Các cuộc tấn công của Iran nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực và tình trạng tắc nghẽn tại vịnh Ba Tư đã làm dấy lên làn sóng tìm kiếm dầu trên toàn cầu. Một số công ty dầu khí phương Tây đã mất hàng tỷ USD doanh thu vì xung đột. Tuy nhiên, giá năng lượng tăng mạnh lại đem đến dòng tiền lớn cho ngành dầu khí, giúp họ mở rộng sang những khu vực trước đây khó tiếp cận hoặc từng bị bỏ hoang.
Giá dầu thô WTI (Mỹ) hiện giao dịch quanh 90 USD một thùng, cao hơn đáng kể so với mức hơn 60 USD trước khi chiến sự nổ ra. Giá dầu từng giảm mạnh ngày 17/4 sau khi ông Trump và các quan chức Iran thông báo eo biển Hormuz mở lại, nhưng tăng trở lại sáng 20/4 khi Iran lại đóng tuyến này.
Exxon gần đây vạch ra kế hoạch đầu tư tới 24 tỷ USD vào các mỏ dầu nước sâu tại Nigeria. Chevron mở rộng hiện diện tại Venezuela. BP mua cổ phần các lô dầu ngoài khơi Namibia, còn TotalEnergies ký thỏa thuận thăm dò với Thổ Nhĩ Kỳ. Theo ước tính của công ty nghiên cứu và tư vấn năng lượng Wood Mackenzie, các tập đoàn dầu khí lớn có thể tạo ra 120 tỷ USD giá trị kinh tế từ hoạt động thăm dò trong những năm tới.
Trong cuộc họp ngày 16/4 với lãnh đạo Exxon, Chevron và các công ty dầu khí khác, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright và Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum kêu gọi các doanh nghiệp tiếp tục tăng sản lượng để kiềm chế giá, trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu nguy cơ thiếu hụt.
WSJ trích nguồn tin thân cận cho biết các công ty dầu khí cũng muốn tối đa hóa sản xuất để tận dụng giá cao. Nhưng hoạt động này vẫn phải trong giới hạn ngân sách, tránh phát sinh chi phí từ các khoản đầu tư quy mô lớn. Tổng cộng, các hãng dầu lớn đã chi trung bình 19 tỷ USD cho hoạt động thăm dò trên toàn cầu mỗi năm trong giai đoạn 2021-2025, Wood Mackenzie cho biết.
Các lãnh đạo ngành năng lượng còn tập trung vào mục tiêu dài hạn hơn, là tìm đủ dầu và khí để duy trì lợi nhuận đến 2030. Việc eo biển Hormuz bị đóng đã khiến toàn cầu mất khoảng 20% nguồn cung dầu và khí hóa lỏng.
Một số công ty phương Tây hoạt động tại Trung Đông đã chịu thiệt hại đáng kể. Exxon cho biết chiến sự khiến sản lượng của hãng giảm 6% trong quý I. Công ty có nguy cơ mất khoảng 5 tỷ USD doanh thu mỗi năm khi các cơ sở khí đốt tại Qatar bị hư hại. Đối tác của họ – QatarEnergy ước tính việc sửa chữa có thể mất tới 5 năm.
Giới phân tích cho rằng hiện tại, ngành dầu khí giảm tập trung vào vịnh Ba Tư. Vài ngày trước khi chiến sự nổ ra, Chevron cho biết đàm phán độc quyền với Basra Oil của Iraq để mua cổ phần mỏ West Qurna 2 – một trong những mỏ dầu trên bờ lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, các nhà phân tích đánh giá công ty phương Tây khó có khả năng ký thỏa thuận lớn tại Trung Đông đến khi xung đột được giải quyết hoàn toàn.
Tác động kinh tế từ chiến sự cũng khiến các công ty phải đa dạng danh mục và phân tán rủi ro trên toàn cầu. Theo Wood Mackenzie, ngành dầu khí toàn cầu cần tìm thêm tài nguyên mới, với trữ lượng 300 tỷ thùng dầu, để đáp ứng nhu cầu đến năm 2050. Exxon, Chevron, Shell, BP và TotalEnergies đang nhắm tới các cơ hội khoan dầu mới tại châu Phi, Nam Mỹ và phía đông Địa Trung Hải, nhằm bổ sung trữ lượng cho thập niên tới.
Tuần trước, Exxon đã tiến thêm một bước trong kế hoạch khoan dầu ngoài khơi Hy Lạp. Vài tháng gần đây, hãng ký các thỏa thuận thăm dò sơ bộ với Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ và Gabon. Tại Trinidad và Tobago, công ty cũng khảo sát để tìm dầu, khí ở vùng nước sâu. Chi phí cho hoạt động quốc tế của Exxon năm ngoái khoảng 9 tỷ USD.
Chevron cũng tăng cường mảng thăm dò. Năm ngoái, họ mua lại hãng khai thác dầu khí Hess với giá 53 tỷ USD. Công ty đã bổ nhiệm Kevin McLachlan – cựu lãnh đạo TotalEnergies – làm Phó chủ tịch phụ trách thăm dò. Chevron dự định chi 7 tỷ USD cho các dự án ngoài khơi toàn cầu trong năm nay.
Nhà Trắng cũng thúc đẩy các công ty dầu khí Mỹ tăng đầu tư vào ngành dầu mỏ Venezuela. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn thận trọng sau nhiều năm ngành này tại đây xuống cấp vì quản lý yếu kém.
Chevron hiện cũng là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất Venezuela. Reuters cho biết tuần trước, họ đã đạt được một thỏa thuận hoán đổi tài sản nhằm mở rộng hoạt động tại đây. Venezuela có trữ lượng dầu nặng lớn, được các nhà máy lọc dầu Mỹ ưa chuộng.
Tập đoàn dầu khí quốc gia Venezuela (PDVSA) bán thêm 13% cổ phần trong một liên doanh cho Chevron. Một dự án khác mà Chevron nắm 30% cổ phần đã được cấp quyền khai thác.
Chevron dự kiến thăm dò tại Ai Cập trong năm nay. Trước đó, họ cũng được cấp 4 giấy phép khai thác ngoài khơi gần Hy Lạp và một lô dầu tại Libya.
Giá dầu được dự báo vẫn duy trì ở mức cao trong những tháng tới, kể cả khi tình trạng tắc nghẽn tại eo biển Hormuz được giải quyết. “Giá dầu cao trong thời gian dài là yếu tố thuận lợi nhất cho hoạt động thăm dò. Trong trung và dài hạn, giá mỗi thùng dầu từ vịnh Ba Tư sẽ phải cộng thêm phần bù rủi ro. Điều này càng thúc đẩy các công ty tìm đến các khu vực thăm dò mới”, Schreiner Parker – chuyên gia tại Rystad Energy kết luận.
Cục Thống kê vừa công bố Chỉ số giá sinh hoạt theo không gian (SCOLI) của 34 tỉnh, thành phố và 6 vùng kinh tế – xã hội. SCOLI tính bằng %, phản ánh sự chênh lệch giá hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng hằng ngày của người dân giữa địa phương.
Năm 2025, Hà Nội làm mốc so sánh (SCOLI=100) và đây cũng là địa phương dẫn đầu cả nước với mức giá đắt đỏ nhất. Đứng thứ hai và ba là Quảng Ninh và Hải Phòng, ghi nhận SCOLI lần lượt bằng 98,56% và 98,43% so với Hà Nội.
TP HCM đứng thứ tư, với SCOLI năm 2025 bằng 97,96%. Theo Cục Thống kê, đây là trung tâm kinh tế lớn với tốc độ đô thị hóa cao, dân số đông và nhu cầu tiêu dùng đa dạng, góp phần duy trì mặt bằng giá ở mức cao.
Tuy nhiên, nhờ hệ thống phân phối hiện đại, nguồn cung hàng hóa dồi dào và mức độ cạnh tranh cao, mặt bằng giá bình quân tại TP HCM thấp hơn Hà Nội, tiêu biểu như các nhóm hàng thiết bị và đồ dùng gia đình (93,66%); may mặc, mũ nón và giày dép (94,33%); nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng (97,23%).
Đà Nẵng đứng thứ 5 cả nước, với chỉ số SCOLI năm 2025 bằng 97,89%. Thành phố này có lợi thế về vị trí địa lý và hạ tầng giao thông, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, chi phí sinh hoạt chưa ở mức cao như Hà Nội.
Chỉ số giá sinh hoạt theo không gian 2025
Thứ hạng
Cao nhất
Thấp nhất
Địa phương
SCOLI
Địa phương
SCOLI
1
Hà Nội
100
Vĩnh Long
91,47
2
Quảng Ninh
98,56
Gia Lai
92,62
3
Hải Phòng
98,43
Cà Mau
92,97
4
TP HCM
97,96
Quảng Trị
92,99
5
Đà Nẵng
97,89
Tây Ninh
93,51
Trong khi đó, top 5 địa phương có chi phí sinh hoạt dễ chịu nhất năm qua là Vĩnh Long, Gia Lai, Cà Mau, Quảng Trị và Tây Ninh. Trong đó, Vĩnh Long có chỉ số SCOLI 2025 thấp nhất cả nước, bằng 91,47% Hà Nội.
Tỉnh này có lợi thế về sản xuất nông nghiệp và thủy sản nên nguồn cung lương thực, thực phẩm dồi dào. Trong khi, hoạt động thương mại và dịch vụ phát triển vừa phải, nhu cầu tiêu dùng không cao, giúp mặt bằng giá ổn định. Đây cũng là điểm chung của các địa phương có mức giá sinh hoạt thấp.
Tính chung 34 tỉnh, thành, Cục Thống kê đánh giá mức giá sinh hoạt chênh lệch không nhiều, nhờ hệ thống phân phối, logistics phát triển. Đặc biệt, thương mại điện tử đã góp phần tăng tính minh bạch, cạnh tranh và rút ngắn khoảng cách giá.
Xét theo vùng, lấy Đồng bằng sông Hồng làm mốc so sánh (SCOLI=100), thì vùng này cũng là khu vực có giá sinh hoạt đắt nhất cả nước. Nguyên nhân được chỉ ra là kinh tế phát triển ổn định, mật độ dân số cao và tốc độ đô thị hóa nhanh.
Cơ cấu tiêu dùng của người dân vùng này tập trung vào tiền thuê nhà, y tế, giáo dục và ăn ngoài. Giá bất động sản tại Hà Nội và các đô thị tăng do quỹ đất hạn chế trong khi nhu cầu lớn, kéo theo chi phí thuê nhà và sinh hoạt tăng. Giáo dục và y tế chất lượng cao cũng nhiều, góp phần làm tăng SCOLI.
Ngoài ra, chi phí đầu vào như giá thuê mặt bằng, chi phí lao động và chi phí dịch vụ tại các đô thị lớn ở mức cao, làm tăng chi phí sản xuất, kinh doanh và cung ứng hàng hóa, dịch vụ, qua đó tác động đến mặt bằng giá tiêu dùng của dân cư.
Đứng thứ hai là vùng Đông Nam Bộ với chỉ số SCOLI đạt 98,88%. Tiếp theo là Trung du và miền núi phía Bắc; Duyên hải miền Trung và Tây Nguyên; Bắc Trung Bộ và thấp nhất là vùng Đồng bằng sông Cửu Long bằng 95,11%. Như vậy, khoảng cách giữa vùng có mức giá cao nhất và thấp nhất ở mức 4,89 điểm phần trăm, phản ánh chênh lệch không lớn, theo Cục Thống kê.
Thị trường vàng tuần này vẫn chịu tác động bởi các tin tức từ chiến sự tại Trung Đông. Giá tăng vọt trong phiên 8/4 và 9/4, vượt 4.800 USD một ounce sau khi Mỹ và Iran thông báo thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần. Kim loại quý sau đó giảm nhẹ, dao động trong vùng 4.700-4.800 USD những phiên còn lại.
Dù vậy, khảo sát cuối tuần này của Kitco News với các giám đốc ngân hàng, chuyên gia phân tích và nhà đầu tư cho thấy họ sẵn sàng quay lại thị trường, sau khi kim loại quý ghi nhận tuần tăng thứ 3 liên tiếp.
Theo kết quả khảo sát, 50% người tham gia kỳ vọng giá tăng tuần tới. Chỉ 14% dự báo giá giảm và 36% đặt cược thị trường đi ngang.
"Nếu lệnh ngừng bắn được duy trì, các yếu tố tiền tệ, như lạm phát, sẽ quay lại chi phối thị trường. Trường hợp xung đột leo thang, vai trò công cụ trú ẩn của vàng càng được nhấn mạnh", Adrian Day - Chủ tịch công ty quản lý tài sản Adrian Day Asset Management nhận định.
Ngày 11/4, Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết cuộc đàm phán với phái đoàn Iran tại Pakistan đã kết thúc sau 21 giờ mà không nhất trí được thỏa thuận. Ông cho biết Mỹ đã nêu rõ các lằn ranh đỏ, những điều sẵn sàng nhượng bộ và không thể nhượng bộ, nhưng Iran "chọn không chấp nhận các điều khoản này".
Rich Checkan - Giám đốc Tác nghiệp Asset Strategies International thì cho rằng "vàng đã bị bán tháo quá đà thời gian qua". "Giá vàng nhiều khả năng sẽ tiếp tục đi lên, hướng tới mốc 5.000 USD và cao hơn", ông kỳ vọng. Tuy nhiên, Checkan cũng cảnh báo nếu thỏa thuận ngừng bắn mong manh xuất hiện rạn nứt, giá vàng có thể giảm. Vàng sẽ bị bán tháo trong ngắn hạn nếu thanh khoản thị trường giảm.
Trong khi đó, Darin Newsom - nhà phân tích thị trường tại Barchart.com dự báo ngược lại. Ông cho rằng giá sẽ giảm trong ngắn hạn, do vàng giao tháng 6 đang tiến gần đỉnh, đồng nghĩa đà giảm bắt đầu hình thành.
Colin Cieszynski - kinh tế trưởng thị trường tại SIA Wealth Management giữ quan điểm trung lập với vàng trong ngắn hạn, nhưng nhấn mạnh giá khó ổn định. "Tôi nghĩ vàng có thể biến động mạnh, nhưng khó biết theo hướng nào. Giá có thể đảo chiều vài lần chỉ trong một ngày", ông nói.
Nhìn vào các số liệu lạm phát gần đây, ông cho rằng đà tăng trước đó của vàng đã phản ánh phần lớn tình hình này. Ngày 10/4, Cục Thống kê Lao động Mỹ cho biết chỉ số giá tiêu dùng (CPI) nước này tăng 3,3% trong tháng 3 - cao nhất gần 2 năm. Phần lớn mức tăng do giá năng lượng, vốn tăng cao từ khi xung đột tại Trung Đông xảy ra.
Cieszynski cho rằng xu hướng của vàng hiện chuyển từ tăng sang đi ngang. Biên độ dao động hiện có thể lên tới hàng trăm USD, nhưng việc xác định xu hướng trong ngắn hạn gần như là không thể. "Điều đó phụ thuộc vào diễn biến chiến sự. Ngay trong tuần này, khi có thông tin ngừng bắn, giá vàng tăng mạnh. Trước đó, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa tấn công Iran, giá lại giảm", ông nói.
Tuần tới, nhà đầu tư sẽ đón nhận một vài số liệu của kinh tế Mỹ, gồm chỉ số giá sản xuất, doanh số bán nhà tháng 3 và số đơn xin trợ cấp thất nghiệp tuần.
Mở cửa phiên giao dịch 6/4, giá dầu Brent và WTI cùng tăng 2,4%, lên lần lượt 111 USD và 114 USD một thùng. Chiến sự tại Trung Đông kéo dài tiếp tục đe dọa lên nguồn cung dầu toàn cầu.
Cuối tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump ấn định tối hậu thư mới cho Iran. Trên mạng xã hội Truth Social, ông yêu cầu Iran đạt thỏa thuận mở eo biển Hormuz trước 20h giờ Mỹ, ngày 7/4 (tức 7h ngày 8/4 giờ Hà Nội) nếu không muốn cơ sở hạ tầng bị tấn công.
"Họ sẽ không còn nhà máy điện hay cây cầu nào nếu không làm gì trước tối thứ Ba", ông Trump cho biết trong cuộc phỏng vấn trên WSJ.
Eo biển Hormuz - tuyến đường thủy chuyên chở khoảng 20% nguồn cung dầu và khí hóa lỏng (LNG) toàn cầu - gần như bị phong tỏa từ khi chiến sự nổ ra cuối tháng 2. Việc này khiến giá dầu thô, nhiên liệu máy bay, dầu diesel và xăng trên toàn cầu tăng vọt.
Trong một bài phát biểu tuần trước, ông Trump cho biết chiến sự có thể kéo dài 2-3 tuần nữa. Theo TD Securities, chiến sự khiến thế giới mất khoảng 600 triệu thùng dầu thô và 350 triệu thùng sản phẩm từ dầu nếu kéo dài đến cuối tháng này.
Trên thị trường vàng, giá vàng thế giới tiếp tục giảm đầu phiên 6/4, do lời đe dọa của ông Trump với Iran. Hiện mỗi ounce mất 66 USD về 4.610 USD một ounce.
Từ khi chiến sự nổ ra, kim loại quý đã giảm hơn 12%. Nguyên nhân là giá năng lượng tăng cao làm giảm khả năng các ngân hàng trung ương toàn cầu hạ lãi suất. Vàng sẽ kém hấp dẫn trong môi trường lãi suất cao. Bên cạnh đó, kim loại quý cũng chịu sức ép khi nhà đầu tư cần giảm vị thế để bù đắp cho các khoản đầu tư thua lỗ khác.
Ngoài vàng, các kim loại khác cũng đang đi xuống. Giá bạc, bạch kim và platinum hiện giảm 0,2-0,9%.
