Với quy mô hơn 1,3 tỉ USD, Việt Nam đang có thị trường chuỗi cà phê và trà lớn thứ 3 Đông Nam Á. Dù vẫn còn dư địa tăng trưởng nhờ dân số trẻ, nhưng áp lực thị trường và hiệu quả đang khiến các chuỗi phải thay đổi.
Anh Thiên Long (26 tuổi, nhân viên văn phòng) cho hay anh trở thành khách hàng của chuỗi Mixue qua một lần dùng thử. Ngoài mua về thêm cho gia đình, anh Long còn đặt qua các ứng dụng giao hàng vì có kèm nhiều chương trình khuyến mãi, giá khá tốt. “Họ có nhiều điểm bán, dễ tiếp cận. Mình hay đi ngang qua hoặc chỉ cần gõ tên lên các ứng dụng là thấy có cửa hàng gần ngay”, anh Long chia sẻ.
Mixue đến Việt Nam năm 2018 và tạo nên một cơn sốt với các loại đồ uống giá bình dân, khi giá dao động chỉ từ 25.000 – 30.000 đồng. Với chiến lược nhượng quyền, Mixue trong năm 2023 đạt 1.000 cửa hàng tại Việt Nam. Tuy nhiên, trong báo cáo thường niên vừa công bố, Mixue Group cho biết họ đã đóng hơn 400 cửa hàng thuộc thương hiệu đồ uống Mixue, chủ yếu tại Indonesia và Việt Nam, nhằm tối ưu hóa hoạt động.
Theo các quan sát, giai đoạn 2021 – 2023 là thời điểm các chuỗi đồ uống phát triển ồ ạt tại Việt Nam. Ngoài Mixue, thông tin từ Vietdata cho thấy chuỗi trà sữa Toco Toco trong năm 2023 cũng ghi nhận có gần 500 cửa hàng, Ding Tea có 200 cửa hàng, cùng sự hiện diện nổi bật của một số thương hiệu khác như Bobapop, The Alley…
Tuy nhiên xu hướng các chuỗi phải thu hẹp bớt mạng lưới, đóng điểm bán đang ngày càng rõ hơn từ đầu năm đến nay. Đáng chú ý việc thu hẹp của các chuỗi trà sữa diễn ra trong bối cảnh các “ông lớn” như Phúc Long, Katinat, Highlands hay Starbucks tiếp tục cuộc đua mở rộng.
Nghiên cứu của Công ty nghiên cứu thị trường Momentum Works chỉ ra các chuỗi trà và cà phê trên khắp Đông Nam Á cũng đang có giải pháp “công nghiệp hóa” vận hành, kết hợp công nghệ, nhằm tăng năng suất và tối ưu mô hình kinh tế tại mỗi cửa hàng.
Tại Việt Nam, các chuỗi đồ uống lớn từ khoảng 100 cửa hàng trở lên như Highlands Coffee, Starbucks, Phúc Long… đều có quy trình để khách hàng tự phục vụ, tự đến quầy lấy đồ uống. Như chuỗi trà sữa Chagee hiện đã sử dụng cốc gắn mã QR để xác định chính xác công thức đồ uống, cho phép máy móc tự động chiết xuất và pha trộn nguyên liệu chỉ trong vài giây, không cần sự tham gia quá nhiều của nhân viên pha chế như mô hình truyền thống.
Trong tiêu chí “nhanh, tiện, tiết kiệm”, các mô hình đồ uống, trà sữa giá rẻ từ 7.000 đồng cũng tạo được hiệu ứng mạnh. Các thương hiệu như Trà sữa Viên Viên, Hồng trà Tam Hảo mọc lên nhanh tại các địa điểm như ở các điểm giao đông dân cư, trường học… với hình thức đơn giản, tinh gọn khoảng một ki ốt nhỏ, chủ yếu bán mang đi.
“Dù không phải là lựa chọn thích nhất, nhưng vì mua về nhanh, giá thành rẻ và các điểm bán dễ tiếp cận, nên mình cũng hay chọn các điểm bán trà sữa này để mua mang đi”, Trung Kiên (26 tuổi, ngụ phường Tân Bình) chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Mạnh Tuấn – nhà sáng lập Trà sữa Viên Viên, trà sữa phân khúc tiết kiệm như trên không phải chiến lược “đốt tiền” để kéo khách, nhưng là mô hình kinh doanh tập trung vào việc tối ưu hóa vận hành và kiểm soát chi phí. Mô hình take-away theo đó cho phép cắt giảm nhân sự tối đa và tập trung, trải nghiệm khẩu vị của khách hàng.
Nhận định với Tuổi Trẻ, ông Phạm Anh Tuấn, Giám đốc quốc gia của Insight Asia, cho hay thị trường chuỗi đồ uống tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn “tái cân bằng”, sau nhiều năm mở rộng ồ ạt, đặc biệt trong giai đoạn 2021 – 2023. Với việc các chuỗi cạnh tranh nhau mở mới liên tục, khiến mật độ cửa hàng tại các đô thị lớn trở nên dày đặc, dẫn đến cả tình trạng “các cửa hàng cùng thương hiệu cạnh tranh lẫn nhau”, khiến doanh thu trung bình giảm. “Đây là dấu hiệu của sự bão hòa cục bộ”, ông Tuấn phân tích.
Việc đóng bớt các điểm bán một phần phản ánh khó khăn của thị trường, nhưng cũng là chiến lược chủ động của các thương hiệu. Đó là loại bỏ điểm bán kém hiệu quả, tập trung vào vị trí đắc địa, nâng cấp mô hình cửa hàng để tăng trải nghiệm.
Tôi đầu tư chứng khoán cũng được vài năm nhưng bản thân tự nhận thấy một "tật" rất lớn, đó chính là hay chốt lời "hụt". Ví dụ trường hợp gần nhất là với cổ phiếu NVL. Tôi mua từ hồi 10.000 đồng, đến cuối tháng 4, NVL lên hơn 20.000 đồng, tính bán nhưng sợ nó tăng tiếp, sau này sẽ tiếc, nên giữ lại và chờ đợi thêm. Kết quả là mã này giảm về 16.000 đồng mấy ngày gần đây, tôi mới vội vàng bán ra, hụt mất 40 triệu tiền lãi.
Có cách nào để tôi hạn chế việc này không?
Chuyên gia tư vấn:
Đây là tâm lý rất phổ biến của nhiều nhà đầu tư, đặc biệt trong những giai đoạn thị trường chứng khoán biến động mạnh hoặc cổ phiếu tăng nóng. Tôi sẽ chia sẻ một số góc nhìn chung về tâm lý học hành vi của con người và cách giảm áp lực trong đầu tư để bạn có thể hiểu rõ hơn.
Trước hết, trong behavioral finance (tài chính hành vi) có một khái niệm gọi là "hiệu ứng mỏ neo" (anchoring heuristic). Hiểu đơn giản, não bộ thường bám vào một mức giá nào đó rồi xem đó là mốc chuẩn để đưa ra quyết định.
Trong trường hợp của bạn, có thể tồn tại cùng lúc hai "mỏ neo" tâm lý. Mỏ neo đầu tiên là giá mua 10.000 đồng. Vì mua ở vùng giá thấp nên khi cổ phiếu điều chỉnh từ 20.000 về 16.000 đồng, nhà đầu tư vẫn có xu hướng nghĩ rằng "mình còn lời nhiều", từ đó trì hoãn quyết định bán ra.
Tuy nhiên, mỏ neo mạnh hơn lại là vùng giá hơn 20.000 đồng mà NVL từng đạt được. Từ thời điểm cổ phiếu lên mức này, não bộ bắt đầu mặc định đây mới là "giá trị hợp lý" của khoản đầu tư. Vì vậy, khi cổ phiếu giảm dần, cảm giác không còn là "vẫn đang có lãi", mà chuyển thành "mình đang mất đi khoản lợi nhuận từng có". Đây là lý do nhiều nhà đầu tư cảm thấy rất tiếc nuối dù thực tế vẫn đang sinh lời khá lớn so với giá vốn ban đầu.
Ngoài hiệu ứng mỏ neo, yếu tố FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) cũng ảnh hưởng lớn. Khi cổ phiếu tăng mạnh, nhà đầu tư thường lo rằng nếu bán quá sớm, cổ phiếu có thể tiếp tục tăng và mình sẽ "bỏ lỡ" phần lợi nhuận phía sau. Điều này khiến nhiều người không bán trong lúc hưng phấn, nhưng lại bán khi cảm xúc bắt đầu áp lực và khó chịu hơn. Nói cách khác, quyết định bán lúc đó không còn hoàn toàn dựa trên chiến lược đầu tư, mà là để giải tỏa áp lực tâm lý.
Một điều quan trọng là ngay cả các chuyên gia đầu tư hay quỹ chuyên nghiệp cũng không thể liên tục dự đoán chính xác "đỉnh" và "đáy" của thị trường. Việc mua chưa đúng "đáy" hoặc bán chưa đúng "đỉnh" thực tế là điều rất bình thường trong đầu tư. Vì vậy, thay vì cố tìm "điểm bán hoàn hảo", nhà đầu tư nên tập trung vào việc xây dựng một hệ thống đầu tư phù hợp với khẩu vị rủi ro và mục tiêu tài chính của mình.
Để hạn chế cảm giác tiếc nuối hoặc bị cảm xúc chi phối quá mạnh, nhà đầu tư có thể chia nhỏ các lần chốt lời thay vì bán toàn bộ trong một lần; xác định trước nguyên tắc bán khi mua cổ phiếu; hạn chế lấy mức giá cao từng đạt được làm cơ sở cho quyết định hiện tại. Bên cạnh đó, bạn có thể tự đặt câu hỏi: Nếu hôm nay chưa sở hữu cổ phiếu này, bản thân có còn muốn mua ở vùng giá hiện tại hay không?
Cuối cùng, nhà đầu tư cũng nên lưu ý rằng thị trường chứng khoán luôn vận động theo chu kỳ kinh tế. Ở các giai đoạn thanh khoản dồi dào và tâm lý hưng phấn, nhiều cổ phiếu có thể tăng rất mạnh trong thời gian ngắn. Ngược lại, khi nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm lại hoặc dòng tiền suy yếu, áp lực điều chỉnh thường xuất hiện.
Do đó, thay vì chỉ tập trung vào biến động giá của một mã cổ phiếu riêng lẻ, nhà đầu tư nên quan sát thêm xu hướng lãi suất, tăng trưởng kinh tế, dòng tiền trên thị trường và vị trí hiện tại của chu kỳ kinh tế.
Một số người lựa chọn đầu tư dài hạn hơn thông qua hình thức tích sản cổ phiếu, quỹ mở cổ phiếu hoặc quỹ ETF để giảm áp lực phải liên tục "mua đúng đáy - bán đúng đỉnh" nhưng vẫn đảm bảo lợi nhuận tốt về dài hạn. Khi nhìn theo chu kỳ dài hạn và đa dạng hóa danh mục, tâm lý đầu tư thường ổn định hơn và ít bị cảm xúc ngắn hạn chi phối quá mạnh.
Trên thị trường chứng khoán, điều khó nhất thường không phải tìm được cổ phiếu tăng giá, mà là giữ được sự tỉnh táo khi cảm xúc bắt đầu bị kéo theo biến động lợi nhuận.
Một số phường tại Hà Nội tiếp tục công bố danh sách các cơ sở bị xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực an toàn thực phẩm. Đáng chú ý, trong số các cơ sở bị xử phạt có các thương hiệu đồ uống, quán ăn nổi tiếng.
Cụ thể, UBND phường Nghĩa Đô công bố danh sách các cơ sở bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm tính đến ngày 15/4.
Trong đó, chi nhánh Hà Nội - Công ty cổ phần Phê la - đơn vị vận hành cửa hàng Phê La trên phố Trần Quốc Hoàn bị xử phạt 8 triệu đồng do "sử dụng nhân viên chế biến thức ăn không đeo khẩu trang, không sử dụng găng tay khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm chín, thức ăn ngay".
Quán mì cay Bosan trên phố Tô Hiệu cũng bị phạt 8 triệu đồng và cửa hàng bún bò Huế Ngự Uyển trên đường Nguyễn Khánh Toàn bị phạt 4 triệu đồng vì "sử dụng người trực tiếp chế biến thức ăn không đội mũ, không đeo khẩu trang khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm chín, thức ăn ngay".
Ngoài ra 8 cơ sở khác bị xử phạt 2-32,5 triệu đồng với nhiều lỗi vi phạm như: Không có đủ dụng cụ chế biến, bảo quản riêng cho thực phẩm tươi sống và thực phẩm đã qua chế biến; không bảo đảm ngăn ngừa nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và chín trong khu vực bếp ăn.
Một số cơ sở còn vi phạm quy định về đăng ký hộ kinh doanh, kinh doanh dịch vụ ăn uống không có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
Trước đó, UBND phường Kim Liên cũng đã xử phạt nhiều cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm, trong đó có nhà hàng Dookki, Golden Gate và một số hàng quán trên địa bàn.
Cụ thể, nhà hàng Dookki tại một trung tâm thương mại thuộc địa điểm kinh doanh số 3 của Công ty TNHH Tập đoàn Vina C&D bị phạt 8 triệu đồng do hệ thống cống rãnh thoát nước tại khu vực bếp và cửa hàng bị ứ đọng, không được che đậy.
Tương tự, Công ty cổ phần dịch vụ Sen Hồng (chi nhánh căng tin Bệnh viện Bạch Mai) cũng bị xử phạt 8 triệu đồng vì không bố trí đầy đủ dụng cụ thu gom và chứa rác thải đảm bảo vệ sinh.
Công ty cổ phần Tập đoàn Golden Gate - Chi nhánh miền Bắc (căng tin Tô Hoa, nhà A11, Bệnh viện Bạch Mai) cũng bị xử phạt với cùng mức tiền do tình trạng hệ thống thoát nước không đảm bảo.
Hay hồi đầu năm, UBND phường Láng đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống trà sữa La Boong. Địa điểm kinh doanh vi phạm tại P101 B1 TT Nam Thành Công. Cơ sở này bị phạt vì không có dụng cụ chứa đựng rác thải đảm bảo vệ sinh, mức phạt 4 triệu đồng.
UBND phường Láng cũng ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống Phở Hào tại địa chỉ 102 C10, tập thể Nguyên Hồng.
Theo quyết định, cơ sở này vi phạm quy định về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm khi cống thoát nước thải khu vực nhà bếp bị ứ đọng, không được che kín, tiềm ẩn nguy cơ mất vệ sinh và ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Với hành vi vi phạm nêu trên, Phở Hào bị xử phạt hành chính số tiền 4 triệu đồng theo quy định hiện hành...
Ngày 7/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm và làm việc tại thành phố Mumbai (bang Maharashtra). Ngay sau khi xuống sân bay, ông đã đến thăm Sàn giao dịch Chứng khoán Quốc gia Ấn Độ, theo TTXVN.
Theo ông Srinivas Injeti, Chủ tịch Sàn giao dịch Chứng khoán Quốc gia Ấn Độ, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lựa chọn nước này, đặc biệt là Mumbai - trung tâm tài chính của họ - để gặp gỡ cộng đồng tài chính, phản ánh tầm quan trọng ngày càng tăng trong quan hệ hợp tác Việt Nam - Ấn Độ.
Ông khẳng định Sàn giao dịch Chứng khoán Quốc gia Ấn Độ sẵn sàng hỗ trợ quá trình phát triển thị trường vốn của Việt Nam, đồng thời chào đón doanh nghiệp Việt Nam tìm kiếm cơ hội huy động vốn tại Ấn Độ.
Ông Srinivas Injeti tin tưởng doanh nghiệp Việt Nam sẽ nhận được sự quan tâm mạnh mẽ từ các nhà đầu tư Ấn Độ. Theo ông, Việt Nam và Ấn Độ đều là những nền kinh tế tăng trưởng nhanh, có dân số trẻ, định hướng hội nhập và được thúc đẩy bởi sản xuất, công nghệ. Hai nước cũng đều đặt thị trường vốn ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển.
Lãnh đạo sàn giao dịch cho biết kim ngạch thương mại song phương của Việt Nam - Ấn Độ đã vượt 16 tỷ USD và tiếp tục tăng trưởng ổn định. Tuy nhiên, giai đoạn hợp tác tiếp theo không chỉ dựa vào thương mại mà còn được thúc đẩy bởi dòng vốn đầu tư và kết nối thị trường tài chính.
Theo ông Srinivas Injeti, Sàn giao dịch Chứng khoán Quốc gia Ấn Độ hiện là sàn giao dịch phái sinh lớn nhất thế giới tính theo khối lượng, với tổng vốn hóa khoảng 5.000 tỷ USD và hơn 130 triệu nhà đầu tư.
Năm 2026 cũng đánh dấu 10 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Ấn Độ. Chủ tịch sàn giao dịch Chứng khoán Quốc gia Ấn Độ kỳ vọng chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ trở thành dấu mốc thúc đẩy quan hệ hai nước, hướng tới hợp tác thực chất về thị trường, vốn và doanh nghiệp.
Nhân dịp này, Chủ tịch Sàn giao dịch Chứng khoán Quốc gia Ấn Độ Srinivas Injeti đã mời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thực hiện nghi thức rung chuông khai mạc sàn giao dịch, đồng thời tham quan Phòng điều hành giao dịch quốc gia, Trung tâm công nghệ và Phòng an ninh mạng của sàn.
