Với quy mô hơn 1,3 tỉ USD, Việt Nam đang có thị trường chuỗi cà phê và trà lớn thứ 3 Đông Nam Á. Dù vẫn còn dư địa tăng trưởng nhờ dân số trẻ, nhưng áp lực thị trường và hiệu quả đang khiến các chuỗi phải thay đổi.
Anh Thiên Long (26 tuổi, nhân viên văn phòng) cho hay anh trở thành khách hàng của chuỗi Mixue qua một lần dùng thử. Ngoài mua về thêm cho gia đình, anh Long còn đặt qua các ứng dụng giao hàng vì có kèm nhiều chương trình khuyến mãi, giá khá tốt. “Họ có nhiều điểm bán, dễ tiếp cận. Mình hay đi ngang qua hoặc chỉ cần gõ tên lên các ứng dụng là thấy có cửa hàng gần ngay”, anh Long chia sẻ.
Mixue đến Việt Nam năm 2018 và tạo nên một cơn sốt với các loại đồ uống giá bình dân, khi giá dao động chỉ từ 25.000 – 30.000 đồng. Với chiến lược nhượng quyền, Mixue trong năm 2023 đạt 1.000 cửa hàng tại Việt Nam. Tuy nhiên, trong báo cáo thường niên vừa công bố, Mixue Group cho biết họ đã đóng hơn 400 cửa hàng thuộc thương hiệu đồ uống Mixue, chủ yếu tại Indonesia và Việt Nam, nhằm tối ưu hóa hoạt động.
Theo các quan sát, giai đoạn 2021 – 2023 là thời điểm các chuỗi đồ uống phát triển ồ ạt tại Việt Nam. Ngoài Mixue, thông tin từ Vietdata cho thấy chuỗi trà sữa Toco Toco trong năm 2023 cũng ghi nhận có gần 500 cửa hàng, Ding Tea có 200 cửa hàng, cùng sự hiện diện nổi bật của một số thương hiệu khác như Bobapop, The Alley…
Tuy nhiên xu hướng các chuỗi phải thu hẹp bớt mạng lưới, đóng điểm bán đang ngày càng rõ hơn từ đầu năm đến nay. Đáng chú ý việc thu hẹp của các chuỗi trà sữa diễn ra trong bối cảnh các “ông lớn” như Phúc Long, Katinat, Highlands hay Starbucks tiếp tục cuộc đua mở rộng.
Nghiên cứu của Công ty nghiên cứu thị trường Momentum Works chỉ ra các chuỗi trà và cà phê trên khắp Đông Nam Á cũng đang có giải pháp “công nghiệp hóa” vận hành, kết hợp công nghệ, nhằm tăng năng suất và tối ưu mô hình kinh tế tại mỗi cửa hàng.
Tại Việt Nam, các chuỗi đồ uống lớn từ khoảng 100 cửa hàng trở lên như Highlands Coffee, Starbucks, Phúc Long… đều có quy trình để khách hàng tự phục vụ, tự đến quầy lấy đồ uống. Như chuỗi trà sữa Chagee hiện đã sử dụng cốc gắn mã QR để xác định chính xác công thức đồ uống, cho phép máy móc tự động chiết xuất và pha trộn nguyên liệu chỉ trong vài giây, không cần sự tham gia quá nhiều của nhân viên pha chế như mô hình truyền thống.
Trong tiêu chí “nhanh, tiện, tiết kiệm”, các mô hình đồ uống, trà sữa giá rẻ từ 7.000 đồng cũng tạo được hiệu ứng mạnh. Các thương hiệu như Trà sữa Viên Viên, Hồng trà Tam Hảo mọc lên nhanh tại các địa điểm như ở các điểm giao đông dân cư, trường học… với hình thức đơn giản, tinh gọn khoảng một ki ốt nhỏ, chủ yếu bán mang đi.
“Dù không phải là lựa chọn thích nhất, nhưng vì mua về nhanh, giá thành rẻ và các điểm bán dễ tiếp cận, nên mình cũng hay chọn các điểm bán trà sữa này để mua mang đi”, Trung Kiên (26 tuổi, ngụ phường Tân Bình) chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Mạnh Tuấn – nhà sáng lập Trà sữa Viên Viên, trà sữa phân khúc tiết kiệm như trên không phải chiến lược “đốt tiền” để kéo khách, nhưng là mô hình kinh doanh tập trung vào việc tối ưu hóa vận hành và kiểm soát chi phí. Mô hình take-away theo đó cho phép cắt giảm nhân sự tối đa và tập trung, trải nghiệm khẩu vị của khách hàng.
Nhận định với Tuổi Trẻ, ông Phạm Anh Tuấn, Giám đốc quốc gia của Insight Asia, cho hay thị trường chuỗi đồ uống tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn “tái cân bằng”, sau nhiều năm mở rộng ồ ạt, đặc biệt trong giai đoạn 2021 – 2023. Với việc các chuỗi cạnh tranh nhau mở mới liên tục, khiến mật độ cửa hàng tại các đô thị lớn trở nên dày đặc, dẫn đến cả tình trạng “các cửa hàng cùng thương hiệu cạnh tranh lẫn nhau”, khiến doanh thu trung bình giảm. “Đây là dấu hiệu của sự bão hòa cục bộ”, ông Tuấn phân tích.
Việc đóng bớt các điểm bán một phần phản ánh khó khăn của thị trường, nhưng cũng là chiến lược chủ động của các thương hiệu. Đó là loại bỏ điểm bán kém hiệu quả, tập trung vào vị trí đắc địa, nâng cấp mô hình cửa hàng để tăng trải nghiệm.
Theo Đài CNBC, trước khi ngừng hoạt động, Spirit Airlines (Mỹ) đã hủy các chuyến quốc tế từ ngày 1-5 để tránh việc hành khách, phi hành đoàn và máy bay bị mắc kẹt ở nước ngoài.
Hãng cho biết đã vận chuyển hơn 50.000 hành khách trong ngày cuối cùng hoạt động.
Rạng sáng 2-5, trang web và ứng dụng của Spirit hiển thị thông báo: "Gửi tới hành khách: mọi chuyến bay đã bị hủy và dịch vụ chăm sóc khách hàng không còn hoạt động".
Tại nhà ga Marine Air của sân bay LaGuardia ở New York, nơi từng là căn cứ hoạt động của hãng, không khí gần như im lặng vào trưa 2-5.
Các màn hình tại khu vực quầy làm thủ tục hiển thị dòng thông báo: "Chúng tôi rất tiếc phải thông báo Spirit Airlines đã ngừng hoạt động toàn cầu".
Tối 1-5 tại trụ sở Spirit ở Dania Beach, Florida, ban lãnh đạo hãng theo dõi những chuyến bay cuối cùng hạ cánh.
Theo ghi âm đăng trên LiveATC.net, một nhân viên của American Airlines đã gửi lời nhắn tới một chuyến bay Spirit: "Chúc tất cả may mắn".
Trong chuyến bay cuối cùng mang số hiệu NK1833 từ thành phố Detroit (bang Michigan) đến sân bay quốc tế Dallas Fort Worth (bang Texas), phi công Spirit đã hỏi kiểm soát không lưu liệu còn chuyến Spirit nào khác sau họ không.
"Tôi không thấy chuyến nào nữa. Có thể các anh là chuyến cuối cùng", kiểm soát viên đáp lại.
Ông Wes Egan, nhân viên điều phối bay của Spirit với khoảng 23 năm làm việc, cho biết ông đã nhắn cho một phi công qua hệ thống liên lạc buồng lái ngay trước thời điểm hãng dừng hoạt động:
"Chúng ta sẽ ngừng bay lúc 3h sáng 2-5 theo giờ miền Đông nước Mỹ. Thượng lộ bình an, bạn tôi".
Ông Jon Jackson, cơ trưởng của Spirit, dự kiến thực hiện chuyến bay nghỉ hưu vào ngày 2-5 nhưng hãng đã đóng cửa trước đó.
Ông Jon phải đi chuyến bay của Hãng Southwest Airlines để trở về thành phố Baltimore (bang Maryland) từ thành phố Fort Lauderdale (bang Florida).
Theo bài đăng trên Facebook của con trai ông Jon là Chris Jackson - một phi công của Southwest Airlines - nhân viên Southwest đã tổ chức nghi thức phun vòi rồng chào đón chuyến bay khi hạ cánh.
Spirit cho biết khoảng 17.000 lao động trực tiếp và gián tiếp mất việc sau khi hãng sụp đổ.
Chủ tịch Hiệp hội phi công Hàng không quốc tế Jason Ambrosi nhận định tác động của quyết định này sẽ đè lên các phi công, tiếp viên, thợ máy, nhân viên điều phối và gia đình của họ.
Trong khi đó, bà Sara Nelson - Chủ tịch quốc tế của nghiệp đoàn tiếp viên hàng không đã gửi thư tới Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy và quyền Bộ trưởng Lao động Keith Sonderling, đề nghị hỗ trợ đảm bảo quyền lợi cho khoảng 5.000 tiếp viên của Spirit.
Spirit từng có lãi trong thập niên 2010 và mở rộng nhanh chóng nhờ mô hình vé giá rẻ.
Tuy nhiên hãng lần cuối có lợi nhuận là năm 2019.
Hãng phải đối mặt với cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ lớn như Delta Air Lines, United Airlines và American Airlines.
Ngoài ra Spirit còn chịu áp lực từ các gói vé giá rẻ của đối thủ, chi phí tăng cao, thương vụ sáp nhập bất thành với JetBlue, cùng lỗi động cơ khiến nhiều máy bay phải nằm đất.
Đài CNBC cho biết giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh do chiến sự Iran là thách thức mới nhất mà Spirit không thể vượt qua.
Tháng 8 năm ngoái, Spirit nộp đơn xin bảo hộ phá sản lần thứ hai trong chưa đầy một năm.
Đài CNBC dẫn nhận xét của các nhà phân tích cho rằng hãng chưa cắt giảm chi phí đủ mạnh cũng như né tránh những quyết định khó khăn trong lần tái cấu trúc đầu tiên năm 2024.
Các chủ nợ của Spirit đã bác đề xuất cứu trợ vào phút chót từ chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Gói cứu trợ có thể bao gồm tới 500 triệu USD để duy trì hoạt động của hãng.
Theo một nguồn tin am hiểu sự việc, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick đã gọi cho CEO Spirit Airlines Dave Davis để thông báo rằng không có thỏa thuận nào được thông qua và khoảng cách giữa chính phủ cùng các chủ nợ vẫn quá lớn.
Hãng phân tích hàng không Cirium (nước Anh) cho biết rằng Spirit chỉ chiếm khoảng 4% thị phần hàng không Mỹ nhưng có ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội và trong nhận thức của người dân Mỹ.
Ông Henry Harteveldt - nhà sáng lập Công ty nghiên cứu Atmosphere và cựu lãnh đạo ngành hàng không - nhận xét Spirit là "người tiên phong thực sự" của mô hình hàng không giá rẻ, nhưng cũng là hãng bay có dịch vụ tối giản để giữ giá vé rẻ và những bê bối liên quan trải nghiệm khách hàng.
Từ ngày 1-7-2026, các cơ sở kinh doanh như quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, quán bar, karaoke, trung tâm thương mại... khi mở nhạc (phát bản ghi âm, ghi hình) phục vụ khách hàng đều phải trả tiền bản quyền âm nhạc theo quy định pháp luật.
Trao đổi với phóng viên báo Tuổi Trẻ anh Trần Thế Hiển - chủ một quán cà phê trên đường Phan Văn Trị (phường Gò Vấp, TP.HCM) - cho biết hiện vẫn duy trì việc mở nhạc thông qua nền tảng YouTube như nhiều cơ sở kinh doanh nhỏ khác. Trước nay, anh chưa thực sự tìm hiểu sâu về các quy định liên quan đến bản quyền âm nhạc.
Khi tiếp cận thông tin về cách tính phí bản quyền dựa trên công thức tích hợp giữa mức lương cơ sở và hệ số điều chỉnh theo diện tích kinh doanh, anh Hiển không khỏi bất ngờ.
Với quy mô mặt bằng lên tới khoảng 1.000m² của quán, anh tính toán chi phí bản quyền âm nhạc mỗi năm có thể dao động ở mức gần 50 triệu đồng, tạo nên một áp lực tài chính không nhỏ.
"Trong bối cảnh ngành F&B vẫn chịu sức ép chi phí nguyên liệu, mặt bằng và sức mua của người tiêu dùng chưa phục hồi hoàn toàn, việc gánh thêm một khoản chi cố định mỗi năm khiến chúng tôi khó cân đối dòng tiền.
Nếu mức phí áp dụng đồng loạt theo diện tích sàn, đây sẽ là gánh nặng lớn cho các mô hình không gian rộng nhưng hiệu quả khai thác doanh thu thực tế chưa tương xứng", anh Hiển băn khoăn.
Một điểm nghẽn khác khiến nhiều chủ kinh doanh chưa đồng thuận là tiêu chí tính phí dựa vào tổng diện tích sàn.
Các chủ quán lập luận rằng không phải toàn bộ diện tích cơ sở đều phục vụ cho trải nghiệm nghe nhạc của khách hàng. Nhiều khu vực mang tính bổ trợ như kho chứa hàng, phòng kỹ thuật hay nhà vệ sinh hoàn toàn không liên quan đến việc khai thác giá trị âm nhạc nhưng vẫn bị gộp chung vào quy mô tính phí.
Theo ghi nhận thực tế, điều làm các doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể lúng túng nhất lúc này là sự thiếu hụt các dòng thông tin hướng dẫn cụ thể từ các cơ quan chức năng.
Anh Hiển cho biết bản thân chưa từng nhận được thông báo hay hướng dẫn nào về quy trình thực hiện, đơn vị có thẩm quyền thu phí, phạm vi áp dụng, hoặc cách thức phân biệt giữa việc dùng tài khoản cá nhân với phát nhạc thương mại.
Biên lợi nhuận ngành F&B hiện tại phụ thuộc mạnh vào yếu tố mùa vụ. Trong tình huống chi phí vận hành bị đẩy lên, anh buộc phải cân nhắc giảm tần suất mở nhạc hoặc chuyển sang dùng các nguồn nội dung thay thế tự do.
Tương tự, một chủ quán cà phê trên đường Lâm Văn Bền (phường Tân Hưng, TP.HCM) chia sẻ mọi thứ đối với họ hiện vẫn còn "rất mơ hồ". Quán chủ yếu mở nhạc nền nhẹ nhàng để tạo không gian thư giãn cho khách, chưa từng có đơn vị nào đến hướng dẫn việc sử dụng nhạc trong môi trường kinh doanh phải xin phép ra sao.
"Khi nghe thông tin chi phí tính theo diện tích và gắn với mức lương cơ sở, chúng tôi lo ngại hơn là chuẩn bị. Điều khiến tôi băn khoăn không chỉ là số tiền phải đóng mà quan trọng là đóng cho ai, phạm vi nào được tính và nếu mình đã trả tiền thuê bao định kỳ cho các nền tảng trực tuyến thì có được xem là hợp lệ hay chưa", vị này bày tỏ.
Trong khi đó, ông Nguyễn Phúc Hưng - Phó Giám đốc vận hành của chuỗi cửa hàng bánh Bread Talks - cho biết hệ thống đã ký hợp đồng và sử dụng dịch vụ bản quyền thông qua một đối tác hợp pháp. Thế nhưng thời gian qua, doanh nghiệp vẫn thường xuyên nhận được email, công văn, thậm chí là thông báo có nội dung phản ánh hoặc yêu cầu làm rõ về việc sử dụng âm nhạc chưa được cấp phép.
“Đội ngũ chúng tôi rất băn khoăn về cơ chế phối hợp và chia sẻ thông tin giữa các đơn vị quản lý, khai thác bản quyền vẫn chưa thực sự đồng bộ. Đồng thời, việc này cũng gây mất thời gian cho doanh nghiệp trong việc giải trình, dù doanh nghiệp đã thực hiện đúng nghĩa vụ của mình”, ông Hưng nói.
Nhiều hộ kinh doanh nhỏ mong muốn cơ quan quản lý xây dựng cơ chế thực thi bản quyền dễ tiếp cận, thiết kế các gói phí linh hoạt theo tháng, năm với danh mục tác phẩm minh bạch, kèm lộ trình triển khai rõ ràng để doanh nghiệp có thời gian thích ứng.
Công ty TNHH MTV Quản lý nợ và Khai thác tài sản Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín (SACOMBANK SBA) vừa thông báo kế hoạch thu giữ một nhóm quyền tài sản có liên quan đến khoản vay của Công ty cổ phần Hàng không Tre Việt (Bamboo Airways).
Theo thông báo, Sacombank SBA đã yêu cầu Bamboo Airways và bên bảo đảm tự nguyện bàn giao tài sản bảo đảm cùng hồ sơ pháp lý để xử lý nợ trước ngày 9/6. Tuy nhiên, các bên không thực hiện theo yêu cầu.
Trên cơ sở đó, Sacombank SBA đã ban hành quyết định thu giữ tài sản bảo đảm theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng và Nghị định 304/2025 của Chính phủ về điều kiện thu giữ tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu.
Tài sản bảo đảm bị thu giữ là quyền tài sản phát sinh từ Hợp đồng mua bán công trình xây dựng hình thành trong tương lai số 01/2017/HĐMB/PST-SSI, được ký ngày 22/12/2017 giữa Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Bất động sản Dấu Ấn Sài Gòn và Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng Phú Sơn Thuận.
Sacombank SBA cho biết sẽ tiến hành thu giữ tài sản trong thời gian từ ngày 10/7 đến ngày 10/8 tại nơi có tài sản bảo đảm. Ngân hàng yêu cầu bên bảo đảm hoặc người đang quản lý tài sản phối hợp bàn giao tài sản trong vòng 15 ngày kể từ khi nhận được thông báo. Đồng thời, các bên phải chủ động di dời toàn bộ tài sản không thuộc phạm vi tài sản bảo đảm trước thời điểm thu giữ.
Nếu bên bảo đảm hoặc người đang giữ tài sản không tự di chuyển tài sản hoặc có hành vi chống đối, cản trở việc thu giữ, đơn vị sẽ đề nghị chính quyền địa phương và lực lượng công an hỗ trợ bảo đảm an ninh, trật tự trong quá trình thực hiện. Mọi chi phí phát sinh liên quan đến việc di chuyển, lưu giữ tài sản sẽ do bên bảo đảm hoặc người đang giữ tài sản chịu trách nhiệm thanh toán.
Đầu tháng 4, Phòng xử lý nợ - Khối quản trị rủi ro của Sacombank cũng thông báo thu giữ tài sản bảo đảm khoản nợ xấu của Bamboo Airways. Tài sản gồm quyền sử dụng đất hơn 86.300m2 thuộc Khu phức hợp Đăk Đoa, xã Tân Bình, huyện Đăk Đoa, tỉnh Gia Lai (nay là xã Đăk Đoa, tỉnh Gia Lai). Chủ sở hữu của bất động sản này là Tập đoàn FLC.
Danh sách công khai của cơ quan thuế Thanh Hóa mới đây cho thấy Công ty TNHH FLC Samson Golf & Resort - công ty con do FLC sở hữu 100% - đang nợ hơn 34 tỷ đồng tiền thuế. Danh sách nợ thuế tại Thanh Hóa có 166 cái tên, với tổng số nợ 471 tỷ đồng.
Một ngân hàng khác là MSB cũng đã thông báo thu giữ hàng loạt tài sản đảm bảo liên quan đến Bamboo Airways để xử lý nợ. Danh mục bao gồm hơn 200 bất động sản tại Gia Lai và nhiều tài sản khác tại Thanh Hóa đứng tên Tập đoàn FLC, cho thấy áp lực tài chính không nhỏ trong hệ sinh thái này.
