hoặc xây dựng quy định về việc cấm người dưới 16 tuổi tiếp cận mạng xã hội, nhằm bảo vệ trẻ trước những nội dung độc hại và chứng nghiện điện thoại.
Theo nữ đại biểu, không có người lớn nào có đủ thời gian để theo dõi con em mình dùng mạng xã hội và không phải trẻ em nào khi dùng mạng xã hội cũng được hướng dẫn sử dụng như thế nào cho đúng đắn và hiệu quả.
Trong khi đó, trẻ em thường nhận thức chưa đầy đủ và rất dễ bị lôi kéo vào xem, nghe, đọc những nội dung nhạy cảm, không phù hợp với lứa tuổi của mình.
Trách nhiệm đặt ra là cần chăm sóc, bảo vệ, giáo dục trẻ em để các em được rèn luyện, bồi dưỡng cả về đức, trí, thể, mỹ.
Một vấn đề khác được bà Thoa đề cập là tình trạng xâm hại, bạo hành trẻ em. Năm 2025, dù số vụ việc xâm hại tình dục trẻ em có chiều hướng giảm so với năm 2024, nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp.
Tại một số địa phương đã xảy ra các vụ bạo lực giữa học sinh phổ thông, đặc biệt là ở ngoài nhà trường, với tính chất và mức độ nghiêm trọng, ảnh hưởng đến môi trường giáo dục, thể chất, tinh thần của học sinh, gây lo lắng và bức xúc trong dư luận xã hội.
Đặc biệt, tình trạng bạo hành trẻ em vẫn còn xảy ra ở các cơ sở trợ giúp xã hội và cơ sở chăm sóc nuôi dưỡng trẻ em, như vụ việc tại một trung tâm xã hội ở Quảng Ninh, hoặc một số trung tâm bảo trợ tư nhân khác, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe và thậm chí đe dọa cả tính mạng của trẻ em.
Do vậy, Chính phủ cần quan tâm chỉ đạo các bộ, ngành liên quan tập trung giải quyết các nội dung này.
Ngoài ra, để bảo vệ toàn diện cho trẻ em, một nội dung không thể bỏ qua là tăng cường quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong các nhà trường.
Bà Thoa dẫn chứng vụ việc đưa thực phẩm không bảo đảm an toàn vào trường học ở Hà Nội vừa qua, khiến dư luận hết sức bức xúc. Một số vụ việc tương tự cũng xảy ra ở các địa phương khác.
Thực tế trên đòi hỏi cần kiểm soát tốt hơn nguồn gốc, nâng cao tiêu chuẩn đối với thực phẩm cung cấp cho các nhà trường. Bởi, trẻ em là đối tượng hết sức đặc biệt, nhạy cảm, nếu không có giải pháp quản lý chặt chẽ, lâu dài sẽ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, thể chất, tinh thần, xa hơn là tầm vóc thế hệ tương lai của đất nước.
