“Trong bối cảnh Cuba đối mặt với những hành động leo thang có chủ đích và ác ý, chúng tôi tái khẳng định sự đoàn kết với Chính phủ và người dân Cuba” – người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova phát biểu trước báo giới ngày 24-4, theo Hãng tin Reuters.
Bà nhấn mạnh: “Chúng tôi bác bỏ hành động tống tiền và đe dọa trong chính sách đối ngoại. Điều này cũng áp dụng đối với sức ép mang tính phô trương và hung hăng mà Washington đang áp đặt lên Havana”.
Thời gian qua căng thẳng leo thang nhanh chóng giữa Mỹ và Cuba, hai quốc gia chỉ cách nhau khoảng 145km qua eo biển Florida.
Hôm 20-4, ông Alejandro Garcia, Phó tổng vụ trưởng phụ trách vấn đề về Mỹ thuộc Bộ Ngoại giao Cuba, xác nhận nước này gần đây đã có cuộc gặp với phái đoàn Mỹ tại thủ đô Havana, trong bối cảnh Cuba đối mặt với chiến dịch gây sức ép từ chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Ông Garcia nhấn mạnh việc chấm dứt lệnh phong tỏa dầu mỏ kéo dài ba tháng của Mỹ đối với Cuba là “ưu tiên hàng đầu” của Chính phủ Cuba trong các cuộc đàm phán. Ông cũng cáo buộc Washington “tống tiền” khi đe dọa áp thuế đối với các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ sang Cuba.
Trong diễn biến liên quan, hôm 23-4, Đại sứ quán Nga tại Cuba đăng lên nền tảng X đoạn video giới thiệu cảnh quay từ trên không về thủ đô Havana của Cuba vào ban đêm, gồm cả đại lộ Malecón, được chiếu sáng rực rỡ.
“Đây là hình ảnh Havana trong đêm 19-4. Lần đầu tiên sau thời gian dài, thành phố được thắp sáng hoàn toàn sau quá trình tinh chế lượng dầu thô của Nga. Số dầu này được tàu chở dầu Anatoly Kolodkin đưa đến” – Đại sứ quán Nga viết.
Hồi cuối tháng 3, Hãng thông tấn Tass dẫn thông tin từ Bộ Giao thông vận tải Nga cho biết tàu Anatoly Kolodkin của Nga chở 100.000 tấn dầu viện trợ nhân đạo (khoảng 730.000 thùng dầu thô Urals) từ cảng Primorsk của Nga đã đến Cuba.
Con tàu cập cảng Matanzas vào ngày 31-3 và hoàn tất việc dỡ hàng vào ngày 4-4. Đó là lần đầu tiên trong khoảng ba tháng một tàu chở dầu cập cảng đảo quốc này. Chính quyền ông Trump nói họ cho phép vận chuyển số dầu này vì “lý do nhân đạo”.
“Nga và Cuba có mối quan hệ lịch sử mật thiết. Chúng tôi luôn đứng về phía Cuba trong cuộc đấu tranh giành độc lập, quyền được sống theo các luật lệ riêng, phát triển theo con đường riêng và bảo vệ lợi ích của mình” – bà Zakharova nói hôm nay.
Theo báo The Hill, trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 25-5, Tổng thống Donald Trump đã nêu ba khả năng xử lý lượng uranium này.
Theo đó, số vật liệu có thể được chuyển ngay sang Mỹ để tiêu hủy, bị phá hủy ngay tại Iran, hoặc được đưa tới một địa điểm phù hợp khác với sự phối hợp của Tehran và giám sát của Cơ quan Năng lượng nguyên tử.
"Lượng uranium làm giàu sẽ được chuyển ngay cho Mỹ để đưa về tiêu hủy. Phương án tốt hơn là chúng sẽ bị phá hủy tại chỗ hoặc ở một địa điểm phù hợp khác với sự phối hợp của Cộng hòa Hồi giáo Iran và sự chứng kiến của Ủy ban Năng lượng nguyên tử Mỹ hoặc cơ quan tương đương", ông Trump viết.
Trước đó trong cuộc trao đổi với báo giới tại Phòng Bầu dục tuần trước, ông Trump khẳng định Washington sẽ không nhượng bộ trong vấn đề thu hồi uranium làm giàu của Iran.
"Có thể chúng tôi sẽ tiêu hủy nó sau khi thu hồi được, nhưng chúng tôi sẽ không để họ giữ nó", ông nói.
Theo các nguồn tin chia sẻ với Hãng tin Reuters, tương lai kho uranium làm giàu của Iran hiện là một trong những nội dung trọng tâm trên bàn đàm phán giữa hai nước, bên cạnh việc khôi phục hoạt động vận tải tại eo biển Hormuz.
Từ lâu, Washington luôn yêu cầu Tehran dỡ bỏ chương trình hạt nhân và từ bỏ kho dự trữ uranium làm giàu.
Kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2, ông Trump nhiều lần nhắc tới việc Mỹ sẽ tiếp quản "bụi hạt nhân" của Iran - cụm từ được Tổng thống Mỹ sử dụng để chỉ uranium làm giàu.
Trước đó, ông Trump cũng từng cân nhắc khả năng triển khai lực lượng bộ binh để thu hồi số vật liệu này.
Tuy nhiên phía Iran cho biết vấn đề kho vật liệu hạt nhân không nằm trong nội dung đàm phán hiện nay. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei ngày 25-5 khẳng định trọng tâm của các cuộc thương lượng hiện tại là chấm dứt chiến sự.
Trong khi đó Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố Tehran sẵn sàng "trấn an thế giới" rằng nước này không theo đuổi vũ khí hạt nhân. Các quan chức Iran nhiều lần khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích hòa bình.
Trước khi lệnh ngừng bắn tạm thời giữa hai nước được thiết lập, Mỹ từng tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào một số cơ sở hạt nhân của Iran. Những địa điểm này cũng là mục tiêu trọng yếu trong các đợt không kích của Mỹ và Israel vào tháng 6-2025, khi ông Trump tuyên bố các cơ sở hạt nhân Iran đã bị "xóa sổ hoàn toàn".
New York Times hôm 12/5 dẫn nội dung báo cáo tình báo mật được soạn thảo hồi đầu tháng, cho biết phát biểu công khai của giới lãnh đạo Mỹ rằng "quân đội Iran đã bị hủy diệt" đang trái ngược với những gì được các cơ quan tình báo trình bày trước giới lập pháp trong các cuộc họp kín.
Một số quan chức cấp cao giấu tên còn bày tỏ lo ngại khi xuất hiện bằng chức cho thấy quân đội Iran đã tiếp cận được 30 trong tổng số 33 căn cứ tên lửa ngầm được bố trí dọc eo biển Hormuz. "Điều này có thể đe dọa chiến hạm và tàu hàng đi qua tuyến đường biển trọng yếu này", báo Mỹ cho hay.
Theo những người am hiểu vấn đề, Iran có thể dùng bệ phóng tên lửa di động để sơ tán tên lửa những căn cứ này đến cơ sở mới, trong khi một số địa điểm có sẵn bãi phóng cho phép khai hỏa tên lửa ngay khi cần.
Đánh giá tình báo cho rằng đây là hệ quả từ lựa chọn chiến thuật của chỉ huy Mỹ, khi họ chọn đánh sập lối vào các cơ sở ngầm thay vì phá hủy toàn bộ địa điểm do chỉ có lượng bom xuyên hầm hạn chế.
Các cơ quan tình báo Mỹ cũng nhận định Iran đã tiếp cận được 90% kho đạn và căn cứ tên lửa ngầm trên toàn quốc. Nhiều cơ sở đã được khôi phục một phần hoặc hoàn toàn.
Washington Post trước đó đưa tin Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đánh giá "Iran vẫn bảo tồn được năng lực tiến quân đáng kể". Theo một quan chức Mỹ, Iran giữ lại được khoảng 70% tên lửa và 75% bệ phóng sau 6 tuần chiến sự, cũng như đã khai thông lối vào nhiều căn cứ ngầm.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi đầu tháng 3 khẳng định "lượng tên lửa của Iran chỉ còn một ít, nước này không còn gì về mặt quân sự". Trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc sau đó một tháng, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tuyên bố chiến dịch của Mỹ - Israel "đã tàn phá quân đội Iran, khiến họ không còn năng lực chiến đấu trong nhiều năm".
Tổng thống Trump ngày 6/5 tiếp tục tuyên bố phần lớn tên lửa của đối phương đã bị phá hủy. "Iran chỉ còn lại 18-19% lượng tên lửa, không đáng là bao so với những gì họ từng sở hữu", ông nói.
Khi được đề nghị bình luận về thông tin, phát ngôn viên Nhà Trắng Olivia Wales nhắc lại những tuyên bố của ông Trump rằng quân đội Iran "đã bị hủy diệt". Bà nói rằng chính phủ Iran hiểu rằng tình trạng hiện nay "không thể duy trì lâu dài", đồng thời chỉ trích những người tin rằng Tehran đang xây dựng lại năng lực quân sự.
Quyền thư ký báo chí Lầu Năm Góc cũng chỉ trích truyền thông Mỹ vì cách đưa tin liên quan đến chiến sự Trung Đông, cho rằng nhiều bên đang tìm cách bôi nhọ chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng.
Bức thư được đưa ra trong bối cảnh Google đang tích cực đàm phán với Bộ Chiến tranh Mỹ để triển khai mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) Gemini của Google trong những môi trường bí mật.
"Hiện tại, không có cách nào để đảm bảo rằng các công cụ của chúng ta sẽ không bị lợi dụng để gây ra những tổn hại lớn hoặc làm xói mòn các quyền tự do dân sự mà không bị công chúng giám sát", một nhân viên Google đặt vấn đề trong thư.
Theo những người tổ chức gửi thư, Google đã đề xuất ngôn ngữ hợp đồng nhằm ngăn chặn việc sử dụng Gemini cho mục đích giám sát hàng loạt trong nước hoặc vũ khí tự động mà không có sự kiểm soát thích hợp của con người.
Trong khi đó, chuyên trang The Information ngày 28.4 dẫn một nguồn thạo tin tiết lộ Google đã ký kết thỏa thuận với Lầu Năm Góc để sử dụng các mô hình AI của công ty cho những công việc mật.
