Ngay từ buổi đầu của loài người, khảo cổ học đã cho thấy dấu vết của lòng biết ơn. Những ngôi mộ cổ xưa với đồ tùy táng cho thấy con người đã tưởng nhớ và tri ân người đã khuất.
Những đền thờ cổ đại của các nền văn minh Ai Cập, Hy Lạp và Maya đều được dựng lên để tỏ lòng biết ơn thần linh và tổ tiên.
Ở nhiều quốc gia, tượng đài và lễ tưởng niệm được dựng lên để tri ân những người đã hy sinh vì cộng đồng.
Có thể nói, văn minh nhân loại là một hình thức lớn của lòng biết ơn đối với quá khứ. Trong truyền thống Việt Nam, lòng biết ơn được coi là nền tảng của đạo làm người.
Từ thuở nhỏ, trẻ em đã được dạy “uống nước nhớ nguồn”. Một câu ngắn gọn nhưng chứa đựng cả một triết lý đạo đức. Hay “ăn quả nhớ kẻ trồng cây”. Những câu tục ngữ ấy không chỉ là lời khuyên đạo đức mà là một hệ giá trị văn hóa.
Trong đời sống, lòng biết ơn được thể hiện qua nhiều phong tục như thờ cúng tổ tiên, giỗ chạp, lễ tết, tưởng niệm anh hùng dân tộc. Từ những ngôi đình làng đến các đền thờ như Đền Hùng, truyền thống ấy nhắc nhở rằng mỗi người đều là kết quả của một dòng chảy lịch sử.
Trong gia đình, cha mẹ dạy con cái phải kính trên nhường dưới nhớ, công sinh thành, biết ơn thầy cô. Đó là những bài học đầu tiên của đạo làm người.
Có thể nhìn lòng biết ơn theo 3 tầng – từ gần với bản năng đến chiều sâu tinh thần với độ “sâu nặng ” tăng dần. Biết ơn sinh học – nền tảng của sự sống. Đó là sự gắn bó tự nhiên với người nuôi dưỡng: cha mẹ, người chăm sóc, môi trường nuôi sống (đất, nước, thiên nhiên). Ở tầng này, biết ơn gần với bản năng đáp lại, tạo ra tình thân, sự trung thành, cảm giác an toàn.
Biết ơn vật chất – tầng của trao nhận hữu hình. Đó là biết ơn những gì ta được cho, được giúp như tiền bạc, cơ hội, điều kiện sống, sự hỗ trợ cụ thể trong lúc khó khăn. Tầng này dễ nhận thấy, nhưng cũng dễ phai nhạt nếu chỉ dừng ở “trả ơn – đền ơn”.
Tâng sâu nhất chính là biết ơn tinh thần. Đây là biết ơn những gì định hình con người mình: sự giáo dục, khai mở trí tuệ; sự dẫn dắt, truyền cảm hứng; truyền thống, giá trị văn hóa.
Trong văn hóa Á Đông, điều này kết tinh trong đạo “Quân – Sư – Phụ”: ơn sinh thành (Phụ), ơn dẫn dắt trí tuệ (Sư), ơn định hướng lý tưởng (Quân). Tầng này sâu nhất vì không chỉ nuôi ta sống, mà giúp ta “trở thành”, không chỉ cho ta cái có mà cho ta cách để tạo ra giá trị. Nó có sự ảnh hưởng lâu dài, xuyên suốt cả cuộc đời và thế hệ sau.
Một người có thể quên một món quà, nhưng khó quên một người đã thay đổi cách mình nhìn thế giới. Đôi khi, một lời dạy, một sự khai sáng, một niềm tin được trao còn lớn hơn mọi hỗ trợ vật chất.
Biết ơn tạo ra khiêm nhường mở cửa cho mọi đức tính. Từ biết ơn dẫn đến nhân ái, bao dung, dũng cảm và sự hy sinh.
Tuy nhiên, khi xã hội phát triển nhanh, biết ơn sinh học dễ bị lãng quên (xa gia đình, thiên nhiên). Biết ơn vật chất dễ bị “bình thường hóa” (mọi thứ sẵn có). Tinh thần tri ân đôi khi bị thay thế bằng tâm lý đòi hỏi. Nhiều người quen với việc nhận mà ít khi nghĩ đến việc cảm ơn.
Có nhiều nguyên nhân sâu xa. Ngày nay, con người được khuyến khích khẳng định cái tôi. Điều đó có mặt tích cực, nhưng nếu đi quá xa sẽ khiến người ta quên rằng mình trưởng thành nhờ người khác.
Nhịp sống nhanh cũng khiến con người ít có thời gian suy ngẫm. Khi mọi thứ trôi qua quá nhanh, người ta dễ quên những ân nghĩa.
Chúng ta đang sống trong một xã hội tiêu dùng, nhiều giá trị được đo bằng lợi ích và vật chất. Khi mọi thứ đều có thể mua bán, lòng biết ơn dễ bị xem nhẹ.
Bên cạnh đó, công nghệ và mạng xã hội đôi khi khuyến khích sự phán xét, so sánh và chỉ trích hơn là sự trân trọng.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), câu chuyện về lòng biết ơn càng trở nên quan trọng. AI có thể giúp con người làm việc nhanh hơn, học nhanh hơn, thậm chí sáng tạo nhanh hơn. AI hiện nay không có “cảm nhận được nhận”, không có ký ức sống như con người, không có cảm xúc thật. Nên AI chỉ có thể mô phỏng, chưa thể trải nghiệm.
AI có thể học cách nói lời cảm ơn đúng lúc, ghi nhận công lao người khác, phản hồi một cách trân trọng. Đây là văn hóa giao tiếp số. AI trong tương lai có thể phản hồi tốt hơn với giao tiếp lịch sự. Các mô hình có thể nhận diện giọng điệu, nhận diện ý định giao tiếp. Nếu người dùng lịch sự, hợp tác, tôn trọng AI có thể phản hồi thân thiện hơn, hỗ trợ sâu hơn.
Nếu chúng ta quen ra lệnh cho mọi thứ xung quanh, rất có thể một ngày nào đó ta cũng sẽ nói chuyện với nhau bằng giọng điệu ấy. Nhưng nếu ta vẫn giữ những từ giản dị như “xin giúp”, “làm ơn”, “cảm ơn”, thì dù thế giới có đầy những cỗ máy thông minh, ngôn ngữ của con người vẫn còn hơi ấm của sự tử tế.
Có lẽ trong tương lai, khi người ta nói về văn minh của kỷ nguyên AI, không bắt đầu từ những phòng thí nghiệm lớn mà bắt đầu từ một điều rất nhỏ – một câu hỏi được viết ra với sự tôn trọng và một lời cảm ơn ở cuối câu.
Một xã hội đôi khi không được giữ vững chỉ bằng luật pháp hay sức mạnh. Nó được giữ vững bởi vô số sợi dây vô hình của niềm tin giữa con người. Và mỗi lời cảm ơn chân thành giống như một nút thắt nhỏ buộc những sợi dây ấy lại với nhau.
Có thể chúng ta không thay đổi được cả thế giới trong một ngày, nhưng chúng ta có thể làm cho thế giới quanh mình tốt đẹp hơn một chút, bắt đầu từ những điều giản dị nhất. Một nụ cười, một cái gật đầu và một lời cảm ơn.
Và có lẽ, giữa một thế giới đang thay đổi nhanh chóng bởi công nghệ và AI, điều quan trọng nhất để giữ cho con người vẫn là con người chính bởi điều rất giản dị ấy: biết nói lời cảm ơn đối với cuộc đời.
Chiều 6-5, tại TP.HCM, Sở Công Thương TP.HCM tổ chức họp triển khai mô hình suất ăn "Tick xanh trách nhiệm" tại các trường học trên địa bàn. Đây được xem là bước mở rộng tiếp theo của chương trình kiểm soát chất lượng hàng hóa đã được triển khai từ đầu năm 2024.
Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, cho biết chương trình "Tick xanh trách nhiệm" thời gian qua đã góp phần thiết lập những chuẩn mực mới về trách nhiệm của các bên trong chuỗi cung ứng.
Theo ông, khi đưa vào môi trường trường học, yêu cầu kiểm soát thực phẩm càng trở nên cấp thiết hơn. Mục tiêu sẽ hướng đến xây dựng mô hình chuẩn có thể nhân rộng, trong đó việc xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi là yếu tố then chốt.
Làm rõ hơn mô hình, ông Nguyễn Minh Hùng, Phó phòng Quản lý thương mại (Sở Công Thương TP.HCM), cho biết bếp ăn "Tick xanh trách nhiệm" là bếp ăn tuân thủ đầy đủ các quy định về an toàn thực phẩm và thực hành nghiêm ngặt trong toàn bộ quy trình chế biến.
Theo ông Hùng, toàn bộ quá trình từ nhập nguyên liệu, sơ chế đến thành phẩm được yêu cầu minh bạch theo thời gian thực. Nhờ đó, các yếu tố đầu vào - đầu ra được kiểm soát chặt chẽ, hạn chế sai lệch về định lượng.
Không chỉ cơ quan quản lý, vai trò của nhà trường cũng được mở rộng. Theo đề xuất, nhà trường sẽ tham gia trực tiếp vào quá trình giám sát thông qua camera, dữ liệu nhập hàng và hệ thống phần mềm quản lý. Nhờ đó, có thể nắm rõ nguồn gốc nguyên liệu, quy trình chế biến và sản lượng đầu ra thay vì chỉ dựa vào hồ sơ giấy tờ.
Theo kế hoạch, mô hình sẽ được thí điểm trong tháng 5 với sự tham gia đầy đủ của các bên trong chuỗi cung ứng. Sau giai đoạn vận hành thử, chương trình dự kiến mở rộng, hướng đến khoảng 100 trường học tham gia trước tháng 9.
Từ góc độ chuyên gia, ông Đào Hà Trung, Chủ tịch Hiệp hội Công nghệ cao TP.HCM, lưu ý các sự cố ngộ độc thực phẩm không đơn thuần là những con số thống kê mà còn liên quan trực tiếp đến sức khỏe, thậm chí tính mạng của người sử dụng, đặc biệt là trẻ em.
Theo ông, nhiều nghiên cứu cho thấy tác nhân gây ngộ độc thường xuất phát từ các nhóm vi khuẩn như Salmonella, E.coli, Botulinum… Những tác nhân này có thể xuất hiện ở nhiều khâu trong chuỗi cung ứng, nhất là với các sản phẩm từ thịt và thực phẩm chế biến.
Để nâng cao hiệu quả kiểm soát, ông Trung đề xuất 5 nhóm giải pháp cốt lõi gồm kiểm soát chất lượng đầu vào, giám sát quá trình chế biến, kiểm soát điều kiện bảo quản, minh bạch dữ liệu toàn chuỗi và thiết lập cơ chế thu hồi sản phẩm khi có sự cố.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trần Lê Nguyên Khang, Phó ban quản lý hệ thống bán lẻ SATRA, đề xuất cần thiết lập các quy định mang tính bắt buộc đối với đơn vị chế biến, cung cấp thực phẩm cho trường học.
Theo ông, không thể chỉ dừng ở "tinh thần trách nhiệm" mà cần được cụ thể hóa thành các tiêu chí có tính ràng buộc, buộc tất cả các bên trong chuỗi cung ứng phải tuân thủ.
Thực tế cho thấy một số đơn vị dù có đầy đủ hồ sơ, chứng nhận ban đầu, song trong quá trình vận hành vẫn có thể phát sinh tình trạng "lách" quy định, nhập nguyên liệu ngoài để giảm chi phí. Do đó, cần tăng cường kiểm tra định kỳ và đột xuất, đặc biệt ở khâu nhập nguyên liệu, nhằm phát hiện sớm vi phạm.
Đại diện doanh nghiệp cũng cho rằng cần kết hợp giữa "khuyến khích" và "xử lý vi phạm". Theo đó, các đơn vị thực hiện tốt cần được tôn vinh, khen thưởng, trong khi những trường hợp vi phạm cần bị công khai, đưa vào danh sách cảnh báo và cập nhật thường xuyên, đồng thời mở cơ chế để khắc phục và xem xét gỡ bỏ nếu không tái phạm.
Theo số liệu từ Sở GD-ĐT TP.HCM, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 sẽ diễn ra vào ngày 1-2.6 có 151.254 học sinh đăng ký dự thi. Căn cứ từ số liệu này, Sở GD-ĐT đã tổ chức 242 điểm thi lớp 10 trong đó có 16 điểm thi chuyên, tiếng Anh tích hợp.
Danh sách cụ thể các điểm thi lớp 10 tại 3 khu vực như sau:
Thí sinh dự kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 sẽ dự thi 3 môn gồm: Toán, ngữ văn (thời gian làm bài 120 phút/môn), ngoại ngữ (90 phút) nếu dự thi lớp 10 thường và bài thi môn chuyên hoặc tích hợp nếu dự thi vào lớp 10 chuyên hoặc tích hợp.
Ngày 22.10.2025, Sở GD-ĐT TP.HCM công bố cấu trúc đề thi tuyển sinh lớp 10, yêu cầu đánh giá và bảng năng lực, cấp độ tư duy đề thi lớp 10 năm học 2026 - 2027 của các môn ngữ văn, toán và tiếng Anh đến tất cả các trường THCS để chuẩn bị cho học sinh lớp 9 tham gia kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm 2026.
Với kỳ thi lớp 10 đầu tiên sau sáp nhập, ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, lưu ý các cơ sở giáo dục thuộc khu vực 1 (TP.HCM cũ) tiếp tục thực hiện nghiêm túc công tác tuyển sinh lớp 10. Còn các cơ sở giáo dục thuộc khu vực 2 (Bình Dương cũ) và khu vực 3 (tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ) cần lưu ý kỳ tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 – 2027 có một số thay đổi so với quy định trước đây. Vì vậy cần tổ chức sinh hoạt, phổ biến đầy đủ các hướng dẫn của sở đến toàn thể giáo viên, nhằm tư vấn chính xác cho học sinh THCS. Tuyệt đối không trả lời theo nhận định cá nhân, tránh gây hoang mang, lo lắng trong phụ huynh và học sinh.
Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM nhấn mạnh, các trường THPT có trách nhiệm cập nhật đầy đủ, chính xác thông tin của đơn vị lên hệ thống tuyển sinh lớp 10 của TP tại địa chỉ ts10.hcm.edu.vn, đảm bảo phụ huynh và học sinh có thể tra cứu thông tin đầy đủ trong suốt giai đoạn đăng ký tuyển sinh. Đặc biệt lưu ý, chỉ tiếp nhận học sinh có tên trong danh sách trên hệ thống ts10.hcm.edu.vn do Sở GD-ĐT quản lý, tuyệt đối không tiếp nhận học sinh ngoài danh sách dưới bất kỳ hình thức nào.
Chiều 16.7, trao đổi với phóng viên Báo Thanh Niên, thạc sĩ Phạm Thái sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và truyền thông Trường ĐH Công thương TP.HCM, cho biết từ hệ thống xét tuyển của Bộ GD-ĐT, trường có gần 83.000 thí sinh đăng ký xét tuyển năm nay.
So với năm ngoái, số thí sinh đăng ký xét tuyển vào trường giảm hơn 10.000 em. Nói về sự sụt giảm này, thạc sĩ Sơn cho rằng một phần nguyên nhân đến từ quy định nguồn xét tuyển khi yêu cầu thí sinh cần đạt tối thiểu 15 điểm 3 môn theo tổ hợp xét tuyển từ kỳ thi tốt nghiệp THPT mới đủ điều kiện xét tuyển ĐH.
Hiện nay, các trường chưa nhìn thấy dữ liệu tổng số nguyện vọng xét tuyển vào trường mình. Tuy nhiên, thạc sĩ Sơn cũng dự đoán tổng nguyện vọng xét tuyển vào trường năm nay có thể sẽ giảm do quy định giới hạn số lượng nguyện vọng đăng ký – năm nay mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng trong khi năm ngoái không giới hạn số lượng.
Vể dự báo điểm chuẩn xét kết quả thi tốt nghiệp THPT năm nay của trường, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và truyền thông Trường ĐH Công thương TP.HCM, cho rằng sẽ tương tự như năm 2025. Trong đó, nhóm ngành kỹ thuật (như công nghệ kỹ thuật cơ khí, công nghệ kỹ thuật điện - điện tử, công nghệ kỹ thuật điều khiển và tự động hóa) có thể dao động từ 19-22 điểm.
Với nhóm ngành công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu và an toàn thông tin, điểm chuẩn được dự báo ở mức 22-24,5 điểm, tiếp tục thuộc nhóm ngành có sức cạnh tranh cao.
Các ngành thuộc khối kinh tế (như marketing, logistics và quản lý chuỗi cung ứng, thương mại điện tử, kinh doanh quốc tế, quản trị kinh doanh) được dự báo dao động từ 22-24,5 điểm. Trong khi đó, nhóm ngành luật và luật kinh tế có thể đạt 22,5 đến 23,5 điểm.
Các ngành ngôn ngữ Anh, ngôn ngữ Trung Quốc cũng được dự báo nằm trong khoảng 23,5-24 điểm nhờ nhu cầu nhân lực và sức hút ổn định trong nhiều năm gần đây. Riêng nhóm ngành du lịch, quản trị khách sạn và quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành được dự báo từ 22-23 điểm, phản ánh xu hướng phục hồi mạnh của lĩnh vực dịch vụ và du lịch.
Cũng theo thạc sĩ Sơn, dự kiến điểm chuẩn xét học bạ THPT các ngành logistics và quản lý chuỗi cung ứng, marketing, luật kinh tế… sẽ từ mức 26,5-27,5; ngôn ngữ Anh, ngôn ngữ Trung Quốc ở tầm 27; công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo sẽ khoảng 25,5 điểm. Phương thức đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM, điểm chuẩn các ngành kỹ thuật và công nghệ ở mức dưới 750; nhóm kinh tế, du lịch, ngôn ngữ có thể trong khoảng 700-800 điểm…
Năm 2025, điểm chuẩn Trường ĐH Công thương TP.HCM theo phương thức thi tốt nghiệp THPT dao động từ 17-24,5 điểm. Trong đó, các ngành thuộc khối kinh tế – thương mại trên 23 điểm, riêng ngành logistics và quản lý chuỗi cung ứng có mức điểm cao nhất với mức điểm 24,5 điểm. Các ngành du lịch, luật và công nghệ thông tin có mức điểm chuẩn trên 23. Các ngành kỹ thuật công nghệ điểm dao động từ 18,5-23 điểm. Điểm chuẩn phương thức xét học bạ THPT (lớp 10, lớp 11 và lớp 12) từ 20,33-26,5 điểm; phương thức xét điểm thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM từ 607-800 điểm; phương thức xét điểm thi đánh giá năng lực chuyên biệt Trường ĐH Sư phạm TP.HCM từ 20,25-26,25 điểm.
