Mới đây, đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung quy định buộc buộc doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu xe điện phải thu hồi, tái chế pin sau sử dụng. Cùng với đà tăng của xe điện, nguy cơ phát sinh lượng lớn pin thải khiến bài toán xử lý sau vòng đời trở nên cấp thiết.
Tái chế pin còn nhiều thách thức
Dù hoạt động tái chế pin xe điện đang phát triển nhanh, công nghệ hiện nay vẫn đối mặt nhiều rào cản về kỹ thuật và chi phí. Pin lithium-ion có cấu trúc phức tạp với nhiều lớp vật liệu khác nhau, từ cực dương, cực âm đến chất điện phân và lớp vỏ bảo vệ, khiến quá trình tháo dỡ và xử lý đòi hỏi thiết bị chuyên dụng và quy trình an toàn nghiêm ngặt. Nếu xử lý không đúng cách, pin có thể gây cháy nổ hoặc phát tán hóa chất độc hại.
Ngoài ra, mỗi hãng xe và nhà sản xuất pin sử dụng cấu trúc, kích thước và thành phần hóa học khác nhau, khiến việc tự động hóa trong tái chế gặp nhiều hạn chế, buộc phải xử lý thủ công ở nhiều khâu, làm tăng chi phí.
Về công nghệ, các phương pháp phổ biến hiện nay như nhiệt luyện (pyrometallurgy) hay thủy luyện (hydrometallurgy) đều có những hạn chế nhất định. Nhiệt luyện tiêu tốn nhiều năng lượng và có thể phát sinh khí thải, trong khi thủy luyện phức tạp, cần sử dụng nhiều hóa chất và xử lý nước thải đi kèm. Đặc biệt, việc thu hồi lithium, thành phần quan trọng nhất của pin, vẫn chưa đạt hiệu quả cao như cobalt hay nickel, khiến giá trị kinh tế của quá trình tái chế bị ảnh hưởng.
Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp lựa chọn hướng tái sử dụng pin trước khi tái chế. Như tại Nhật Bản, Nissan dùng pin cũ cho các hệ thống lưu trữ điện tại tòa nhà, nhà máy. Ở Trung Quốc, BYD cũng triển khai các dự án lưu trữ năng lượng quy mô lớn, tận dụng pin đã qua sử dụng như những “cánh đồng pin” để phục vụ lưới điện.
Ngoài việc tái chế pin, trên thế giới, nhiều quốc gia cũng đã xây dựng chính sách và mô hình riêng để giải bài toán tái chế và tái sử dụng pin xe điện sau khi hết vòng đời.
Trung Quốc
Trung Quốc là một trong những thị trường xe điện lớn nhất thế giới, sớm xây dựng chính sách quản lý pin theo hướng bao trùm toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ sản xuất đến thải bỏ. Từ năm 2018, Bộ công nghiệp và công nghệ thông tin Trung Quốc yêu cầu các hãng xe điện phải chịu trách nhiệm thu hồi pin sau sử dụng theo cơ chế “trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất” (Extended Producer Responsibility – EPR). Quy định này buộc doanh nghiệp không chỉ dừng ở khâu bán xe, mà còn tổ chức hệ thống thu gom, xử lý pin thải.
Song song đó, Trung Quốc triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc pin trên phạm vi toàn quốc. Mỗi bộ pin được gắn mã định danh để theo dõi xuyên suốt vòng đời, từ khi xuất xưởng, lắp lên xe, đến khi thu hồi và tái chế. Theo Cơ quan năng lượng quốc tế, đây là một trong những hệ thống quản lý dữ liệu pin quy mô lớn và hoàn thiện nhất hiện nay.
Các doanh nghiệp lớn như CATL hay BYD cũng tham gia sâu vào toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất đến tái chế. Pin cũ được thu hồi, tách chiết các kim loại như lithium, cobalt, nickel để đưa trở lại sản xuất, hoặc chuyển sang các hệ thống lưu trữ năng lượng khi không còn phù hợp cho xe điện. Theo các báo cáo của Diễn đàn kinh tế thế giới và IEA, Trung Quốc hiện chiếm khoảng một nửa công suất tái chế pin lithium-ion toàn cầu. Nước này cũng đã xây dựng mạng lưới hơn 10.000 điểm thu hồi pin, góp phần hạn chế tình trạng thải bỏ tự phát và đảm bảo vật liệu được quay trở lại chuỗi sản xuất.
Năm 2023, Liên minh châu Âu (EU) thông qua quy định về pin mới, thay thế các chỉ thị trước đó. Văn bản này áp dụng cho nhiều loại pin khác nhau, từ pin tiêu dùng, pin công nghiệp đến pin xe điện, trong đó pin xe điện là trọng tâm do giá trị và quy mô thị trường lớn. Quy định yêu cầu nhà sản xuất phải tổ chức thu hồi pin sau sử dụng, đồng thời đáp ứng các ngưỡng tối thiểu về tái chế đối với các vật liệu quan trọng như lithium, cobalt và nickel. Theo Ủy ban châu Âu, mục tiêu là đưa nguyên liệu quay trở lại chuỗi sản xuất, giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên thô.
Đáng chú ý, EU dự kiến triển khai cơ chế “hộ chiếu pin” (battery passport) từ năm 2027. Mỗi bộ pin sẽ có một hồ sơ điện tử chứa thông tin về nguồn gốc nguyên liệu, quá trình sản xuất và tình trạng sử dụng, giúp theo dõi xuyên suốt vòng đời sản phẩm. Theo Diễn đàn kinh tế thế giới, đây là bước tiến quan trọng nhằm tăng tính minh bạch chuỗi cung ứng và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Mỹ
Khác với Liên minh châu Âu hay Trung Quốc, Mỹ chưa có quy định chuyên biệt về thu hồi pin xe điện ở cấp liên bang. Hoạt động quản lý chủ yếu dựa trên các quy định chung về chất thải và môi trường, trong khi thị trường tái chế được thúc đẩy bởi khu vực tư nhân.
Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư mạnh vào công nghệ tái chế. Redwood Materials phát triển mô hình thu hồi và tinh chế lithium, cobalt, nickel từ pin cũ để cung cấp trở lại cho sản xuất. Trong khi đó, Li-Cycle xây dựng mạng lưới nhà máy tại Bắc Mỹ, ứng dụng công nghệ thủy luyện nhằm nâng cao hiệu suất tái chế. Ở cấp bang, một số địa phương như California cũng bắt đầu xây dựng các quy định riêng về trách nhiệm thu hồi pin, cho thấy xu hướng siết chặt quản lý trong tương lai.
Chính phủ Mỹ đóng vai trò hỗ trợ thông qua các gói chính sách lớn như Inflation Reduction Act, cung cấp ưu đãi và trợ cấp nhằm phát triển chuỗi cung ứng pin nội địa, bao gồm cả tái chế và khai thác vật liệu. Theo Bộ năng lượng Mỹ, mục tiêu là giảm phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài và tăng tính tự chủ trong ngành xe điện.
Với những người mới ngồi sau vô-lăng chưa đủ lâu, việc di chuyển trên đường có nhiều làn xe thường đi kèm lo lắng bị thổi phạt lỗi vượt xe bên phải. Điều này xuất phát từ việc chưa nắm vững các khái niệm trong luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (TTATGTĐB 2024), dẫn đến lúng túng khi muốn vượt qua phương tiện đang di chuyển chậm ở làn trái.
Căn cứ khoản 1, điều 14, luật TTATGTĐB 2024, khái niệm "vượt xe" được định nghĩa là tình huống xe phía sau di chuyển sang bên trái để vượt lên xe phía trước. Đáng chú ý, quy định này chỉ áp dụng trên đoạn đường mà mỗi chiều xe chạy chỉ có 1 làn đường dành cho xe cơ giới. Như vậy, trên những cung đường chỉ có một làn xe mỗi bên, tài xế bắt buộc phải mượn làn đối diện, bên trái để vượt và phải quay về làn ngay khi đủ an toàn.
Tuy nhiên, luật cũng cho phép phương tiện được vượt về bên phải trong 2 trường hợp cụ thể tại khoản 2, điều 14, luật TTATGTĐB 2024, gồm: khi xe phía trước có tín hiệu rẽ trái hoặc đang thực hiện hành vi rẽ trái và đối với các loại xe chuyên dùng đang làm việc trên đường mà xe phía sau không thể thực hiện việc vượt bên trái. Ngoài hai trường hợp này, mọi hành vi cố tình vượt bên phải trên đường một làn xe cơ giới đều vi phạm quy định.
Điểm gây tranh cãi lâu nay đã được làm rõ tại điều 13 và điều 14 của bộ luật này, liên quan đến đường có nhiều làn xe chạy. Cụ thể đối với đường có 2 làn xe cơ giới cùng chiều, việc xe đi ở làn bên phải di chuyển nhanh hơn xe ở làn bên trái không được coi là hành vi "vượt phải". Khi đó, người lái xe đang thực hiện quy tắc "sử dụng làn đường". Tài xế chỉ cần tuân thủ việc đi đúng làn đường quy định, chạy đúng tốc độ cho phép và duy trì khoảng cách an toàn. Việc phân định rõ giữa vượt xe và sử dụng làn đường giúp tài xế yên tâm tham gia giao thông, tránh nỗi lo vi phạm.
Theo quy định tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP (Nghị định 168), hành vi vượt bên phải xe khác trong trường hợp không được phép sẽ bị xử lý theo điểm a, khoản 5, điều 6 với mức phạt 4 - 6 triệu đồng. Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe theo điểm a, khoản 16, điều 6.
Nhìn chung, mấu chốt để phân biệt nằm ở số lượng làn đường. Nếu đường chỉ có một làn, vượt phải là sai luật trừ các trường hợp ưu tiên. Nếu đường có nhiều làn, việc đi nhanh hơn ở làn bên phải là quyền sử dụng làn đường hợp pháp. Việc nắm vững các điều khoản này không chỉ giúp lái xe tự tin phản biện khi cần thiết mà còn góp phần đảm bảo an toàn khi tham gia giao thông.
Trước đó, một số đại lý của Toyota Việt Nam (TMV) đã thực hiện việc nhận cọc cho dòng xe Land Cruiser FJ. Số lượng phiên bản cũng như giá bán chính thức của mẫu xe này vẫn chưa được TMV công bố chính thức.
Một số tư vấn bán hàng cho biết, Land Cruiser FJ được bán tại thị trường trong nước chỉ với một phiên bản, đi cùng giá bán khoảng 1,3 tỷ đồng.
Mẫu xe này hiện được sản xuất tại nhà máy của Toyota ở Thái Lan và xuất đi một số thị trường châu Á, châu Phi, Mỹ và Trung Đông. Tại thị trường Thái Lan, mẫu xe này có giá khoảng 40.000 USD.
Mẫu xe này phát triển dựa trên nền tảng khung gầm rời IMV tương tự Toyota Hilux. Xe có kích thước dài x rộng x cao là 4.610 x 1.855 x 1.890mm. Chiều dài trục cơ sở ở mức 2.580mm và khoảng sáng gầm 245mm. Xe sử dụng bộ mâm xe kích thước 18inch.
Như vậy, Land Cruiser FJ có kích thước nhỏ gọn hơn một số mẫu SUV hạng D như Toyota Fortuner và tương đương với SUV hạng C như Honda CR-V, Hyundai Tucson hay Mazda CX-5.
Không gian bên trong của FJ cũng chịu ảnh hưởng từ Prado, với vô-lăng và màn hình giải trí có thiết kế quen thuộc. Màn hình trung tâm 12,3 inch hỗ trợ kết nối Apple CarPlay và Android Auto không dây, kết hợp đồng hồ dạng màn hình TFT 7 inch hiển thị màu. Xe có 6 loa, điều hòa tự động 2 vùng, ghế lái chỉnh điện 8 hướng, khởi động nút bấm...
Về khả năng vận hành, Toyota Land Cruiser FJ được trang bị máy xăng 4 xy-lanh, hút khí tự nhiên, dung tích 2.7L. Đây chính là khối động cơ mang mã 2TR-FE đang được dùng trên một số phiên bản Fortuner bán tại Việt Nam, sản sinh công suất tối đa 161 mã lực và mô-men xoắn cực đại 245Nm, kết hợp hộp số tự động 6 cấp.
Toyota Land Cruiser FJ sở hữu nhiều trang bị hướng tới việc off-road như camera 360 độ hỗ trợ giả lập hình ảnh gầm xe, hệ dẫn động bốn bánh bán thời gian (4WD). Người lái có thể tùy chỉnh giữa chế độ H2 (1 cầu nhanh), H4 (2 cầu nhanh) và L4 (2 cầu chậm), đi kèm khóa vi-sai cầu sau.
Khi được bán tại thị trường Việt Nam, Land Cruiser FJ gần như không có đối thủ trực tiếp. Việc sở hữu thiết kế có phần hầm hố, đi cùng loạt tính năng hỗ trợ đi địa hình khó, Land Cruiser FJ hướng đến nhóm khách hàng có sở thích chinh phục đa dạng nhiều địa hình.
Toyota vừa giới thiệu phiên bản nâng cấp của mẫu MPV Innova Crysta (tương đương Toyota Innova ở Việt Nam) tại thị trường Ấn Độ. Đây được xem là một trong những lần cập nhật cuối cùng của dòng xe từng thống trị phân khúc MPV tại quốc gia này trong nhiều năm qua.
Thông tin trên thu hút sự chú ý của người tiêu dùng bởi trước đó đã xuất hiện nhiều nguồn tin cho rằng Toyota sẽ ngừng sản xuất Innova Crysta từ năm 2027.
Ở lần nâng cấp mới nhất, Toyota thay đổi nhẹ thiết kế đầu xe với lưới tản nhiệt mới và các chi tiết mạ chrome trên cản trước. Tùy từng phiên bản, xe được trang bị đèn pha LED projector tự động, đèn sương mù halogen cùng bộ mâm hợp kim kích thước 16 hoặc 17inch.
Khoang nội thất được làm mới với ghế bọc hai tông màu. Một số chi tiết như vô lăng và tapi cửa được bổ sung màu hoàn thiện Grace Copper. Ngoài ra xe còn có thêm sạc điện thoại không dây và hệ thống giám sát áp suất lốp TPMS trên các phiên bản cao cấp.
Sau đợt nâng cấp, giá bán của Toyota Innova Crysta tại Ấn Độ dao động từ 1,972 - 2,663 triệu rupee (khoảng 545 - 736 triệu đồng), tăng tới 83.000 rupee (23 triệu đồng) so với trước đây.
Dù vẫn duy trì sức bán tốt, Innova Crysta được cho là khó đáp ứng các tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu và khí thải CAFE III sắp được áp dụng tại Ấn Độ. Đây là một trong những nguyên nhân chính khiến Toyota đẩy mạnh chiến lược điện hóa và ưu tiên các dòng xe hybrid trong danh mục sản phẩm tương lai.
Theo giới quan sát, các mẫu hybrid có lợi thế lớn trong cách tính mức phát thải trung bình của nhà sản xuất, giúp các hãng xe dễ dàng đáp ứng những quy định môi trường ngày càng nghiêm ngặt.
Sự xuất hiện của Innova Hycross trong vài năm gần đây cũng được xem là bước chuẩn bị cho việc thay thế dần Innova Crysta.
Tuy nhiên dù có người kế nhiệm hiện đại hơn, Innova Crysta vẫn giữ được sức hút đáng kể trên thị trường. Mẫu xe được nhiều khách hàng cá nhân cũng như doanh nghiệp vận tải lựa chọn nhờ thiết kế thực dụng, độ bền cao và chi phí vận hành hợp lý.
Phiên bản hiện hành sử dụng động cơ diesel tăng áp dung tích 2.4L, công suất 147 mã lực và mô-men xoắn cực đại 343Nm, kết hợp hộp số sàn.
Nhiều người dùng đánh giá động cơ diesel của Toyota Innova Crysta có ưu thế ở khả năng vận hành đường dài, leo dốc và tải nặng. Bên cạnh đó, kết cấu khung gầm rời (body-on-frame) cũng giúp mẫu MPV này được đánh giá cao về độ ổn định và sự êm ái trên các hành trình dài.
Một số ý kiến cho rằng Toyota hiện chỉ bán Innova Crysta với hộp số sàn nhằm tránh cạnh tranh trực tiếp với Innova Hycross. Nếu được bổ sung hộp số tự động, mẫu xe diesel này có thể tiếp tục thu hút lượng lớn khách hàng nhờ giá bán thấp hơn và đặc tính vận hành quen thuộc.
Nếu kế hoạch của Toyota không thay đổi, Innova Crysta sẽ chính thức rời dây chuyền sản xuất trong năm tới. Dòng xe thay thế nhiều khả năng sẽ là phiên bản hybrid của Toyota Innova Hycross, phù hợp hơn với xu hướng giảm phát thải và tiết kiệm nhiên liệu mà thị trường đang hướng tới.
