Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) vừa phát thông điệp đề xuất kiểm soát công suất, hướng dẫn tiêu chuẩn, kiểm soát giá, thúc đẩy sáp nhập, cũng như bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, nhằm “thúc đẩy sự phát triển chất lượng cao của ngành quang điện”.
Động thái được đưa ra sau cuộc họp vào cuối tuần trước của cơ quan này với Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia, Hiệp hội Công nghiệp Quang điện Trung Quốc (CPIA) và các tập đoàn phát điện quốc doanh như China Huaneng Group và China Datang Corp – những đơn vị mua điện mặt trời.
MIIT cho biết cuộc họp đã yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành để tiếp tục siết chặt quản lý ngành quang điện, đồng thời thúc đẩy toàn diện các biện pháp chống “cạnh tranh nội bộ khốc liệt”, còn gọi là “involution”.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Trung Quốc cung cấp hơn 80% linh kiện tấm pin mặt trời toàn cầu. Tuy nhiên, công suất sản xuất của nước này đã vượt xa nhu cầu thế giới, dẫn đến cuộc chiến giá những năm gần đây.
Tình hình khiến các doanh nghiệp nội địa bị cuốn vào cuộc đua xuống đáy về giá và phản ứng từ thị trường nước ngoài. Mỹ đã mạnh tay áp thuế với các sản phẩm năng lượng mặt trời từ Trung Quốc, trong khi Liên minh châu Âu đang đa dạng hóa chuỗi cung ứng để giảm phụ thuộc vào Bắc Kinh.
Trong Quốc từng là “người đi sau” nhưng vươn mình trở thành “nhà dẫn đầu” về công nghiệp thiết bị điện mặt trời hai thập niên qua, theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) trụ sở tại Washington, Mỹ.
Vào 2004, Nhật Bản dẫn đầu với 43% đăng ký bằng sáng chế năng lượng mặt trời toàn cầu, trong khi Trung Quốc chỉ chiếm 13%. Nhưng đến 2024, Trung Quốc chiếm khoảng 65%. Ngày nay, nước này là “nhà lãnh đạo toàn cầu không thể tranh cãi” trong ngành năng lượng mặt trời, thống trị toàn bộ chuỗi cung ứng, theo CSIS.
Trong quy trình sản xuất, tấm pin điện mặt trời (solar PV) ra đời sau 4 bước cơ bản, bắt đầu từ polysilicon, là silicon tinh khiết được xử lý từ cát hoặc quặng. Với vật liệu này, người ta đúc và cắt thành các lát mỏng gọi là wafer, tức các tấm nền silicon rất mỏng, dùng để chế tạo tế bào quang điện.
Tiếp theo, wafer được xử lý bằng nhiều công đoạn kỹ thuật (như phủ lớp, tạo mạch dẫn điện) để trở thành tế bào quang điện (cell), có công dụng chuyển đổi ánh sáng mặt trời thành điện năng. Nhiều cell sẽ được kết nối và lắp ráp lại thành một module, tức tấm pin mặt trời hoàn chỉnh.
Tính đến 2024, Trung Quốc sản xuất 93,2% polysilicon toàn cầu, 96,6% wafer, 92,3% tế bào quang điện (cell) và 86,4% tấm pin (module PV). Về công nghệ, các doanh nghiệp đầu ngành nước này đã phát triển các công nghệ N-type tiên tiến (như TOPCon, HJT và BC) với quy mô và tốc độ vượt xa các đối thủ quốc tế.
Vì vậy, ngay cả khi sản phẩm của các công ty nước ngoài đáp ứng tiêu chuẩn sản xuất tại địa phương, hiệu suất và chất lượng linh kiện của họ vẫn thường tụt hậu so với thiết bị thế hệ mới nhất của Trung Quốc, theo CSIS.
Tuy nhiên, mặt trái của bùng nổ công nghiệp sản xuất thiết bị quang điện là công suất ngày càng dư thừa, xuất phát từ các ưu đãi ồ ạt của các chính quyền địa phương hồi 2020, thu hút lượng vốn khổng lồ đổ vào ngành này.
Sản lượng tăng mạnh khiến giá module điện mặt trời giảm một nửa trong năm 2023 và giảm thêm 25% trong năm 2024. Giá mỗi tấn polysilicon giảm từ 230.000 nhân dân tệ xuống còn 65.000 nhân dân tệ, tương đương hơn 70%, rồi tiếp tục giảm thêm 40% trong 2024.
Đến năm ngoái, giá các tấm pin mặt trời biến động mạnh, trong khi wafer, cell và module vẫn ở mức thấp. Dù CPIA nỗ lực thúc đẩy kỷ luật ngành và phối hợp sản xuất để hạn chế cạnh tranh hỗn loạn, áp lực giá vẫn kéo dài. “Ngành năng lượng mặt trời của Trung Quốc đã bị đẩy vào một cuộc chiến giá khốc liệt do công suất sản xuất vượt xa nhu cầu toàn cầu”, nhóm chuyên gia CSIS, nhận định.
Tình hình khiến Bắc Kinh phải phát động chiến dịch “chống involution”, nhằm cắt giảm công suất và chấm dứt các hình thức cạnh tranh giá thiếu trật tự. Giữa năm 2025, giới chức lên kế hoạch lập quỹ mua lại chiến lược nhằm thâu tóm và loại bỏ khoảng một phần ba công suất sản xuất polysilicon kém hiệu quả.
Tháng 12/2025, quỹ này chính thức thành lập với vốn 3 tỷ nhân dân tệ, hậu thuẫn bởi các nhà sản xuất năng lượng mặt trời thượng nguồn lớn và hiệp hội ngành.
Song song, MIIT tăng cường giám sát bằng việc ban hành danh sách kiểm tra tiết kiệm năng lượng đặc biệt, nhắm tới 41 công ty trong ngành polysilicon. Cục Quản lý Sở hữu Trí tuệ triển khai chiến dịch trấn áp vi phạm sở hữu trí tuệ, thông qua các biện pháp như cấm xuất khẩu và loại khỏi các gói mua sắm của doanh nghiệp nhà nước, mục tiêu chuyển hướng từ cạnh tranh về giá sang nâng cấp công nghệ.
Nhận định với CNBC, các nhà phân tích cho rằng xung đột Trung Đông có thể đẩy nhanh quá trình chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch, khiến các quốc gia suy nghĩ lại về vai trò của năng lượng tái tạo trong đảm bảo an ninh năng lượng. Nhờ vậy, nhu cầu tiêu thụ thiết bị điện mặt trời có thể tăng.
Tuy nhiên, Reuters dẫn xác nhận của các nhà sản xuất Trung Quốc rằng nhu cầu năng lượng tái tạo toàn cầu tăng lên do cú sốc giá năng lượng vẫn khó có thể giải quyết được bài toán dư thừa công suất.
Hơn 700 người đã nộp đơn cho 2 vị trí đăng tuyển cuối tháng 4, từ sinh viên mới tốt nghiệp Đại học, công nhân nhà máy trên khắp Trung Quốc đến nhân viên văn phòng tại các siêu đô thị như Thượng Hải và Trùng Khánh. Bài đăng thu hút tới 59 triệu lượt xem chỉ trong vài giờ trên mạng xã hội Weibo, đồng thời tạo ra 21.000 cuộc thảo luận.
Việc này cho thấy sức ép trên thị trường lao động Trung Quốc ngày càng lớn. "Tôi không nghĩ bài đăng lại lan truyền mạnh như thế. Có vẻ người bình thường đang rất khó tìm việc", Zuo - chủ trang trại cho biết. Ông tiết lộ 10% ứng viên chỉ vừa tốt nghiệp Đại học.
Số liệu mới nhất của chính phủ Trung Quốc cho thấy tỷ lệ thất nghiệp chỉ hơn 5%. Tuy nhiên, tình trạng thiếu việc làm đang lên cao và thu nhập ở khu vực tư nhân đã tăng chậm hơn tăng trưởng kinh tế trong phần lớn thập kỷ qua. Cả những người lao động chân tay lẫn nhân viên văn phòng đều phàn nàn về văn hóa làm việc "996" - làm việc từ 9h sáng đến 9h tối, 6 ngày mỗi tuần.
Các nhà phân tích dự báo thị trường lao động sẽ xấu đi trong vài tháng tới, khi các nhà máy đối mặt chi phí tăng do xung đột Trung Đông, AI ngày càng được ứng dụng nhiều và số lượng kỷ lục 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp đại học hè này bắt đầu tìm việc.
Phản ứng với tin tuyển dụng của Zuo "cũng cho thấy thị trường lao động vẫn đang rất cạnh tranh và thường có mức đãi ngộ thấp. Việc làm tại thành thị ngày càng kém hấp dẫn và khan hiếm", Lynn Song - kinh tế trưởng khu vực Trung Quốc tại ING nhận định.
Tăng trưởng kinh tế 5% của Trung Quốc hiện phụ thuộc lớn vào xuất khẩu, khi các hãng sản xuất hy sinh lợi nhuận để giành thị phần toàn cầu. Điều này tạo thêm áp lực lên người lao động trong nước.
James Guo (21 tuổi) - một trong những người nộp đơn chăn cừu - cho biết anh kiệt sức với công việc tại nhà máy sản xuất container. "Bạn không tưởng tượng nổi cảm giác làm hơn 13 tiếng mỗi ngày, vặn vít đến mức tay sưng phồng và đầy mụn nước, thậm chí không có thời gian đi vệ sinh đâu. Khối lượng công việc quá lớn", anh nói.
Thông báo của Zuo ưu tiên các cặp vợ chồng. Công việc là chăn 3.000 con cừu trên đồng cỏ rộng 2.000 hecta vào mùa hè. Mùa đông thì cho ăn trong nhà và dọn dẹp, khi nhiệt độ có thể xuống dưới âm 30 độ C. Dù vậy, mức lương sẽ là 8.000 nhân dân tệ (1.178 USD) mỗi tháng - cao hơn nhiều so với mức trung bình khoảng 6.000 nhân dân tệ tại các công ty tư nhân ở thành thị. Người chăn cừu còn được cung cấp chỗ ở và thực phẩm.
Shaun Rein - Giám đốc China Market Research Group cho biết những người có bằng thạc sĩ từ các đại học hàng đầu cũng tìm kiếm mức lương tương tự tại Thượng Hải. Tuy nhiên, phần lớn thu nhập của họ sẽ bốc hơi sau khi trả tiền thuê một căn hộ nhỏ xíu và các chi phí sinh hoạt cơ bản khác.
Zuo cho biết mức lương này tương xứng với mức độ khắc nghiệt của công việc. "Thu nhập cao, nhưng điều quan trọng nhất là bạn có thể làm lâu dài và vượt qua mùa đông hay không. Đây không phải là chuyến du lịch đâu", ông nói.
Nửa số người nộp đơn sinh vào thập niên 90 của thế kỷ trước. Đây là nhóm mà người lao động Trung Quốc gọi là "lời nguyền tuổi 35". Các nghiên cứu cho thấy phần lớn doanh nghiệp, kể cả khu vực công, thường bỏ qua ứng viên trên độ tuổi này.
Wu (28 tuổi) là nhân viên văn phòng trong lĩnh vực thương mại điện tử, hiện kiếm 10.000 nhân dân tệ mỗi tháng, nhưng vẫn bị công việc chăn cừu thu hút. "Tôi muốn thoát khỏi cuộc sống thành phố và không phải tiếp xúc với đủ kiểu người khó chịu nữa. Tôi có thể tận hưởng cuộc sống yên bình, tách biệt khỏi thế giới", cô nói.
Tuy nhiên, Zuo cuối cùng tuyển 4 người - gồm hai cặp vợ chồng - đều sinh vào thập niên 80 và từng làm việc tại trang trại trước đó. Dù vẫn giữ danh sách chờ gồm 40 cặp khác, ông cho biết sẽ không cân nhắc người độc thân hoặc thanh niên thành thị cho vị trí này.
"Ở chỗ chúng tôi, có thể cả năm bạn không gặp ai. Liệu họ có chịu nổi cảm giác cô đơn như vậy hay không. Tôi cũng chẳng biết nữa", Zuo nói.
Theo báo cáo tài chính quý I, Công ty cổ phần Trung tâm Hội chợ Triển lãm Việt Nam (VEFAC) ghi nhận doanh thu 121 tỷ đồng, giảm 99% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, doanh số từ việc cho thuê bất động sản chiếm 60%, đạt hơn 72 tỷ đồng, số còn lại đến từ hoạt động dịch vụ khác.
Trong giải trình doanh nghiệp này nộp lên Sở giao dịch Chứng khoán Hà Nội, doanh số quý đầu năm giảm mạnh do không có hoạt động chuyển nhượng bất động sản. Cùng kỳ năm ngoái, VEFAC đã thu về hơn 44.000 tỷ đồng, từ việc bán 75 ha phần đất xây dựng nhà ở cao và thấp tầng tại dự án Vinhomes Global Gates cho công ty Thời đại mới T&T.
Trừ giá vốn, lợi nhuận gộp của VEFAC đạt hơn 10 tỷ đồng. Tuy nhiên, công ty vẫn báo lãi sau thuế gần 140 tỷ đồng, vượt doanh thu nhưng giảm 99% so với cùng kỳ năm trước. Theo báo cáo tài chính quý I, doanh nghiệp ghi nhận nguồn thu lớn từ hoạt động tài chính để lãi hơn trăm tỷ đồng, thay vì mảng kinh doanh cốt lõi.
Tính đến 31/3, doanh nghiệp này ghi nhận các khoản cho vay với một số tổ chức là 12.344 tỷ đồng, tăng 166% so với số đầu năm. Với lãi suất 12% mỗi năm, mảng kinh doanh này đã mang về cho VEFAC hơn 225 tỷ đồng lợi nhuận.
VEFAC là công ty con của Tập đoàn Vingroup với tỷ lệ sở hữu hơn 85%. Doanh nghiệp là chủ đầu tư khu đô thị tại phường Đông Anh, Hà Nội với tên thương mại Vinhomes Global Gates. Khu đô thị có quy mô hơn 261 ha, tổng vốn đầu tư gần 34.880 tỷ đồng. Tuy nhiên, công ty đã chuyển nhượng một phần dự án trong quý I năm ngoái.
Ngoài ra, theo báo cáo thường niên năm 2025, công ty đang triển khai thi công dự án tổ trung tâm thương mại, dịch vụ và hỗn hợp tại 148 Giảng Võ, phường Giảng Võ, Hà Nội.
VEFAC cũng là chủ sở hữu trung tâm hội chợ triển lãm quốc gia (VEC), lớn nhất Đông Nam Á, trên địa bàn phường Đông Anh.
Cuối quý I, tổng tài sản của VEFAC đạt hơn 30.500 tỷ đồng, tăng gần 30% so với số đầu năm. Trong đó, khoản mục cải thiện mạnh nhất là số tiền cho các tổ chức khác vay. Nợ vay tài chính ở mức gần 1.400 tỷ đồng, trong khi vốn chủ sở hữu đạt hơn 6.815 tỷ đồng.
Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam (Yuanta) vừa công bố báo cáo nhận định về diễn biến và xu hướng của VN-Index.
Theo Yuanta, VN-Index đang bước vào giai đoạn tăng điểm mang tính tập trung cao, khi chỉ số liên tiếp lập đỉnh lịch sử nhưng phần lớn cổ phiếu trên thị trường vẫn chưa thực sự hưởng lợi.
VN-Index tăng 3,3% trong tuần qua, đóng cửa ở mức 1.915 điểm, cao hơn khoảng 1% so với mục tiêu cả năm mà công ty chứng khoán này đưa ra trước đó. Tuy nhiên đà tăng chủ yếu đến từ nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là VIC và VHM khi hai mã này đóng góp tới 59% mức tăng của chỉ số trong tuần.
Trong khi VN-Index thăng hoa, độ rộng thị trường lại cho thấy bức tranh kém tích cực hơn. Toàn sàn HoSE ghi nhận 136 mã tăng nhưng có tới 240 mã giảm giá. Đồng thời HNX-Index và UPCoM-Index đều giảm nhẹ, còn thanh khoản thị trường vẫn duy trì ở mức thấp dù đã cải thiện so với tuần trước.
Yuanta cho rằng diễn biến này phản ánh việc dòng tiền chưa thực sự lan tỏa và thị trường hiện chưa được dẫn dắt bởi nhà đầu tư cá nhân. Theo báo cáo, nhiều nhà đầu tư nước ngoài vẫn tỏ ra thận trọng trước mức định giá hiện tại, cũng như việc đà tăng đang tập trung vào một số ít cổ phiếu trụ.
Khối ngoại tiếp tục bán ròng khoảng 126 triệu USD trong tuần qua, nâng tổng giá trị bán ròng từ đầu năm lên khoảng 1,9 tỉ USD.
Ở nhóm ngân hàng, Yuanta đánh giá lợi nhuận quý 1-2026 vẫn duy trì tăng trưởng, với lợi nhuận sau thuế toàn ngành tăng 13% so với cùng kỳ năm trước.
Tuy nhiên áp lực thanh khoản bắt đầu xuất hiện khi tăng trưởng tín dụng đạt 3,6% trong quý 1 nhưng tiền gửi khách hàng chỉ tăng 0,6%.
Đồng thời tỉ lệ nợ xấu toàn ngành tăng lên 2%, trong khi tỉ lệ bao phủ nợ xấu giảm còn 79%. Yuanta cho biết lãi suất liên ngân hàng tiếp tục tăng mạnh trong tuần đầu tháng 5, phản ánh áp lực thanh khoản trong hệ thống tài chính.
Cụ thể lãi suất qua đêm đã tăng lên 6,18% vào ngày 6-5, trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước phải bơm ròng khoảng 11.000 tỉ đồng qua kênh thị trường mở nhằm hỗ trợ thanh khoản hệ thống.
Dù vậy, Yuanta vẫn cho rằng định giá thị trường chứng khoán Việt Nam chưa ở mức quá cao nếu xét theo triển vọng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp. Theo báo cáo, P/E dự phóng năm 2026 của VN-Index hiện ở mức khoảng 13,5 lần, thấp hơn nhiều thị trường trong khu vực.
