Đây được xem là diễn đàn để nhận diện thực trạng, đồng thời đề xuất giải pháp tăng cường liên kết sản xuất, tiêu thụ lúa gạo, hướng đến nâng cao giá trị hạt gạo và xây dựng thương hiệu cho Cà Mau cũng như khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Phát biểu khai mạc, ông Lê Văn Sử – Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau – cho biết Cà Mau có nhiều tiềm năng phát triển ngư, nông, lâm nghiệp. Diện tích lúa toàn tỉnh hơn 185.000ha, trong đó khoảng 50% là mô hình lúa – tôm, sản lượng đạt khoảng 1,8 triệu tấn mỗi năm.
Tuy nhiên tỉ lệ liên kết sản xuất và tiêu thụ còn thấp, mới đạt khoảng 16,7% sản lượng. Tình trạng phá vỡ hợp đồng vẫn xảy ra, mối liên kết giữa các bên còn lỏng lẻo, thiếu ràng buộc pháp lý. Hạ tầng, logistics và cơ giới hóa chưa đồng bộ cũng là rào cản lớn.
Việc triển khai các mô hình lúa chất lượng cao, lúa an toàn, lúa hữu cơ và đặc biệt là mô hình lúa giảm phát thải bước đầu mang lại hiệu quả. Dù vậy quy mô còn hạn chế. Tỉnh đăng ký thực hiện 54.680ha lúa giảm phát thải đến năm 2030 nhưng hiện mới triển khai khoảng 1.380ha, liên kết tiêu thụ trong các mô hình này vẫn chưa ổn định.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến đề xuất cần hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ liên kết theo chuỗi giá trị; nâng cao năng lực quản trị hợp tác xã; thu hút doanh nghiệp đầu tư vùng nguyên liệu; đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số; phát triển các mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh.
Tiến sĩ Trần Minh Hải – Phó hiệu trưởng Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn – nhìn nhận nông nghiệp Việt Nam nhiều năm qua vẫn đối mặt nghịch lý “được mùa, rớt giá”, chi phí đầu vào tăng cao, rủi ro thiên tai, dịch bệnh. Trong khi đó, nông dân dư thừa sản phẩm nhưng doanh nghiệp lại thiếu nguyên liệu đạt chuẩn.
Theo ông Hải, nguyên nhân nằm ở sản xuất còn manh mún, thiếu liên kết và chưa gắn với tín hiệu thị trường. Do đó phát triển chuỗi giá trị với sự tham gia của nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp là hướng đi tất yếu để giải bài toán bền vững.
Ở góc độ doanh nghiệp, cha đẻ thương hiệu gạo ST25 Hồ Quang Cua nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đăng ký và bảo hộ thương hiệu. Theo ông, đây không chỉ là thủ tục hành chính mà là “lá chắn pháp lý” để bảo vệ sản phẩm, nhất là trong bối cảnh hội nhập.
Ông cảnh báo nếu không đăng ký bảo hộ tại thị trường xuất khẩu, doanh nghiệp có thể mất quyền sử dụng chính thương hiệu của mình ở nước ngoài, điều từng xảy ra với nhiều nông sản Việt Nam.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, liên kết sản xuất và tiêu thụ giúp giảm phụ thuộc thương lái, cắt giảm khâu trung gian, tăng lợi nhuận cho các bên và giúp người tiêu dùng tiếp cận sản phẩm an toàn, rõ nguồn gốc với giá hợp lý.
Hiện đã có nhiều doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị, cung cấp giống, kỹ thuật và hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên số doanh nghiệp đầu tư sâu còn ít. Tình trạng phá vỡ hợp đồng khi giá thị trường biến động vẫn phổ biến.
Một khó khăn khác là hạ tầng phục vụ sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp chưa đồng bộ. Nhiều công trình thủy lợi, giao thông nội đồng xuống cấp, ảnh hưởng đến việc chủ động nước, cơ giới hóa và vận chuyển nông sản.
Để khắc phục, ngành nông nghiệp tỉnh đề xuất khuyến khích doanh nghiệp liên kết với hợp tác xã trên cơ sở cùng có lợi; thúc đẩy tín dụng theo chuỗi giá trị; nhân rộng các mô hình hiệu quả.
Phát biểu bế mạc, ông Lê Văn Sử – Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau – cho biết hoạt động liên kết thời gian qua đã có chuyển biến tích cực, diện tích liên kết mở rộng, số doanh nghiệp và hợp tác xã tham gia tăng, góp phần nâng giá trị sản xuất và ổn định đầu ra.
Thời gian tới, Cà Mau xác định phát triển ngành lúa gạo theo hướng bền vững, chất lượng cao, phát thải thấp, thích ứng biến đổi khí hậu. Trong đó tập trung phát triển mô hình sinh thái như tôm – lúa, ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung có truy xuất nguồn gốc.
Tỉnh cũng xác định đẩy mạnh liên kết “4 nhà”, trong đó hợp tác xã là cầu nối tổ chức sản xuất, doanh nghiệp dẫn dắt thị trường, nông dân là chủ thể sản xuất.
Tại hội thảo, các doanh nghiệp và hợp tác xã đã ký kết nhiều biên bản ghi nhớ hợp đồng bao tiêu và liên kết sản xuất, mở ra kỳ vọng cải thiện chuỗi giá trị ngành lúa gạo trong thời gian tới.
Theo khảo sát của Đại học Michigan, tháng 4, chỉ số tâm lý người tiêu dùng Mỹ ở mức 49,8 điểm. Mức này cao hơn dự báo của các chuyên gia do Reuters thăm dò (48 điểm), nhưng vẫn là ngưỡng thấp nhất từ trước đến nay.
Tháng trước, chỉ số này ở mức 53,3. Sang tháng 4, sự sụt giảm tâm lý diễn ra ở mọi nhóm người tiêu dùng, bất kể quan điểm chính trị, mức thu nhập và cả nhóm đầu tư chứng khoán.
Bà Joanne Hsu, Giám đốc khảo sát của Đại học Michigan, nhận định xung đột Trung Đông tác động đến người tiêu dùng Mỹ chủ yếu thông qua cú sốc giá xăng và có thể lan sang các mặt hàng khác.
"Các diễn biến quân sự và ngoại giao chưa giải quyết được hạn chế về nguồn cung, cũng như áp lực giá năng lượng, nên khó có thể cải thiện niềm tin", bà nói.
Theo dữ liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), trong tháng 4, mỗi gallon xăng bán lẻ tại Mỹ trung bình trên 4 USD, dầu diesel hơn 5 USD.
Các chuyên gia dự báo hộ gia đình thu nhập thấp sẽ cắt giảm chi tiêu. "Tác động từ giá xăng đến mức tăng thu nhập khả dụng thực tế sẽ làm chậm tăng trưởng tiêu dùng", Grace Zwemmer, nhà kinh tế tại Oxford Economics, nhận định.
Xung đột Trung Đông khiến eo biển Hormuz - nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu, LNG toàn cầu - bị gián đoạn. Dù không phụ thuộc vào nguồn cung này, nhưng Mỹ vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề do giá dầu tăng vọt, có thời điểm sát 120 USD một thùng, lạm phát chi phí năng lượng và giá hàng hóa tăng.
Bà Heather Long, kinh tế trưởng tại Navy Federal Credit Union, cảnh báo thách thức sẽ lớn hơn khi chi phí vận chuyển tăng cao được chuyển sang người mua cuối. "Tâm lý thị trường không cải thiện cho đến khi eo biển Hormuz được mở cửa và xung đột chấm dứt", bà nói.
Lạm phát kỳ vọng của người tiêu dùng trong năm tới đã tăng lên 4,7%, từ mức 3,8% hồi tháng 3. Con số này cũng vượt mức ghi nhận vào 2024 và cao hơn nhiều so với ngưỡng 2,3%-3% trong hai năm trước đại dịch Covid-19.
Ngày 15/5, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025. Chỉ số này được thực hiện định kỳ từ năm 2005, là một trong những chỉ báo đánh giá khả năng xây dựng môi trường kinh doanh, thu hút đầu tư của chính quyền các địa phương. Đây là năm đầu tiên họ công bố chỉ số này sau khi sáp nhập 34 tỉnh, thành.
Năm nay, thay vì đo lường môi trường kinh doanh các tỉnh, VCCI chuyển sang đánh giá hệ sinh thái phát triển tư nhân, bởi "điều hành phải tạo ra hiệu quả, tạo ra lực lượng doanh nghiệp tư nhân mạnh". Cơ quan này cũng chuyển từ công bố bảng xếp hạng cụ thể sang các nhóm chất lượng điều hành.
Theo đó, không tỉnh, thành nào đạt chất lượng điều hành rất tốt, với điểm số PCI trên 70,8 điểm. Nhóm đạt xếp hạng tốt (67,28-70,8 điểm) gồm Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh. TP HCM thuộc nhóm khá, cùng 12 địa phương gồm Huế, Hưng Yên, Thái Nguyên, Khánh Hòa, Lạng Sơn...
VCCI không công bố chi tiết nhóm trung bình (gồm 10 tỉnh, thành), tương đối thấp (5 tỉnh, thành) và thấp (1). Đối chiếu tổng điểm thành phần, Hà Nội đạt 57,49 điểm, thuộc nhóm tương đối thấp.
Hà Nội có 6 trên 9 chỉ số thành phần thấp hơn trung vị cả nước, gồm gia nhập thị trường, tính minh bạch, chi phí không chính thức, cạnh tranh bình đẳng, thiết chế pháp lý và chính quyền kiến tạo. TP HCM có 3 chỉ số thấp hơn trung vị, gồm chi phí không chính thức, thiết chế pháp lý và chính quyền kiến tạo.
Theo VCCI, chỉ số chính quyền kiến tạo và cạnh tranh bình đẳng ghi nhận sự phân hóa mạnh giữa các địa phương. Tức là, một số địa phương đã có bước tiến mạnh trong việc tạo sân chơi bình đẳng và duy trì chính quyền chủ động, trong khi nhiều nơi khác còn cách xa chuẩn thực hành tốt.
Trong nhóm điều hành tốt, Bắc Ninh dẫn đầu các chỉ số chính quyền kiến tạo - phản ánh tính linh hoạt, sáng tạo, hiệu quả tháo gỡ khó khăn cho khu vực tư nhân, và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính. Tức là, thành phố không chỉ nằm ở tốc độ xử lý thủ tục, mà còn ở khả năng phản ứng chính sách và tạo độ tin cậy thể chế cho doanh nghiệp.
Cũng trong nhóm này, Đà Nẵng đứng đầu về gia nhập thị trường. Quảng Ninh tiếp tục duy trì vị trí cao với chỉ số cạnh tranh bình đẳng và chính quyền kiến tạo. Hải Phòng có chất lượng điều hành đồng đều, với 7 trên 9 chỉ số thành phần nằm trong top 10 địa phương cao nhất.
Kết quả PCI 2025 được đưa ra dựa trên khảo sát từ 3.500 doanh nghiệp tư nhân trong nước, gần 590 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và hơn 1.000 hộ kinh doanh tại 34 tỉnh, thành.
PGS. TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, cho biết cải cách thể chế đã đi đúng hướng, nhưng khoảng cách giữa thiết kế chính sách ở Trung ương và năng lực thực thi tại cơ sở vẫn còn rất lớn. "Để đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, chúng ta phải chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy đồng hành, từ giảm gánh nặng thủ tục sang kiến tạo năng lực cạnh tranh", ông Hùng nói.
Năm nay, VCCI lần đầu tiên công bố Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI), đo lường sự phát triển của khu vực tư nhân và năng lực đổi mới sáng tạo. Ngược với kết quả PCI, TP HCM và Hà Nội nằm trong top đầu chỉ số BPI. Trong đó, TP HCM dẫn đầu với 5,67 điểm, Hà Nội theo sau với 5,41 điểm.
Chia sẻ bên lề sự kiện, ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI, cho rằng năng lực đổi mới sáng tạo, tăng cường chất lượng quản trị của khu vực kinh tế tư nhân tại Hà Nội, TP HCM đang nằm trong top đầu cả nước. Ông cho rằng hai thành phố không nên chỉ là điểm đến cho các tập đoàn hàng đầu thế giới, mà còn cần tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Theo VCCI, phân tích tương quan cho thấy chất lượng điều hành (PCI) năm 2022 có tác động tới hiệu quả kinh tế tư nhân năm 2025, xác nhận tác động độ trễ chính sách khoảng 3 năm. Đây là cơ sở quan trọng để kiên định với lộ trình cải cách dài hạn thay vì kỳ vọng kết quả tức thời.
Trong phiên giao dịch ngày 12/5 (giờ Mỹ), giá vàng giao ngay giảm mạnh xuống chỉ còn 4.680 USD/ounce. Trước đó, kim loại quý từng vọt lên 4.771 USD/ounce nhưng nhanh chóng đảo chiều và rơi trở lại vùng dưới 4.720 USD/ounce. Hợp đồng vàng tương lai giao tháng 6 tại Mỹ cũng giảm xuống quanh mốc 4.700 USD/ounce.
Đà giảm của vàng diễn ra trong bối cảnh đồng USD mạnh lên và thị trường kỳ vọng vào khả năng hạ nhiệt căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là triển vọng đạt được thỏa thuận giữa Mỹ và Iran.
Tuy nhiên, mới đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết tiến trình ngừng bắn với Iran vẫn rất mong manh, sau khi Iran bác bỏ đề xuất chấm dứt xung đột từ phía Washington và tiếp tục giữ nguyên các yêu cầu mà ông Trump cho là “vô lý”, theo Reuters.
Bên cạnh đó, giới đầu tư cũng đang dõi theo chuyến thăm Trung Quốc kéo dài 2 ngày của Tổng thống Donald Trump trong tuần này. Tại Bắc Kinh, ông Trump dự kiến sẽ hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về hàng loạt vấn đề quan trọng, bao gồm cả tình hình Trung Đông.
Ông Ilya Spivak, Giám đốc chiến lược vĩ mô toàn cầu tại Tastylive, nhận định thị trường hiện đang chờ dữ liệu CPI của Mỹ được công bố trong ngày để tìm thêm tín hiệu về hướng đi chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
“Chúng ta đang chứng kiến nhiều ngân hàng trung ương chuyển sang lập trường cứng rắn hơn đáng kể. Với Fed, điều đó đồng nghĩa khả năng cắt giảm lãi suất trong năm nay gần như không còn”, ông Spivak nhận định trong báo cáo.
Ông Jim Wyckoff, chuyên gia phân tích thị trường tại American Gold Exchange, cho rằng thị trường biến động chủ yếu xuất phát từ lực mua bắt đáy của nhà đầu tư sau nhịp giảm sâu, đồng thời phản ánh xu hướng điều chỉnh vị thế trước thời điểm Mỹ công bố loạt dữ liệu lạm phát quan trọng.
Trong khi đó, BofA Global Research và Goldman Sachs cũng đồng loạt hạ kỳ vọng về số lần Fed giảm lãi suất trong năm nay, do lạm phát vẫn neo cao bởi giá năng lượng tăng mạnh và thị trường lao động Mỹ tiếp tục duy trì sức nóng.
Ở chiều ngược lại, giá dầu thế giới tiếp tục kéo dài đà tăng từ phiên trước. Giá năng lượng neo cao có nguy cơ khiến áp lực lạm phát gia tăng, qua đó buộc lãi suất duy trì ở mức cao lâu hơn. Dù vàng thường được xem là công cụ phòng ngừa lạm phát, môi trường lãi suất cao lại làm giảm sức hấp dẫn của tài sản không sinh lãi này.
