Google Photos bổ sung công cụ được chờ đợi từ lâu

Ngày 21-4, chính quyền bang Florida (Mỹ) thông báo mở cuộc điều tra hình sự nhằm xác định liệu trí tuệ nhân tạo (AI) có đóng vai trò trong vụ xả súng hàng loạt gây chết người tại Đại học bang Florida hồi năm ngoái hay không.

Theo người đứng đầu cơ quan tư pháp bang Florida James Uthmeier, quyết định điều tra được đưa ra sau khi các công tố viên xem xét các đoạn trao đổi giữa chatbot ChatGPT của OpenAI và nghi phạm nổ súng Phoenix Ikner.

Cụ thể, ông Uthmeier cho biết luật bang Florida quy định bất kỳ ai hỗ trợ hoặc tư vấn cho việc thực hiện tội phạm đều có thể bị xem là "đồng phạm" và phải chịu trách nhiệm tương đương với đối tượng trực tiếp gây án. Theo đó, ông Uthmeier nhấn mạnh nếu là con người, ChatGPT sẽ phải đối mặt với cáo buộc giết người.

Phản hồi về vụ việc, người phát ngôn của OpenAI khẳng định vụ xả súng tại Đại học bang Florida hồi năm ngoái là một thảm kịch song ChatGPT không chịu trách nhiệm cho tội ác khủng khiếp này. ChatGPT chỉ cung cấp các câu trả lời mang tính tham khảo, dựa trên thông tin sẵn có rộng rãi trên mạng internet và không khuyến khích hay thúc đẩy hành vi bất hợp pháp hoặc gây hại.

Người đại diện này cũng cho biết OpenAI đã xác định tài khoản ChatGPT liên quan đến nghi phạm và cung cấp cho cơ quan thực thi pháp luật ngay sau khi vụ việc xảy ra.

Theo yêu cầu của chính quyền bang Florida, trong 30 ngày, OpenAI phải nộp toàn bộ chính sách nội dung từ năm 2012 đến nay liên quan đến tự tử, tự hại, xả súng trường học và giết người hàng loạt.

Bang cũng yêu cầu các báo cáo nội bộ, email, nội dung chat về cách xử lý câu lệnh nhạy cảm, cùng nhiều dữ liệu và tài liệu khác. Chính quyền Florida tuyên bố sẽ xem xét cáo buộc "thực hành thương mại lừa đảo" nếu OpenAI quảng cáo ChatGPT an toàn cho trẻ em nhưng không cảnh báo rủi ro.

Đây không phải lần đầu OpenAI đối mặt kiện tụng liên quan đến bạo lực. Năm 2025, một gia đình ở California kiện công ty và đồng sáng lập Jony Ive, cáo buộc ChatGPT xúi giục con trai 16 tuổi tự tử sau hàng tháng trò chuyện. Trước đó, chatbot AI cũng bị kiện tại Florida vì bị cho là góp phần vào vụ tự tử của bé trai 14 tuổi.

Trên thực tế, các vụ xả súng hàng loạt thường diễn ra tại Mỹ, nơi quyền sở hữu súng được Hiến pháp nước này bảo vệ và có xu hướng lấn át lời kêu gọi siết chặt kiểm soát vũ khí. Thực trạng này diễn ra bất chấp sự ủng hộ rộng rãi của người dân Mỹ đối với các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn, trong đó có hạn chế bán các loại băng đạn dung lượng lớn.

Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung vào các nhà sản xuất vũ khí, các công tố viên bang Florida đang xem xét liệu OpenAI có phải chịu trách nhiệm hình sự với tư cách pháp nhân hay không.

Người đứng đầu cơ quan tư pháp bang Florida James Uthmeier nhận định chính quyền đang bước vào một khía cạnh pháp lý chưa từng có tiền lệ với AI, song cần làm rõ liệu OpenAI có chịu trách nhiệm hình sự hay không.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo CNBC, Alphabet, công ty mẹ của Google, vừa trải qua "ngày tệ nhất" vào 22/6, khi giá cổ phiếu giảm hơn 5% - mức giảm mạnh nhất trong một ngày được ghi nhận kể từ con số 7% hồi tháng 5/2025.

Việc này diễn ra sau khi hai nhà nghiên cứu nổi tiếng rời đi vào tuần trước. Hôm 17/6, Noam Shazeer, Phó chủ tịch kỹ thuật của Google kiêm đồng trưởng nhóm phát triển mô hình AI Gemini, thông báo nghỉ việc để gia nhập OpenAI.

Shazeer nghỉ việc sau chưa đầy hai năm trở lại Google. Tháng 8/2024, công ty đã mời ông và nhà nghiên cứu Daniel De Freitas quay lại DeepMind. Trước đó, ông từng là nhân viên Google, nhưng xin nghỉ và thành lập startup Character.AI.

Giới chuyên gia đánh giá quyết định của Noam Shazeer khá bất ngờ vì ông được Google tạo điều kiện phát triển AI, là người chủ chốt đứng sau Gemini 3.5 Flash và tác nhân AI Gemini Spark - hai AI mới trình làng tại Google I/O 2026 cuối tháng 5.

Đến 19/6, Google tiếp tục nhận tin không vui, khi John Jumper, Phó chủ tịch và kỹ sư cao cấp của DeepMind, tuyên bố rời công ty sau 9 năm để gia nhập đối thủ Anthropic. Ông đoạt giải Nobel cùng với Demis Hassabis năm 2024, nổi tiếng với vai trò nhà đồng sáng tạo AlphaFold - mô hình đột phá đã dự đoán hơn 200 triệu cấu trúc protein, giúp rút ngắn nhiều năm nghiên cứu sinh học và y học.

"Hai lãnh đạo cấp cao trong lĩnh vực AI của Google cùng rời đi làm dấy lên lo ngại hãng đang thua trong cuộc chiến giành nhân tài ở lĩnh vực trí tuệ nhân tạo", Gil Luria, Trưởng bộ phận nghiên cứu công nghệ của công ty tài chính đầu tư DA Davidson, nói với Blooomberg. "Năm ngoái, Google công bố mô hình tiên tiến nhất và được xem là người chiến thắng trong lĩnh vực AI. Nhưng kể từ đó họ lại tụt hậu, và hai nhân sự ra đi này có thể đồng nghĩa họ tiếp tục bị bỏ lại".

Một số chuyên gia khác đánh giá Google có "tuần tệ nhất trong năm" khi để hai tên tuổi lớn gia nhập OpenAI và Anthropic. "OpenAI và Anthropic ngày càng thống trị tại Mỹ nhờ mô hình AI vượt trội so với Google, Meta hay xAI", Adam Crisafulli, nhà sáng lập bản tin Vital Knowledge, nhận xét hôm 21/6, sau khi John Jumper nghỉ việc.

Cổ phiếu Google giảm giá cũng diễn ra sau bài phỏng vấn của WSJ với CEO Microsoft Satya Nadella đăng hôm 21/6. Trong đó, ông kêu gọi giảm phụ thuộc vào "các ông lớn AI", cho rằng thị trường AI "đã trở nên phổ biến". Trước đó vài ngày, ông cũng cảnh báo AI có thể làm "rỗng ruột" các ngành công nghiệp.

Tin Gốc: Vnexpress

Mục tiêu nhiệm vụ

Khác với chương trình Apollo (1962-1972), Artemis không chỉ hướng đến "cắm cờ và để lại dấu chân" với những chuyến ghé thăm Mặt Trăng ngắn hạn 1-3 ngày mà muốn thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người, đồng thời tạo bước đệm cho việc khám phá Sao Hỏa. NASA dự định xây dựng căn cứ ở cực nam Mặt Trăng, nơi có trữ lượng băng lớn có thể cung cấp nước uống, oxy để hít thở và nhiên liệu cho tên lửa oxy-hydro.

Các phi hành gia của 6 chuyến đổ bộ Mặt Trăng trong chương trình Apollo đã mang về 382 kg đất đá từ thiên thể này, nhưng tất cả đều đến từ vùng xích đạo ở phía gần (phía luôn đối diện Trái Đất). Cực nam Mặt Trăng cổ xưa hơn nhiều với vật liệu bề mặt có niên đại hơn 4 tỷ năm, hứa hẹn mang lại thêm nhiều thông tin khoa học quý giá.

Tiến độ

NASA chỉ mất 8 năm từ lúc đưa phi hành gia đầu tiên vào vũ trụ đến khi đưa phi hành gia Neil Armstrong và Buzz Aldrin của tàu Apollo 11 đáp xuống Mặt Trăng năm 1969, kịp thời hạn mà cựu tổng thống Mỹ John Kennedy đề ra.

Chương trình Artemis tiến triển chậm hơn đáng kể sau nhiều thập kỷ Mỹ do dự xác định xem đích đến ưu tiên là Mặt Trăng hay Sao Hỏa. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022, sau hàng loạt đợt hoãn và hủy phóng. Tháng 2 năm nay, NASA cũng phải lùi lịch phóng Artemis II sau khi gặp vấn đề trong cuộc tổng duyệt nạp nhiên liệu. Vụ phóng cuối cùng cũng diễn ra thành công hôm 1/4.

Sự chậm chạp này là lý do Jared Isaacman, tân giám đốc NASA, thông báo cải tổ chương trình hồi tháng 2. Với mong muốn noi theo Apollo, ông bổ sung một nhiệm vụ giữa Artemis II và cuộc đổ bộ Mặt Trăng, hiện được chuyển thành Artemis IV và dự kiến diễn ra năm 2028.

Trong nhiệm vụ mới bổ sung Artemis III, dự kiến diễn ra năm 2027, phi hành đoàn sẽ ở gần Trái Đất hơn, giống như Apollo 9 năm 1969. Họ sẽ thực hành ghép nối tàu vũ trụ Orion trên quỹ đạo Trái Đất với một hoặc cả hai tàu đổ bộ Mặt Trăng đang được phát triển bởi SpaceX và Blue Origin.

Đối thủ và đối tác

Một điểm giống với Apollo là Artemis cũng có đối thủ theo sát. Tuy nhiên, thay vì cạnh tranh với chương trình của Liên Xô như vài chục năm trước, Artemis đang cạnh tranh với chương trình Mặt Trăng của Trung Quốc. Nước này đã có tàu hạ cánh thành công ở phía xa - quốc gia duy nhất đạt được thành tựu đó đến nay - và đang nỗ lực đưa phi hành gia đáp xuống gần cực nam Mặt Trăng vào năm 2030.

Mỹ đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV, nhưng chương trình thường xuyên gặp trở ngại và chậm tiến độ. Một số chuyên gia thậm chí dự đoán Trung Quốc sẽ đi trước Mỹ trong cuộc đua Mặt Trăng mới.

Tuy nhiên, lần này Mỹ không đơn độc. Trong khi Apollo là dự án hoàn toàn của Mỹ, nay có 60 nước tham gia ký kết Hiệp định Artemis - thỏa thuận quốc tế trong đó các thành viên cam kết ủng hộ việc khám phá không gian hòa bình, đồng thời đóng góp kinh phí, module và phi hành gia cho mục tiêu chung.

Năm 2021, Trung Quốc và Nga cũng tuyên bố hợp tác, cam kết thành lập Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế (ILRS) vào năm 2035.

Tên lửa, tàu vũ trụ và trang thiết bị

Tên lửa Saturn V của chương trình Apollo cao 110 m với 5 động cơ ở tầng đầu tiên. Tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) của chương trình Artemis cao 98 m nhưng có lực đẩy cất cánh mạnh hơn, đạt khoảng 4.000 tấn, và là tên lửa mạnh nhất của NASA. Hai bên hông SLS gắn hai tên lửa đẩy nhiên liệu rắn giống thời tàu con thoi, ngoài ra còn trang bị 4 động cơ RS-25. Trong khi Saturn V đã phóng hai lần trước khi chở phi hành gia, SLS mới chỉ phóng một lần vào tháng 11/2022, trong nhiệm vụ Artemis I.

Tàu Apollo chở được tối đa ba người lên Mặt Trăng, có 5 cửa sổ, đường kính đáy 4 m và cung cấp khoảng 6 m3 không gian sinh hoạt. Trong khi đó, phi hành đoàn Artemis II đang tới Mặt Trăng bằng Orion, tàu vũ trụ hiện đại bậc nhất.

Orion chở được tối đa 4 người, có 6 cửa sổ, đường kính đáy 5 m và thể tích lớn hơn đáng kể, đạt 9,4 m3. Điều này không chỉ cung cấp cho phi hành gia nhiều không gian sinh hoạt hơn mà còn giúp họ không phải ngủ trên ghế phóng, thay vào đó có thể dùng võng buộc vào tường, trần và hầm kết nối bên trong tàu.

Để xử lý chất thải, phi hành gia Apollo phải sử dụng hệ thống bất tiện gồm phễu, ống dẫn, túi và khăn lau dùng một lần, viên kháng sinh. Hiện tại, điều kiện vệ sinh cải thiện đáng kể khi phi hành đoàn Artemis có nhà vệ sinh riêng với cửa, đảm bảo sự kín đáo. Nhà vệ sinh này trị giá 23 triệu USD và mất 6 năm để phát triển. Nó sử dụng hệ thống hút thay cho trọng lực, tách riêng chất lỏng và chất rắn. Chất lỏng được xả ra ngoài không gian, trở thành những hạt băng, còn chất rắn được lưu trữ hợp vệ sinh trên tàu.

Tàu Orion cũng có sức mạnh tính toán vượt trội hơn nhiều. Phi hành đoàn Artemis II sẽ sử dụng các máy tính xử lý dữ liệu nhanh gấp 20.000 lần máy tính của Apollo và có bộ nhớ lớn gấp 128.000 lần. Máy tính duy nhất của Apollo, với 4 kilobyte RAM và 72-74 kilobyte ROM, thậm chí còn yếu hơn máy tính bỏ túi hiện đại.

Khác với Apollo, Orion có khu bếp để chuẩn bị bữa ăn. Con tàu cũng có không gian để tập thể dục, điều thiết yếu với phi hành gia vì môi trường vi trọng lực có thể gây suy giảm cơ bắp. Ngoài ra, trong khi các tàu Mercury, Gemini, Apollo và tàu con thoi lấy năng lượng từ pin lưu trữ điện và pin nhiên liệu trên tàu, Orion lại tận dụng năng lượng tái tạo từ pin Mặt Trời.

Bộ đồ vũ trụ

Trong chương trình Apollo, những bộ đồ cồng kềnh màu trắng đảm nhận nhiều công việc cùng lúc vì tàu không đủ không gian để chứa nhiều trang phục khác nhau. Phi hành gia mặc chúng khi cất cánh, đi bộ trên Mặt Trăng và cả lúc trở về Trái Đất.

Tàu Orion dành cho chương trình Artemis lớn hơn, được thiết kế để chở bốn phi hành gia cộng thêm hai bộ đồ vũ trụ. NASA đã thiết kế bộ đồ hoàn toàn mới để sử dụng bên trong tàu, đồng thời đặt hàng trang phục đi bộ trên Mặt Trăng từ các công ty tư nhân. Ví dụ, công ty Mỹ Axiom Space đang thiết kế bộ đồ đi bộ trên Mặt Trăng màu trắng cho các phi hành đoàn Artemis trong tương lai.

Phi hành đoàn Artemis II mặc bộ đồ màu cam thiết kế riêng cho quá trình phóng và tái nhập khí quyển, hoặc khi xảy ra giảm áp suất và tình huống khẩn cấp khác. Họ có thể sống sót tối đa 6 ngày trong bộ đồ bằng cách luồn ống hút vào mũ bảo hiểm để uống nước hoặc đồ uống bổ sung protein, sau đó dùng hệ thống ống và túi tích hợp như nhà vệ sinh.

Quỹ đạo bay

Phi hành đoàn Artemis II bay quanh Trái Đất khoảng một ngày để đảm bảo mọi thứ hoạt động tốt trước khi khai hỏa động cơ chính, hướng tới Mặt Trăng. Khoảng 3-4 ngày sau, phi hành đoàn sẽ đến không gian Mặt Trăng và tiếp tục bay thêm 8.000 km nữa, vượt qua kỷ lục về khoảng cách do tàu Apollo 13 thiết lập năm 1970.

Tương tự Apollo 13, Artemis II tận dụng lực hấp dẫn của Mặt Trăng và Trái Đất, tạo ra đường bay hình số 8 sau khi vòng qua Mặt Trăng để trở về Trái Đất theo quỹ đạo "trở về tự do", giúp tiêu tốn rất ít nhiên liệu. Quỹ đạo này đã đưa phi hành đoàn Apollo 13 trở về an toàn, dù họ phải từ bỏ kế hoạch đổ bộ Mặt Trăng.

Giống như Apollo, sau khi hoàn thành nhiệm vụ, tàu chở phi hành đoàn Artemis sẽ hạ cánh bằng dù xuống Thái Bình Dương.

Thu Thảo tổng hợp

Nguồn: https://vnexpress.net/chuong-trinh-mat-trang-moi-cua-my-khac-gi-54-nam-truoc-5057892.html