Gia đình bị buộc đào xe Mercedes chôn theo người chết

"Mẹ đã được giải thoát khỏi những cơn đau, nhưng khi bà mất tôi nhận ra mình thực sự cô độc trên đời", chị My, 37 tuổi, ở Bắc Ninh nói.

Năm 2023, mẹ chị phát hiện ung thư giai đoạn ba trên nền bệnh Parkinson. Chị My nghỉ việc tại Hà Nội, chuyển sang làm tự do để vừa chăm con nhỏ, vừa lo cho mẹ. Thời điểm bà bị bệnh viện trả về, con thứ hai của chị mới ba tháng tuổi. Một mình chị xoay xở với 5 cữ thuốc, bơm cháo qua ống sonde, thay băng và xử lý dịch khối u mỗi ngày.

Chồng đi làm xa đến khuya, họ hàng chỉ hỗ trợ được lúc ngặt nghèo. Mẹ chị không nói được nên mỗi khi cần con gái trợ giúp, bà vỗ tay. "Có những đêm vừa chợp mắt đã bật dậy vì tiếng vỗ tay. Mọi thứ cứ lặp lại đến kiệt sức", chị kể.

Anh Trần Quốc Trung, 26 tuổi, ở Ninh Bình cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Hai năm trước, anh nghỉ việc ở nước ngoài về chăm mẹ đột quỵ nằm liệt giường. Không có anh chị em, Trung vừa làm việc tự do, vừa hỗ trợ bố chăm mẹ. Để duy trì tài chính chi trả viện phí của mẹ, anh làm hai, ba công việc một lúc, mỗi ngày chỉ ngủ 4 tiếng.

"Một bên là mẹ bệnh, một bên là bố đã già yếu. Nhiều lúc tôi muốn trốn đi đâu đó nhưng không thể vì mình là điểm tựa duy nhất", Trung nói.

Theo tiến sĩ tâm lý Nguyễn Thị Minh, Học viện Chính trị Khu vực II, những người con một phải gánh chịu áp lực như Hà My, Quốc Trung không hiếm, tương lai sẽ tăng lên bởi quy mô gia đình Việt Nam có xu hướng ít người hơn.

Theo thống kê của Bộ Y tế, mức sinh toàn quốc đang giảm mạnh, từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống 1,91 vào năm 2024 và tiếp tục xu hướng giảm. Báo cáo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019 cho thấy nhóm hộ gia đình từ 1 đến 3 người chiếm 50% trên cả nước. Đây là sự dịch chuyển cấu trúc xã hội rất lớn khi mô hình gia đình truyền thống (4-5 người trở lên) không còn áp đảo. Điều này đồng nghĩa số gia đình một con, trong đó người con phải gánh toàn bộ trách nhiệm chăm sóc cha mẹ, ngày càng tăng.

GS TS Giang Thanh Long, chuyên gia về dân số, nhận định hệ thống chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào gia đình. Khi quy mô gia đình thu hẹp theo mô hình "1-2-4" (một người con phải lo cho hai bố mẹ và bốn ông bà), gánh nặng sẽ dồn lên vai từng cá nhân. "Khoảng trống giữa nhu cầu chăm sóc và hệ thống hỗ trợ cộng đồng đang ngày càng lớn", ông Long nhấn mạnh.

Nghiên cứu từ Đại học Missouri (Mỹ) trên 1.800 người cũng chỉ ra con một có mức độ căng thẳng cao hơn hẳn khi chăm sóc người thân. Họ thường rơi vào tình trạng "caregiver burnout" (người chăm sóc kiệt sức) nhanh hơn vì không có người cùng chia sẻ những ký ức gia đình hay cùng bàn bạc trước các quyết định sinh tử của cha mẹ.

Tuy vậy, giáo sư Long cho rằng không nên nhìn vấn đề một chiều. Sinh nhiều con không đồng nghĩa cha mẹ sẽ được chăm sóc tốt. Trong những gia đình khó khăn, sự thiếu thốn có thể kéo dài qua nhiều thế hệ. Ngược lại, nếu con một được đầu tư tốt về giáo dục, sức khỏe và tài chính, việc chăm sóc cha mẹ sẽ được thực hiện tốt trong khả năng.

Ở góc nhìn khác, tiến sĩ Nguyễn Thị Minh cho biết rằng con một không chỉ gánh trách nhiệm tài chính, thể chất mà còn gánh toàn bộ kỳ vọng tình cảm. Trong khi những gia đình đông con có thể bù đắp cho nhau (người góp tiền, người góp công sức), con một hoàn toàn không có "hệ thống dự phòng" này.

Một bất lợi nữa là mối gắn kết sâu sắc giữa con một và cha mẹ. Khi cha mẹ yếu, họ không chỉ mất người thân mà còn mất luôn chỗ dựa tinh thần. Đồng thời, họ cũng thiếu người cùng chia sẻ ký ức gia đình, yếu tố giúp giảm cảm giác cô lập trong quá trình chăm sóc.

Trường hợp của Diệu Linh, 40 tuổi, ở Hưng Yên là minh chứng. Năm năm trước, mẹ chị mắc Alzheimer ở tuổi 54, không còn nhận ra người thân. Tài chính không phải vấn đề, nhưng Linh dần đối diện mất mát lớn hơn khi mẹ, chỗ dựa tinh thần quan trọng nhất, không còn như trước. "Tôi mất hai năm để làm quen với cú sốc này", chị nói. Chị đón mẹ về sống cùng để tiện chăm sóc.

Nhưng khi mẹ bệnh, bố chị sống một mình tại Thái Nguyên cũng bắt đầu yếu. Ông từng đi phẫu thuật một mình vì không muốn con gái thêm gánh nặng. "Những lúc đó, tôi thấy mình bất lực vì không thể phân thân để ở bên cả hai", chị Linh nói.

Để giảm bớt áp lực này, các chuyên gia cho rằng cần có sự chuẩn bị từ cả hai phía. Cha mẹ cần xây dựng nền tảng tài chính và sức khỏe độc lập sớm nhất có thể. Với những người con, thay vì tâm lý "tự mình phải làm tất cả", cần chủ động kết nối với các dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp hoặc mạng lưới họ hàng ngay từ khi cha mẹ còn minh mẫn.

Ở tầm vĩ mô, GS. Giang Thanh Long cho rằng Việt Nam cần sớm hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội toàn diện, phát triển các mô hình dưỡng lão cộng đồng và dịch vụ chăm sóc tại nhà chuyên nghiệp để giải phóng sức lao động cho "thế hệ bánh mì kẹp".

Tin Gốc: Vnexpress

Cuối tháng 4, Aliyah, 20 tuổi, quốc tịch Anh, đáp chuyến bay đến Đà Nẵng. Điểm đến đầu tiên của cô là một tiệm bánh mì heo quay nằm trong một con hẻm nhỏ. Cô cho biết chuyến đi Việt Nam bắt nguồn từ những video thực khách vừa ăn vừa nhún nhảy theo giai điệu bài hát Stand by me, được chế lời thành "Stand banh mi" trên TikTok.

"Những ổ bánh mì lớn nhiều lớp nhân với giá khoảng 15.000 đồng đến 30.000 khiến tôi muốn ăn thử", cô nói.

Aliyah cho biết tại Anh phổ biến loại sandwich có nhân đơn giản và vị nhạt. Trong khi đó, bánh mì Việt Nam có vỏ giòn, nhân thịt heo quay giòn bì, đồ chua và nước sốt. "Mỗi ngày bạn trai tôi có thể ăn chục ổ bánh mì, thử các loại nhân khác nhau", cô kể. Video trải nghiệm các loại bánh mì vỉa hè Việt Nam của Aliyah thu hút hàng trăm nghìn lượt xem trên mạng xã hội.

Hơn một tuần nay, bằng cách chơi chữ đồng âm, hàng nghìn tài khoản TikTok quốc tế đã sử dụng ca khúc nổi tiếng "Stand by Me" của nhạc sĩ người Mỹ Ben E. King sửa lời thành "Stand banh mi" để chỉ trải nghiệm đứng ăn bánh mì ở vỉa hè.

Xu hướng này cũng được bàn luận sôi nổi trên nhóm "Vietnamese Banh Mi Appreciation Society" (Cộng đồng yêu bánh mì Việt), với hơn 200.000 thành viên là người nước ngoài. Không chỉ dừng lại ở việc hỏi đáp địa chỉ quán ngon, các thành viên còn thảo luận về các chi tiết như: từ độ đặc ruột của bánh, các loại nhân, sự khác biệt hương vị vùng miền.

Bánh mì Việt Nam liên tục được các chuyên trang ẩm thực như CNN hay TasteAtlas xếp vào nhóm những món đường phố ngon nhất thế giới. Thống kê từ Cục Du lịch Quốc gia cho thấy, 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón 8,8 triệu lượt khách quốc tế, tăng gần 15%, phân khúc khách trẻ (Gen Z và Millennials) chiếm tỷ lệ lớn, thường có xu hướng du lịch dựa trên các gợi ý từ video ngắn (Reels, TikTok).

Kaspars Sveilis, 28 tuổi, người Latvia, dự định ở Việt Nam hai tuần nhưng đã kéo dài kỳ nghỉ lên 4 tháng vì thích ăn bánh mì. Anh thường thuê xe máy len lỏi vào các khu chợ địa phương để tìm mua bánh. Anh cho biết tại quê nhà, món bánh truyền thống Latvian Bacon Buns chỉ có nhân thịt xông khói, khác với sự kết hợp của pate, chả lụa và rau thơm trong bánh mì Việt. "Ngồi ở vỉa hè, cầm ổ bánh vừa ra lò là cách trải nghiệm văn hóa bản địa", Kaspars nói.

Sống tại Đà Nẵng 10 năm, Handy Hans, 36 tuổi, người Anh, duy trì thói quen ăn bánh mì lề đường mỗi ngày. Hans kể mỗi lần về nước thăm gia đình, anh đều tìm mua món này. "Giá mỗi bánh lên tới 12 USD (khoảng 310.000 đồng), được định vị là món ăn phục vụ trong nhà hàng nhưng hương vị không giống ổ bánh vỉa hè", Hans nói. Thời gian ở Việt Nam, anh cho biết bánh mì miền Nam thường có thêm nhân bò kho, xíu mại hay bơ sữa.

Đại diện Hiệp hội Du lịch Hà Nội, ông Nguyễn Tiến Đạt, cho biết những trào lưu mạng xã hội như "Viet Nam is calling", "Viet Nam Hauls" hay "Stand banh mi" đang thúc đẩy du lịch. "Khách quốc tế có xu hướng khám phá văn hóa bản địa từ cảnh quan, ẩm thực đường phố và thời trang", ông Đạt nói.

Theo ông, các xu hướng giúp món ăn lan tỏa nhanh, nhưng để giữ chân khách lâu dài, các hộ kinh doanh nhỏ lẻ cần đảm bảo chất lượng vệ sinh và giữ được bản sắc của từng vùng miền.

GS. TS. Eric Olmedo, Trưởng khoa Quản trị Du lịch và Khách sạn Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP HCM (UEF), cho bánh mì Việt đã thoát ly hoàn toàn khỏi cái bóng của phương Tây. "Người Việt đã thành công trong việc khẳng định chủ quyền đối với món ăn này, biến nó thành một thực thể di sản riêng biệt trên bản đồ thế giới", chuyên gia nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Vợ chồng Jennifer Gross vừa nhận ngôi nhà bốn phòng ngủ tại Phoenix, bang Arizona. Thấy con gái liên tục chuyển chỗ ở để tìm giá thuê rẻ và mất hai tiếng đi làm mỗi ngày, bố cô quyết định hỗ trợ tài chính. "Thu nhập của tôi chỉ có thể mua một chiếc sofa, không mua nổi một ngôi nhà", Jennifer nói.

Với người Mỹ, sở hữu nhà là cột mốc đánh dấu sự độc lập và trưởng thành. Tuy nhiên, người trẻ đang mắc kẹt trong thị trường bất động sản đắt đỏ nhất nhiều thập niên qua, việc mua nhà dần trở thành quyết định của cả gia đình và luôn đi kèm những ràng buộc.

Bố của Jennifer, ông Mark Gross, đặt ra giới hạn mua nhà 700.000 USD với điều kiện con gái phải sống cách ông trong bán kính 3 km. Tháng trước, họ chốt căn nhà 625.000 USD, cách nhà ông 8 phút đạp xe. Khoản thế chấp đứng tên ông Mark, Jennifer trả 2.200 USD mỗi tháng để bù đắp chi phí.

Tại San Jose, bang California, vợ chồng nhà trị liệu tâm lý Leslie Sherman, 33 tuổi, từng xác định thuê nhà cả đời do giá nhà trung bình ở đây là 1,2 triệu USD, cao gấp ba lần mức toàn quốc.

Tháng 2, vợ chồng bà Kathy (mẹ Leslie) và ông Michael Sherman hỗ trợ con gái mua căn chung cư 850.000 USD. Cha mẹ đóng góp 650.000 USD, còn vợ chồng Leslie vay thế chấp 200.000 USD. Bốn người cùng đứng tên trong hợp đồng "sở hữu chung vốn" theo tỷ lệ 75-25. Vợ chồng Leslie chịu trách nhiệm thanh toán thuế, phí bảo trì. Chi phí nâng cấp lớn được chia theo tỷ lệ tương ứng.

Bà Kathy cho biết gia đình coi số tiền này như khoản ứng trước từ tài sản thừa kế. "Cách tốt nhất để tránh mâu thuẫn là lập hợp đồng. Nếu có bất đồng, chúng ta chỉ cần làm theo thỏa thuận", bà nói.

Việc mua nhà bằng tiền của cha mẹ thường đi kèm sự can thiệp vào các quyết định đầu tư. Tại Chicago, cha mẹ Amanda Magallanes hỗ trợ tiền trả trước và đồng đứng tên thế chấp căn hộ. Đổi lại, cha cô giám sát chặt chẽ nhân viên kiểm tra nhà và yêu cầu ghi nhận cả một ổ khóa lỏng vào báo cáo. Nữ tư vấn viên 27 tuổi cho biết sự kỹ tính của cha mẹ mang lại nhiều lợi ích vì họ am hiểu thị trường.

Tại Savannah, bang Georgia, vợ chồng James Torrence, 29 tuổi, định mua nhà cũ. Tuy nhiên, mẹ của James không hài lòng với chất lượng nhà nên tự tìm kiếm các lựa chọn quanh mức 300.000 USD. Bà đóng góp 155.000 USD, giúp vợ chồng con trai mua nhà giá 375.000 USD. "Nếu ai đó đề nghị mua nhà cho bạn, bạn cần tiếp thu ý kiến của họ", James nói.

Bà Stephanie Gossett, quản lý công ty môi giới Howard Hanna tại North Carolina luôn khuyến khích nhân viên lôi kéo cha mẹ khách hàng vào quá trình giao dịch. Bản thân bà cũng vừa mua một căn nhà 430.000 USD cho con gái 20 tuổi tại Wilmington để tạo bước đệm cho con trước khi ra trường. Theo bà, các bậc cha mẹ đang làm thiệt thòi con cái khi đợi đến lúc qua đời mới chuyển giao tài sản.

Người Mỹ từ 55 tuổi trở lên hiện nắm giữ phần lớn của cải quốc gia và sống thọ hơn. Bà Brittany Cook, giám đốc lập kế hoạch tài sản tại công ty quản lý đầu tư AlTi Global, cho biết khách hàng hiện nay có xu hướng tặng tiền mặt hoặc cho vay ngắn hạn ngay từ đầu để con cái tăng lợi thế cạnh tranh khi mua nhà.

Theo Hiệp hội Môi giới Bất động sản Quốc gia Mỹ (NAR), năm 2025 có 22% người mua nhà lần đầu dùng tiền gia đình hỗ trợ, trong khi tỷ lệ dùng tiền thừa kế đạt mức kỷ lục 8%.

Khảo sát của công ty tài chính Northwestern Mutual cũng cho thấy 74% phụ huynh đang lên kế hoạch giúp con mua nhà, thậm chí ưu tiên việc này hơn cả trả học phí đại học. Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại Canada khi tỷ lệ cha mẹ đồng đứng tên mua nhà cùng con cái ở Toronto đã tăng gấp ba lần trong 20 năm qua.

"Việc đầu tư 100.000 USD để làm vốn trả trước cho một bất động sản là bước đi tạo dựng tài sản vượt trội hơn hầu hết các loại bằng cấp", ông Andrew Latham, giám đốc kế hoạch tài chính tại SuperMoney, nhận xét.

Tin Gốc: Vnexpress