The Guardian hôm 30/3 dẫn lời các chuyên gia cảnh báo tình trạng khan hiếm nguồn cung có thể xảy ra rất sớm, đồng thời kéo theo đợt tăng giá mạnh. Ông Mark Samuels, Giám đốc điều hành Medicines UK, tổ chức đại diện cho các nhà sản xuất cung cấp 85% lượng thuốc cho Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), nhấn mạnh “tình hình hiện tại cực kỳ nghiêm trọng”. Các đơn vị phân phối y tế và bệnh viện tại Anh thường chỉ duy trì kho dự trữ đủ dùng trong 6 đến 8 tuần. Nếu các bên tiếp tục giao tranh, hệ thống y tế Anh sẽ nhanh chóng cạn kiệt hàng hóa ngay trong tháng tới.
Căng thẳng địa chính trị đã phong tỏa eo biển Hormuz và làm gián đoạn hoạt động của các sân bay lớn tại Dubai, Doha cùng Abu Dhabi. Ông David Weeks, Giám đốc quản lý rủi ro chuỗi cung ứng tại Moody’s, gọi đây là một “cơn bão hoàn hảo”. Tuyến đường biển và hàng không nối Ấn Độ – quốc gia sản xuất phần lớn thuốc gốc và dược chất chiết xuất (API) cho toàn cầu – với châu Âu đang tắc nghẽn.
Các hãng vận tải phải chuyển hướng tàu biển vòng qua Mũi Hảo Vọng, kéo dài hành trình thêm 14 ngày và tiêu tốn thêm khoảng một triệu USD tiền nhiên liệu cho mỗi chuyến. Khủng hoảng logistics tác động trực tiếp đến nhóm hàng hóa bắt buộc di chuyển bằng máy bay để đảm bảo tốc độ và nhiệt độ, bao gồm liệu pháp điều trị ung thư, bệnh truyền nhiễm, tế bào, gene công nghệ cao và chế phẩm sinh học.
Ông Frank Van Gelder, Tổng thư ký tổ chức Pharma.Aero, cho biết sản lượng hàng hóa hàng không qua Trung Đông đã lao dốc 80% vào đầu tháng này. Chi phí luân chuyển đường không tăng gấp đôi đang bào mòn biên lợi nhuận vốn đã mỏng của các nhà sản xuất, buộc họ đứng trước nguy cơ thua lỗ nếu tiếp tục cung ứng cho hệ thống NHS.
Ngoài cước phí vận tải, giá dầu thô và khí đốt tăng cũng đẩy giá nguyên liệu hóa dầu như methanol và ethylene lên mức mới. Các nhà máy cần những chất này để sản xuất API và các vật tư y tế thiết yếu như bơm kim tiêm, ống nghiệm hay đồ bảo hộ.
Giáo sư Wouter Dewulf từ trường Quản lý Antwerp dự báo các công ty dược sẽ chủ động chuyển phần chi phí phát sinh này sang người tiêu dùng thông qua việc tăng giá bán tại các phòng khám và nhà thuốc lẻ. “Sau cùng, tất cả chúng ta đều phải trả cao hơn, đúng không?”, ông nói.
Cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết khi trời nắng nóng việc uống nước lạnh sẽ mang lại một số tác dụng như làm mát cơ thể nhanh, tăng cảm giác kích thích uống nước vì nước mát lạnh dễ uống. Tuy nhiên việc uống nước lạnh sẽ gây ra nhiều tác hại như sau:
Tiêu hóa chậm, đầy hơi, chuột rút. Uống nước ở nhiệt độ 2 - 4°C trong hoặc ngay sau bữa ăn có thể tạm thời làm gián đoạn quá trình tiêu hóa. Nhiệt độ lạnh làm chậm quá trình co bóp dạ dày và làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày (sự di chuyển của thức ăn vào ruột). Những tác động này không phải lúc nào cũng xảy ra, nhưng chúng giải thích tại sao một số người có thể gặp các vấn đề về đường ruột (đau bụng, đầy hơi...) sau khi uống đồ uống rất lạnh.
Có thể xảy ra sốc nhiệt. Uống đồ quá lạnh và quá nhanh sẽ gây ra sự giảm nhiệt độ đột ngột trong đường tiêu hóa. Nếu bạn có dạ dày nhạy cảm, cú sốc nhiệt này có thể gây ra chuột rút và khó chịu.
Đau họng. Uống nước lạnh, đặc biệt là sau bữa ăn, dẫn đến hình thành các chất nhầy dư thừa (niêm mạc đường hô hấp), tạo thành lớp bảo vệ của đường hô hấp. Tuy nhiên, nó sẽ gây ra hiện tượng bỏng lạnh, khiến cổ họng bị đau rát và tổn thương.
Giảm nhịp tim. Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng nước lạnh có thể làm giảm nhịp tim của bạn. Uống nước đá được cho là kích thích dây thần kinh sọ thứ 10 - dây thần kinh phế vị.
Xoang và nhức đầu. Uống quá nhiều đồ lạnh cũng có thể gây ra vấn đề "đóng băng não", đặc biệt khi bạn uống quá nhiều nước đá hoặc ăn kem. Khi đó, nước lạnh làm mát các dây thần kinh nhạy cảm của cột sống, do đó nó ảnh hưởng đến não. Vì lý do này, nhức đầu và các vấn đề về xoang cũng có thể xảy ra
Đau răng và ê buốt men răng. Thường xuyên uống đồ uống rất lạnh làm tăng độ nhạy cảm của răng, đặc biệt nếu men răng bị mòn hoặc nướu bị tụt. Cần lưu ý rằng sự thay đổi nhiệt độ (lạnh - nóng) cũng tạo ra sức căng trong mô răng. Về lâu dài, điều này có thể thúc đẩy sự xuất hiện của các vết nứt nhỏ và làm tăng độ nhạy cảm với lạnh.
Để duy trì sự hydrat hóa và tiêu hóa hằng ngày, nước ở nhiệt độ phòng (20 - 22°C) thường được khuyến nghị. Trong khi tập thể dục hoặc ở những vùng khí hậu nắng nóng, các nghiên cứu cho thấy nước mát ở nhiệt độ 10 - 16°C giúp tối ưu hóa quá trình hydrat hóa và điều hòa thân nhiệt.
Theo cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy, nếu bạn thích uống đồ uống lạnh, sau đây là một số lời khuyên:
Tránh uống trong bữa ăn. Hãy đợi ít nhất 30 phút sau ăn.
Uống từ từ, từng ngụm nhỏ: Thay vì uống vội một cốc lớn, điều này sẽ giúp cơ thể dần thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ hơn.
Bảo vệ răng: Dùng ống hút, giúp hạn chế sự tiếp xúc trực tiếp nước lạnh với men răng.
Theo dõi tín hiệu cơ thể: Đau bụng dữ dội, đầy hơi hoặc đau răng tái phát sau khi uống đồ uống lạnh cho thấy bạn cần điều chỉnh nhiệt độ đồ uống của mình.
Tiến sĩ Aravind Badiger, Giám đốc kỹ thuật của Công ty Dược Phẩm BDR Pharmaceuticals (Ấn Độ), cho biết: Trái cây có thể được xem là một lựa chọn tuyệt vời để duy trì sức khỏe tốt, vì nó chứa nhiều chất dinh dưỡng, bao gồm cả chất chống oxy hóa. Nhưng nước ép của chúng có thể gây tác động đáng lo ngại đến việc điều chỉnh lượng đường trong máu.
Nghiên cứu quy mô lớn tại Mỹ, kéo dài hơn 20 năm, được công bố trên các tạp chí y khoa JAMA Pediatrics, The Journal of Nutrition và The Lancet, đã khẳng định thói quen uống nước ép thay vì ăn trái cây nguyên quả từ nhỏ có thể để lại hệ lụy sức khỏe lâu dài cho trẻ em khi trưởng thành.
Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Đại học Y Harvard (Mỹ), dẫn đầu, bao gồm 2.128 phụ nữ mang thai và hơn 1.000 trẻ em được sinh ra từ các bà mẹ này. Các đối tượng được theo dõi từ khi còn trong bụng mẹ, qua các giai đoạn sơ sinh, nhi đồng và cho đến độ tuổi thanh thiếu niên (17 - 20 tuổi).
Kết quả đã phát hiện: Tiêu thụ thường xuyên nước ép trái cây và đồ uống có đường trong suốt thời thơ ấu làm tăng nguy cơ tiểu đường ở tuổi thiếu niên.
Cụ thể, mỗi khẩu phần đồ uống có đường hằng ngày trong thời thơ ấu làm tăng 34% tình trạng kháng insulin. Đồng thời, tăng đường huyết lúc đói lên 5,6 mg/dL lượng và tăng chỉ số đường huyết trung bình HbA1c lên 0,12% ở giai đoạn cuối tuổi vị thành niên, theo tờ Times Of India.
Một nghiên cứu khác cho thấy rằng việc thay thế nước ép trái cây bằng 3 phần trái cây nguyên quả mỗi tuần sẽ làm giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường đến 7%.
Tiến sĩ Aravind Badiger giải thích: Mối lo ngại thực sự không phải là bản thân nước ép, mà là thiếu chất xơ. Trong nước ép trái cây, hầu hết chất xơ của trái cây đã bị loại bỏ. Chất xơ rất cần thiết để làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu. Không có chất xơ, đường trong nước ép trái cây được hấp thụ nhanh chóng, do đó lượng đường trong máu tăng lên nhanh hơn.
Việc thiếu chất xơ và việc dễ dàng tiêu thụ nhiều nước ép trái cây gây ra tải lượng đường huyết cao, ảnh hưởng trực tiếp hơn đến lượng đường trong máu. Đây là lý do tại sao các nhà nghiên cứu thường khuyên nên ăn trái cây nguyên quả thay vì uống nước ép, theo Times Of India.
Những người mắc tiểu đường, tiền tiểu đường hoặc các rối loạn chuyển hóa như kháng insulin cần đặc biệt thận trọng trong việc kiểm soát chế độ ăn uống. Ở nhóm này, tình trạng đường huyết tăng cao kéo dài có thể gây nhiều tác động bất lợi đến sức khỏe.
Bệnh nhân nữ N.T.H. (46 tuổi, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng đau tức bụng kéo dài, sụt cân nhanh. Bụng phình to như mang bầu 9 tháng khiến việc ăn uống trở nên khó khăn, mỗi bữa ăn đều là nỗi ám ảnh do cảm giác căng tức bụng dai dẳng.
Đáng nói, không phải lần đầu bệnh nhân đối mặt với căn bệnh này. Cách đây 4 năm, người bệnh từng được phẫu thuật cắt bỏ một khối u tương tự nặng khoảng 6kg.
Tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc ngoại khoa bệnh viện - cho hay bệnh nhân được xác định bị Liposarcoma tái phát ổ bụng, kích thước rất lớn lên đến 30x25cm, trọng lượng 5kg.
Đây là một trong những dạng ung thư mô mềm nguy hiểm và phức tạp nhất của ổ bụng sau phúc mạc, có đặc điểm phát triển âm thầm trong thời gian dài, dễ tái phát và thường dính chặt vào các cơ quan, mạch máu quan trọng.
Thách thức lớn nhất của ca bệnh đến từ tình trạng dính phức tạp do cuộc mổ trước đó. Khối u dính chặt do mổ cũ, ôm chặt thận và niệu quản bên phải, đẩy hoàn toàn tụy, tá tràng, ruột non và đại tràng sang phải; đồng thời dính rất chắc vào thành bụng sau và tĩnh mạch chủ dưới.
Bên cạnh đó, hệ thống mạch máu tăng sinh dày đặc cùng nhiều thùy u len lỏi sâu trong khoang sau phúc mạc, đòi hỏi ê kíp phải hết sức tỉ mỉ để bóc tách trọn vẹn khối u mà vẫn bảo toàn các mô và cơ quan xung quanh.
Ca phẫu thuật kéo dài 4 giờ 30 phút, nhờ sự phối hợp nhịp nhàng, chủ động kiểm soát mạch máu và cầm máu hiệu quả, toàn bộ khối u đã được lấy ra trọn vẹn. Hiện bệnh nhân đã tỉnh táo, sức khỏe ổn định và đang được theo dõi, chăm sóc hậu phẫu tích cực.
Theo các bác sĩ, Liposarcoma là loại ung thư mô mềm có khả năng phát triển âm thầm trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ rệt. Người bệnh thường chỉ cảm thấy bụng to dần, nặng bụng, ăn nhanh no hoặc khó thở nhẹ - những dấu hiệu dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các vấn đề tiêu hóa thông thường.
Bác sĩ Tuấn cho hay ổ bụng có khả năng giãn nở rất lớn, vì vậy không hiếm trường hợp khối u phát triển tới 10-20kg mới được phát hiện. Khi khối u lớn lên, nó không chỉ chiếm chỗ mà còn chèn ép các cơ quan quan trọng, dẫn đến nguy cơ suy kiệt, tắc ruột, suy thận hoặc suy hô hấp.
