“Trước đây, 3/4 bệnh nhân ung thư vú đến khám ở giai đoạn muộn, nhưng hiện nay, tỷ lệ này đã đảo ngược, với khoảng 3/4 bệnh nhân được phát hiện sớm, giúp tỷ lệ khỏi bệnh tăng cao”, PGS Lê Hồng Quang, Trưởng khoa Ngoại vú, Bệnh viện K, nói tại Hội thảo quốc tế Ung thư vú năm 2026 với sự tham gia của hàng trăm nhà khoa học trong nước và các chuyên gia quốc tế hôm 22/4 tại Hà Nội.
Ung thư vú là một trong những bệnh ung thư thường gặp và có tỷ lệ tử vong cao. Theo GLOBOCAN 2022, Việt Nam ghi nhận 24.563 ca mắc mới, đứng đầu trong các loại ung thư ở nữ giới, chiếm 28,9%; số ca tử vong là 10.008. Đáng chú ý, so với nhiều quốc gia khác, tỷ lệ mắc bệnh ở người trẻ tại Việt Nam đang có xu hướng gia tăng. Tuy nhiên, đây là căn bệnh có thể điều trị khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện sớm, điều trị kịp thời và đúng phương pháp.
Tỷ lệ bệnh nhân phát hiện bệnh sớm có do ý thức tầm soát bệnh. Ngoài ra những tiến bộ mới nhất trong sàng lọc, chẩn đoán cũng giúp phát hiện những tổn thương nhỏ nhất, giúp bệnh nhân được tiếp cận với điều trị sớm nhất.
GS.TS Lê Văn Quảng, Giám đốc Bệnh viện K, cho hay bên cạnh việc chẩn đoán sớm được, điều trị ung thư vú tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể. Các kỹ thuật xạ trị hiện đại giúp giảm biến chứng, trong khi phẫu thuật tạo hình, tái tạo vú không chỉ phục hồi hình thể mà còn mang lại sự tự tin, ổn định tâm lý cho phụ nữ sau điều trị. Nhờ vậy, người bệnh không chỉ được kéo dài thời gian sống mà còn cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống.
Gần đây, trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được tích hợp vào quá trình chẩn đoán và điều trị, hỗ trợ bác sĩ nâng cao độ chính xác, cập nhật kiến thức và xây dựng các phác đồ tham khảo. AI còn giúp việc hội chẩn đa chuyên khoa trở nên nhanh chóng, linh hoạt hơn. Nhờ những tiến bộ này, điều trị ung thư vú ngày càng được cá thể hóa, tối ưu hóa cho từng người bệnh.
Tại hội thảo, GS Anees B.Chagpar (Khoa Phẫu thuật, Trường Đại học Yale, Mỹ) cho biết, phẫu thuật ung thư vú hiện hướng tới hai mục tiêu chính. Thứ nhất là kiểm soát khối u, nếu như giai đoạn 1950-1960, bệnh nhân thường phải cắt bỏ toàn bộ tuyến vú thì hiện nay xu hướng là phẫu thuật bảo tồn, chỉ cắt một phần tuyến vú hoặc cắt rộng khối u. Trong tương lai, thậm chí có thể không cần phẫu thuật trong một số trường hợp.
Mục tiêu thứ hai là đánh giá và kiểm soát hạch bạch huyết. Trước đây, việc vét hạch nách được thực hiện rộng rãi nhưng hiện nay xu hướng chuyển sang sinh thiết hạch cửa. Nếu hạch âm tính thì không cần vét hạch, còn trong một số trường hợp dương tính vẫn có thể kiểm soát bệnh mà không cần can thiệp rộng. Trong tương lai, có thể tiến tới giảm thiểu hoặc loại bỏ cả sinh thiết hạch cửa ở một số nhóm bệnh nhân.
Phụ nữ được khuyến cáo nên tầm soát ung thư vú ở độ tuổi từ 40 trở lên. Dấu hiệu cảnh báo ung thư vú gồm: Sờ có khối u ở vú, hoặc vùng xung quanh như dưới nách; vú thay đổi về hình dạng và kích thước vùng da ở ngực; núm hoặc quầng vú xuất hiện vảy, đỏ hoặc sưng. Ngoài ra, các dấu hiệu khác như núm vú bị tụt, đau nhức; tiết dịch hoặc dịch có lẫn máu ở đầu vú.
Bà K.C. (70 tuổi) nhập viện cấp cứu tại Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM) trong tình trạng tụt huyết áp, suy hô hấp nặng và có dấu hiệu suy đa cơ quan do nhiễm trùng lan rộng. Các bác sĩ nhận định đây là tình trạng sốc nhiễm khuẩn nặng, buộc phải chuyển vào Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc (ICU) để hồi sức khẩn cấp.
Qua hội chẩn cùng đánh giá lâm sàng và hình ảnh học, các bác sĩ ICU và Khoa Ngoại Tổng quát tại bệnh viện nhận định có ổ áp xe lớn tại lách đã vỡ, gây tràn dịch màng phổi và xẹp phổi trái, suy hô hấp. Đây là tình huống đặc biệt nguy hiểm vì ổ nhiễm trùng đã lan rộng, đe dọa tính mạng nếu không được phẫu thuật cắt lách khẩn cấp.
Tuy nhiên, do tình trạng quá nặng nên ưu tiên ban đầu là hồi sức tích cực để ổn định huyết động và hỗ trợ hô hấp, sau khi bệnh nhân ổn định mới tiến hành phẫu thuật.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Thanh Tâm, Bệnh viện Gia An 115, cho biết: “Sốc nhiễm khuẩn là biến chứng đặc biệt nguy hiểm của nhiễm trùng. Khi vi khuẩn và độc tố từ ổ nhiễm trùng lan vào máu, cơ thể có thể rơi vào phản ứng viêm toàn thân, tụt huyết áp sâu, suy hô hấp, suy thận và nhanh chóng tiến triển thành suy đa tạng nếu không được điều trị kịp thời”.
Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các bác sĩ khoa Ngoại và Gây mê hồi sức, ca mổ cấp cứu sau đó đã được thực hiện thành công; bệnh nhân được phẫu thuật cắt lách, rửa bụng sạch lấy hết dịch mủ nhiễm trùng.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân tiếp tục được điều trị tích cực tại ICU. Nhờ được xử trí hiệu quả và kịp thời, bệnh nhân đã vượt qua giai đoạn nguy kịch và từng bước hồi phục.
Theo bác sĩ Thanh Tâm, áp xe lách là bệnh nhiễm trùng hiếm gặp và rất nguy hiểm. Đây không chỉ là ổ mủ khu trú tại lách mà còn phản ánh tình trạng nhiễm trùng toàn thân. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, bệnh có thể nhanh chóng dẫn đến nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, suy đa cơ quan và tử vong.
“Lách là cơ quan quan trọng của hệ miễn dịch, có nhiệm vụ lọc bỏ vi khuẩn khỏi máu. Khi bị áp xe, lách từ cơ quan bảo vệ cơ thể lại trở thành ổ chứa mủ và tác nhân gây bệnh. Do liên thông trực tiếp với hệ tuần hoàn, các vi sinh vật có thể lan theo dòng máu, gây nhiễm khuẩn huyết và suy đa cơ quan. Vì vậy, áp xe lách được xem là một ‘thảm họa miễn dịch’, với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 70 - 100% nếu không được điều trị kịp thời”, bác sĩ Tâm lưu ý.
Triệu chứng giai đoạn đầu thường không đặc hiệu, như sốt kéo dài, đau bụng âm ỉ, mệt mỏi, chán ăn hoặc sụt cân nên dễ bị bỏ sót. Do đó, người dân nên đi thăm khám sớm nếu có các biểu hiện trên để được đánh giá kịp thời.
Nhiều người có xu hướng khắt khe với chế độ ăn uống hàng ngày vì mục tiêu sức khỏe, thậm chí lo ngại cơm trắng không phải là nguồn carbohydrate (tinh bột) lành mạnh. Tuy nhiên, bác sĩ nhi khoa nổi tiếng Thương Lam Cách (Wu Qiying) khẳng định trên trang cá nhân rằng: Trong thế giới tinh bột, cơm trắng từ lâu đã sở hữu sức mạnh thuộc nhóm "PR90" (top 10% dẫn đầu).
Trong cộng đồng giảm mỡ, cơm trắng có lẽ là một trong những thực phẩm bị "bạo lực mạng" nặng nề nhất. Kể từ khi chế độ ăn ít tinh bột (low-carb) trở nên phổ biến, nhiều người vừa bước vào phòng khám đã tự hào tuyên bố: "Bác sĩ ơi, tôi đã cai cơm trắng nửa năm nay rồi!", như thể chỉ cần ăn một miếng cơm thôi cũng là phạm phải tội lỗi tày đình.
Bác sĩ Thương Lam Cách giải thích, những cuộc tranh luận về việc cơm trắng có phải là nguồn tinh bột chất lượng cao hay không vốn dĩ vẫn diễn ra không hồi kết trên mạng xã hội. Tuy nhiên, đứng ở góc độ y học và dinh dưỡng học, chủ đề này hoàn toàn không có gì phải bàn cãi. Bởi lẽ, việc đánh giá một loại thực phẩm là tốt hay xấu luôn phụ thuộc vào việc bạn đặt nó lên bàn cân so sánh với ai.
Nếu đem cơm trắng ra "đối đầu" với những món ăn chính được người dân ưa chuộng hàng ngày dưới đây, cơm trắng chắc chắn là nguồn tinh bột cực kỳ chất lượng mà không cần phải bàn cãi:
Sủi cảo, bánh xếp áp chảo: Vỏ sủi cảo làm từ bột mì tinh luyện, phần nhân thịt băm bên trong lại càng là một "quả bom béo" ẩn giấu đáng sợ. Ăn nhiều sủi cảo và bánh xếp, lượng calo từ chất béo dung nạp vào cơ thể thường vượt xa bản thân lượng tinh bột.
Bánh quẩy, bánh nướng vừng (món ăn sáng truyền thống): Bản chất của những món ăn này là sự kết hợp giữa bột mì trộn mỡ nướng và chiên ngập dầu ở nhiệt độ cao. Đây là tổ hợp điển hình của thực phẩm giàu chất béo, hàm lượng calo cao và dễ thúc đẩy phản ứng viêm trong cơ thể.
Mì ăn liền, mì nước (mì súp): Sợi mì ăn liền đã qua chiên dầu. Trong khi đó, các loại mì nước như mì súp thịt sệt, mì lòng heo thường đi kèm với nước dùng đặc chứa nhiều tinh bột tạo độ sệt, hàm lượng natri và dầu mỡ cao. Chúng không chỉ chứa lượng calo cao mà sau khi ăn còn dễ khiến đường huyết dao động dữ dội và gây tích nước, phù nề.
So với những thực phẩm phức hợp chứa đầy chất béo ẩn mình và bị chế biến quá mức này, một bát cơm trắng tinh tươm, thành phần chỉ có gạo và nước, tuyệt đối là một "dòng nước trong lành" chuẩn mực. Nó cung cấp nguồn năng lượng thuần túy cho cơ thể mà không ép bạn phải nhận khuyến mãi "mua một tặng một" bằng cách nuốt thêm các loại chất béo kém chất lượng.
Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng thừa nhận, khi đối thủ là các loại ngũ cốc nguyên hạt - tức đem cơm trắng so sánh với các loại tinh bột thô chưa tinh chế như gạo lứt, gạo ngũ cốc hay yến mạch, cơm trắng thực sự bị lép vế về mặt số liệu dinh dưỡng.
Trong quá trình xay xát, hạt gạo trắng đã bị tách bỏ lớp cám và phôi mầm giàu dinh dưỡng. Điều này dẫn đến lượng chất xơ, vitamin nhóm B và các nguyên tố vi lượng bị thất thoát nghiêm trọng, đồng thời tốc độ tiêu hóa và hấp thụ cũng nhanh hơn, tương đối dễ gây ra biến động chỉ số insulin.
Tuy nhiên, nhược điểm này đối với một số người lại biến thành ưu điểm "cứu rỗi" sức khỏe của họ. Chính vì đã loại bỏ lớp chất xơ thô ráp, cơm trắng trở thành lựa chọn tinh bột thân thiện nhất cho những người có hệ tiêu hóa kém, dễ bị đầy hơi, hoặc bệnh nhân đang trong giai đoạn phục hồi sau viêm đường ruột. Đối với nhóm này, việc ép buộc họ ăn gạo lứt khó tiêu hóa ngược lại sẽ gây ra những kích ứng vật lý và gánh nặng cực lớn cho niêm mạc dạ dày. Trong trường hợp đó, cơm trắng dễ tiêu hóa, ít cặn bã chính là nguồn tinh bột hoàn hảo nhất ở giai đoạn hiện tại của họ.
Bác sĩ Thương Lam Cách nhấn mạnh, cơm trắng đã chiến thắng 90% các loại tinh bột khác. Trong thế giới y học thực tế, không có bất kỳ một loại thực phẩm nào là hoàn hảo tuyệt đối. Chỉ cần bạn biết cách kiểm soát khẩu phần, đồng thời kết hợp đầy đủ rau xanh trong bữa ăn để bù đắp lượng chất xơ đã mất, cùng với protein chất lượng cao để làm chậm tốc độ rỗng của dạ dày và ổn định đường huyết, thì cơm trắng hoàn toàn có thể trở thành người bạn đồng hành tuyệt vời trong giai đoạn giảm mỡ của bạn.
Cơm trắng có thành phần đơn giản, không chứa chất phụ gia nhân tạo, dễ tiêu hóa và không kèm theo chất béo ẩn. Giữa môi trường ăn uống hiện đại ngập tràn các loại bánh ngọt và mì sợi chế biến sẵn, cơm trắng thực sự đã đạt tiêu chuẩn đỉnh cao PR90 trên bảng xếp hạng carbohydrate. Không có thực phẩm tốt hay xấu tuyệt đối, tất cả phụ thuộc vào cách bạn ăn và cách bạn phối hợp chúng như thế nào.
Nhiều người nghĩ người bị đau tim phải lớn tuổi, thừa cân hoặc có lối sống thiếu lành mạnh. Nhưng thực tế hiện nay, ngày càng nhiều trường hợp người trông khỏe mạnh vẫn bất ngờ bị nhồi máu cơ tim.
Một trong những nguyên nhân âm thầm phía sau là tăng huyết áp. Theo bác sĩ Anjan Siotia, Giám đốc Khoa Tim mạch tại Bệnh viện tim mạch BM Birla (Ấn Độ), tăng huyết áp được gọi là “kẻ giết người thầm lặng” vì bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng: Không sốt, không đau, không dấu hiệu cảnh báo rõ rệt, nhưng bên trong cơ thể, huyết áp cao âm thầm làm tổn thương mạch máu, gây áp lực lên tim và làm tăng nguy cơ đột quỵ, bệnh thận cũng như các biến cố tim mạch nguy hiểm.
Bác sĩ Siotia cho biết: “Nhiều người không khám sức khỏe định kỳ vì nghĩ mình vẫn khỏe, hoàn toàn không có triệu chứng như đau ngực hay mệt mỏi, nhưng tim đã chịu áp lực kéo dài suốt nhiều năm. Chính sự tăng huyết áp âm thầm tiến triển trong thời gian dài này dẫn tới các dấu hiệu đầu tiên là nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim hoặc tổn thương thận”.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, tăng huyết áp thường không gây dấu hiệu hay triệu chứng ngay cả khi chỉ số đã ở mức nguy hiểm. Huyết áp cao âm thầm gây ra những tổn thương nhỏ bên trong mạch máu, khiến mảng xơ vữa dễ hình thành hơn, động mạch cứng dần và tim phải hoạt động gắng sức mỗi ngày. Chỉ cần một mảng tắc nghẽn hoặc rối loạn nhịp tim cũng có thể dẫn đến tình trạng nguy hiểm tính mạng.
Theo các chuyên gia, ngồi quá lâu, tiếp xúc màn hình liên tục, thức khuya, ngủ kém, căng thẳng kéo dài, hút thuốc, ăn thực phẩm chế biến sẵn và ít vận động đều là những yếu tố nguy cơ quan trọng làm gia tăng tình trạng tăng huyết áp.
Ngoài ra, áp lực công việc, lo lắng tài chính và thời gian nghỉ ngơi ít hơn khiến hormone căng thẳng tăng cao kéo dài, từ đó ảnh hưởng đến mạch máu và nhịp tim.
Tin vui là tăng huyết áp âm thầm hoàn toàn có thể được phát hiện sớm và kiểm soát hiệu quả. Các chuyên gia khuyến nghị mọi người nên:
Thêm vào đó, các bác sĩ khuyến cáo không nên chỉ đo huyết áp khi cảm thấy mệt hay có triệu chứng. Ngay cả người ở độ tuổi 20 - 30 cũng nên kiểm tra huyết áp định kỳ, đặc biệt nếu có tiền sử gia đình mắc tăng huyết áp, tiểu đường hoặc bệnh tim mạch, theo Times of India (Ấn Độ).
