“Trong bối cảnh Cuba đối mặt với những hành động leo thang có chủ đích và ác ý, chúng tôi tái khẳng định sự đoàn kết với Chính phủ và người dân Cuba” – người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova phát biểu trước báo giới ngày 24-4, theo Hãng tin Reuters.
Bà nhấn mạnh: “Chúng tôi bác bỏ hành động tống tiền và đe dọa trong chính sách đối ngoại. Điều này cũng áp dụng đối với sức ép mang tính phô trương và hung hăng mà Washington đang áp đặt lên Havana”.
Thời gian qua căng thẳng leo thang nhanh chóng giữa Mỹ và Cuba, hai quốc gia chỉ cách nhau khoảng 145km qua eo biển Florida.
Hôm 20-4, ông Alejandro Garcia, Phó tổng vụ trưởng phụ trách vấn đề về Mỹ thuộc Bộ Ngoại giao Cuba, xác nhận nước này gần đây đã có cuộc gặp với phái đoàn Mỹ tại thủ đô Havana, trong bối cảnh Cuba đối mặt với chiến dịch gây sức ép từ chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Ông Garcia nhấn mạnh việc chấm dứt lệnh phong tỏa dầu mỏ kéo dài ba tháng của Mỹ đối với Cuba là “ưu tiên hàng đầu” của Chính phủ Cuba trong các cuộc đàm phán. Ông cũng cáo buộc Washington “tống tiền” khi đe dọa áp thuế đối với các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ sang Cuba.
Trong diễn biến liên quan, hôm 23-4, Đại sứ quán Nga tại Cuba đăng lên nền tảng X đoạn video giới thiệu cảnh quay từ trên không về thủ đô Havana của Cuba vào ban đêm, gồm cả đại lộ Malecón, được chiếu sáng rực rỡ.
“Đây là hình ảnh Havana trong đêm 19-4. Lần đầu tiên sau thời gian dài, thành phố được thắp sáng hoàn toàn sau quá trình tinh chế lượng dầu thô của Nga. Số dầu này được tàu chở dầu Anatoly Kolodkin đưa đến” – Đại sứ quán Nga viết.
Hồi cuối tháng 3, Hãng thông tấn Tass dẫn thông tin từ Bộ Giao thông vận tải Nga cho biết tàu Anatoly Kolodkin của Nga chở 100.000 tấn dầu viện trợ nhân đạo (khoảng 730.000 thùng dầu thô Urals) từ cảng Primorsk của Nga đã đến Cuba.
Con tàu cập cảng Matanzas vào ngày 31-3 và hoàn tất việc dỡ hàng vào ngày 4-4. Đó là lần đầu tiên trong khoảng ba tháng một tàu chở dầu cập cảng đảo quốc này. Chính quyền ông Trump nói họ cho phép vận chuyển số dầu này vì “lý do nhân đạo”.
“Nga và Cuba có mối quan hệ lịch sử mật thiết. Chúng tôi luôn đứng về phía Cuba trong cuộc đấu tranh giành độc lập, quyền được sống theo các luật lệ riêng, phát triển theo con đường riêng và bảo vệ lợi ích của mình” – bà Zakharova nói hôm nay.
Bà khẳng định Nga sẽ “tiếp tục cung cấp viện trợ nhân đạo cho Cuba” trong giai đoạn khó khăn hiện nay.
Theo Hãng tin Reuters ngày 2-6, các nhà phân tích của Công ty quản lý tài chính Morningstar (Mỹ) ước tính giá trị của SpaceX ở mức 780 tỉ USD, chưa bằng một nửa so với mục tiêu tập đoàn này nhắm đến trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).
Reuters trước đó đưa tin tập đoàn của ông Elon Musk đang nhắm đến mức định giá 1.750 tỉ USD trong đợt IPO.
Morningstar nhận định triển vọng từ mảng kinh doanh trí tuệ nhân tạo (AI) của SpaceX, bao gồm xAI và mạng xã hội X, khá bấp bênh do sự cạnh tranh từ OpenAI và Anthropic.
Nhà phân tích cổ phiếu Nicolas Owens của Morningstar cho biết: “Chúng tôi không coi Grok (chatbot do xAI phát triển) là một trong những công cụ AI hàng đầu hiện nay”.
Ông Owens cũng cảnh báo rằng mảng AI của SpaceX phụ thuộc vào những công nghệ chưa được kiểm chứng như các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo Trái đất. Đồng thời nói thêm mảng kinh doanh băng thông rộng vệ tinh Starlink cũng phải đối mặt với nhiều rào cản công nghệ, mà phần lớn nằm ngoài tầm kiểm soát của công ty.
“Chúng tôi cho rằng Công ty SpaceX đã được định giá quá cao và các nhà đầu tư sẽ có cơ hội mua cổ phiếu ở mức giá hấp dẫn hơn sau đợt IPO”, ông kết luận.
SpaceX dự kiến bắt đầu hoạt động quảng bá trên đường phố (roadshow) vào ngày 4-6 và niêm yết cổ phiếu trên sàn Nasdaq vào ngày 12-6.
Morningstar cho biết cổ phiếu SpaceX có thể tăng giá trong thời gian ngắn sau khi phát hành, do lượng cổ phiếu lưu hành thấp và sự tham gia bảo lãnh phát hành của nhiều ngân hàng đầu tư lớn.
Các ngân hàng Goldman Sachs, Morgan Stanley và BofA Securities cùng 2 tập đoàn Citigroup và JP Morgan nằm trong số các nhà bảo lãnh phát hành cổ phiếu của SpaceX.
Hồi tháng 1 năm nay, nhà sáng lập SpaceX Elon Musk công bố kế hoạch phóng tổng cộng 1 triệu vệ tinh đóng vai trò là trung tâm dữ liệu vào quỹ đạo trái đất, theo Reuters. Đến đầu tháng 6, Trung Quốc cũng phát tín hiệu cho thấy đang theo đuổi viễn cảnh tương tự.
Những thập niên qua, các vệ tinh đóng vai trò giống camera vô cùng đắt đỏ trên bầu trời. Chúng thu thập những khối lượng hình ảnh và dữ liệu cực lớn để chuyển về trái đất phân tích. Tuy nhiên, khối lượng thông tin mà vệ tinh thu được hơn xa những gì các trung tâm trên trái đất có thể xử lý, chủ yếu là do giới hạn của đường truyền băng thông.
Trong bối cảnh đó, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra hướng tư duy mới. Thay vì vệ tinh chỉ đơn thuần thu thập thông tin như lâu nay, công nghệ điện toán không gian có thể trực tiếp xử lý thông tin trên quỹ đạo, và gửi về mặt đất những thông tin đã được chọn lọc và thích hợp nhất cho từng lĩnh vực cụ thể.
Những người ủng hộ điện toán không gian, trong đó có tỉ phú Elon Musk, cho rằng việc đặt các trung tâm xử lý dữ liệu trên quỹ đạo sẽ mang đến giải pháp hiệu quả nhằm khắc phục một trong những hạn chế lớn nhất của AI trên trái đất, theo Reuters. Đó là nhu cầu vô cùng lớn về diện tích đất đai, điện nước sử dụng trong quá trình vận hành các hệ thống AI.
Thay vào đó, hàng triệu vệ tinh có thể đảm nhận vai trò trên trong lúc xoay quanh trái đất. Mỗi vệ tinh chỉ cần được trang bị các tấm pin mặt trời, hệ thống tản nhiệt riêng và kết nối với nhau bằng công nghệ truyền dữ liệu laser.
Tại Mỹ, sau khi nộp đơn lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) để xin giấy phép phóng 1 triệu vệ tinh hồi đầu năm, tỉ phú Musk vào đầu tháng 6 tiết lộ công ty có kế hoạch phóng các vệ tinh AI được trang bị pin mặt trời cùng bộ phận tản nhiệt cũng như các liên kết quang học tốc độ cao (laser) để truyền dữ liệu, Space.com đưa tin.
SpaceX cũng dự kiến đưa vào vận hành cơ sở sản xuất vệ tinh AI cuối năm sau. Công ty của tỉ phú Musk không phải là tay chơi duy nhất trong lĩnh vực này ở Mỹ. Nhiều doanh nghiệp khác cũng đang theo đuổi ý tưởng xây dựng trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo, trong đó có Google, Blue Origin và Microsoft.
Đến tháng 3 năm nay, Nvidia thông báo có thể sản xuất được các dòng GPU thiết kế riêng cho điện toán không gian, theo thông tin đăng tải trên website chính thức của hãng.
Trong khi đó tại Trung Quốc, nhiều thành phố nước này đang đẩy mạnh việc đầu tư vào điện toán không gian, với việc Bắc Kinh, Thiên Tân và Thành Đô lần lượt thành lập các viện nghiên cứu và trung tâm đổi mới sáng tạo nhằm giành lợi thế chiến lược trong lĩnh vực này. Gần đây nhất, Bắc Kinh hôm 1.6 thiết lập trung tâm đầu tiên về điện toán không gian, Securities Times đưa tin.
Trước đó, công ty hàng không vũ trụ ADAspace (trụ sở Thành Đô) vào tháng 3 đã phối hợp với Bộ Công nghiệp và công nghệ thông tin Trung Quốc ra mắt Prometheus, nền tảng dịch vụ điện toán đám mây không gian. Theo Tân Hoa xã, dự án đặt mục tiêu xây dựng mạng lưới gồm 1.000 vệ tinh và bắt đầu đưa vào sử dụng năm 2030. Đến năm 2035, toàn bộ mạng lưới gồm khoảng 2.800 vệ tinh dự kiến sẽ hoàn thành.
Báo The Straits Times dẫn lời giảng viên Svetla Ben-Itzhak của Đại học Johns Hopkins (Mỹ) nhận định dù triển vọng thương mại của điện toán không gian vẫn chưa rõ ràng, nhưng những tác động chiến lược về an ninh quốc gia của công nghệ này là có thật. Những nước sớm nắm được quyền kiểm soát hạ tầng điện toán không gian sẽ đạt lợi thế lớn hơn về quyền tự chủ cũng như khả năng chi phối các mạng lưới thông tin toàn cầu.
Bộ tư lệnh Tấn công Toàn cầu thuộc không quân Mỹ (AFGSC) cho biết vụ phóng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa Minuteman III không mang đầu đạn diễn ra ở căn cứ không quân Vandenberg tại bang California hôm 20/5, đã được lên kế hoạch từ nhiều năm trước và không phải động thái phản ứng với các sự kiện trên thế giới gần đây.
"Các cuộc thử nghiệm nghiêm ngặt và thực tế này có ý nghĩa nền tảng đối với an ninh quốc gia. Vụ phóng kiểm chứng tình trạng hoạt động và mức độ sẵn sàng của lực lượng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM), xác nhận năng lực thực hiện nhiệm vụ của mọi thành phần trong hệ thống", tướng Stephen Davis, chỉ huy AFGSC, cho biết.
Trung tá Karrie Wray, chỉ huy Phi đoàn Thử nghiệm số 576 không quân Mỹ, thêm rằng cuộc thử nghiệm giúp xác thực thông số về hiệu suất của tên lửa Minuteman III, đảm bảo phương tiện hồi quyển có thể đánh trúng mục tiêu với độ chính xác rất cao.
Các quân nhân đã theo dõi đường bay của tên lửa để đánh giá hệ thống động lực, dẫn đường và hồi quyển trong "điều kiện áp lực vật lý cực độ".
AFGSC công bố ít chi tiết hơn so với các cuộc thử nghiệm trước, không nêu mục tiêu nhắm tới hay quãng đường bay của tên lửa.
Không quân Mỹ thường phóng thử tên lửa Minuteman III khoảng 2-3 lần mỗi năm. "Trong lúc chuyển đổi sang dòng LGM-35A Sentinel, chu kỳ thử nghiệm vận hành liên tục sẽ đảm bảo rằng thành phần mặt đất của bộ ba hạt nhân vẫn an toàn, đáng tin cậy và hiệu quả cho đến khi phiên bản kế nhiệm được triển khai đầy đủ", AFGSC cho hay.
"Bộ ba răn đe" hạt nhân gồm ICBM phóng từ mặt đất, tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm và máy bay mang vũ khí hạt nhân. Duy trì ba trụ cột hạt nhân giúp hạn chế nguy cơ lực lượng chiến lược bị xóa sổ trong đòn phủ đầu, bảo đảm khả năng tấn công trả đũa và năng lực răn đe hạt nhân đáng tin cậy. Hiện có 4 nước sở hữu bộ ba răn đe hạt nhân gồm Nga, Mỹ, Trung Quốc và Ấn Độ.
Tên lửa LGM-30G Minuteman III có tầm bắn 14.000 km, tốc độ tối đa 28.200 km/h, nặng hơn 36 tấn. Tên lửa có ba tầng đẩy sử dụng nhiên liệu rắn, có thể mang theo đầu đạn nhiệt hạch W78 với sức công phá 335-350 kiloton hoặc W87 với sức công phá 300-475 kiloton. Mỗi quả đạn có giá khoảng 7 triệu USD.
Mỹ đang sở hữu khoảng 400 tên lửa Minuteman III được bố trí trong 450 giếng phóng ở bang Wyoming, Montana, Bắc Dakota, Colorado và Nebraska. Các quả đạn đã hơn 50 năm tuổi và chuẩn bị hết niên hạn. Không quân Mỹ thường xuyên phóng thử Minuteman III nhằm đảm bảo tên lửa vẫn hoạt động an toàn và đúng như thiết kế.
Mỹ dự định thay thế toàn bộ tên lửa Minuteman III bằng mẫu LGM-35A Sentinel vào thập niên 2030.
Tuy nhiên, chương trình phát triển tên lửa Sentinel đang đối mặt với nhiều thách thức như chi phí dự kiến bị đội hơn gấp đôi, từ mức 77,7 tỷ USD lên 160 tỷ USD. Không quân Mỹ cũng sẽ phải xây hầm phóng mới cho tên lửa Sentinel thay vì tái sử dụng cơ sở hạ tầng của dòng Minuteman III như kế hoạch ban đầu.
